Sayıştay 6. Dairesi 46626 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 6

• Dosya No: 46626

• Tutanak No: 52340

• Tutanak Tarihi: 28.09.2022

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KONU: Yılın ilk yarısında ödenen avukatlık vekalet ücreti konusunda memur maaş katsayısı artışı kadar fark ödenmesi

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

414 ek ilam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, 25.01.2013 tarihinde güncel memur aylık katsayısı esas alınarak hesaplanan yıllık üst limitten ödenen avukatlık vekalet ücreti konusunda 17.07.2013 tarihinde yılın ikinci yarısında geçerli memur maaş katsayısı artışı gerekçe gösterilerek katsayı farkı adı altında …TL ödeme yapılması ile ilgili olarak:

“ … Ocak ayında geçerli memur aylık katsayısı esas alınarak hesaplanan üst limitten ödenen vekâlet ücreti için, yılın ikinci altı ayı memur aylık katsayısında artış meydana geldiği gerekçesiyle bu ikinci altı ay için fark ödemesi yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan gerekçelerle, sorgu konusu edilen toplam …-TL’nin,

…-TL’sinin Harcama Yetkilisi … ve Gerçekleştirme Görevlileri: …’ya müştereken ve müteselsilen … ödettirilmesine …,

Geriye kalan …-TL’si için ise ilişilecek husus bulunmadığına”

Hükmedilmiştir.

08.09.2021 tarih ve 49944 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla:

“… şubat ayında yapılan toptan ödemede esas olan katsayıdan başka yıl içinde memur maaş katsayısında yapılan artışı gerekçe göstererek yılın ilk ayında defaten ödenmiş 12 aylık tutarın ikinci altı ayına tekraren fark ödenmesi mezkûr Kanunun hem lafzına hem de ruhuna aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla sadece ilk altı aylık tutar için yapılan fark için değil mevzuata aykırı bir şekilde avukatlık vekâlet ücreti ödemesinin memur aylık katsayısında gerçekleşen artış gerekçe gösterilerek katsayı farkı ödenmesinin sonucu ilişilecek husus bulunmadığı yönündeki Daire kararında hukuki isabet bulunmamakta ise de,

6100 sayılı HMK m.24 tasarruf ilkesi, m.26 taleple bağlılık ilkesi bağlamında ilk derece mahkemesi kararına karşı, sorumlu tarafınca hukuki menfaat beklentisiyle yapılan temyiz başvurusuna istinaden (aleyhe bozma yasağı ilkesi doğrultusunda) sorumlunun aleyhine bozma kararının verilemeyeceği dikkate alınarak 6. Dairece 414 sayılı ek ilamın 1 maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE”

Hükmedilmiştir.

Esas yönünden inceleme

Mevzuat

5393 sayılı Belediye Kanununun “Avukatlık ücretinin dağıtımı” başlıklı 82’nci maddesi: “Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin; avukatlara (49 uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.” düzenlemesini içermektedir.

26.09.2011 tarih ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar” başlıklı 18’inci maddesinin ilk fıkrası: “2/2/1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır.” düzenlemesini içermektedir.

659 sayılı KHK’nın “Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” kenar başlıklı 14 üncü maddesinde:

“(1) Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir.

(2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.

a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…)(1) eşit olarak ödenir.

b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.

c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.

(3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu madde kapsamı dışındadır.”

Hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “katsayı” kenar başlıklı 154’üncü maddesine göre, gösterge rakamlarının aylık tutarlarına çevrilmesinde uygulanacak katsayılar üçer veya altışar aylık dönemler itibariyle uygulanmak üzere Genel Bütçe Kanunu ile tespit olunur. Ancak mali yılın ikinci yarısında memleketin ekonomik gelişmesi, genel geçim şartları ve Devletin mali imkanları göz önünde bulundurulmak suretiyle Cumhurbaşkanı bu katsayıları ikinci yarının tamamı veya üçer aylık dönemleri itibariyle uygulanmak üzere değiştirmeye yetkilidir.

Somut uygulamanın nitelikleri ve mevzuat kapsamında incelenmesi

Somut uygulamada 25.01.2013 tarihinde yıllık üst sınır olan “10.000 gösterge sayısı x 12 ay x yılın ilk yarısında yürürlükte olan memur aylık katsayısı” üzerinden yapılan avukatlık vekalet ücreti ödemesi ile ilgili olarak, yılın ikinci yarısında yürürlüğe giren daha yüksek maaş katsayısı dolayısıyla 17.07.2013 tarihinde fark ödenmiştir.

659 sayılı KHK'nın 14’üncü maddesinde: “Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, … avukatlar için (10.000) gösterge (…) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.” denilmektedir. Bu hüküm, belirtilen görevleri yürüten memurlara ödenebilecek avukatlık vekalet ücretinin yıllık üst sınırını düzenlemektedir. BU düzenlemede yer alan memur aylıklarına uygulanan katsayı ifadesi ile, vekâlet ücreti dağıtımının yapıldığı zaman yürürlükte olan memur maaş katsayısı ifade etmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “katsayı” kenar başlıklı 154’üncü maddesine göre, gösterge rakamlarının aylık tutarlarına çevrilmesinde uygulanacak katsayılar üçer veya altışar aylık dönemler itibariyle uygulanmak üzere Genel Bütçe Kanunu ile tespit olunur. Ancak mali yılın ikinci yarısında memleketin ekonomik gelişmesi, genel geçim şartları ve Devletin mali imkanları göz önünde bulundurulmak suretiyle Cumhurbaşkanı bu katsayıları ikinci yarının tamamı veya üçer aylık dönemleri itibariyle uygulanmak üzere değiştirmeye yetkilidir. (02.07.2018 tarih ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182’nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.)

Yılın ikinci yarısında memur maaş katsayısında yapılan artışı gerekçe göstererek yılın ilk ayında defaten ödenmiş on iki aylık tutarın üzerine refah kaybını engellemek amacıyla arttırılan gösterge rakamı üzerinden doğan farkın tekraren ödenmesinin 659 sayılı KHK’nın sözüne aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

Ayrıca bu uygulama, memur maaş katsayısındaki artışın amacıyla da bağdaşmamaktadır. Memur maaş katsayısında yılın ikinci yarısında artış yapılması, memleketin ekonomik gelişmesi, genel geçim şartları ve Devletin mali imkanları göz önünde bulundurulmak suretiyle yılın ikinci yarısında yapılan ödemelerin satın alma gücünün korunması amacına dönüktür. Oysa ki somut uygulamada, avukatlık vekalet ücreti Ocak ayında tek seferde ve yıllık üst sınır üzerinden ödenmiştir.

Bu kapsamda, somut uygulamada yargılamaya esas rapora konu edilen toplam …-TL’nin tamamının kamu zararı teşkil ettiği değerlendirilmekle birlikte, 414 İlam sayılı Daire Kararında bu tutar içerisinde yer alan …-TL’nin, yılın ikinci altı aylık dönemine tekabül ettiği ve ikinci altı aylık süreye tekabül eden avukatlık vekalet ücretinin dağıtımında yılın ikinci yarısında geçerli olan memur maaş katsayısının esas alınabileceği gerekçesiyle, ilişiksiz olduğuna karar verilmiştir.

Maddi hukuk hükümleri çerçevesinde, yukarıda açıklandığı üzere, ödemenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan katsayının esas alınması gerekmekte olup, … TL’nin tamamının kamu zararı teşkil ettiği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, 08.09.2021 tarih ve 49944 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının gerekçesinde de yer aldığı üzere, kanun yoluna sorumlu tarafından başvurulmuş olması durumunda, 6100 sayılı HMK’nın 24 ve 26’ncı maddeleri gereği, başvuran sorumlu aleyhine sorumluluk tutarı artırılamayacaktır.

Dolayısıyla, 414 İlam sayılı Daire Kararının Tasdiki hükmünü içeren 08.09.2021 tarih ve 49944 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.

BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle, 08.09.2021 tarih ve 49944 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL BULUNMADIĞINA (Üye …’ın aşağıda yer alan karşı oy gerekçesine karşı), oy çokluğuyla,

Karar verildiği 28.09.2022 tarih ve 52340 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Üye …’ın karşı oy gerekçesi

Yılın ikinci yarısında memur maaş katsayısında yapılan artışı gerekçe göstererek yılın ilk ayında defaten ödenmiş on iki aylık tutarın üzerine refah kaybını engellemek amacıyla arttırılan gösterge rakamı üzerinden doğan farkın tekraren ödenmesinin yılın ikinci altı aylık dönemi ile ilgili olarak 659 sayılı KHK’ya aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmektedir.

Ayrıca bu uygulamanın, memur maaş katsayısındaki artışın amacına da aykırılık teşkil etmemektedir.

Bu kapsamda, somut uygulamada yargılamaya esas rapora konu edilen toplam …-TL’nin ile ilgili olarak, 414 İlam sayılı Daire Kararında bu tutar içerisinde yer alan …-TL’nin, yılın ikinci altı aylık dönemine tekabül ettiği ve ikinci altı aylık süreye tekabül eden avukatlık vekalet ücretinin dağıtımında yılın ikinci yarısında geçerli olan memur maaş katsayısının esas alınabileceği gerekçesiyle, ilişiksiz olduğuna karar verilmiştir. Daire Kararının gerekçesi ve hükmünün hukuka uygun olduğu değerlendirilmektedir.

Dolayısıyla, 414 İlam sayılı Daire Kararının Tasdiki hükmünü içeren 08.09.2021 tarih ve 49944 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının hukuka uygun olduğu değerlendirilmektedir.

Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle, 08.09.2021 tarih ve 49944 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Karar Düzeltilmesine Mahal Bulunmadığına karar verilmesi gerekir.)