Sayıştay 6. Dairesi 46766 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 6

• Dosya No: 46766

• Tutanak No: 49915

• Tutanak Tarihi: 14.07.2021

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Malik olmayan kişilere kamulaştırma bedeli ödenmesi.

2. 578 sayılı Ek İlamın 3. maddesiyle; malik olmayan kişilere kamulaştırma bedeli ödenmesi nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu Gerçekleştirme Görevlisi ..., Harcama Yetkilisi ... ve Gerçekleştirme Görevlisi ... adına Av. ... ’ın temyiz dilekçeleri, Başsavcılık mütalaası işbu İlamın/tutanağın 1. maddesinde belirtildiği gibidir.

Duruşma talebinde bulunan ...’e duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmaya katılmamıştır.

Duruşma talebinde bulunan ..., ... adına Av. ...ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

578 sayılı Ek İlamın 3. maddesiyle; malik olmayan kişilere kamulaştırma bedeli ödenmesi nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Usül Yönünden İnceleme:

Sorumlularca, temyize konu ek ilamın 2,3 ve 4. Maddelerinde; " Duruşmaya katılanlar: talepte bulunulmadığından duruşma yapılmamıştır" denilmekte olduğu, Usul hukuku açısından duruşma tarihinin taraflara tebliğ edilmesi gerektiği, Ancak, Sayıştay 6. Dairesi tarafından duruşma gününü belirten bit tebligat yapılmadığından, duruşmaya katılamamam nedeniyle tarafımca yeterli savunma yapılamadığı, Bu nedenle de 6. Dairenin temyize konu iş bu ek ilamının 2,3 ve 4. Maddelerinin BOZULMASI gerektiği ifade edilmişse de;

"Sayıştay Başkanlığı Temyiz İlamı Tebliğ Belgesi"nin incelenmesinde; Temyiz Kurulu’nun 10.04.2019 tarihli ve 46084 tutanak sayılı Kararının, 8.8.2019 tarihinde sorumlulardan ... tarafından, 6.7.2019 tarihinde ... tarafından, 7.08.2019 tarihinde ... tarafından tebellüğü edildiği anlaşılmıştır. Bunun yanında, sorumlular ve kamu zararı açısından ilam konusunun mahiyeti değişmediğinden sorumluların yeniden savunması alınmamış, konuya ilişkin 532 sayılı Ek İlamda yer alan savunmaları 578 sayılı EK İlamda kullanılmıştır. 578 sayılı Ek İlam da kendilerine tebliği edilmiştir. Dolayısıyla dilekçinin temyiz ilamı kendilerine tebliği edilmediğinden dairede temyizin bozma kararı üzerine yapılan yargılamadan haberlerinin olmadığı bu sebeple de savunma haklarını kullanamadıklarına ilişkin iddiası dayanaktan yoksundur.

Esas Yönünden İnceleme:

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Kamulaştırma bedelleri” başlıklı 41. maddesinde;

“(1) 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca yapılacak kamulaştırma bedellerinin ödenmesinde;

a) Satın alma usulü uygulanarak yapılacak kamulaştırmalarda;

1. Kamulaştırma kararı,

2. Kıymet takdir komisyonu kararı,

3. Malik veya yetkili temsilcisi ve uzlaşma komisyonu tarafından imzalanmış tutanak,

4. Taşınmazın idare adına ferağının verildiğine ilişkin resmi senedin onaylı örneği

ödeme belgesine eklenir.

b) Satın alma usulünün uygulanmadığı kamulaştırmalarda;

1. Kamulaştırma kararı,

2. Kıymet takdir komisyonu kararı,

3. Bedelde taraflarca mahkemede anlaşmaya varıldığı durumlarda, idarenin anlaşma yapıldığına ilişkin yazısı,

4. Tarafların bedelde anlaştığı veya tarafların anlaşamaması halinde hakim tarafından tespit edilen kamulaştırma bedelinin (bedeli taksitle ödenmek üzere yapılan kamulaştırmalarda ilk taksitin) hak sahibi veya zilyedi adına bankaya yatırılması veya ileride belli olacak veya hak sahipliğini ispat edecek kişi adına bankada bloke edilmesi hususunda idareye süre verildiğine ilişkin mahkeme talimatı

ödeme belgesine eklenir.”

Denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmünün aksine, kentsel dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen kamulaştırma işlemlerine ilişkin rapor dosyası eki ödeme emri belgelerinin ekinde; malik veya yetkili temsilcisi ve uzlaşma komisyonu tarafından imzalanmış tutanağının, taşınmazın idare adına ferağının verildiğine ilişkin resmi senedin onaylı örneğinin bulunmadığı, tapu aslı veya onaylı sureti olmadan tapu fotokopilerine binaen kişilere, kamulaştırma bedellerinin ödendiği anlaşılmış, Belediye Teftiş Kurulu Başkanlığınca ilgililer hakkında yapılan soruşturma üzerine Belediye Başkanlığı tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulmuş ve Savcılık tarafından bu hususta 2012/11629 sayılı Hazırlık Dosyası ile soruşturma açılmış, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi ise 24.11.2016 tarih ve ... nolu kararını vermiştir.

Anılan mahkeme kararında, kamulaştırma işlemleri yapılırken tapu aslının görülmediği, öyle ki bazen hiç olmayan bir taşınmazın kamulaştırılmasının yapıldığı, bazen daha önce zaten belediye tarafından kamulaştırılan ve tapu kaydı getirtilse tapuda belediye adına kayıtlı olan bir taşınmazın kamulaştırılmasının yapıldığı, bu dosyalarda olması gereken ve normal kamulaştırma dosyalarında olan bedel tespit komisyonu raporu ya da kıymet takdiri raporu ve enkaz bedel raporu gibi belgelerin dosyada bulunmadığı, dolayısıyla sanıkların bu şekilde ihmali davranışları sonucunda belediyenin kamu zararına uğradığı belirtilmiştir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

578 sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesiyle de, İlama konu kamulaştırma işlemlerinde; tespit tutanaklarını düzenleyen kişinin ... olduğu, İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ..., Toplu Konut ve Şube Müdürü ... ile İnşaat Teknikeri ...’in ise düzenlenen bu tespit tutanaklarını imzaladıkları ve bu işlemleri ile kamu zararına neden oldukları ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas ... Karar No.lu kararı ile sabit hale geldiği, kamu zararının Harcama Yetkilisi ve Encümen Üyesi olarak sorumluluğu bulunan ... (İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanı), Gerçekleştirme Görevlileri ... (Emlak ve Kamulaştırma Şube Müdürü) ve ... (İnşaat Teknikeri) ile ...’ya (Teknik Ressam- İşçi) ödettirilmesine,

karar verilmiştir.

Kamulaştırma işlemlerinde düzenlenen tespit tutanaklarında kentsel dönüşüm alanı kapsamında bulunan gayrimenkullere ait pafta, ada, parsel bilgileri, ödeme yapılacak mülk sahiplerine ait bilgiler ile bu taşınmazların ... Büyükşehir Belediyesi adına tescil edildiğine ilişkin bilgiler yer almaktadır. Tespit tutanağında yer alan bilgilerin doğruluğundan doğal olarak bu tutanaklara imza atanlar sorumludur. Ayrıca bu tutanaklarda işçi olarak çalışan ... teknik ressam olarak imza atmıştır. Daha açık ifadeyle işçi statüsünde çalışan bir işçinin teknik ressam sıfatıyla tutanakları imzalamasına izin verilmiştir.

Kamulaştırma işlemlerinde tespit tutanaklarını düzenleyen kişi ...’dur. İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ..., Toplu Konut ve Şube Müdürü ... ile İnşaat Teknikeri ... tespit tutanaklarını imzalamışlardır.

Sahte belgelerle kamulaştırma yapılan taşınmazlara ilişkin olarak ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinde 14 sanık hakkında kamu davası açılmış, açılan bu dava sonucunda sanıkların bir kısmı hakkında beraat, bir kısmı için hapis, bir kısmı için de adli para cezası kararı verilmiş ve böylece somut olayda kimin kusurlu olduğu ve bu kusurlu davranışıyla kamu zararına neden olduğu ortaya konmuştur.

... adı geçen kişi tarafından kendisinin sadece İller Bankasına giden evraklarda imzasının olduğu, bu evraklarda imzası bulunan ...’ın sorumlu tutulmadığı, bu evrak dışında da başka bir evrakta imzasının olmadığı, belirtilmişse de; Adı geçen sorumlu tarafından savunmasının ekinde iki ayrı şekilde düzenlenen iki ayrı tutanağın sunulduğu, bu tutanaklardan; “Büyükşehir Belediyesi ... ilinin muhtelif bölgelerinde kamulaştırma alanı içerisinde bulunan taşınmazların bedellerinin mülk sahiplerine ödenmesi için kredi talep etmiştir.Genel müdürlüğümüzün 18.04.2012 tarih ve 13268 sayılı yazısı üzerine Bölgemiz ve Belediye elemanlarıyla oluşturulan heyetçe söz konusu bölgelerde kamulaştırma alanı içinde bulunan gayrimenkullere ait pafta, ada, parsel numaralarına göre adı yazılı bulunan mülk sahipleri tapulu ve tapusuz taşınmaz mallarını ... Büyükşehir Belediyesi adına terkin ettirdiği tespit edilmiştir.” şeklindeki ifadeyi içerenlerin ..., ... ve ... tarafından imzalandığı,

“Büyükşehir Belediyesi (...) ... ... ...mahallelerindeki Kentsel Dönüşüm Projesi uygulaması içinde bulunan taşınmazların bedellerinin mülk sahiplerine ödenmesi için kredi talep etmiştir. Söz konusu Mahallelerde Kentsel Dönüşüm Alanı içinde bulunan gayrimenkullere ait pafta, ada, parsel numaraları, mülkiyet sahipler, tapulu, taşınmazlarını Belediyemiz adına tescil etmiştir. Aşağıda anlaşma sağlayan mülkiyet sahiplerinin adına olmak üzere ... TL’nin aşağıda ilgili banka şubesindeki hesap numaralarına yatırılması gerekmektedir.” şeklindeki ifadeyi içerenlerin ise ... ve ... tarafından imzalandığı, görülmüştür.

...’ün iddiasının aksine iki ayrı tutanakta imzası bulunmaktadır. Ayrıca ...’ün sorumlu tutulmama sebebini sorguladığı ...’ın imzaladığı tutanakta ödeme yapılması öngörülmemiştir. Ödeme yapılması öngörülen tutanaklarda ... ve ...’in imzası bulunmakta olup her ikisi de kamu zararından sorumlu tutulmuştur.

Sonuç olarak; anılan Mahkeme bütün delilleri değerlendirdikten sonra ... Esas ... Karar No.lu kararı ile kamulaştırma işlemlerinde malik olmayan kişilere kamulaştırma bedeli ödenmesi nedeniyle ... (işçi) hakkında kamu zararına dolandırıcılık suçu; suç konusunun önem ve değeri ile sanığın kasta dayalı kusurunun ağırlığı sebebiyle hapis ve adli para cezasına hükmetmiş ve hapis cezasını ... -TL tutarında para cezasına çevirmiştir. Resmi belgede sahtecilik suçundan ise suçun işleniş şekli ve suç konusunun önem ve değerinin yüksekliği nedeniyle 5 yıl hapis cezası verilmiştir.

Yine aynı kararda malik olmayan kişilere kamulaştırma bedeli ödenmesi nedeniyle; İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ..., İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığına bağlı Toplu Konut ve Gece Kondu Şube Müdürü ... ve İnşaat Teknikeri ... hakkında, sabit görülen görevi ihmal suçundan dolayı hapis cezasına hükmedilmiş, ancak sosyal ve ekonomik durumları göz önünde bulundurularak hapis cezası adli para cezasına çevrilmiştir. Adli para cezası tutarı ... için ... TL, ... için ... TL, ... için ise ...TL’dir.

Özetle, somut olayda kamu zararına ..., ..., ... ve ...’ün neden oldukları ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi ... Esas ... Karar No.lu kararı ile sabit hale gelmiştir.

Bu itibarla, 578 sayılı Ek İlamın 3 maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE (8. Daire Başkanı ... , 7. Daire Başkanı ... , 5. Daire Başkanı ... Üyeler ... , ... , ... ’nin aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğu ile,

Karar verildiği 14.07.2021 tarih ve 49915 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

8. Daire Başkanı . . . , 7. Daire Başkanı . . . , 5. Daire Başkanı . . . Üyeler . . . , . . . , . . . ’nin karşı oy gerekçesi:

Kentsel dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen kamulaştırma işlemlerine ilişkin rapor dosyası eki ödeme emri belgelerinin ekinde; malik veya yetkili temsilcisi ve uzlaşma komisyonu tarafından imzalanmış tutanağının, taşınmazın idare adına ferağının verildiğine ilişkin resmi senedin onaylı örneğinin bulunmadığı, tapu aslı veya onaylı sureti olmadan tapu fotokopilerine binaen kişilere, kamulaştırma bedellerinin ödendiği anlaşılmış, Belediye Teftiş Kurulu Başkanlığınca ilgililer hakkında yapılan soruşturma üzerine Belediye Başkanlığı tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulmuş ve Savcılık tarafından bu hususta 2012/11629 sayılı Hazırlık Dosyası ile soruşturma açılmış, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi ise 24.11.2016 tarih ve ... nolu kararını vermiştir.

Belediyece hukuken yapılması gerekenlerin yapılarak; İlama konu taşınmazlar ile ilgili olarak, çoğunluğunda muhatap kişi veya şirketlerden tahsilat yapılmışsa da, itiraz edenlere karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılarak kamu zararının hukuk güvencesi altına alındığı, kamu zararının tazmini için ... 1, 2 ve 3. Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılan davalarda Ağır Ceza Mahkemesinde devam eden dosyasının henüz kesinleşmemiş olması sebebiyle bekletici mesele yapıldığı, Asliye Hukuk Mahkemelerinde devam eden davaların karara çıkıp kesinleşmediği anlaşıldığından, adli mercilerce takibi yapılan bu konu için verilen tazmin hükmünün kaldırılıması gerekir.