Sayıştay 6. Dairesi 46766 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 6

• Dosya No: 46766

• Tutanak No: 52280

• Tutanak Tarihi: 06.07.2022

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Kamulaştırma Bedeli

3. 578 sayılı Ek İlamın 4. maddesiyle; malik olmayan kişilere kamulaştırma bedeli ödenmesi nedeniyle ... TL’ye verilen tazmin hükmünün 14.07.2021 tarih ve 49915 sayılı Temyiz Kurulu Kararının 3. maddesiyle tasdikine karar verilmiştir.

Sorumlu Harcama Yetkilisi ... ve Gerçekleştirme Görevlisi ... adına Av. ...’ın karar düzeltme dilekçeleri, Başsavcılık mütalaası ve RAPORTÖR GÖRÜŞÜ işbu dosyanın 1. maddesinde belirtildiği gibidir.

Duruşma talebinde bulunan ..., ... ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Esas Yönünden İnceleme:

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Kamulaştırma bedelleri” başlıklı 41. maddesinde;

“(1) 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca yapılacak kamulaştırma bedellerinin ödenmesinde;

a) Satın alma usulü uygulanarak yapılacak kamulaştırmalarda;

1. Kamulaştırma kararı,

2. Kıymet takdir komisyonu kararı,

3. Malik veya yetkili temsilcisi ve uzlaşma komisyonu tarafından imzalanmış tutanak,

4. Taşınmazın idare adına ferağının verildiğine ilişkin resmi senedin onaylı örneği

ödeme belgesine eklenir.

b) Satın alma usulünün uygulanmadığı kamulaştırmalarda;

1. Kamulaştırma kararı,

2. Kıymet takdir komisyonu kararı,

3. Bedelde taraflarca mahkemede anlaşmaya varıldığı durumlarda, idarenin anlaşma yapıldığına ilişkin yazısı,

4. Tarafların bedelde anlaştığı veya tarafların anlaşamaması halinde hakim tarafından tespit edilen kamulaştırma bedelinin (bedeli taksitle ödenmek üzere yapılan kamulaştırmalarda ilk taksitin) hak sahibi veya zilyedi adına bankaya yatırılması veya ileride belli olacak veya hak sahipliğini ispat edecek kişi adına bankada bloke edilmesi hususunda idareye süre verildiğine ilişkin mahkeme talimatı

ödeme belgesine eklenir.”

Denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmünün aksine, kentsel dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen kamulaştırma işlemlerine ilişkin rapor dosyası eki ödeme emri belgelerinin ekinde; malik veya yetkili temsilcisi ve uzlaşma komisyonu tarafından imzalanmış tutanağının, taşınmazın idare adına ferağının verildiğine ilişkin resmi senedin onaylı örneğinin bulunmadığı, tapu aslı veya onaylı sureti olmadan tapu fotokopilerine binaen kişilere, kamulaştırma bedellerinin ödendiği anlaşılmış, Belediye Teftiş Kurulu Başkanlığınca ilgililer hakkında yapılan soruşturma üzerine Belediye Başkanlığı tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulmuş ve Savcılık tarafından bu hususta .../ ... sayılı Hazırlık Dosyası ile soruşturma açılmış, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi ise ... tarih ve ... nolu kararını vermiştir.

Anılan mahkeme kararında, kamulaştırma işlemleri yapılırken tapu aslının görülmediği, öyle ki bazen hiç olmayan bir taşınmazın kamulaştırılmasının yapıldığı, bazen daha önce zaten belediye tarafından kamulaştırılan ve tapu kaydı getirtilse tapuda belediye adına kayıtlı olan bir taşınmazın kamulaştırılmasının yapıldığı, bu dosyalarda olması gereken ve normal kamulaştırma dosyalarında olan bedel tespit komisyonu raporu ya da kıymet takdiri raporu ve enkaz bedel raporu gibi belgelerin dosyada bulunmadığı, dolayısıyla sanıkların bu şekilde ihmali davranışları sonucunda belediyenin kamu zararına uğradığı belirtilmiştir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

578 sayılı Ek İlamın 4. maddesiyle de, İlama konu kamulaştırma işlemlerinde; tespit tutanaklarını düzenleyen kişinin ... olduğu, İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ..., Toplu Konut ve Şube Müdürü ... ile İnşaat Teknikeri ...’ün ise düzenlenen bu tespit tutanaklarını imzaladıkları ve bu işlemleri ile kamu zararına neden oldukları ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas ... Karar No.lu kararı ile sabit hale geldiği, kamu zararının bir kısmı ahizlerinden bütçe yılı içerisinde tahsil edildiğinden tahsil edilen bu tutar için ilişilecek husus bulunmadığına, bir kısmı ise ahizinden bütçe yılından sonra tahsil edildiğinden tahsil edilen bu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan ... TL’nin ise Harcama Yetkilisi ve Encümen Üyesi olarak sorumluluğu bulunan ... (İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanı), Gerçekleştirme Görevlileri ... (Emlak ve Kamulaştırma Şube Müdürü) ve ... (İnşaat Teknikeri) ile ...’ya (Teknik Ressam- İşçi) ödettirilmesine,

Denetçi tarafından düzenlenen esas sorguda Harcama Yetkilisi ve Encümen Üyesi olarak sorumlu tutulan: ... (Genel Sekreter), ... (Mali Hizmetler Daire Başkanı), ... (Seçilmiş Üye), ... (Seçilmiş Üye), ... (Seçilmiş Üye), ... (Seçilmiş Üye), ... (Seçilmiş Üye), ... (Fen İşleri Daire Başkanı) ve ... (Kültür ve Sosyal İşler Daire Bşk.) ile Gerçekleştirme Görevlisi ...’nin (İnşaat Mühendisi) ise oluşumunda herhangi bir dâhilleri bulunmadığından kamu zararından sorumlu tutulmamalarına,

karar verilmiştir.

Kamulaştırma işlemlerinde düzenlenen tespit tutanaklarında kentsel dönüşüm alanı kapsamında bulunan gayrimenkullere ait pafta, ada, parsel bilgileri, ödeme yapılacak mülk sahiplerine ait bilgiler ile bu taşınmazların ... Büyükşehir Belediyesi adına tescil edildiğine ilişkin bilgiler yer almaktadır. Tespit tutanağında yer alan bilgilerin doğruluğundan doğal olarak bu tutanaklara imza atanlar sorumludur. Ayrıca bu tutanaklarda işçi olarak çalışan ... teknik ressam olarak imza atmıştır. Daha açık ifadeyle işçi statüsünde çalışan bir işçinin teknik ressam sıfatıyla tutanakları imzalamasına izin verilmiştir.

Kamulaştırma işlemlerinde tespit tutanaklarını düzenleyen kişi ...’dur. Toplu Konut ve Şube Müdürü ... ile İnşaat Teknikeri ... tespit tutanaklarını imzalamışlardır.

İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ... tarafından dilekçesinde kamu zararına yol açan tespit tutanaklarında imzasının olmadığı (Sadece, ... tarih ve ... sayılı iller Bankasına yazılan yazıda parafının bulunduğu, Bu yazının ise, sadece işin içeriğini belirten ekteki tutanakların ilgili birime gitmesini sağlamaktan ibaret olup, kesin ve icrai bir işlem olmadığı) ifade edilmişse de;

Soruşturma iznine esas olan ve ... Bakanlığı ... Müfettişi ... ile ... tarafından hazırlanan ... ve ... Sayılı ... tarihli ön inceleme raporunda da; “sivil vatandaşlar adına sahte müracaat dilekçeleri düzenlendiği, Belediye Meclisi tarafından verilen genel kamulaştırma kararına dayanılarak kamulaştırma dosyası hazırlandığı, İmar ve Şehircilik Dairesinde görev yapan şube müdürü ... ve İnşaat Teknikeri ... tarafından bu dosyaların hazırlanmış olduğu ve daire başkanı ...’ ye sunuldukları, daire başkanı ... tarafından ise kamulaştırma dosyalarında hangi belgelerin bulunduğu bilindiği halde ve bu dosyalarda gerçekte tapu kaydı, komisyon değerlendirme kararı bulunmamasına rağmen eksik haliyle üst yazı yazılıp kendisinin de üye olduğu Encümen’e sunulduğu, bu şekilde kamulaştırma dosyalarının içinde tapu kaydı aslı ya da onaylı suretleriyle arsa üzerindeki enkaza uygunluğunu gösteren komisyon değerlendirme raporunun bulunması gerektiği halde bu belgelerin dosyada bulunmadığı gözetilmeyerek sanıklar ..., ... ve ... tarafından fikir ve eylem birliği halinde hareket edilerek Başkan Vekiline kararın onaylatılıp diğer üyelere de imza attırıldığı ve bu işlemler sonucunda … devletin toplam zararının ...-TL olduğu … gerek sanıklar ..., ... ve ... hakkında ve gerekse dava dışı diğer kişiler hakkında soruşturma izni verilmesi gerektiği belirtilmiştir.” şeklinde yer aldığı üzere Daire Başkanı ... tarafından ise kamulaştırma dosyalarında hangi belgelerin bulunduğu bilindiği halde ve bu dosyalarda gerçekte tapu kaydı, komisyon değerlendirme kararı bulunmamasına rağmen eksik haliyle üst yazı yazılıp kendisinin de üye olduğu Encümen’e sunulduğu göz önüne alınınca birim amiri olarak genel işleyişten de sorumluluğu söz konusudur.

Sahte belgelerle kamulaştırma yapılan taşınmazlara ilişkin olarak ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinde 14 sanık hakkında kamu davası açılmış, açılan bu dava sonucunda sanıkların bir kısmı hakkında beraat, bir kısmı için hapis, bir kısmı için de adli para cezası kararı verilmiş ve böylece somut olayda kimin kusurlu olduğu ve bu kusurlu davranışıyla kamu zararına neden olduğu ortaya konmuştur.

Sonuç olarak; anılan Mahkeme bütün delilleri değerlendirdikten sonra ... Esas ... Karar No.lu kararı ile kamulaştırma işlemlerinde malik olmayan kişilere kamulaştırma bedeli ödenmesi nedeniyle ... (işçi) hakkında kamu zararına dolandırıcılık suçu; suç konusunun önem ve değeri ile sanığın kasta dayalı kusurunun ağırlığı sebebiyle hapis ve adli para cezasına hükmetmiş ve hapis cezasını ...-TL tutarında para cezasına çevirmiştir. Resmi belgede sahtecilik suçundan ise suçun işleniş şekli ve suç konusunun önem ve değerinin yüksekliği nedeniyle 5 yıl hapis cezası verilmiştir.

Yine aynı kararda malik olmayan kişilere kamulaştırma bedeli ödenmesi nedeniyle; İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ..., İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığına bağlı Toplu Konut ve Gece Kondu Şube Müdürü ... ve İnşaat Teknikeri ... hakkında, sabit görülen görevi ihmal suçundan dolayı hapis cezasına hükmedilmiş, ancak sosyal ve ekonomik durumları göz önünde bulundurularak hapis cezası adli para cezasına çevrilmiştir. Adli para cezası tutarı ... için ... TL, ... için ... TL, ... için ise ... TL’dir.

Özetle, somut olayda kamu zararına ..., ..., ... ve ...’ün neden oldukları ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi ... Esas ... Karar No.lu kararı ile sabit hale gelmiştir.

Bu itibarla, 14.07.2021 tarih ve 49915 sayılı Temyiz Kurulu Kararında KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL BULUNMADIĞINA (....Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...’nin aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğu ile,

06.07.2022 tarinde karar verildi.

Karşı oy gerekçesi

....Daire Başkanı ..., , Üye ..., Üye ..., Üye ...’nin karşı oy gerekçesi:

Kentsel dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen kamulaştırma işlemlerine ilişkin rapor dosyası eki ödeme emri belgelerinin ekinde; malik veya yetkili temsilcisi ve uzlaşma komisyonu tarafından imzalanmış tutanağının, taşınmazın idare adına ferağının verildiğine ilişkin resmi senedin onaylı örneğinin bulunmadığı, tapu aslı veya onaylı sureti olmadan tapu fotokopilerine binaen kişilere, kamulaştırma bedellerinin ödendiği anlaşılmış, Belediye Teftiş Kurulu Başkanlığınca ilgililer hakkında yapılan soruşturma üzerine Belediye Başkanlığı tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulmuş ve Savcılık tarafından bu hususta .../ ... sayılı Hazırlık Dosyası ile soruşturma açılmış, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi ise ... tarih ve ... nolu kararını vermiştir.

Belediyece hukuken yapılması gerekenlerin yapılarak; İlama konu taşınmazlar ile ilgili olarak, çoğunluğunda muhatap kişi veya şirketlerden tahsilat yapılmışsa da, itiraz edenlere karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılarak kamu zararının hukuk güvencesi altına alındığı, kamu zararının tazmini için ... 1,2 ve 3. Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılan davaların bir kısmının daha yeni sonuçlanması, bu kararlar üzerine, ... Büyükşehir Belediyesi Hukuk Müşavirliği tarafından derhal kamu zararının geri kalan kısmının tazmini için icra işlemleri dahil tüm hukuki süreçlere başlanmış olması sebebiyle, adli mercilerce takibi yapılan bu konu için 14.07.2021 tarih ve 49915 sayılı Temyiz Kurulu Kararında Karar Düzeltilmesine Mahal Olduğuna karar verilerek, 578 sayılı İlamın 4. maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Üye ...’nin karşı oy gerekçesi:

Kentsel dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen kamulaştırma işlemlerine ilişkin rapor dosyası eki ödeme emri belgelerinin ekinde; malik veya yetkili temsilcisi ve uzlaşma komisyonu tarafından imzalanmış tutanağının, taşınmazın idare adına ferağının verildiğine ilişkin resmi senedin onaylı örneğinin bulunmadığı, tapu aslı veya onaylı sureti olmadan tapu fotokopilerine binaen kişilere, kamulaştırma bedellerinin ödendiği anlaşılmış, Belediye Teftiş Kurulu Başkanlığınca ilgililer hakkında yapılan soruşturma üzerine Belediye Başkanlığı tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulmuş ve Savcılık tarafından bu hususta .../ ... sayılı Hazırlık Dosyası ile soruşturma açılmış, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi ise ... tarih ve ... nolu kararını vermiştir.

Bahse konu olayda kamu zararına ..., ..., ... ve ...’ün neden oldukları ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi ... Esas ... Karar No.lu kararı ile sabit hale gelmiştir.

Daire İlamında da mahkeme kararındaki gerekçe esas alınarak yukarıda bahsi geçen kişiler sorumlu tutulmuştur.

Ancak, ...’nin dilekçesinde de belirttiği üzere, kamu zararına yol açan 1 ödeme belgesi dışında hiçbir evrakta, tespit tutanaklarında imzasının olmaması (Sadece, ... tarih ve ... sayılı iller Bankasına yazılan yazıda parafının bulunduğu, Bu yazının ise, sadece işin içeriğini belirten ekteki tutanakların ilgili birime gitmesini sağlamaktan ibaret olup, kesin ve icrai bir işlem olmadığı) hususu göz önüne alınarak, ... açısından illiyet bağının yeniden değerlendirilmesini teminen, 14.07.2021 tarih ve 49915 sayılı Temyiz Kurulu Kararında Karar Düzeltilmesine Mahal Olduğuna karar verilmesi gerekir.