Sayıştay 6. Dairesi 45415 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 6

• Dosya No: 45415

• Tutanak No: 47672

• Tutanak Tarihi: 24.06.2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yiyecek yardımı

1. 149 sayılı ilamın 3A maddesi ile memurlara yapılan yemek yardımına ilişkin yemek maliyetinin yarısının Belediye bütçesinden karşılanması gerekirken tamamının karşılanması ve Toplu İş Sözleşmesi hükümleri gereği yemek yardımı alan işçi ...’in mükerrer olarak yemek yardımı alması sonucu oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Harcama yetkilisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ..., Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ... ve ... tarafından sunulan 17.06.2019 tarihli aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde aynen;

“657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu 212 maddesine dayanılarak çıkarılan 19/11/1980 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 2. maddesinde “Bu yönetmelik 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurları hakkında uygulanır." yemek mahiyetinin Hesabı Başlık 9. maddesinde “Bu yönetmeliğin, maddesinin uygulanmasında kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman elektrik ve hava gazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez." denilmektedir.

Ayrıca Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin Yemek başlıklı 37. maddesinde “ 24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3; 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir, yiyecek giderleri 657 sayılı kanunun 212 nci maddesi esas alınarak karşılanır" denilmekledir.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Dördüncü Bölümünün Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin İtfaiye ve Zabıta Personeline Yiyecek Yardımı başlıklı 13. maddesinde “(1) 1911/1986 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yönetmeliğinin 3. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi kapsamında görev yapan İtfaiye ve Zabıta teşkilatı personelinden anılan yönetmelik hükümlerine göre öğle yemeği verilen ve öğle yemeği dışındaki yemek saatlerini de kapsayacak şekilde kesintisiz olarak görevlerine devam edenler, aynı yönetmelik hükümleri çerçevesinde ve öğle yemeği hariç olmak kaydıyla iki öğüne kadar ücretsiz olarak yemek yardımından yararlandırılır.

3. maddesinin yardım şeklinin “Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu vardım karşılığında nakden ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlar görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebileceği belirtilmiştir.

4. maddesinde yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yansını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumlardaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı bazı kanıtı personeline tayin bedeli verilmesi hakkında kanuna göre tayin bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanlardan, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.

Yardımın şartları başlıklı 5. maddesinde; kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir. (Ek cümle: 20/11/2017-2017/11180K) yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır.

Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemek hava için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir. (Ek cümle: 20/11/2017-2017/1118OK) yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.

Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır buna karşılık memurlardan ücret alınmaz.

Belediyemiz hizmet binasında yemek yardımının yemek şeklinde verilebilmesi için uygun yerin bulunmaması, yemek yardımından faydalanacak personel sayısının 50 den az olması, yemek yiyen personel İtfaiye ve nöbetçi zabıta personelinin 24 saat görev yapmaları, görev icabı görev yerinden ayrılmaması gereken personel olması nedeniyle, yemeğini görev verinde yemesi gerekliliği, ayrıca Belediyemizde işçi olarak (Toplu İş Sözleşmesi) ile çalışan işçimiz Zabıta Biriminde çalışmakla görevlendirilmişi nöbetçi zabıta ve aynı zaman da itfaiyeden sorumlu olarak 24 saat görev yapmıştır. Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin yemek başlıklı maddesinde işçi ve memur diye ayrımı da yapılmamıştır. Bu nedenle İtfaiye Amirliğinde ve nöbetçi Zabıta olarak görev yapan personelden daha iyi faydalanmak amacıyla yürürlükteki ihale mevzuatı çerçevesinde doğrudan temin usulü ile temin yoluna gidilmiştir.

Belediyemiz bünyesinde 03.02.04.01 yiyecek alımları harcama kalemine itfaiye ve zabıta için ödenek konulduğu, konulan ödeneğin aşılmadığı, ihaleli biralım olmadığı dikkate alındığında yönetmelikte aranan maksadın gerçekleştiğinden kuşku yoktur. Neticede doğrudan temin usulü ile verilen yemek işleminin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Yukarıda yönetmeliklerle açıklanan ve açıkladığım gerekçeler çerçevesinde kamu zararının kaldırılmasına ilişkin yazılı savunmamı takdirlerinize saygılarımla arz ederim.” denilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Harcama yetkilisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ..., Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ... ve ... tarafından sunulan 17.06.2019 tarihli aynı mahiyetteki temyiz dilekçesine istinaden verilen Başsavcılık mütalaasında aynen;

“657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 212. maddesinin dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımları Yönetmeliği'nin 4. Maddesinde," Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. ...Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. ...”

Hükmü bulunmaktadır.

Buna göre, itfaiye ve zabıta memurlarına yapılan yemek yardımında, yemek maliyet bedelinin yarısının yemek yiyen personelden karşılanmaması, ayrıca işçi ...'e mükerrer olarak yemek yardımı yapılması sonucu kamu zararının doğduğu değerlendirilmektedir.

Bu nedenle, gerekçeli Daire kararının korunmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”

Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

149 sayılı ilamın 3A maddesinde memurlara yapılan yemek yardımına ilişkin yemek maliyetinin yarısının yemek yiyenlerden kesilmediği ve Toplu İş Sözleşmesi hükümleri gereği yemek yardımı alan işçi ...’e mükerrer olarak yemek yardımı ödemesi tespiti üzerine sebep olunan kamu zararının tazminine hükmedildiği anlaşılmaktadır.

ilgili mevzuat hükümleri şu şekildedir;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212’nci maddesinde, Devlet memurlarının hangi hallerde, yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasların Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunacağı belirtilmiş, bahse konu Yönetmelik 19/11/1986 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla 11 Aralık 1986 tarihli ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girmiştir.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardım şekli” başlıklı 3 üncü maddesi; “(Değişik fıkra: 20/11/2017-2017/11180 K.) Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz.

Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”

“Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesi; “(Değişik: 8/8/2016-2016/9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”

İzahat

Yukarıda anılan Yönetmelik hükümlerine göre personele yemek yardımı yapılırken yemek maliyetinin İstanbul, Ankara ve İzmir illeri dışındaki diğer illerde görev yapan memurlar için en fazla yarısının kurum bütçesinden karşılanması, diğer yarısının ise memurlar tarafından ödenmesi gerekmektedir.

İlama konu dosya ve ekleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde,

... Belediyesi tarafından itfaiye ve zabıta personelinin yemek ihtiyacını karşılamak üzere, doğrudan temin yöntemiyle, 2017 yılı içerisinde menü başına birim fiyatı 15,00 TL’den olmak üzere toplam 851 adet yemek menüsü alımı yapıldığı, söz konusu yemek menülerinin 761 adetinin memurlar için, 90 adetinin ise zabıta amirliğinde çalışan işçi ... için temin edildiği, bahsi geçen 761 adet yemek menüsü maliyetinin memurlar için en fazla yarısı Belediye Bütçesinden karşılanması gerekirken bu tutarın tamamının Belediye Bütçesinden karşılandığı ve ilgili personelin maaş bordroları incelendiğinde ise bahsi geçen harcamaya ilişkin herhangi bir yemek kesintisinin yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan gerekçelerle, söz konusu yemek maliyetlerinin en fazla yarısının Belediye Bütçesinden karşılanabilmesi mümkün iken, tamamının Belediye tarafından karşılanmasında mevzuata aykırılık bulunmaktadır.

Ayrıca ... Belediye Başkanlığı ile Hizmet-İş Sendikası arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesi’nin “Sosyal Yardım Ödemeleri” başlıklı 33’üncü maddesinde toplu iş sözleşmesi kapsamında çalışan işçilere fiilen çalıştıkları her gün için 10,00 TL yemek yardımında bulunulacağı düzenleme altına alınmıştır.

Zabıta amirliği bünyesinde çalışan işçi ...’e ait maaş bordroları incelendiğinde, Belediye tarafından kendisine Toplu İş Sözleşmesi’nde bahsi geçen tutar kadar yemek yardımında bulunulduğu, ancak alımı yapılan yemek menülerine ilişkin aylık yemek puantajları incelendiğinde ise yıl içerisinde alımı yapılan 90 adet yemek menüsünün söz konusu personel tarafından tüketilmesine rağmen tüm maliyetin Belediye Bütçesinden karşılandığı ve adı geçen personelden bir kesintinin yapılmadığı görülmüştür. Dolayısıyla, kendisine yemek yardımı yapılan taşeron personel için, Belediye Bütçesinden karşılanmak üzere ayrıca bir yemek alımı yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçilerce dilekçelerinde yer verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına yönelik talebinin REDDİNE ve 149 sayılı İlamın 3A maddesi ile verilen hükmün TASDİKİNE (...’ün ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğu ile;

Karar verildiği 24.06.2020 tarih ve 47672 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi:

...’ın karşı oy gerekçesi:

Temyize konu ilam hükmünde, İtfaiye ve Zabıta biriminde çalışan personele yapılan yemek yardımı neticesinde, yemek maliyetinin yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekirken maliyetin tamamının belediye bütçesinden karşılanması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedilmektedir.

Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen asgari tutarların yemek yiyen personelden tahsil edilmesi gerekmekte olup, hesaplanacak bu tutar dışında yapılmayan kesintiye ilişkin kamu zararı denilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu itibarla söz konusu tutar dışında yemek yardımından yararlanan personelden kesilmesi gerekirken kesilmemesi gerekçe gösterilerek verilen tazmin hükmünün yasal dayanağı bulunmamakta olup 149 sayılı ilamın 3/A maddesi ile verilen tazmin hükmünün bozularak Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.

...’ün karşı oy gerekçesi:

Temyize konu ilam hükmünde, İtfaiye ve Zabıta biriminde çalışan personele yapılan yemek yardımı neticesinde, yemek maliyetinin yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekirken maliyetin tamamının belediye bütçesinden karşılanması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Kanuna tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımı, ancak belli şartların gerçekleşmesi durumunda kurulacak yemek servisi aracılığıyla “yemek verme” şeklinde yapılabilecektir.

5018 sayılı Kanunun 71/1 maddesinde kamu zararı tanımlanmış, 2’nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun’da, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, idarece ilgili personele yemek verme hizmeti idare bünyesinde kurulacak yemek servisi aracılığıyla “yemek verme” şeklinde yapılabilecekken dışarıdan alım yapılması suretiyle yapılan ödeme mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.

Netice itibariyle; ilama konu yemek yardımı hizmeti alımı kapsamında yapılan ödemenin tamamının kamu zararı olduğuna ve bu tutarın tazminine hükmedilmesi gerekirken, temyize konu ilam hükmünde yemek yardımı tutarının yarısı için tazmin kararı verilmiştir.

Bu itibarla; 149 sayılı İlamın 3/A maddesiyle verilen hükmün bozularak Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.

...’in karşı oy gerekçesi:

Temyize konu ilam hükmünde, İtfaiye ve Zabıta biriminde çalışan personele yapılan yemek yardımı neticesinde, yemek maliyetinin yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekirken maliyetin tamamının belediye bütçesinden karşılanması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedilmektedir.

Ancak, 5393 sayılı Belediye Kanunu ‘Zabıta ve itfaiye işleri’ne belediyenin diğer görev ve faaliyetlerinden ayrıcalıklı bir önem atfederek farklı bir bölümde düzenlemiştir. Şöyle ki,

5393 sayılı Kanun’un Üçüncü Kısım’ı ‘Belediye Teşkilatı’nı; Üçüncü Kısım’ın Birinci Bölümü ‘Belediye Teşkilatı ve Personeli’ni; İkinci Bölümü ise ‘Belediye Zabıtası, İtfaiye ve Acil Durum Plânlaması’nı düzenleyerek belediyenin diğer personelinden farklı bir düzenleme sadece itfaiye ve zabıta personeli için yapılmıştır.

Kanun 51. maddesinde ‘Zabıtanın görev ve yetkileri’ni şu şekilde düzenlemiştir;

“Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular.

Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, kolluk kuvvetlerine karşı gelenler gibi cezalandırılır.

Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 17/10/2018 tarihli ve E.:2018/110; K.:2018/99 sayılı Kararı ile) (…) (2) giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.

Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”

İtfaiye hizmetleri ise 52. Maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir;

“Madde 52- İtfaiye teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.

İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”

Her iki görevde de öne çıkan husus, bu hizmetlerin kesintisiz olarak yürütüleceği, mekana ve zamana bağımlı olmadığıdır.

Belediye Zabıta Yönetmeliğinde (RG: T.11/04/2007; S.26490);

“Kuruluş

MADDE 5 –

(4) Belediye zabıtası, hizmetin özelliğine göre sabit, gezici veya toplu olarak görev yapar.

Görev alanı

MADDE 8 – (1) Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir.

Çalışma düzeni

MADDE 9 – (1) Belediye zabıta hizmetleri resmi tatil günleri de dâhil olmak üzere, günün 24 saati aksatılmadan sürdürülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde aynı Kanunun 101 inci maddesi gereğince Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü alındıktan sonra belediye zabıtasının en yüksek dereceli amirinin teklifi ve belediye başkanının onayı ile tespit olunur. Fazla çalışma ücretleri ile ilgili olarak 5393 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır.

(2) Zabıta personelinin çalışma saatleri vardiyalar halinde görevin gereğine göre 24 saat iş 48 saat istirahat veya 12 saat iş 24 saat istirahat şeklinde düzenlenebilir. Belediye zabıta memurlarının haftalık olağan çalışma saatleri 48 saati geçmeyecek şekilde düzenlenir. Ancak, personel sayısı az olan zabıtalarda 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde düzenleme yapılabilir. Bu uygulamadan dolayı hizmetin sürekliliğini aksatmamak kaydıyla ve bir sıra dâhilinde personele 657 sayılı Kanunun 99 uncu maddesi göz önünde bulundurularak ayrıca haftada bir gün ilave izin verilebilir.”

Zabıtanın görevleri 10. maddede uzunca tadat edilmiştir.

“Spor

MADDE 29 – (1) Zabıta personelinin fiziki nitelikleri, hazırlanan spor programları ile desteklenir. Personele; kültür-fizik çalışmaları, atletizm, aletli sporlar, mukavemet ve denge sporları ile uygun görülecek diğer mesleki spor faaliyetleri yaptırılarak iş verimlilikleri arttırılır.

(2) Zabıta personelinin belirtilen sportif çalışmaları ve mesleki sporları yapabilmesi için gerekli alan düzenlemesi ile araç gereç ve özel spor kıyafetleri belediye tarafından temin edilir. Ayrıca bu konuda belediyenin spor ve sosyal tesislerinden yararlanılır. Zabıta teşkilatına yurt içi ve yurt dışında düzenlenen spor etkinliklerine ve zabıta spor müsabakalarına katılma imkânı sağlanır.

(3) Gönüllü zabıtalar da bu hak ve imkânlardan istifade eder.

...

Yemek

MADDE 37 – (1) 24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan zabıta personeline 2; 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan zabıta personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.”

Yargılama konusu ile ilgili 5393 sayılı Kanun ile bu Kanun’un 51. maddesine dayanılarak çıkartılan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin hükümleri bunlardır.

Yukarıda da belirtildiği gibi Zabıta ve itfaiye hizmetleri belediyenin görmüş olduğu diğer hizmetlerden oldukça farklı olup düzenlemeler de bu paralelde farklılık arz etmektedir.

657 sayılı Kanun’un 212. maddesine dayalı Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği sınırlı mesaisi, sınırlı mekanı ve belirli görevi olan memurlar dikkate alınarak düzenlenmiş olup zabıta ve itfaiye personeli dikkate alınmamıştır. Yemek Yardımı Yönetmeliğinin bu personele uygulama imkanı bulunmamaktadır. Şöyle ki;

-Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yemek yardımı yemek vermek suretiyle karşılanır, başka hiçbir yöntemle verilemez. Yemek verme isi kamu kurumlarının tabldotunun verildiği yerdir. Yani Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı mekana bağlıdır. Yönetmelik sınırlı görev alanı olan memurlar için uygulanabilir. Görev alanı belediye sınırlarının tamamı olan zabıta memurları için sürekli yemek verilen mahale gidip gelme görevin aksamışına, Belediye Kanunu ve Belediye Zabıta Yönetmeliğinin zabıtaya vermiş olduğu görevlerin yerine getirilmesine engel olur.

-Yönetmeliğe göre yemek yardımı ancak tüm memurlar için belirlenen saatlerde verilebilir. Aksi takdirde yemeğin saklanması ve sunumu maliyet oluşturur. Zabıta personeli ise kesintisiz görevinin başında bulunmak zorundadır.

-Yönetmeliğe göre tabldot oluşturmak için asgari 50 personelin bulunması gerekir. Oysa orta ölçekli bir ilçe belediyesinde mesai saatleri dışında 50 zabıta personeli bulundurulamaz, norm kadroları buna müsaade etmez. Böyle olunca normal mesai saatleri dışında hizmet veren zabıta personelinin tabldottan yani Yönetmelik gereği sağlanan yemek yardımından yararlanma imkanı bulunmamaktadır.

-Yönetmeliğe göre yiyecek yardımında kalori hesabı masa başında oturan sabit mekan ve zamanda hizmet eden memurlara göre belirlenmiştir. Oysa Belediye Zabıta Yönetmeliğine göre zabıta personelinin fiziki nitelikleri, hazırlanan spor programları ile desteklenir. Personele; kültür-fizik çalışmaları, atletizm, aletli sporlar, mukavemet ve denge sporları ile uygun görülecek diğer mesleki spor faaliyetleri yaptırılır. Belirlenen kalori sportif faaliyetler için uygun olmayabilir.

Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 37. maddesindeki ‘Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.’ şeklindeki hükmü bu maddeye göre çıkartılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne de teşmil etmenin kanun koyucunun amacına, hizmetin gereğine, maliyet hesabına ve eşyanın tabiatına aykırıdır.

Belirtilen gerekçeler zabıta ve itfaiyeler için yemek vermeyi bir yardım değil zorunluluk olarak görmeyi gerektirir. Sonuç olarak zabıta ve itfaiye personeli için verilecek yiyecek yardımının Yönetmeliğe tabi olmadığı kanaatindeyim.

İtfaiye personeline ilişkin olarak ‘Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde de benzer düzenlemeler bulunduğundan itfaiye personeli için de yiyecek yardımının Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin uygulanamayacağını düşünmekteyim.

Bu nedenle yapılan uygulamanın kanunlara aykırı bir yönü yoktur.