Sayıştay 6. Dairesi 47164 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 6

• Dosya No: 47164

• Tutanak No: 50422

• Tutanak Tarihi: 10.11.2021

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Önceki yıllarda sorgu konusu yapılan konularda Sayıştay ilamının gereğinin yerine getirilmemesi ve gecikme faizinin yükleniciden tahsil edilmemesi;

2. 417 sayılı Ek İlamın 3. maddesiyle; önceki yıllarda sorgu konusu yapılan konularda Sayıştay ilamının gereğinin yerine getirilmediği ve gecikme faizinin yükleniciden tahsil edilmediği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir. {246 sayılı (Asıl) İlamın 4. maddesiyle de aynı konu hakkında tazmin hükmü verilmiş, bu hükme karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun 20.12.2017 tarihli ve 43877 tutanak sayılı Kararı (2. maddesi) ile “Yargıtay kararıyla Büyükşehir Belediyesinin (mahkeme kararlarının yerine getirilmesi mecburiyeti gereği) ödemek zorunda olduğu tutarın aşılmadığı; dolayısıyla, Sayıştay ilamının infazı noktasında da (yeniden) kamu zararına sebebiyet verecek bir husustan bahsetmek mümkün görülmediğinden ilama konu olayda kamu zararı oluşmadığı” gerekçesiyle tekrar bir değerlendirme yapılmasını teminen hükmün (REF GEREKÇELİ) BOZULARAK dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE oy çokluğuyla karar verilmiş, ancak Sayıştay 6. Dairesi kararında direnerek (ısrar ederek) 417 sayılı Ek İlamın 3. maddesiyle yeniden aynı tutar için işbu tazmin hükmünü vermiştir.}

Yukarıda adı geçen sorumlunun vekili (yine münferiden sorumluluk yüklenen … adına …), temyiz dilekçesinde özetle; uyuşmazlığın çözümü noktasında temyiz talebinde belirtilen tüm hususların ayrıntılarıyla irdelenmesi halinde kamuyu zarara uğratmadıklarının, kamu zararına neden olmak kastı ile hareket etmediklerinin ve müvekkili tarafından verilen bir karar nedeniyle kamu zararı oluşmadığının ve hatta ortada söz edilecek bir kamu zararının da bulunmadığının açık bir şekilde tespit edileceğini, uzun bir metin ile aynı şeyleri tekrar yazmamak adına, daha önceki savunmaları aynen tekrar etiklerini, bu dilekçesinde Ek İlamın bu maddesi ile ilgili farklı olarak; sorgu konusu işe ait ihale sözleşmesinin … tarihinde ... 6. Noterliğinde … yevmiye no.su ile imzalandığını, sözleşmenin imzasından sonra sözleşme taraflarının hukuki sorumluluklarının da başladığını, ihale sözleşmesi hükümlerine göre 21.03.2008 tarihinde yapılması gereken ödemenin yapılmadığını; dolayısıyla (Asıl) İlam tarihi itibari ile gecikme faizi oluştuğunu, müvekkilinin göreve başlama tarihinin 29.03.2009 olduğunu, müvekkilinin gecikme faizinin ödenme tarihinden 1 yıl sonra göreve başladığını, 2008 yılı denetimini, 2009 yılında yapan Sayıştay Denetçilerinin, bu konuyu gündeme almadığını, 2009 yılı hesaplarının incelendiği 2010 yılında bir önceki yönetimin sorumluluğunu ortadan kaldırmak ve sonraki yönetimi sorumlu tutmak amacı ile konu ile ilgili çalışma başlatıldığını dile getirmiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; sorumlunun vekilinin savunmasında; önceki savunmasındaki iddiaları aynen tekrar ettiği, sözleşmenin imzasından sonra sözleşme taraflarının hukuki sorumluluklarının da başladığı, ihale sözleşmesi hükümlerine göre 21.03.2008 tarihinde yapılması gereken ödemenin yapılmadığı; dolayısıyla (Asıl) İlam tarihi itibari ile gecikme faizi oluştuğu, müvekkilinin göreve başlama tarihinin 29.03.2009 olduğu, müvekkilinin gecikme faizinin ödenme tarihinden 1 yıl sonra göreve başladığı hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılması talebinde bulunulduğu ifade edildikten sonra; Sayıştay’a tahsilat olarak bildirilen ancak yükleniciden tahsil edilmediği anlaşılan gecikme faizi nedeniyle, temyiz talebinin reddedilerek Daire kararının korunmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

Temyize konu işbu ilam maddesinde münferiden sorumlu … adına duruşma talebinde bulunan … ve müvekkili sorumlu …’ın kendisi ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Önceki (20.12.2017 tarihli ve 43877 sayılı) Temyiz Kurulu Kararımızda (2. maddesinde) da açıklandığı üzere;

… – (sonradan sözleşme harici kalan) … ortaklığı yükleniminde bulunan “mülkiyeti Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne ait 246.251 m² yüzölçümüne sahip ... … … Mahallesi … ada … parsel üzerinde 1/1000 ölçekli imar planında “bölgesel kentsel spor alanı” olarak tanımlanan ve vaziyet planında yerleri gösterilen UEFA kriterlerine uygun 30.000 kişi seyirci kapasiteli stadyum, 10.000 kişi seyirci kapasiteli uluslararası standartlara uygun (kapalı) spor salonu yapımı, mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait ... … … Mahallesinde bulunan … ada … parsel üzerinde 1/1000 ölçekli imar planında “bölgesel kentsel spor alanı” olarak tanımlanan ve vaziyet planında yerleri gösterilen 2.500 kişi seyirci kapasiteli kapalı (olimpik) yüzme havuzu ve (kapalı) spor salonu yapımı ve her iki parselde (peyzaj dâhil) çevre düzenlemesi ile … ada … parseldeki taşınmazın ifraz edilen 40.000 m²’lik kısmında “ticari alan” olarak mülkiyet hakkı yukarıda adı geçen aynı yükleniciye ait olmak üzere arsa karşılığı AVM-Residence yapımı işi”ne ilişkin sözleşmenin “Ödeme Şekli ve Şartları” başlıklı 8. maddesinde:

“Yüklenici tarafından idareye ödenecek olan ihale ile belirlenen … YTL + KDV bedel sözleşmenin imzalanması tarihinden itibaren 60 günlük süre içerisinde Büyükşehir Belediyesi Hesap İşleri Daire Başkanlığı veznesine veya belediyemiz banka hesabına yatırılacaktır.” ve

Aynı sözleşmenin “Borç ve Alacak İlişkisinde Faiz” başlıklı 20. maddesinde ise:

“Yönetim ve Yüklenici arasındaki borç-alacak ilişkilerinde faiz hesaplamalarında T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli krediler için öngördüğü reeskont faiz oranı esas alınacaktır.”

Denilmektedir.

... Büyükşehir Belediyesi ile yukarıda adı geçen yüklenici arasındaki sözleşme … tarih ve … yevmiye numarasıyla ... 6. Noter nezdinde imzalanmıştır. Bu sözleşmeye göre son ödeme tarihi 21.03.2008 olmaktadır. Toplam … TL’nin, ihale bedeli olan … TL’lik kısmı 27.05.2008 tarihinde; ihale bedelinin KDV’si olan … TL’lik kısmı ise 20.06.2008 tarihinde Belediyeye ödenmiştir.

Bu bilgiler ışığında; yukarıda adı geçen yüklenici tarafından ihale bedeli ve KDV’sinin Belediyeye zamanında ödenmemesinden kaynaklanan gecikme faizinin Belediyece tahsil edilmemesi sonucu oluşan … TL’nin kamu zararına sebebiyet verdiği gerekçesiyle bu tutar yılı denetimlerinde Sayıştay sorgusuna konu edilmiştir.

Bunun üzerine; sorgu konusu yapılan … TL’nin tamamının (temyiz konusu … TL tutarındaki gecikme cezası ile birlikte; sözleşme damga vergisinin iade edilmesinden kaynaklanan … TL, ihale karar pulunun alınmamasından ve sözleşme devrindeki damga vergisinin alınmamasından kaynaklanan sırasıyla … TL ve … TL’nin), 11.10.2010 tarihli ve ...40 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişiyle tahsil edilmiş olduğunun gönderilen savunmalarda beyan edilmesi üzerine, Sayıştay 8. Dairesinin 14.02.2012 tarihinde yaptığı yargılama sonucunda; söz konusu tahsilatlar herhangi bir kişiye sorumluluk tevdi edilmeden Dairenin 08.02.2013 tarihli ve 1396 sayılı İlamına derc edilmiş; ancak … tarihli ve …nsayılı Encümen Kararına istinaden, .. Spor Kompleksi İşinin ifa edilemeyecek olması nedeniyle yüklenici tarafından yargıya taşınması ve Yargıtay tarafından dava konusu işle ilgili bedelin Belediyece yükleniciye ödenmesine karar verilmesi gerekçe gösterilerek gelir kaydedilen ve gecikme cezası olarak kesilen rakamların, 320 hesaplarına aktarılarak önceki tahsilat kaydına ilişkin hesapların karşılıklı olarak kapatılması suretiyle yüklenicisine yeniden ödenmesi sağlanmıştır.

Öncelikle, bahsi geçen işin ifa imkânsızlığı nedeniyle iptal edilmesi üzerine yüklenici, sözleşme gereği Belediyeye ödediği ihale bedeli, KDV ve sözleşme damga vergisinin iadesi için ... 7. İcra Müdürlüğünün … sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibine başlamış, … TL asıl alacak ve 4.622.751,56 TL (% 19) işlemiş faizin iadesini istemiştir. Belediye ise, sözleşmenin imkânsız hale gelmesi ve bu sözleşme kapsamında alınanların iadesinin gerekmesi nedeniyle talep edilen tutarın ihtilafsız kısmını; yani sözleşme kapsamında peşin olarak tahsil etmiş olduğu ihale bedeli (… TL) ile KDV'den oluşan asıl alacağa itiraz etmemiş, ancak faiz oranına ve faiz yürütülen tarihlere ilişkin olarak itirazda bulunmuştur. İtiraz üzerine icra takibi durmuş, yüklenicinin “itirazın kaldırılması” talebi üzerine ... 4. İcra Hukuk Mahkemesince verilen 21.01.2010 tarihli Kararla, … TL olarak talep edilen işlemiş faizin yalnızca … TL'lik kısmına yönelik itirazın kaldırılmasına; bu tutar üzerinden hesap edilecek % 40 icra inkâr tazminatının davacıya (yüklenici firmaya) verilmesine karar verilmiş, kararın yüklenici tarafından temyizi üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesi tarafından, 22.03.2010 tarihli Kararla temyiz itirazları da reddedilmiştir. Ancak, tashihi karar aşamasında ise, Yargıtay’ın … tarihli ve … E., … sayılı bozma kararıyla, müteahhit firmanın alacağı “sebepsiz zenginleşmeden doğan alacak” olarak nitelendirilerek işlemiş faizin tamamına ilişkin itirazın kaldırılmasına, takibin devamına ve … TL faiz üzerinden hesap edilecek % 40 icra inkâr tazminatının da alacaklıya ödenmesine karar verilmiştir.

Her ne kadar Sayıştay 6. Dairenin temyize konu (Ek) İlamında (ısrar kararıyla ikinci kez); (önceki bir döneme ait) 8. Dairenin 08.02.2013 tarihli ve 1396 sayılı İlamını etkisiz kılacak şekilde Sayıştay’a önce tahsil edildiği bildirilen (yukarıda açıklandığı gibi gecikme faizinden kaynaklanan) kamu zararının sonradan yeniden emanet hesaplara alınması suretiyle başka bir mahkeme kararının yerine getirilmesinde kullanıldığından bahisle (yeniden) kamu zararına sebebiyet verildiği ifade edilmekte ise de; ifa imkânsızlığı nedeniyle (dolaylı olarak) iptal edilmiş (feshedilmiş) ve ortadan kalkmış bir ihale ve/veya sözleşme dolayısıyla gecikme cezasından söz edilemeyeceği açıktır.

Kaldı ki, (Ek) İlamda kamu zararı olarak belirtilen tutar 2009 yılında tahsil edilmiş olup, Yargıtay kararı doğrultusunda yükleniciye ihale bedeli ve fer’ilerinin geri ödemesinin Sayıştay ilamıyla tahsil edilen ve gelir kaydedilen bir tutardan ya da Belediyenin bütçesindeki herhangi bir gelir kaleminden gerçekleştirilmesinin bir ehemmiyeti yoktur. Burada önemli olan; Yargıtay kararıyla Belediyenin (mahkeme kararlarının yerine getirilmesi mecburiyeti gereği) ödemek zorunda olduğu tutarın aşılmaması olup, gerek sorumlunun (vekilinin) temyiz dilekçesindeki açıklamalarından bu tutarın aşılmadığı anlaşılmakta; gerekse bu tutarın aşıldığına ilişkin herhangi bir Denetçi tespiti de bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Sayıştay ilamının infazı noktasında da (yeniden) kamu zararına sebebiyet verecek bir husustan bahsetmek mümkün görülmemektedir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, önceki (20.12.2017 tarihli ve 43877 sayılı) Temyiz Kurulu Kararımızda (2. maddesi) yer alan açıklamalar doğrultusunda; iptal edilen bir sözleşmeden kaynaklı gecikme cezasının, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından; sorumlunun (vekilinin) temyiz dilekçesindeki iddialarının kabul edilerek 417 sayılı Ek İlamın 3. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA, oy birliğiyle,

Karar verildiği 10.11.2021 tarihli ve 50422 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.