Sayıştay 6. Dairesi 49232 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2019

• Daire: 6

• Dosya No: 49232

• Tutanak No: 53602

• Tutanak Tarihi: 01.02.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Üniversitede görev yapan personelin sınav şartını sağlamadığı halde şube müdürü kadrosuna atanması;

72 sayılı İlamın 5. maddesiyle; … Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı bünyesinde görev yapan …’un, “Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği”nde belirtilen sınav şartını sağlamadığı halde şube müdürü kadrosuna atandığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular [(Atama Olurunu Veren) Diğer Sorumlu sıfatıyla temyiz talep eden Rektör Mahmut AK, (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanı …, Genel Sekreter Yardımcısı … ve Genel Sekreter … ile Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Personel Daire Başkanı …, Şube Müdürü … ve Şube Müdürü …], ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle; sorgu aşamasında Sayıştay Başkanlığına göndermiş oldukları savunmada belirtilen bilgi ve belgeleri olduğu gibi aynen tekrar etiklerini, ayrıca konu ile ilgili açıklamalarının ve dikkat çekmek istedikleri hususların aşağıda belirtildiğini;

• Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirtilen alt görevlerde toplam en az üç yıl hizmeti bulunmak, ilan edilen kadro için bu şartı sağlayan personel bulunmaması durumu hariç olmak üzere, bu hizmet süresinin en az bir yılını kurumda geçirmiş olmak şartının ilan edilen Görevde Yükselme Sınavına başvuru şartları içinde yer almakta olup, Yükseköğretim Üst Kuruluşları ve Yükseköğretim Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görev grupları arasındaki geçişler ve sınavsız atama” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde süre şartına dair bir hüküm bulunmadığını,

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları” başlıklı 68 nci maddesinin (B) bendi hükümlerine uygun olarak 15.03.1999 tarihli 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ve 12.11.2005 tarihli 25991 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları ve Yükseköğretim Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görev grupları arasındaki geçişler ve sınavsız atama” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki; “Gruplar arasındaki görevde yükselme ve unvan değişikliği niteliğindeki atamalar görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliği sınavına tabidir. Ancak, Kurumda veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliği sınavına tabi tutulmadan atama yapılabilir.” hükmü uyarınca Üniversiteye naklen atanmadan önce çalışmış olduğu kurumlar dâhil toplam 15 yıl 1 ay 11 gün hizmeti, memuriyet geçmişi, eğitim durumu, sahip olduğu liyakat ve kazandığı derece ve kademe birlikte değerlendirilerek ...’un şube müdürü kadrosuna atandığını, sonuç olarak, sonuç olarak, bu kadroya atanan ilgilinin atama işleminin yukarıda açıklanan hususlar temelinde mevzuatın taraflarınca yorumlanma biçimine dayanılarak ve kanaatlerince hukuka uygun bir şekilde yapıldığını, kamu hukukunun bilinen ilkesi gereği devlet memurları ya da idarece yapılan bir işlemin hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağını, ancak hukuka aykırı olarak yapılan bir atamanın, atlanılan kadrodaki görevin ifa edilmediği anlamına gelmeyeceğini, ilgili kişinin hukuka aykırı olarak Şube Müdürlüğüne atandığı kabul edilse dahi bu görevin bilfiil yerine getirildiği göz önüne alınarak kamu zararından söz edilmemesi gerektiğini, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümleri uyarınca, Üniversitede yürütülen hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Rektörlük Oluru ile atanan ilgilinin atamasının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68inci maddesinin (B) bendine aykırı bir durum içermemesi nedeniyle atanmış olduğu kadroda bilfiil yapmış olduğu görevin karşılığı ödenen tutarın kamu zararı olarak değerlendirilmemesini, Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görev grupları arasındaki geçişler ve sınavsız atama başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü dikkate alınarak adı geçenin daha önce özel kalem müdürü kadrosunda görev yapması nedeniyle kamu görevinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi adına görev yaptığı birimin ihtiyacı doğrultusunda şube müdürü kadrosunun görev ve sorumluluklarını bilfiil özveri ve başarılı bir şekilde yerine getirdiğini ve halen getirmekte olduğunu ifade etmek suretiyle tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini Kurulumuza arz etmişlerdir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Şube Müdürü … ve Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Şube Müdürü …, kendi gündem sıralarında görüşülen dosyalarındaki temyiz dilekçelerinde ortak mahiyette özetle; Rektörlük Makamınca yapılan söz konusu atamayla ilgili hiçbir bağlarının bulunmadıklarını, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi sıfatlarıyla maaş evraklarına ait ödeme evraklarını imzalamaları gerekçesiyle sorumlu tutulduklarını, Rektörlük Makamınca düzenlenen atama evraklarının doğruluğu hususunda herhangi bir tereddütleri olmadığı gibi atamanın içeriğinin düzenlenmesine ilişkin taraflarına sorumluluk yüklenebilecek bir yasal yetki ve görevlerinin bulunmadığını, atama işlemindeki şube müdürü unvanına göre yapılan maaş hesaplamalarının mevzuata uygun gerçekleştirildiğini, kamu zararına neden olan atama işleminde bir yetki ve sorumluluklarının bulunmaması, sadece ödeme belgelerinde imzalarının bulunması nedeniyle şahıslarıyla ilgili sorumluluğa hükmedilmemesi gerektiğini, kamu zararına sebebiyet veren atama işlemiyle ilgili hiçbir kasıtları ve kusurları olmadığı gibi mevzuata aykırı hiçbir fiil ve davranışlarının da olmadığını, bu vesileyle haklarında beraat kararı verilmesi istemini Kurulumuza iletmişlerdir.

(Temyiz talep eden tüm sorumların dosyaları için de geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; sorumluların savunmasında; Devlet Memurları Kanunu 59 uncu, 60 ıncı, 64 üncü, 68 inci ve 74 üncü maddelerindeki düzenlemeler, Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğin 20 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi hükümleri ve Rektörlük makamın onayı alınarak yapılan atamanın hukuka uygun olduğu, (… ve … için ise;) Rektörlük makamınca yapılan bu atamayla ilgili hiçbir bağlarının bulunmadığı, atama işlemindeki şube müdürü unvanına göre yapılan maaş hesaplamalarının mevzuata uygun gerçekleştirildiği, kamu zararına sebebiyet veren atama işlemiyle ilgili hiçbir kasıtları ve kusurları olmadığı gibi mevzuata aykırı hiçbir fiil ve davranışlarının da olmaması, maaşa ait ödeme evraklarını imzalaması nedeniyle sorumlu tutulmalarının hukuken uygun olmadığı hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Göreve Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin; “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi, “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesi, Yönetmelikte geçen, görevde yükselme ve görevde yükselme sınavı kavramlarına ilişkin tanımların yer aldığı yine aynı Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesi, Yönetmeliğin “Görev gurupları” başlıklı 5 inci maddesi, aynı Yönetmeliğin “Görevde Yükselme Suretiyle Atanacaklarda Aranacak Genel ve Özel Şartlar” başlıklı 6 ncı ve 7 nci maddesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; sorumlularca, ...’un önceden Özel Kalem Müdürlüğü görevinde bulunduğu ve Yönetmeliğin 20/b maddesine göre aynı düzey görev olduğu için sınav şartına tabi olmadığı belirtilmiş ise de; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstisnai memurluklar” başlıklı 59 uncu maddesinin birinci fıkrasında sayılan istisnai kadroların içinde özel kalem müdürlüğünün de yer aldığı, aynı maddenin ikinci fıkrasında, “Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.” denildiği, konu edilen Yönetmeliğin yukarıda belirtilen maddelerindeki düzenlemelerinden anlaşılacağı üzere; 5 inci maddede yer alan “Görev grupları” içerisinde yer alan personelin Yönetmelik kapsamında bulunan görevlere, görevde yükselme suretiyle atanabilmeleri için (Yönetmeliğin 20/b maddesi kapsamına girmediğinden) görevde yükselme sınavına katılmaları, bu sınavda başarılı olması gerektiğinden, sınav şartını sağlamadan yapılan atama sonucu yapılan ödemenin kamu zararı oluşturduğunun değerlendirildiği, bu nedenle, gerekçeli Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Göreve Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin;

“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde:

“Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumları memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliğine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,

“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde:

“Bu Yönetmelik, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı ile yükseköğretim kurumlarında görev yapan memurlardan 5 inci maddede belirtilen kadrolara görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanacakları kapsar.”,

“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde:

“g) Görevde yükselme: Bu Yönetmelikte belirtilen aynı veya başka hizmet sınıflarındaki alt görevlerden üst görevlere yapılacak atamaları,

ğ) (Değişik:RG-11/3/2017-30004) Görevde yükselme sınavı: 5 inci maddede belirtilen görevlere atanacaklar için yapılacak yazılı ve sözlü sınavı,”,

“Görev grupları” başlıklı 5 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında:

“(1) Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadro unvanları aşağıda gösterilmiştir.

(2) Görevde yükselmeye tabi kadrolar:

a) Yönetim Hizmetleri Grubu;

Çiftlik müdürü, yurt müdürü, hastane müdürü, müze müdürü, şube müdürü,

(…)”,

“Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde:

“(1) Bu Yönetmelikte belirtilen kadrolara görevde yükselme suretiyle atanabilmek için;

a) İlan edilen kadrolar için belirlenen başvuru süresinin son günü itibarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen hizmet şartlarını taşımak,

b) İlan edilen kadrolar için belirlenen başvuru süresinin son günü itibarıyla, ilgilinin başvurulan kadroya ilişkin 7 nci maddede belirtilen alt görevlerde toplam en az üç yıl hizmeti bulunmak, ilan edilen kadro için bu şartı sağlayan personel bulunmaması durumu hariç olmak üzere, bu hizmet süresinin en az bir yılını kurumda geçirmiş olmak,

c) (Mülga:RG-11/3/2017-30004)

ç) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,”,

“Görevde yükselme sınavı sonucu atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde:

“(1) Bu Yönetmeliğe tabi kadrolara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aranacak özel şartlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Çiftlik müdürü, yurt müdürü, hastane müdürü, müze müdürü, şube müdürü kadrolarına atanabilmek için;

1. En az dört yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,

2. İlan edilen kadrolar için belirlenen başvuru süresinin son günü itibarıyla, yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarında şef, koruma ve güvenlik şefi, uzman, sivil savunma uzmanı, araştırmacı, basın ve halkla ilişkiler müşaviri, müze araştırmacısı, çözümleyici, başhemşire, müdür yardımcısı kadrolarından birinde veya en az lisans düzeyinde öğrenim gerektiren unvan değişikliğine tabi kadrolardan birinde çalışıyor olmak”,

“Görev grupları arasındaki geçişler ve sınavsız atanma” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde:

“Gruplar arasındaki görevde yükselme ve unvan değişikliği niteliğindeki atamalar görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliği sınavına tabidir. Ancak, Kurumda veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliği sınavına tabi tutulmadan atama yapılabilir.”,

Hükümleri yer almaktadır.

Diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstisnai memurluklar” başlıklı 59 uncu maddesinin birinci fıkrasında istisnai kadrolar sayılmış olup, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; “Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.” denilmiştir.

İlgili personel, 10.05.2013 tarihinde açıktan atama suretiyle … Belediyesinde özel kalem müdürlüğüne, 25.06.2013 tarihinde unvan değişikliği ile aynı Belediyede bilgisayar işletmeni kadrosuna, 28.05.2018 tarihinde … Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığına naklen tayin yoluyla geçiş yaparak şef kadrosuna ve son olarak da 31.10.2018 tarihinde şube müdürü kadrosuna atanmıştır.

Sorumlularca ilgili atamanın gerek sorgu aşamasında gerekse temyiz aşamasında Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görev grupları arasındaki geçişler ve sınavsız atama” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında yapıldığı belirtilmekte ise de; ..., yönetim hizmetleri grubunda yer alan unvanlar (şef, müdür) arasında geçiş yapmıştır. Zira anılan Yönetmeliğin (b) bendi, görev grupları arasındaki atamaları düzenlemektedir. Bu bentte gruplar arasındaki geçişlerde de görevde yükselme sınavı öngörülmüş, ancak buna bir istisna getirilerek personel daha önceden aynı görevde bulunmuşsa diğer görev grubundaki göreve sınavsız atama yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bu durum, sadece (farklı) görev grupları arasındaki geçişlerde söz konusudur. Aynı görev grubunda yer alan kadrolar arasındaki geçişlerde bu istisnai durum söz konusu değildir. Sorgu ve daha sonrasında ilam maddesine konu edilen personelin atamasında da kişinin önce şef kadrosuna daha sonra da müdür kadrosuna atandığı görülmektedir. Bu iki kadro da yönetim hizmetleri görev grupları içerisinde yer almaktadır. Dolayısıyla, bu görevler arasında yapılan sınavsız atama mevzuata aykırı bir şekilde gerçekleşmiştir.

Yine sorumlular tarafından, ilgilinin özel kalem müdürlüğü görevinde bulunması nedeniyle aynı düzey görev olan şube müdürlüğü kadrosuna atamasının yapıldığı ifade edilmekte ise de; 657 sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin ikinci fıkrasında istisnai memurluk kadrosunda bulunanların diğer memurluklara naklen atanmalarında bu atamanın herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu sebeple, ilgilinin daha önce görev yapmış olduğu özel kalem müdürlüğü kadrosu kazanılmış hak sayılamaz.

Dolayısıyla, Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde yer alan “Görev grupları” içerisinde yer alan ilgili personelin, Yönetmelik kapsamında bulunan görevlere görevde yükselme suretiyle atanabilmesi için görevde yükselme sınavına katılması ve bu sınavda başarılı olması gerekmektedir.

Diğer taraftan, hizmet dökümlerinden; ilgilinin, 15.05.2018 tarihinde … Belediyesinde atamasının yapıldığı şeflik kadrosundan 5 ay sonra 19.10.2018 tarihinde … Üniversitesinde şube müdürlüğüne atanırken; mezkur Yönetmeliğin 6 ncı ve 7 nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde ilgilinin alt görev olan şef kadrosunda üç yılını doldurmadığı gibi şef kadrosunda hizmet süresinin en az bir yılını da aynı kurumda geçirmediği de anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Üniversitenin Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı bünyesinde görev yapan ilgilinin, “Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği”’nde belirtilen sınav şartını sağlamadan şube müdürü kadrosuna atanması, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet vermektedir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

Söz konusu tazmin hükmünde, atamaya onay veren Üst Yönetici (Rektör) ve amirler ile ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlisi müştereken sorumlu tutulmuşlardır.

Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 inci ve 33 üncü maddelerinde düzenlenmiştir.

5018 sayılı Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde:

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.”

Hükümlerine yer verilmiştir.

Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 10 uncu maddesinde; ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği, 12 nci maddesinde de; süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007/5189-1 sayılı Kararının “sorumlular” başlıklı 3 üncü bölümünde; harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları açıklanmış olup; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlilerinin düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.

5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.

Sorumlular tarafından gönderilen temyiz dilekçesinde; (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi sorumluluğa ilişkin itiraz edip, usulsüz atanan bütün personelin Rektör ve ilgili birim amirleri tarafından atandığını, atamaların mevzuata uygun yapılıp yapılmadığı konusunda bilgi sahibi olmadıklarını, belirterek sorumluluklarının kaldırılmasını talep etmişlerse de;

Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde harcamanın çeşidine göre aranacak belgeler belirlenmiş olup, “Aylıklar” başlıklı 9 uncu maddesinde; aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 8) ve Personel Bildirimi (Örnek: 9) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine eklenecek belgeler sayılarak; bunlardan birisinin de “İlk atamalarda, atama onayı ve işe başlama yazısı” olduğu ifade edilmiştir. Bu nedenle atamanın yapıldığı tarihte görevli olan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Somut olayda, kamu zararının oluşmasına, mevzuata aykırı olarak yapılan atama işlemi neden olmuştur. Üst yönetici Rektör ve ilgi birim amirleri, böyle bir atama işleminin yapılmasına yönelik emir verse bile, onayı hazırlayan memurdan başlamak üzere hiyerarşik kademedeki sıralı amirlerin, mevzuata aykırı olan bu emre ilişkin 657 sayılı Kanunun ilgili hükmü uyarınca gerekli işlemleri yapmaları gerekmektedir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, sorumluların gönderdikleri temyiz dilekçelerinde yer alan itirazlarının gerek konunun esası gerekse de sorumluk yönünden reddedilerek 72 sayılı İlamın 5. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 01.02.2023 tarih ve 53602 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı …:

Söz konusu tazmin hükmünde, atamaya onay veren Üst Yönetici (Rektör) ve amirler ile ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri müştereken sorumlu tutulmuşlardır.

Bir Harcama Yetkilisi ve bir Gerçekleştirme Görevlisi sorumluluğa ilişkin itirazlarında, usulsüz atanan bütün personelin atamaya onay veren Üst Yönetici (Rektör) ve amirler tarafından atandığını, atamaların mevzuata uygun yapılıp yapılmadığı konusunda bilgi sahibi olmadıklarını, belirterek sorumluluklarının kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin yasal sorumluluk ve yükümlülükleri 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 nci ve 33 üncü maddelerinde düzenlenmektedir. 5018 sayılı Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde:

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.”

Hükümlerine yer verilmektedir.

Bu hükümler bağlamında, somut olayda Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğu, ödeme emrine konu atamaya ilişkin harcama yapmaktır. Asaleten yapılan atamanın içeriğinin düzenlenmesine ilişkin kendilerine sorumluluk yüklenebilecek bir yasal yetki ve görevleri bulunmamaktadır.

Netice itibarıyla, hukuki uyuşmazlık konusuna esas atama aşamasında herhangi bir yetki ve sorumluluğu bulunmayan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin, sadece ilişkili ödeme emri belgeleri üzerinde imzası bulunması hasebiyle sorumluluğuna hükmedilmesi mümkün değildir. Çünkü ilgili kamu görevlilerince, 5018 sayılı Kanunun 32 nci ve 33 üncü maddeleri çerçevesinde, icra edilen fiiller ile kamu zararına sebebiyet veren atama işlemindeki mevzuat hükümlerine aykırılık arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde tazmin hükmünün sadece sorumluluk yönünden bozulması ve atamaya onay veren amirler dışındaki (yalnızca ödeme emri belgeleri üzerinde imzası bulunan) Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluklarının kaldırılmasını teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye …:

İlgilinin, görevde yükselme sınavına girip sınavı kazanmadan, atamaya yetkili Rektör onayı ile Şube Müdürü kadrosuna atanmasının hukuka aykırı olduğunda tereddüt bulunmamaktadır. Ancak her hukuka aykırı işlemin sonucu kamu zararını doğurmadığı gibi, müeyyidesi de bu kapsamda yapılan ödemelerin tazmini olmaz.

5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde kamu zararı; “… mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında Kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler;

“a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,”

Şeklinde belirlenmiştir.

İlgilinin mevzuata aykırı şekilde Şube Müdürlüğü kadrosuna atandığı, müdürlük görevini yürüttüğü dönem içerisinde de kendisine atandığı kadronun özlük haklarının ödendiği, bu görev için gerekli olan eğitim veya öğretim şartını taşımadığı ya da mesleki veya teknik bilgi, beceri veya tecrübesi nedeniyle ilgilinin bu görevi gereği gibi yerine getirmediği veya getiremeyeceği yönünde herhangi bir tespit veya değerlendirmenin de bulunmadığı görülmektedir.

Dolayısıyla, kamu zararının belirlenmesinde esas alınması gereken 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında ilgiliye, hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapıldığı, hizmet yaptırılmadan ödeme yapıldığı, hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alındığı veya mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapıldığı iddialarından hiçbirini ileri sürme imkanımızın bulunmadığı açıktır.

Hukuka aykırı bu işlem nedeniyle, idari işlemi tesis eden yetkililer hakkında gerekli idari veya cezai müeyyidenin uygulanabilmesi amacıyla konunun cumhuriyet savcılığı veya ilgili kuruma bildirilmesi yerine, bu atamaya dayalı olarak yapılmış olan ödemelerin kamu zararı olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı dolayısıyla sorumluların beraatine hükmedilmesi gerektiği,

Diğer taraftan, mevzuatın öngördüğü yetki çerçevesinde, Rektör onayı ile yapılan atama işlemi sonrasında özlük haklarının ödenmesi aşamasında, atama işleminin hukuka uygun olup olmadığını Harcama Yetkilisi ile Gerçekleştirme Görevlilerince kontrol edilmesi gerektiği gerekçesiyle ilgililerinde sorumluluğa dahil edilmesinin, 5018 sayılı kanun kapsamında mümkün olamayacağı,

Kanaatiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Üye …:

...’un, 2019 yılı itibariyle toplam, 15 yıl 1 ay 11gün memuriyet hizmeti bulunmaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen hizmet şartlarını taşımaktadır. Şube müdürlüğü kadrosunun gerektirdiği görevlerini yerine getirmediğine yönelik idari bir işlem mevcut olmadığı gibi hakkında bir inceleme ve soruşturma da bulunmamaktadır. Dosya içeriğinden şube müdürlüğü görevini filen yaptığı anlaşılmaktadır. Bu süre zarfında aynı şube müdürü kadrosu için ikinci bir ödeme söz konusu değildir. Bu bağlamda, şube müdürlüğü için öngörülen ödemelerin ödenmesinde kamu zararının olmadığı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, sorumluların iddialarının kabulüyle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.