Sayıştay 6. Dairesi 49353 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 6

• Dosya No: 49353

• Tutanak No: 57036

• Tutanak Tarihi: 10.07.2024

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Kazı ruhsatı bedeli

185 sayılı İlamın 3’üncü maddesiyle; ... Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen “... ... İlçesi Kanalizasyon Şebeke Hattı Yapım İşi” nde ... Büyükşehir Belediyesince AYKOME Uygulama Yönetmeliği uyarınca tahakkuk ettirilen kazı ruhsatı bedelleri, işin şartname ve sözleşme hükümlerine göre yükleniciye ait giderler arasında bulunduğu halde, Kurum bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Söz konusu tazmin hükmü 29.06.2022 tarih ve 52264 Tutanak (36272 İlam) sayılı [Aynı tarihli ve 52263 Tutanak (36272 İlam) sayılı] Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiştir.

Söz konusu hükme karşı 49351 dosya kapsamında karar düzeltme talebinde bulunan sorumlu Gerçekleştirme Görevlisi ... (Şube Müdürü) tarafından gönderilen dilekçede [49353 sayılı dosya kapsamında karar düzeltme talebinde bulunan sorumlu Harcama Yetkilisi ... (Daire Başkanı) tarafından gönderilen dilekçede aynı nitelikte olmak üzere] özetle;

KONU:

2018 yılı hesabı ... Kanalizasyon İnşaatı İşi kapsamında kazı ruhsat bedeli, yıpranma bedeli ve keşif bedelinin yüklenici yerine İdare tarafından ödenmesi ile kamu zararına neden olunmasına ilişkin Sayıştay Temyiz Kurulu Başkanlığının 29.06.2022 tarih ve 52263 sayılı kararının düzeltilmesi talebine ilişkin olduğu,

I- AÇIKLAMALAR:

... Kanalizasyon İnşaatı İşi kapsamında kazı ruhsat bedeli, yıpranma bedeli ve keşif bedelinin yüklenici yerine İdare tarafından ödenmesi hususu ile ilgili olarak;

İhale yetkilisinin ihale yapılmasına onay verme kararından ihale unsurunun tespitine, ihale ilanından tekliflerin değerlendirilmesine, ödenek planlama ve kontrolünden bazı durumlarda yerli istekliler veya teklif edilen yerli malları lehine fiyat avantajı uygulanmasına, yeterlilik kriteri olarak belirlenecek belgelerden, aşırı düşük fiyat teklifi sorgulamasına kadar ihale sürecinin birçok aşamasında önemli bir değerlendirme kriteri olarak belirleyici olan yaklaşık maliyet kavramının; kamu alımları sisteminin temel esaslarından birini teşkil ettiği, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması prensibi ile üst yöneticilerin hesap verme sorumluluğunu da etkileyen bir husus olan yaklaşık maliyet belirleme işleminin; yapılabilecek eksik veya hataları işlem sonucunda ihale sürecinin yanlış yönetilmesi ve sonuçlandırılmasına bağlı olarak idarenin maddi ve itibar kayıplarının yanı sıra, süreçteki görevlilerin idari, maddi ve cezai yaptırımlara sebep olabilecek son derece önemli ve hassas bir konu olduğu,

Söz konusu işin 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalenin yaklaşık maliyet hesaplarında ve yüklenicinin teklif verirken dikkate alacağı ihale dosyasında yer alan birim fiyat tarifleri ve teknik şartnamede böyle bir bedele yer verilmediği, (Ek-1), (Ek-2)

Ayrıca sorguda iddia edilen ve idari şartnamede belirtilen “her türlü vergi, resim, harç yüklenici tarafından ödenir.” maddesi tüm istekliler için bilinen sabit, iş ile ilgili vergiler (damga, KDV, stopaj, tevkifat), sigorta primlerini kapsadığı, söz konusu tutarın, vergi kanunlarında yer alan bir ödeme mahiyetinde olmadığı, dolayısı ile toplam boru döşeme teklifinin yaklaşık %10’u civarında çok yüksek bir tutar olan söz konusu ödemeyi bu kapsamda değerlendirmemek ve iş ihale edilirken yüklenici firmanın böyle bir bedel ödeyeceğini bilmeden teklif verdiğini kabul etmek gerektiği, (Ek-3)

Ayrıca ... Büyükşehir Belediyesi AYKOME Uygulama Yönetmeliğinin “Kazı Ruhsatları Verilmesi” başlıklı 10. maddesinin (b) bendinde; “Büyükşehir Belediyesine bağlı birimlerin yapacak oldukları altyapı çalışmalarının ihaleli işlerinde (... dahil) ruhsat harcı, yıpranma bedeli, keşif bedeli alınarak kazı ruhsatı düzenlenir.” maddesinde ve ... Büyükşehir Belediyesinin ... Tarih ve ... sayılı yazısında da belirtildiği üzere söz konusu tutarın harç olmayıp bedel olduğu, ayrıca 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun “Altyapı Kazı İzni Harcı” başlıklı mükerrer madde 79’da “Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır...” hükmü gereğince ... tarih ve ... sayılı yazı ile kazı ruhsatı düzenlenmesinin istendiği, ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıya istinaden bedelin ödendiği, (Ek-4), (Ek-5), (Ek-6)

Yukarıda açıklanan ve re'sen nazara alınacak nedenlerle Sayıştay Temyiz Kurulu Başkanlığının 29.06.2022 tarih ve 52263 (ve 52264) Tutanak sayılı kararın DÜZELTMESİNE KARAR verilerek beraat kararı verilmesini arz ve talep ettiği, belirtilmiştir.

Başsavcılık Mütalaasında özetle;

(Her iki sorumlu için de geçerli olmak üzere)

Dairesince, ... ... İlçesi Kanalizasyon Şebeke Hattı Yapım işinde kazı ruhsat bedeli, yıpranma bedeli ve keşif bedelinin yüklenici yerine İdare tarafından ödenmesi sonucu doğan kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar verildiği,

Sorumluların söz konusu işin 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalenin yaklaşık maliyet hesaplarında ve yüklenicinin teklif verirken dikkate alacağı ihale dosyasında yer alan birim fiyat tarifleri ve teknik şartnamede böyle bir bedele yer verilmediği, ... Büyükşehir Belediyesinin ... Tarih ve ... sayılı yazısında da belirtildiği üzere söz konusu tutarın harç olmayıp bedel olduğu konu edilen bedel şartnamede belirtilen "her türlü vergi, resim, harç yüklenici tarafından ödenir." maddesi kapsamında olmadığı, ... Büyükşehir Belediyesinden ... tarih ve ... sayılı yazı ile kazı ruhsatı düzenlenmesi istenilmesi üzerine, ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıya istinaden bedelin ödendiği, belirtilerek daire kararının bozularak beraatlarına hükmedilmesini talep ettiği,

... Büyükşehir Belediyesi AYKOME Uygulama Yönetmeliğinde; "Kazı ruhsatı verilmesi işlemleri" başlıklı 10’uncu maddesinin (b) bendinde, “Büyükşehir Belediyesine bağlı birimlerin yapacak oldukları altyapı çalışmalarının ihaleli işlerinde (... dâhil) ruhsat harcı, yıpranma bedeli, keşif bedeli alınarak kazı ruhsatı düzenlenir."

11'nci maddesinde, "...Kurumların ihaleli işleri ve mal ve hizmet alımı şeklindeki işleri ile diğer ruhsatlı çalışmalarında zorunlu olarak proje kapsamı dışında AYKOME'nin onayıyla ek kazı yapılmış olması durumunda, proje kapsamını aşan çalışmalar ilgili kurum ve AYKOME Şube Müdürlüğü elemanının müşterek tespiti ile ruhsatlandırılır. Ek ruhsat başvuruları normal ruhsat başvuru işlemi gibi yapılır. Ancak, ek ruhsat için alınacak ruhsat bedelleri ek ruhsatın düzenlendiği tarihte geçerli olan zemin tahrip ücreti üzerinden hesaplanır..."

Konu edilen işe ilişkin İdari Şartnamenin "Teklif fiyata dahil olan giderler" başlıklı 25'inci maddesinde;

“25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” hükümlerinin bulunduğu,

Anılan yapım işinin idari şartnamesinde taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapıp kullanma izni belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderlerin sözleşme bedeline dahil olduğu belirtildiğinden, AYKOME Uygulama Yönetmeliğine göre kazı ruhsatı bedellerinin yüklenici tarafından ödenmesi gerekirken, idarece ödenmesi sonucu kamu zararı oluştuğunun değerlendirildiği,

Buna göre; adı geçenin karar düzeltme talebinin ret edilerek gerekçeli Kurul Kararının korunmasının uygun olacağı, belirtilmiştir.

Konuyla ilgili duruşmaya katılan sorumlu ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

185 sayılı İlamın 3’üncü maddesiyle; ... Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen “... ... İlçesi Kanalizasyon Şebeke Hattı Yapım İşi” nde ... Büyükşehir Belediyesince AYKOME Uygulama Yönetmeliği uyarınca tahakkuk ettirilen kazı ruhsatı bedelleri, işin şartname ve sözleşme hükümlerine göre yükleniciye ait giderler arasında bulunduğu halde, Kurum bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularından tazminine karar verilmiş olup, sorumluların başvurması üzerine bu hükmün temyizen incelemesinde Temyiz Kurulunca verilen 29.06.2022 tarih ve 52264 Tutanak (36272 İlam) sayılı [Aynı tarihli ve 52263 Tutanak (36272 İlam) sayılı] Kararda açıklanan gerekçelerle tazmin hükmünün mevzuata uygun verildiği anlaşıldığından, hükmün tasdikine karar verilmiştir.

Bu defa karar düzeltme kanun yoluna gelen sorumlular, temyiz dilekçelerinde öne sürdükleri itirazları tekrar ederek tazmin kararının kaldırılması talebiyle karar düzeltme başvurusu yapmışlardır.

Bu itibarla; yapılan inceleme ve değerlendirmede; sorumlular tarafından ileri sürülen iddia ve itirazların tamamının karar düzeltilmesine esas Temyiz Kurulu Kararında karşılandığı, bu Kararın Kanuna aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından, sorumluların karar düzeltme istemi reddedilerek, (185 sayılı İlamın 3’üncü maddesiyle verilen ... TL’lik tazmin hükmünü tasdik eden) söz konusu 29.06.2022 tarih ve 52264 Tutanak (36273 İlam) sayılı [Aynı tarihli ve 52263 Tutanak (36272 İlam) sayılı] Temyiz Kurulu Kararında KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,

(Temyiz Kurulu Başkanı-…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ... ve …. Daire Başkanı ...’ün karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 10.07.2024 tarih ve 57036 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu Başkanı-…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ... ve …. Daire Başkanı ...:

AYKOME Uygulama Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinin (b) bendinde, “b) ... dahil olmak üzere Büyükşehir Belediyesine bağlı birimlerin yapacak oldukları altyapı çalışmalarının ihaleli işlerinde ruhsat bedeli, yıpranma bedeli ve keşif bedeli alınarak kazı ruhsatı düzenlenir…” hükmü uyarınca ... tarafından yaptırılacak alt yapı hizmetlerinden tarifeye bağlı olarak kazı ruhsat ücreti alınmaktadır.

Somut olayda; “Kazı ruhsat bedeli” nin, İdarenin (...’ın) kazıya başlanmadan önce Büyükşehir Belediyesine başvurması ile Büyükşehir Belediyesince ... adına düzenlenen kazı ruhsatı karşılığında tahsil edildiği, bu bedelin, Belediye AYKOME Birimince ihaleden sonra kazı yapılacak alanın cinsine (asfalt, stabilize, beton parke gibi) göre tespit edildiği ve bu giderin ihale konusu işin yaklaşık maliyet cetvelinde ve birim fiyat teklif cetveli ile birim fiyat tariflerinde yer almadığı görülmüştür. Bu hususlar dikkate alındığında; ihale dokümanında açıkça yükleniciye ait olduğu belirtilmeyen “kazı ruhsat bedelinin” sözleşme bedeli kapsamında yer aldığını ve yüklenicinin uhdesinde bulunduğunu söylemek mümkün görülmemektedir. Dolayısıyla söz konusu bedelin ruhsat sahibi ... Genel Müdürlüğünce ilgili Belediyeye ödenmesinde mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.

Bu itibarla; ... ... İlçesi Kanalizasyon Şebeke Hattı Yapım İşi” nde ... Büyükşehir Belediyesince AYKOME Uygulama Yönetmeliği uyarınca tahakkuk ettirilen kazı ruhsatı bedelinin ... Genel Müdürlüğü bütçesinden ödenmesi ile kamu zararına sebebiyet verilmediğinden, karar düzeltme istemi kabul edilerek başvuruya esas Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesine ve 185 sayılı İlamın 3’üncü maddesiyle verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, karar verilmesi gerekir.