Sayıştay 6. Dairesi 49424 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 6

• Dosya No: 49424

• Tutanak No: 56001

• Tutanak Tarihi: 18.10.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: 5393 sayılı Kanun çerçevesinde belde sakinlerinin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarının karşılanması

184 İlam sy Daire Kararının 118’inci maddesiyle, önceden ihale yapılan araç kiralamalarının ... profesyonel (A) takımı taraftarlarının maçlara götürülmesi için görevlendirilmesi sonucu oluşan ... TL; profesyonel spor kulübünün ve taraftarlarının maçlara götürülmesi için doğrudan teminle kiralanan araçlara ilişkin ödemelerin bütçeden karşılanması sonucu oluşan ... TL; mevzuata aykırı şekilde özel olarak profesyonel spor kulübünün kullanımına verilmek üzere satın alınarak cephe giydirmesi yapılan ve sadece profesyonel (A) takımının kullanımı için araç tahsisi suretiyle yardımda bulunulması sonucu oluşan ... TL ve ... Spor Kulübünün talebi üzerine ... Spor (A) takımı ve Kulübün bünyesinde bulunan (U) takımlarının şehir dışı maçlarına gidebilmeleri için şoför ve yakıt dahil idarenin sahip olduğu araçların tahsisi sonucu oluşan ... TL olmak üzere toplam ... TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Daire Kararında gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Şube Müdürü) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Temyiz dilekçesinde özetle:

Daire Kararının Kaldırılmasının talep edildiği, Daire Kararının usul ve yasaya aykırı olduğu,

5393 sayılı Kanunun 3.maddesinde yer alan belediye tanımına yer verilerek,

Kanunun 13.maddesinde: “Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.” denildiği,

Kanunun 14.maddesinin (b) bendinde "Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla ... ayni ve nakdi yardım yapar ve gerekli desteği sağlar” hükmünde belirtildiği üzere Belediyelerin gençlik ve spor konularında da görev ve sorumlulukları bulunduğu,

Belediyenin ... halkını spor faaliyetlerine teşvik etmek için, kamu yararı gözeterek, herhangi bir kazanç paylaşımı ve kar dağıtımı amacı bulunmaksızın tamamen halkın spor faaliyetlerine katılımını kolaylaştırmak amacıyla ayni yardım kapsamına giren araç tahsisi yaptığı, herhangi bir nakdi yardım yapılmadığı, Yapılan işlemde usul ve yasaya aykırılık olmadığı,

Sporu teşvik amacıyla ayni yardım yapılmasında yardım yapılanların takım olmasına gerek olmadığından, amatör ya da profesyonel spor kulübü olup olmadığının da incelenmesine olanak olmadığı, Bu nedenle meclis kararı alınmasını gerektiren bir durum da bulunmadığı, Kaldı ki Sayıştay sorgusuna konu olayda ... Spor Kulübüne herhangi bir yardım yapılmadığı, Yalnızca hemşehrilerin maçlara ulaşımı kolaylaştırıldığı,

Ortada vatandaşlara yönelik yapılmış bir kamu hizmeti söz konusu olmakla kamu zararından söz edilemeyeceği,

Maçlara halkın ulaşımının sağlanmasının 5393 Sayılı Belediye Kanunu 14.maddesindeki “gerekli desteği sağlamak” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,

Ayrıca ... Sporun daha önceden borca batık bir spor kulübü olup, yüksek miktarda borcu bulunduğu, Belediyeye olan borçlarını dahi zorlukla ödediği, Bu nedenle maçlara ... halkını taşıma hizmetinde bulunması mümkün olmadığından Belediye tarafından kamu hizmeti olarak halkın maçlara ulaşımına yardımcı olunduğu, Söz konusu talebin ... halkı ve spor severlerden geldiği, 5393 sayılı Kanun madde 3/a’ya göre spor faaliyetlerinin de halkın mahalli müşterek ihtiyaçları arasında yer aldığı,

... Spor Kulübünün Fenerbahçe, Beşiktaş vb gibi ulusal ve zengin bir spor kulübü olarak değerlendirilmemesi gerektiği, ... Sporun şehri temsil etmesi dolayısıyla taraftarların maçlara ulaşımına yardım edilmesinin Belediyenin görev ve yetkilerinden olduğu,

Belediyenin taraftarların maçlara ulaşımına destek olmak suretiyle ...’un başarısına katkı sağlamak suretiyle yine belde halkına hizmet vermeyi amaçladığı,

...’un 1. Lige yükselmesinin ... halkı için büyük bir moral ve motivasyon kaynağı olduğu, Gençlerin spora ilgisi arttığı,

İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Daire Kararında gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Şube Müdürü) tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:

“5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun Büyükşehir belediyesinin giderleri başlıklı 24 üncü maddesinin (o) bendinde "spor, sosyal, kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler'', (r) bendinde ise, "Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.'' hükmü,

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun, Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14 üncü maddesinde, "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla, kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor sosyal hizmet ve yardım, hizmetlerini yapar veya yaptırır.''

Anılan Kanun'un belediyenin giderleri başlıklı 60 ıncı maddesinde, ' 'Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri ve sosyal-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.’'

Aynı Kanun'un hemşehri hukuku başlıklı 13 üncü maddesinde; "... Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır...’' Yine anılan Kanun'un 15 inci maddesinde, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazlarında, belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunabilir.’' hükmü,

Bulunmaktadır.

Söz konusu hükümlerde belirtildiği üzere, yapılan harcamanın sivil toplum örgütlerinin üyelerine hemşerilik hukuku kapsamında; sosyal, kültürel ve Belirtilen nedenlerle talebin kabul edilerek İlamda yer alan tazmin hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.

Arz olunur.”

Denilmektedir.

Duruşmaya Kamu İdaresi (Belediye) adına I.Hukuk Müşaviri Av.... katılmıştır. Av.... tarafından sorumluların savunmalarında ve temyiz dilekçelerinde yer alan hususların aynen geçerli olduğu ifade edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmiştir.

Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından yazılı mütalaanın geçerli olduğu ifade edilmiştir.

Duruşmaya Kamu İdaresi (Belediye) adına katılan I.Hukuk Müşaviri Av.... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

184 İlam sy Daire Kararının 118’inci maddesiyle, önceden ihale yapılan araç kiralamalarının ... profesyonel (A) takımı taraftarlarının maçlara götürülmesi için görevlendirilmesi sonucu oluşan ... TL; profesyonel spor kulübünün ve taraftarlarının maçlara götürülmesi için doğrudan teminle kiralanan araçlara ilişkin ödemelerin bütçeden karşılanması sonucu oluşan ... TL; mevzuata aykırı şekilde özel olarak profesyonel spor kulübünün kullanımına verilmek üzere satın alınarak cephe giydirmesi yapılan ve sadece profesyonel (A) takımının kullanımı için araç tahsisi suretiyle yardımda bulunulması sonucu oluşan ... TL ve ... Spor Kulübünün talebi üzerine ... Spor (A) takımı ve Kulübün bünyesinde bulunan (U) takımlarının şehir dışı maçlarına gidebilmeleri için şoför ve yakıt dahil idarenin sahip olduğu araçların tahsisi sonucu oluşan ... TL olmak üzere toplam ... TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Esas yönünden inceleme

Somut uygulama

... Kulübünün “A” ve “U” takımları ile taraftarlarının maçlara götürülebilmesi için kendilerine araç tahsis edilmiş veya bu amaçla yolcu taşıma hizmeti satın alınmıştır.

2017 yılı içinde profesyonel spor kulübü olan ... Kulübünün kullanımına verilmek üzere ... ... ... plakalı 1 adet otobüs Büyükşehir Belediyesi tarafından satın alınmış ve bu otobüsün ... takım amblemi/ismi kaplanması adına 2017 yılında harcama yapmıştır. Sonraki süreçte bu otobüs başka hiçbir işte görevlendirilmemiş, sadece ... kulübünün talep ettiği zamanlarda görevlendirilmiştir. Bu otobüsün şoför ve yakıt giderleri belediye bütçesinden karşılanmıştır. Buna ilave olarak hem doğrudan temin hem de ihale kapsamında yakıt ve şoför dahil araç kiralama işi alımı yapılarak kiralanan araçlar ... A takımı taraftarlarının veya ... kulübünün (U) takımının kullanımına verilmiştir.

Mevzuat

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” kenar başlıklı 7’nci maddesinin ilk fıkrasının m-bendinde: “gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak” büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumlulukları içerisinde sayılmıştır.

5216 sayılı Kanunun “Büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyelerinin yetkileri ve imtiyazları” kenar başlıklı 10’uncu maddesinde: “Büyükşehir ve ilçe belediyeleri; görevli oldukları konularda bu Kanunla birlikte Belediye Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri ile ilgisine göre belediyelere tanınan yetki, imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir.” denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Hemşehri hukuku” kenar başlıklı 13’üncü maddesinde: “Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. … Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar.” denilmektedir.

5393 sayılı Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” kenar başlıklı 75’inci maddesinde:

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

…

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir....”

düzenlemesi yer almaktadır

Değerlendirme

Daire Kararı, profesyonel spor kulübü olan ... Kulübü Derneğine yapılan bu araç tahsislerinin ortak hizmet projesi olmaması ve ... Kulübünün TFF 3. Ligde maçlara çıkan profesyonel bir spor kulübü olması gerekçelerine dayanmaktadır.

Daire Kararında da açıklandığı üzere 5216 ve 5393 sayılı Kanunlara göre sporu teşvik etmek amacıyla amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapılabilecek ve gerekli destek sağlanabilecektir. Ancak belediye bütçesinden profesyonel spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapılması ve gerekli destek sağlanması mevzuatta öngörülmemiştir. Buna göre, somut uygulamada Belediye bütçesinden profesyonel spor kulübü olan ... Kulübüne ayni yardım yapılması, mevzuata aykırılık teşkil edecektir.

Daire Kararına konu somut uygulamayla ilgili iki hususun belirtilmesi gerekmektedir.

İlk husus:

Daire Kararı sorumluluk konusunda bir çelişkiyi bünyesinde barındırmaktadır. Kararda:

“… özel olarak profesyonel spor kulübünün kullanımına verilmek üzere satın alınarak cephe giydirmesi yapılan ve sadece profesyonel (A) takımının kullanımı için araç tahsisi suretiyle yardımda bulunulması …”

“... ... ... Plakalı Sadece ... Spor Kulübüne Tahsis Edilen Otobüs”

Ve benzer ifadeler yer almaktadır. Buna göre, Daire Kararının gerekçesi harcama talimatının verilmesinden önce alınmış bazı kararlara veya yapılmış bazı idari işlemlere işaret etmektedir. ... Kulübüne Belediye bütçesinden ayni yardım yapılması harcama sürecinin öncesinde yapılan birtakım idari işlemlerin öngörülebilir doğrudan sonucudur. Ancak Daire Kararında sadece harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumlu tutulmuştur; Daire Kararında genel sekreter yardımcısı, genel sekreter ve belediye başkanının sorumluluğu bulunmadığı belirtilmiştir. Tekrar ifade etmek gerekirse, Daire Kararının gerekçesi harcama talimatının verilmesinden önce alınmış bazı kararlara veya yapılmış bazı idari işlemlere işaret etmekteyken, hükümde sadece harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulmuş olması birbiriyle çelişmektedir.

İkinci husus:

Daire Kararının kamu zararı tabloları incelendiğinde, Belediye bütçesinden taraftarların maçlara taşınmasına dair ulaşım masraflarının karşılanmasının kamu zararı olarak nitelendirildiği görülmektedir. Daire Kararında yer alan kamu zararı tespiti hukuka uygun değildir. Hükmün gerekçesinde belirtildiği üzere, Belediye bütçesinden ... Kulübüne ayni yardım yapılması kamu zararı teşkil edecektir. Ancak Belediye bütçesinden, taraftarların (belde sakinlerinin) ... Kulübünün farklı şehirlerdeki maçlarına taşınması, 5393 sy Kn.m.13’te yer alan “sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi” kapsamında hukuka uygundur. Yani taraftarların maçlara taşınmasına dair ulaşım hizmetleri ile ilgili olarak Belediye bütçesinden yapılan harcamalar hukuka uygun olup kamu zararı teşkil etmemektedir.

BU İTİBARLA, 752 Karar-184 İlam sayılı Daire Kararının 118’inci maddesine konu somut uygulamada kamu zararı oluşmadığı gerekçesiyle 752 Karar-184 İlam sayılı Daire Kararının 118’inci maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (....Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...’un aşağıda yer alan karşı oy gerekçesine karşı; ....Daire Başkanı ... ve Üye ...’in usul yönünden aşağıda yer alan karşı görüşüne karşı ), oy çokluğuyla,

Karar verildiği 18.10.2023 tarih ve 56001 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Üyeler ..., ..., ...’un karşı oy gerekçesi

5216 ve 5393 sayılı Kanunlara göre sporu teşvik etmek amacıyla amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapılabilecek ve gerekli destek sağlanabilecektir. Ancak belediye bütçesinden profesyonel spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapılması ve gerekli destek sağlanması mevzuatta öngörülmemiştir. Buna göre, somut uygulamada Belediye bütçesinden profesyonel spor kulübü olan ... Kulübüne ayni yardım yapılması, mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Daire Kararında kamu zararının hesaplanmasında Belediye tarafından ... Kulübüne yapılan nakdi yardımların kamu zararı olarak hesaplamalara dahil edilmesi mevzuata uygundur. Yani Belediye tarafından ... Kulübüne yapılan nakdi yardımlar kamu zararı teşkil etmektedir.

Bununla birlikte Daire Kararının kamu zararı tablosunda görüldüğü üzere Belediye bütçesinden taraftarların maçlarla ilgili ulaşım masraflarının karşılanmasının da kamu zararı olarak nitelendirildiği görülmektedir. Ancak Belediye bütçesinden, taraftarların (belde sakinlerinin) ... Kulübünün farklı şehirlerdeki maçlarına taşınması, 5393 sy Kn.m.13’te yer alan “sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi” kapsamında hukuka uygun olduğundan, taraftarların ulaşım hizmetleri ile ilgili olarak Belediye bütçesinden yapılan harcamalar kamu zararı teşkil etmemektedir.

Ayrıca yukarıda çoğunluk görüşünde açıklanan sorumluluk konusundaki çelişkinin giderilmesi gerekmektedir.

Bu İtibarla, yukarıda açıklanan gerekçelerle Daire Kararının Bozulması gerekir.

....Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi

Daire Kararında yer alan tespitler fiili duruma uygundur. Daire Kararında mevzuatın somut uygulamaya uygulanması mevzuata uygundur.

Bu İtibarla, Daire Kararının Tasdiki gerekir.

....Daire Başkanı ... ve Üye ...’in usul yönünden karşı görüşü

Yukarıda ifade edilen karşı oy gerekçesine katılmakla beraber, hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular temyiz ve karar düzeltme ile yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanun’un ‘Temyiz’ başlıklı 55. maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (8 azınlık oyuna karşı 9 çoğunluk oyu ile) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılması mümkün olmayıp müzakerelere devam edilerek yapılacak oylama sonucuna göre tasdik veya bozma kararlarından hangisinin verildiğinin belirlenmesi gerekir.)