Sayıştay 6. Dairesi 48494 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 6

• Dosya No: 48494

• Tutanak No: 50911

• Tutanak Tarihi: 19.01.2022

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Kiraya verme gelir kaybı.

584 sayılı Ek İlamın 1. Maddesiyle ... Belediyesi sınırlan içinde baz istasyonu kurulması amacıyla belediyenin tasarrufunda olan yerleri kiraya verme yetkisinin, belediye meclisi kararı olmadığı halde, belediye şirketi olan ... Ltd. Şti.’ne verilmesi nedeniyle uğranılan kira kaybı sonucu oluşan kamu zararı tutarı ... TL’nin tazminine hükmedilmiştir

***Öncesinde,

210 sayılı asıl İlamın 1 inci maddesiyle; ... Belediyesi sınırları içinde baz istasyonu kurulması amacıyla belediyenin tasarrufunda olan yerlerin kiraya verme yetkisinin belediye şirketi olan ... Ltd. Şti.’ne verilmesi nedeniyle uğranılan kira kaybı sonucu 187.100 TL kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Sonra sorumlu Belediye Başkanı ... tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine Temyiz Kurulunun 15.12.2015 tarih ve 41193 sayılı Kararında 210 sayılı ilamın 1 inci maddesine ilişkin verilen tazmin hükmünün sorumluluk, idari soruşturma konusu olması, kamu zararı ve yeni çıkan belgenin incelenmesi yönünden bozularak daireye gönderilmesine, karar verilmiştir.

Konunun ilgili Dairede yeniden görüşülmesi neticesinde 531 sayılı Ek ilamın 1 inci maddesi ile, asıl ilamdaki gerekçelerle aynı sorumlu uhdesinde kalmak üzere bu kez ... TL için tazmin kararı verilmiştir.

Daha sonra, bu tazmin hükmüne karşı sorumlu ... (Üst Yönetici) tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulumuzca 22.01.2020 tarih ve 47143 tutanak sayılı kararında “5393 Belediye Kanunu’nun “Belediye Meclisinin Yetkilerinin” başlıklı 18’inci maddesinin (e) bendinde; “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek” denilmek suretiyle üç yıldan fazla kiralamaların belediye meclisinin yetkisinde olduğu hüküm altına alınmıştır. Yine aynı Kanunun 34. maddesinin (g) bendinde ise ;“Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek” encümenin görevleri arasında sayılmıştır. Yukarda yer verilen mevzuat hükümleri ile belediyenin mülkü taşınmazların ve belediyenin tasarrufu altındaki kamuya ait alanların kiralanması işleminin yetkisi, üç yıla kadar olanlarda belediye encümeninde ve üç yıldan fazla olanlarda ise belediye meclisindedir. Dosya üzerinde yapılan incelemede, her ne kadar kamuya ait alanların kiralanabilmesi yönünde belediye meclisi ya da belediye encümeni kararı yoksa da, gerçekleştirilen kiralama işlemlerinin Belediye şirketince yapıldığı, kiralamaların sözleşme ile bağıt altına alındığı, dolayısıyla artık yetkili bir kiralama işlemi olduğu anlaşılmıştır. Yapılan işlemde usul yönünden bir aykırılık olmakla birlikte sözleşme ile işlem yasal hale geldiğinden ortada bir kamu zararı yoktur. Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, 531 sayılı Ek İlamın 1 üncü maddesiyle; ... TL kamu zararı için verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle yeniden hüküm tesisini teminen hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE” kararı verilmiştir.

Bu defa, ilgili Daire kararında ısrar ederek temyize esas işbu 584 sayılı Ek İlamın 1. Maddesiyle asıl ilamdaki gerekçelerle aynı sorumlu uhdesinde kalmak üzere ... TL için tazmin kararı verilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Esas Yönüyle;

5393 Belediye Kanunu’nun “Belediye Meclisinin Yetkilerinin” başlıklı 18’inci maddesinin (e) bendinde; “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek” denilmek suretiyle üç yıldan fazla kiralamaların belediye meclisinin yetkisinde olduğu hüküm altına alınmıştır. Yine aynı Kanunun 34. maddesinin (g) bendinde ise ;“Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek” encümenin görevleri arasında sayılmıştır.

Yukarda yer verilen mevzuat hükümleri ile belediyenin mülkü taşınmazların ve belediyenin tasarrufu altındaki kamuya ait alanların kiralanması işleminin yetkisi, üç yıla kadar olanlarda belediye encümeninde ve üç yıldan fazla olanlarda ise belediye meclisindedir.

Dosya üzerinde yapılan incelemede, her ne kadar kamuya ait alanların kiralanabilmesi yönünde belediye meclisi ya da belediye encümeni kararı yoksa da, gerçekleştirilen kiralama işlemlerinin Belediye şirketince yapıldığı, kiralamaların sözleşme ile bağıt altına alındığı, dolayısıyla artık yetkili bir kiralama işlemi olduğu anlaşılmıştır. Yapılan işlemde usul yönünden bir aykırılık olmakla birlikte sözleşme ile işlem yasal hale geldiğinden ortada bir kamu zararı yoktur.

Sorumluluk Yönüyle;

... Ltd. Şti. tarafından ... tarihinde Belediye Başkanlığına yazılmış olan yazı ile belediyenin tasarrufunda olan kamuya ait alanlarda Totem ve reklam tabelası kurulabilmesi için diğer özel şirketlerle sözleşme imzalanması izni istenmiştir. Belediye Başkanı ... tarafından yapılan bu isteğe olur verildiği görülmüştür. Her ne kadar bu olur dayanak gösterilerek, ... Ltd. Şti., adı geçen cep telefonu operatörleriyle baz istasyonu kurulması için sözleşme imzalamış olsa da verilen olurda iznin baz istasyonu için değil Totem ve reklam tabelası kurulabilmesi için verildiği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla sadece bu belgelere dayanılarak, Şirket tarafından, Belediyenin tasarrufundaki gayrimenkuller üzerinde baz istasyonu kurmaları için ilgili firmalarla sözleşme yapılması ve karşılığında Şirkete gelir elde edilmesi hususunda Belediye Başkanının sorumlu tutulması mümkün olmadığından sorumlunun savunmasının kabulü gerekir.

Diğer taraftan; söz konusu “Olur”ların; ... ile ilgili olanın tarihi …, ... ile ilgili olanının tarihi …, ... ile ilgili olanının tarihi ise …’dur. Oysa, Şirket ile ... arasındaki baz istasyonu kiralamasına ilişkin sözleşmenin tarihi ... olup, ... tarihinde bu sözleşme yenilenmiştir. Bu da, söz konusu kiralama işlemlerinin mevcut “Olur”lar ile ilgili olmadığını göstermektedir.

Bu itibarla, yukarıda sayılan gerekçeler ile temyiz dilekçesindeki iddiaların kabul edilerek; 584 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle; ... TL için verilen tazmin hükmünün 22.01.2020 tarih ve 47143 sayılı Temyiz Kurulu Kararında da belirtildiği üzere tekrardan BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE (Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …’nin aşağıda yazılı oy gerekçelerine karşı)

6085 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış olması suretiyle,

Karar verildiği 19.01.2022 tarih ve 50911 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …’nin karşı oy gerekçeleri:

584 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle ... Belediyesi sınırları içinde baz istasyonu kurulması amacıyla belediyenin tasarrufunda olan yerleri kiraya verme yetkisinin, belediye meclisi kararı olmadığı halde belediye şirketi olan ... Ltd. Şti.’ne verilmesi nedeniyle uğranılan kira kaybına neden olunması sonucu neden olunan kamu zararı tutarı ... TL’nin tazminine karar verilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71. Maddesinde;

“Kamu zararının belirlenmesinde;…..

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

Esas alınır.” denilmektedir.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 11. maddesinde;

“İmar planlarında; meydan, yol, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir....” denilmiştir.

5393 Belediye Kanunu’nun “Belediye Meclisinin Yetkilerinin” başlıklı 18’inci maddesinin (e) bendinde;

“Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek” denilmek suretiyle üç yıldan fazla kiralamaların belediye meclisinin yetkisinde olduğu hüküm altına alınmıştır.

Yine aynı Kanunun 34. maddesinin (g) bendinde ise ;“Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek” encümenin görevleri arasında sayılmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1. maddesinde belediyelerin de bu kanuna tabi olduğu ifade edilmiştir. Dolayısı ile belediyeler adı geçen kanunda bulunan hükümler doğrultusunda kiralama işlemlerini yapacaklardır.

Yukarda yer verilen mevzuat hükümleri ile belediyenin mülkü taşınmazların ve belediyenin tasarrufu altındaki kamuya ait alanların kiralanması işleminin yetkisi, üç yıla kadar olanlarda belediye encümeninde ve üç yıldan fazla olanlarda ise belediye meclisindedir. Söz konusu kiralama işlemleri için ne belediye encümeni ne de belediye meclisi kararı vardır. Karar olmadan bu yönde işlem tesis edilmesi hukuken mümkün değildir.

Belediye tasarrufunda olan yerlerin kiraya verilmesi neticesinde belediyenin gelir elde edeceği açıktır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesinde idare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması halinde kamu zararına neden olunacağı ifade edilmiştir. Baz istasyonu kurulması için yer kiralaması, Belediye ile GSM operatörleri arasında mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılması gereken bir işlemdir. Bu hususa uyulmaması nedeniyle de kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumluluk yönüyle;

Belediye tasarrufunda bulunan yerin belediye başkanı tarafından verilen olurla mevzuata aykırı olarak belediye şirketi tarafından kiraya verildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 584 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle; ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.

Üye …’un karşı oy gerekçesi:

Yukarıda yer verilen azınlık görüşüne esas yönüyle katılmakla birlikte;

Sorumluluk Yönüyle;

... Ltd. Şti. tarafından ... tarihinde Belediye Başkanlığına yazılmış olan yazı ile belediyenin tasarrufunda olan kamuya ait alanlarda Totem ve reklam tabelası kurulabilmesi için diğer özel şirketlerle sözleşme imzalanması izni istenmiştir. Belediye Başkanı ... tarafından yapılan bu isteğe olur verildiği görülmüştür. Her ne kadar bu olur dayanak gösterilerek, ... Ltd. Şti., adı geçen cep telefonu operatörleriyle baz istasyonu kurulması için sözleşme imzalamış olsa da verilen olurda iznin baz istasyonu için değil Totem ve reklam tabelası kurulabilmesi için verildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla sadece bu belgelere dayanılarak, Şirket tarafından, Belediyenin tasarrufundaki gayrimenkuller üzerinde baz istasyonu kurmaları için ilgili firmalarla sözleşme yapılması ve karşılığında Şirkete gelir elde edilmesi hususunda Belediye Başkanının sorumlu tutulması mümkün olmadığından sorumlunun savunmasının kabulü gerekir.

Baz istasyonu kurulması için yer kiralaması, Belediye ile GSM operatörleri arasında mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılması gereken bir işlemdir. Belediyece yapılması gereken kiralama işleminin Belediye Şirketine bırakılması işlemi ve Şirketçe Belediyenin tasarrufundaki yerlerin izinsiz kullanımı anlamına gelmektedir ve bu sebeple yapılan işlem usulsüzdür.

Belediyenin tasarrufundaki yerlerdeki kiralamalarda 5393 Belediye Kanunu’nun 18’ inci ve 34’üncü maddeleri uyarınca 3 yıla kadar yetki belediye encümeni, 3 yılın üzerinde ise yetki belediye meclisinde olsa da; ilgili tarihte yürürlükte olan ... Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü Görev Yetki ve Çalışma Esaslarına Dair Yönetmeliğin; “görev ve Yetki Sorumluluk” başlıklı 6’ıncı maddesinin “(2) Emlak Ve İstimlak Müdürlüğünün Görevleri” başlıklı alt bendinde; görevler arasında, ‘Belediyemiz adına tescilli olan tüm taşınmazlarla ilgili işlemleri takip etmek ve sonuçlandırmak’ denilmekte,

“C-Belediyemizin Kiralık yerleri ile ilgili Kiralama işlerine ilişkin Görevleri “ başlıklı alt bendinde ise; “Sözleşmeye uymayanlar hakkında kiracılığın feshi için Hukuk işleri Müdürlüğü ile gerekli yazışmaları yapmak’….” denilmekte olduğundan, ... Belediyesinde taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerini yürüten birimin Emlak ve İstimlak Müdürlüğü olduğu, söz konusu müdürlüğün ilam konusu olayda olduğu gibi Belediyenin tasarrufundaki yerlerin izinsiz kullanımı durumunda Hukuk işleri Müdürlüğü ile gerekli yazışmaları yapmakla yükümlü olduğu anlaşılmıştır.

... tarihli İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdür Vekili ... tarafından imzalanan rapor eki evrakta söz konusu dönemde Emlak ve İstimlak Müdürlüğü görevini …’ nün yürüttüğü anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, yukarıda sayılan gerekçeler ile temyiz dilekçesindeki iddiaların kısmen kabul edilerek; 567 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle; ... TL için verilen tazmin hükmünün BOZULARAK, sorumluluğun yeniden tespiti için Daireye gönderilmesine, karar verilmesi gerekir.