Sayıştay 6. Dairesi 495 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 02.11.2017

• Karar No: 495

• İlam No: 524

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Spor Kulübüne Yardım

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

... Belediyesinde, Belediye Meclisince yapılması gereken ödenek aktarmalarının Belediye Encümenince gerçekleştirildiği ve bu yolla ... Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneğine bütçede ayrılan ödenekten fazla nakdi yardım yapıldığı iddia edilmiş ise de; söz konusu ödenek aktarma işleminin mevzuata uygun olarak yapıldığı ve ... Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneğine yapılan nakdi yardım tutarının 2012 yılında yürürlükte olan mevzuat hükümlerine aykırılık taşımadığı görülmüştür.

Şöyle ki;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin (b) bendinde, belediyenin mahalli müşterek olmak şartıyla gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verebileceği ve gerekli desteği sağlayacağı, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenleyebileceği, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebileceği hükme bağlanmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ‘Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin (m) bendinde; “Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek; gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis kararıyla ödül vermek” denilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29’uncu maddesinde ise, ‘‘Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir.

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, teşekkülün: yardım yapılacak dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri tüzel kişileri, (c) bendinde, bu Yönetmelikte geçen yardım kavramının, idare bütçelerinden teşekküllere yapılacak nakdi yardımı ifade ettiği belirtildikten sonra 5’inci maddesinde yardım yapılabilme şartları açıklanmış ve Yönetmeliğin bu maddesinde, idare bütçesine bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması ve teşekkülün, yardım yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi şartlarıyla yardım yapılabileceği hükme bağlanmıştır.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Gençlik ve spor kulüpleri” başlıklı 14’üncü maddesinde de aynen;

“Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu kulüpler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilir.

Kulüplerin organları, bu organların görev ve yetkileri, kulüplerin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usuller, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte düzenlenir.”

denilerek spor ve boş zamanları değerlendirme faaliyetlerine yönelik olan derneklerin başvurmaları halinde gençlik ve spor kulübü adını alacağı belirtilmiştir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun anılan hükmüne dayanılarak çıkarılan ve 08/07/2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde de spor kulübünün: spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekleri ifade ettiği açıklanmıştır.

Bütün bu mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin amatör spor kulüplerine yardım yapıp gerekli desteği sağlayabilecekleri; idare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması, kamu yararının gözetilmesi, teşekkülün idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi, kuruluş ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması, kuruluşun 5072 sayılı Kanun kapsamında yer almaması, Anayasa ve kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması ve üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşımı veya kâr dağıtımı amacının bulunmaması şartlarının varlığı gerekmektedir. Söz konusu şartları sağlayan ve Denetçi sorgusunda da aksi iddia edilmeyen dernek statüsünde bulunan ... Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneği gibi amatör spor kulüplerine belediye bütçesinden nakdi yardım yapılmasının mevzuatına uygun olduğu ve Kanun koyucunun söz konusu yardımların yapıldığı tarihler itibariyle konuyla ilgili kısıtlayıcı bir iradesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Denetçi tarafından; 06/12/2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 6360 sayılı Kanunun 17’nci maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine “Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.” hükmünün eklendiği belirtilmiş ve bu hükmün yürürlük tarihinden önce ilgili Derneğe ...-TL yardım yapıldığı ve bu yardımın önceki yıl genel bütçe gelirlerinden tahakkuk eden miktarın binde yedisinin üzerinde olduğu buna rağmen 06/12/2012-31/12/2012 tarihleri arasında ...-TL ek yardım yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak Yasalar yürürlük tarihinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar. Yürürlüğe giren yasaların geçmişe etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir. Ceza hukukunda var olan lehe Kanun geriye yürür ilkesi dışında kanunlar; eğer geçmişe veya henüz askıda olan geçmişe ait işlemlere uygulanması açıkça öngörülmemişse, yalnızca geleceğin hukuki işlemlerine ilişkin hüküm koyar ve geçmişteki olaylara uygulanamaz. 06/12/2012 tarihinden sonra yapılan ...-TL tutarındaki yardımın yeni yürürlüğe giren yasaya uygun olarak binde yedi sınırlaması hesaplanarak yapıldığı ve kamu zararı oluşmasının önüne geçildiği görülmektedir.

Ayrıca Denetçi tarafından Belediye Meclisince yapılması gereken ödenek aktarmalarının Belediye Encümenince yapıldığı, aktarma suretiyle gelen ödeneğin daha sonra ... Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneğine yardım olarak aktarıldığı belirtilmiş ve bu suretle yetki yönünden sakat bir işlemin doğurduğu sonuçların da hukuken geçersiz olması gerektiği iddia edilmiştir. Ancak 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Belediye Başkanının görev ve yetkilerini belirleyen 38’inci maddesinin (i) bendinde “… bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek…“ hükmü ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin ‘Aktarma’ başlıklı 36’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında yer alan, “Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasındaki aktarmalar meclis kararı, fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasındaki aktarmalar encümen kararıyla, bunların dışında kalan ve ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyine kadar aktarmalar ise üst yöneticinin onayı ile yapılır.” hükmü ile savunmalar dikkate alındığında; aktarmaya konu olan giderin, belediye bünyesinde müdürlük düzeyinde spor birimi bulunmaması nedeniyle özel kalem müdürlüğü bütçesinde belirtilmek suretiyle 2. Düzeyde encümen kararı alınmak suretiyle gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Belediye encümeni bu haliyle de yetkisi dahilinde 2. Düzeyde ödenek aktarma kararı almış bulunmaktadır. Kaldı ki söz konusu aktarma işlemi belediye encümenin yetkisi dahilinde olmasaydı bile belediye encümeni aktarılan paranın ilgili spor kulübüne yardım olarak verilmesine dair bir irade beyanında bulunmadığından, encümenin yaptığı ödenek aktarma işlemi ile kamu zararına yol açtığı belirtilen spor kulübüne yardım yapılması işlemi arasında illiyet bağı kurulamamıştır.

Öte yandan Denetçi tarafından 2006/10656 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 17.07.2006 tarih ve 26231 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkındaki Yönetmeliğin, ‘Yardımların kullanılması, izlenmesi ve denetlenmesi’ başlıklı 7’nci maddesinde yer alan; “…Yardım alan teşekküller, yardımın amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların birer örneği ile faaliyet raporlarını, faaliyetin bitimini müteakip bir ay içinde veya devam eden faaliyetlerine ilişkin bilgi, belge ve raporlarını takip eden yılın ilk ayı içerisinde yardım yapan idareye göndermek zorundadır…” hükmüne aykırı davranıldığı ve harcamalar ile ilgili derneğin belediyeye herhangi bir belge ibraz etmediği belirtilmiştir. Ancak sorumlular savunmalarında, yapılan yardımların nerelerde kullanıldığının ve ne gibi sonuçların alındığının Kanun, Yönetmelik ve akdedilen protokole uygun olarak denetlenmiş olduğunu ve Ocak-Eylül 2012 ayları arası Denetim Raporlarının asıllarının ve Protokolün dosya halinde denetçiye sunulduğunu belirtmişlerdir. Denetçi ise söz konusu Denetim Raporunun kendisinde bulunmadığını ifade etmektedir. Bu açıdan kanıtlayıcı her hangi bir belge olmadan yardımların amacına uygun kullanılmadığı kanaatine varmak mümkün değildir.

Bu itibarla belediyenin görev alanında bulunan amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak amacıyla belediye bütçesine konulan ödenekten ...-TL ... Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneğine nakdi yardım yapması anılan mevzuat hükümlerine uygun olduğundan asıl İlamın 98’inci maddesi ile verilen ve ... tarih ve ... sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle devamına karar verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,

Karşı Oy:

Üye ... ve Üye ...’ın karşı oy gerekçesi:

2006/10656 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 17.07.2006 tarih ve 26231 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkındaki Yönetmeliğin, ‘Yardımların kullanılması, izlenmesi ve denetlenmesi’ başlıklı 7’nci maddesinde yer alan; “…Yardım alan teşekküller, yardımın amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların birer örneği ile faaliyet raporlarını, faaliyetin bitimini müteakip bir ay içinde veya devam eden faaliyetlerine ilişkin bilgi, belge ve raporlarını takip eden yılın ilk ayı içerisinde yardım yapan idareye göndermek zorundadır…” denilmektedir.

Yönetmeliğin anılan maddesi kapsamında spor kulübü tarafından belediyeye verilmesi zorunlu olan; yardımın amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların aslı veya birer örneği dosyada bulunmamaktadır. Sorumlular her ne kadar konuyla ilgili denetim raporu hazırlandığını ve asıl sorguya gönderilen savunmalarla birlikte Denetçiye gönderildiğini belirtmişler ise de; Denetçi tarafından raporda kendisine böyle bir denetim raporu veya harcamalara ilişkin herhangi bir fatura vb… gönderilmediği ifade edilmiştir. Sorumlular iddia ettikleri denetim raporunun bir örneğini temin edip gönderebilecekken bunu yapmamışlardır. Sorumlular varlığını iddia ettikleri denetim raporunun varlığını kanıtlamakla yükümlüdürler.

Ayrıca 06/12/2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 6360 sayılı Kanun’un 17’nci maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine “Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.” hükmü eklendiği ve bu hükmün yürürlük tarihinden önce ilgili Derneğe ...-TL yardım yapıldığı ve bu yardım önceki yıl genel bütçe gelirlerinden tahakkuk eden miktarın binde yedisinin üzerinde olduğu halde 06/12/2012-31/12/2012 tarihleri arasında ...-TL ek yardım yapılması 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine eklenen binde yedi sınırını aşmakta ve iyiniyet taşımamaktadır.

Sonuç olarak sorumlular tarafından ... Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneğine yapılan ...-TL nakdi yardımın nereye harcandığına ilişkin Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkındaki Yönetmeliğin, ‘Yardımların kullanılması, izlenmesi ve denetlenmesi’ başlıklı 7’nci maddesinde yer alan hükme aykırı olarak tarafımıza herhangi bir belge sunulmadığından konu hakkındaki hüküm dışı kararının kaldırılarak tazmin kararı verilmesi gerektiğinden çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.