Sayıştay 6. Dairesi 46952 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2018

• Daire: 6

• Dosya No: 46952

• Tutanak No: 53597

• Tutanak Tarihi: 01.02.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Üniversitede dışarıya sunulan sınav hizmetleriyle ilgili döner sermayeden mesai dışı ödeme sınırının aşılarak ek ödeme yapılması;

71 sayılı İlamın 16. maddesiyle; Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesinde döner sermaye biriminde üretilen hizmetler kapsamında yapılan 2018 …, 2017 …ve 2018 … sınavları ve soru hazırlık işlemleriyle ilgili olarak bazı öğretim üyelerine mesai dışı en fazla % 400 oranında ödeme yapılabileceği halde bu oranın aşıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu [(Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Fakülte Sekreter Vekili …] (aynı ilam maddesi ile ilgili olarak temyiz talep eden diğer tüm sorumluların kendi gündem sıralarında görüşülen dosyalarındaki temyiz dilekçelerinde de tamamen aynı olmak üzere), temyiz dilekçesinde özetle; sorgu aşamasında göndermiş olduğu savunma dilekçesindeki beyanlarını, bilgi ve belgeleri olduğu gibi aynen tekrar ettiğini, ayrıca konu ile ilgili ek açıklamalarını ve dikkat çekmek istediği hususları aşağıda belirttiğini;

1. İlamın “Denetçi Görüşü” bölümünde; yükseköğretim kurumlarında döner sermayeden yapılacak ek ödemelerin, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde belirtilen esaslar ve bu Kanuna istinaden çıkarılan “Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik” çerçevesinde yapılacağı, döner sermayeden yapılacak ödemelerde başkaca bir usulün belirlenmediği hususlarının dile getirildiğini, halbuki savunma dilekçesinde “Açıklamalar” bölümü 1. maddesinde yapılan ödemenin bir ek ödeme ve gelir paylaşımı olmadığı, sınavla ilgili görevlendirme ödemesi olduğunun açıkça belirtildiğini, sınavın gerçekleştirilebilmesi için zorunlu olan giderlerin neler olduğu ve hangi kanunlar kapsamında alımların ve harcamaların yapıldığı konularının açıklandığını,

2. İlamın son bölümünde ise özetle, söz konusu sınavlara ilişkin ödemelerin “Sınav ve Soru Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar” kapsamında yapılabilmesi için alınacak ücretlerin 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde sayılan, “alınacak harç ve ücretler” kapsamında Üniversitenin öz gelirleri olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu nedenle savunmalarının kabul edilmediği hususlarının ifade edildiğini, ilgili esaslar kapsamında yapılan ödemelerin özel bütçeden yapılacağı değerlendirilmesinin nereden çıkarıldığının taraflarınca anlaşılamadığını, ilgili usul ve esaslarda veya diğer mevzuatlarda konu ile ilgili bir hükme rastlanmadığını, ayrıca Bütçe Kanunu eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar”’ı düzenleyen “E- Cetveli”’nde “Açıköğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumlarında açıköğretim programlarına kayıtlı öğrencilere sunulan her türlü ders materyalleri ile ölçme ve değerlendirme işlemleri karşılığı öğrencilerden tahsil edilen tutarlar, ilgili yükseköğretim kurumu döner sermaye bütçesine gelir kaydedilir, bu kapsamda yürütülen hizmetlere ilişkin giderler döner sermaye bütçesinden karşılanır.” hükmünün yer aldığını, Fakülte tarafından yapılan sınav ödemelerinin de döner sermaye bütçesinden ilgili usul ve esaslar çerçevesinde yapıldığını, kaldı ki, ilgili sınavların gelirleri özel bütçeye eklenmiş olsa idi bahsi geçen sınav görevlendirme ödemelerinin yine yapılacağını, dolayısıyla herhangi fazla ödeme veya kamu zararının olmadığının buradan da anlaşılacağını,

3. Bununla birlikte; Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi döner sermaye biriminde 2017 yılında üretilen hizmetler karşılığında yapılan … sınavı ve soru hazırlık işlemleriyle ilgili olarak birebir aynı konu hakkında tarafına çıkarılan sorguya karşı yaptığı aynı savunmanın Sayıştay 2. Dairesince kabul edilerek yapılan ödeme ile ilgili ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verildiğini, ilgili ilam ve savunma örneklerinin dilekçe ekinde sunulduğunu (Dilekçe Eki: 1),

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen açıklamalar ve ek belgeler doğrultusunda tazmin hükmünün kaldırılması hususunu bilgilerinize arz etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; sorumlu savunmasında; söz konusu ödemenin döner sermaye kapsamında yapılan bir ek ödeme olmadığı, sınavla ilgili görevlendirme ödemesi olduğu, bu nedenle elde edilen gelirin paylaşımının ve dağıtılmasının söz konusu olmadığı, sınav ödemelerinin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi hükümlerine göre değil “Sınav ve Soru Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar” kapsamında yapıldığı, sadece sınav görevleri nedeniyle yukarıda belirtilen usul esaslar kapsamında sınav ücreti aldıkları, herhangi bir kamu zararı oluşmadığı ve yapılan işlemlerin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; 2547 sayılı Kanun un 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarına göre sınav ve soru hazırlık işlemleri ile ilgili olarak, bazı öğretim üyelerine mesai dışı en fazla % 400 oranında ödeme yapılabilecek iken, bu oranın üzerinde bir oranda ödeme yapılmasının kamu zararı oluşturduğunun değerlendirildiği, buna göre; savunmada ileri sürülen gerekçelerin, İlamda karşılandığı, tazmin hükmünün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı anlaşıldığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında:

“d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”,

Aynı maddenin (c) fıkrasının 1 inci bendinde:

“1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü;

…” ve

2 nci bendinin son paragrafında:

“Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Dağıtım esasları” başlıklı 5 inci maddesinde ise:

“(3) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1), mesai dışı ilave ücret alınmayan (B2) ve mesai dışı ilave ücret alınan (B3) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan

…

“(7) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları kapsamında bulunan personel ile (f) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yürütülen hizmetler için mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplanır. Bu hesaplama, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinde belirlenen tavan tutarları geçmemek üzere yapılır.

…

(10) …

Nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunulması halinde bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50’sinden fazla olamaz.”

Denilmektedir.

Anılan mevzuat hükümlerine göre öğretim üyelerine döner sermayeye mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunmaları halinde mesai dışı (B2+B3) puanı en fazla (Kanundaki maksimum oran % 800 x % 50 =) % 400 (yönetim kurulunca mesai içi maksimum belirlenebilecek oranın % 50’si) oranında ödeme yapılabileceği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmişse de; sorumlularca sorgu aşamasında gönderilen dilekçede “Açıklamalar” bölümü 1. maddesinde yapılan ödemenin bir ek ödeme ve gelir paylaşımı olmadığı, sınavla ilgili görevlendirme ödemesi olduğunun açıkça belirtildiği, sınavın gerçekleştirilebilmesi için zorunlu olan giderlerin neler olduğu ve hangi kanunlar kapsamında alımların ve harcamaların yapıldığı konularının açıklandığı; bu doğrultuda sınav ücretlerinin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi hükümlerine göre değil, 29.05.2017 tarihli ve 10383 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen “Sınav ve Soru Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar” kapsamında ödendiği ki bu Usul ve Esasların, “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesine göre “yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları ve kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavlarda; soruların hazırlanmasında görevlendirilenlere, sınav soru havuzunda yer alacak soruların hazırlanmasında katkısı olanlara, sınav koordinatörlüklerinin koordinatörüne ve diğer personeline, bina sınav sorumluları ile bina yöneticilerine, salon başkanlarına, gözetmenlere, sınav güvenliğini sağlayan kolluk kuvvetlerine, kapalı dönem çalışanlara ve sınav sürecinde görev alan diğer personele ödenecek sınav ücretleri”ni düzenlemek için çıkarıldığı ve ayrıca … tarihli ve … sayılı Resmi Gazetede yayımlanan … Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 1 inci maddesinde yer alan:

“10/3/2000 tarihli ve 23989 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan … Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından talep edilecek bilimsel görüş, proje, araştırma, ölçme değerlendirme ve benzeri hizmetler ile sınavlar yapmak, seminer, konferans, sempozyumlar düzenlemek, kurslar açmak,”

Hükümleri doğrultusunda yukarıda bahsi geçen Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Usul ve Esaslarla uyumlu şekilde dışarıya yapılan sınav hizmetlerinin de Döner Sermaye İşletmesi bünyesine alındığı hususları dikkate alındığında yapılan ödemede mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz talebinde bulunan sorumluların gönderdikleri dilekçelerde tamamen ortak mahiyette yer alan itirazların kabul edilerek 71 sayılı İlamın 16. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı …’ın usule ilişkin aşağıda yazılı ilave görüşüyle), (Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) 6085 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle,

Karar verildiği 01.02.2023 tarih ve 53597 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Usule ilişkin) İlave gerekçe/görüş

…. Daire Başkanı …:

Esasen karar metnimizdeki açıklamalar doğrultusunda tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini düşünmekle birlikte, hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak ayrıca;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular temyiz ve karar düzeltme ile yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanun’un “Temyiz” başlıklı 55 inci maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (7 azınlık oyuna karşı 7 çoğunluk oyu ile Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılması mümkün olmayıp müzakerelere devam edilerek yapılacak oylama sonucuna göre tasdik veya bozma kararlarından hangisinin verildiğinin belirlenmesi gerekir.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …ve Üye …:

İlam maddesinde karar metnimize alınan mevzuat hükümlerine göre öğretim üyelerine döner sermayeye mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunmaları halinde mesai dışı (B2+B3) puanı en fazla (Kanundaki maksimum oran % 800 x % 50 =) % 400 (yönetim kurulunca mesai içi maksimum belirlenebilecek oranın % 50’si) oranında ödeme yapılabileceği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Her ne kadar sorumlularca 2018 …, 2017 … ve 2018 …Sınavları ve soru hazırlık işlemlerinin döner sermaye kapsamında olmadığı, söz konusu ödemelerin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi hükümlerine göre değil, 29.05.2017 tarih ve 10383 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen “Sınav ve Soru Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar” kapsamında yapıldığı ifade edilmişse de; söz konusu faaliyetlerin … Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi döner sermaye biriminde üretilen mal ve hizmet kapsamında gerçekleştirildiği ödeme emri belgeleri ve eklerinden açık bir şekilde görülmektedir. Zira, söz konusu sınavlara ilişkin ödemelerin Sınav ve Soru Ücretlerine ilişkin Usul ve Esaslar” kapsamında yapılabilmesi için alınacak ücretlerin; 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde sayılan, “alınacak harç ve ücretler” kapsamında Üniversitenin öz gelirleri olarak değerlendirilmesi gerekmektedir ki; bunun aksine alınan ücretler döner sermayeye gelir kaydedilmiş ve buradan öğretim üyelerine ödemeler yapılmıştır. Ödemeler döner sermayeden gerçekleştirildiyse, tazmin gerekçesinde yukarıda ifade edilen ve döner sermaye mevzuatında belirlenen limitlere uyulması da pek tabiidir.

Bu itibarla, mevzuatında yer alan limitlere uyulmadan döner sermayeden ek ödeme yapılması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verdiğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların gönderdikleri dilekçelerde tamamen ortak mahiyette yer alan itirazların reddedilerek tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

Üye …:

Konunun esası yönünden “tazmin hükmünün tasdik edilmesi gerektiğine” yönelik yukarıda ifade edilen ayrışık görüş gerekçelerine katılmakla beraber, hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak ise …. Daire Başkanı …’ın yukarıda “(Usule ilişkin) İlave gerekçe/görüş” kısmında belirttiği hususlara aynen katılıyorum.