Sayıştay 6. Dairesi 44940 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 6

• Dosya No: 44940

• Tutanak No: 47300

• Tutanak Tarihi: 11.03.2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Toplu taşıma kart bedeli.

74 sayılı ilamın 2’ inci maddesi ile; Belediye Meclisinin verdiği yetkiye istinaden Belediye Encümeninin almış olduğu karar doğrultusunda, ... Belediyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre görev yapan tüm personele, servis hizmeti için ödenen toplu taşıma kartı bedelinin, çalışılan gün sayısını aşan kısmına tazmin hükmü verilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

İlamda sorumlu tutulan Harcama Yetkilisi ... , Gerçekleştirme Görevlisi ... , ... ve Diğer Sorumlular ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... ’ın aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

“Temyize konu sürecin şu şekilde oluştuğu:

1. İlk olarak ... Belediye Meclisinin 13.10.2000 tarih ve 59 sayılı kararı ile; “Belediyemiz memur personelin mesaisine gidiş ve gelişlerini kolaylaştırmak amacıyla servis kiralanması veya otobüs alınması ve bu amaca yönelik İcraat yapılması hususunda 01.01.2001 tarihinden geçerli olmak üzere Belediye Başkanının yetkili kılınmasına” karar verildiği,

2. Bu karara istinaden daha sonra 11.11.2009 tarih ve 714 karar nolu ... Belediye Encümeni kararı ile; “Belediyemizde 657 saydı Devlet Memurları Kanunu’na tabi (zabıta memurları, makam ve şahsına araç tahsis edilenler hariç) olarak görev yapmakta bulunan memur personele 01 Ocak 2010 tarihinden geçerli olmak üzere 120 tam bilet karşılığı EGO manyetik kart verilmesine, parasal karşılığının yürürlükteki tarifeye göre hesaplanarak tahakkuk edecek miktarın Malı Hizmetler Müdürlüğü bütçesinin 05.4.1.90 Diğer Transferler harcama kaleminden karşılanmasına ” karar verildiği,

3. Söz konusu verilen bu yetkiler kapsamında Belediye Encümeni tarafından kararlaştırılan 120 adet tam bilet karşılığı, yürürlükteki tarifeye göre (... .. TL) olmak üzere toplam net ... .. TL ödeme aylık bilet yardımı olarak belirlendiği,

4. Ancak Belediyenin söz konusu bu İşlemi hakkında yapılan teftiş incelemesi sonucunda Sayıştay 6. Dairesi’nin 21.02.2019 tarih ve 74 sayılı karan ile “...... Belediyesinde çalışan memur personele işe geliş ve gidişleri için yeterli olan 88 adet bilet yerine 120 adet bilet karşılığı ulaşım yardımı verilmesi sebebiyle oluşan ve kamu zararı tutarı olan ... .. TL’nin belirtilen harcama yetkililerinden müştereken ve müteselsilen işleyecek faizi ile birlikte ödettirilmesine” karar verildiği,

Temyiz nedenlerinin ise;

Söz konusu Sayıştay ilamının haksız ve hukuka aykırı olması nedeniyle BOZULMASINA karar verilmesini talep ettiklerini, Şöyle ki;

A- Belediye işlemlerinin hukuka ve mevzuata uygun olması:

1. 5393 sayılı Belediye Kanununun Belediyenin Giderleri başlıklı 60. Maddesinde aynen; “Belediyenin giderleri şunlardır:…..b) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler…..p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.” şeklinde olduğu,

Yine 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun Belediye Meclisi başlıklı 17. Maddesinde ise; "Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur.” hükmünün yer aldığı,

Öte yandan Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmetleri Yönetmeliğinin 5. Maddesinde; “Trafiğin sıkışık bulunduğu şehir merkezlerinde işletilen muayyen tarifeli taşıtların, çalışan personelin zamanında işbaşında bulunmalarını temin edecek nitelik ve yeterlilikte bulunmadığı hallerde, kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili organlarının, personelini işbaşına götürüp getirmek amacıyla kiralama yoluyla veya kendi öz mal taşıtlarıyla personel servis hizmeti ihdas ve işletmesine lüzum görmesi ve bu kurumların gördükleri hizmetlerin daimi ve muntazam şekilde görülen hizmetlerden olması zorunludur.” düzenlemesine yer verildiği,

2. ... Belediye Meclisinin, 5393 sayılı Belediye Kanununun 17. Maddesinde belirtilen yetkiye istinaden, Belediyenin görev alanı, büyüklüğü, konumu, nüfus yoğunluğu, çalışan memurların ikametgâh ile hizmet binalarının uzaklığı ve dağınıklığı, verilen hizmetin zamanında ve aksatılmadan yürütülmesi için çalışanlara verilen otobüs kart miktarını tespit etmiş olduğu,

Dolayısıyla mevzuatta söz konusu ulaşım yardımının toplu taşımadan yararlanmak üzere otobüs kartı olarak sağlanması durumunda aylık azami kaç binişlik olarak verileceğine ilişkin düzenleme yer al... ta olduğu, personelin işbaşına ulaştırılması konusunda sağlanacak hizmetin hangi durumlarda ve ne şekilde yerine getirileceği düzenlenirken bu yardımın otobüs kartı biçiminde olması halinde kaç adet olarak verilmesi gerektiği konusunda Belediye Meclisi tarafından 5393 Sayılı Belediye Kanununun 17. maddesine dayanılarak düzenleme yapıldığı,

3. Açıklanan nedenlerle ilama konu çalışan personelin zamanında işbaşında bulunmalarını temine yönelik olarak yapılan tüm işlemlerin mevzuata ve hukuka uygun bir surette yapılmış olduğu, bu hususta taraflarına sorumluluk yüklenmesini kabul etmedikleri,

B- Kamu zararı bulunmaması:

1. 11.11.2009 tarih ve 714 karar nolu ... Belediye Encümeni kararında “kişilerin sadece işe gidiş ve gelişleri için değil belediyenin iş ve işlemlerini yürütmek üzere çeşitli kurum ve kuruluşlara iş takibi, tebligat dağıtımı ve sair işler nedeni ile çoğu zaman beş altı ulaşım aracı değiştirmek zorunda kalan personelin ulaşımdaki sıkıntılarını gidermek amacıyla servis kiralanmasının Belediyelerine ağır külfet getireceği” hususlarının yer aldığı, bu nedenle bu husus dikkate alınarak ödenecek miktarın belirlenmesinde ve amaç olarak personelin hem işe gidişleri hem de diğer işlemler için ödenecek miktarın belirlenmesinde 120 tam bilet karşılığının kullanıldığı,

Encümen kararında aylık olarak ödenecek miktardan bahsedilmekte olduğu, bunun sadece çalışılan mesai günüyle bir ilgisinin bulunmadığı, işe gidiş ve geliş dışında da personelin iş takibi, tebligat dağıtımı ve sair işler olduğu,

2. Öte yandan Sayıştay ilamında, günlük 4 otobüs kullanımı (2 tam bilet + 2 Aktarma bileti) toplam 4 biletten (iki bilet ... + ... = ... , iki aktarma ... +... = ... ) = ... lira ve 4 kullanım x 22 günden 88 biletten 22 x ... = ... TL den hesaplanarak kamu zararı çıkartıldığı, oysa kamu zararı olarak çıkarılan ve bahsedilen ücret tarifesinde otobüs aktarma ücretinden bahsedilmekte olmakla birlikte hangi kişinin otobüs aktarması kullandığı ya da otobüs yerine örneğin dolmuş kullanıp kullanmadığı, ne kadar uzaklıkta ikamet ettiğinin veya iş takibi için nereye nasıl gittiğinin tespiti mümkün olmadığından kişiye özel bir tespit veya takip yapma imkânı bulunmadığı,

3. Belediye Meclisinin belediyenin görev alanı, büyüklüğü, konumu, nüfus yoğunluğu, çalışan memurların ikametgâh ile hizmet binalarına uzaklığı ve dağınıklığı, 5747 Sayılı Kanun ile ilçe sınırlarının genişletilerek ilk kademe belediyesi olan Yenikent ve Temelli belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış olduğu ve belediyelerine bağlandığı, İlçeleri sınırlarının daha da genişlemiş olduğundan, verilen hizmetlerin zamanında ve aksatılmadan yürütülmesi için bu konuda her türlü önlemin almasından daha doğru bir karar olamayacağı,

C- Hukuki ve cezai sorumluluklarının olmaması:

5018 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin (k) bendinde, kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim harcama birimi olarak tanımlandığı, Kanunun 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğunun ifade edildiği, 32’nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesinin harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlandığı, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu olduklarının belirtildiği,

Bu nedenle, harcama yetkilileri, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduğu, dolayısıyla gerçekleştirilen giderlerle ilgili olarak yapılan ödemenin ancak ve ancak mevzuata uygun olmaması dolayısıyla ortaya çıkacak kamu zararlarından sorumlu olabilecekleri,

Nitekim konuya ilişkin 14.06.2007 tarihli Sayıştay Genel Kurul Kararında “...Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kamın, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına” oybirliği ile karar verildiği böylece olarak, harcama yetkililerinin sorumlu olduğu alanların belirtildiği,

Dolayısıyla tamamen mevzuata uygun bir biçimde alınan Belediye Meclis ve Belediye Encümen Kararının uygulanmasına yönelik işlemde herhangi bir hukuka ve mevzuata aykırılık söz konusu olmadığı, Sayıştay ilamında da bu hususta bir aykırılık tespit olunmadığı halde haklarında kişi borcu çıkarılmasının kabul edilemez olduğu,

Belediye yetkili karar organı olan Belediye Meclis ve Encümeni tarafından alınan yazılı ve konusu suç teşkil etmeyen kararların harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri tarafından değiştirilmesi ve farklı uygulanması söz konusu olamayacağından kararın aynen uygulanmasından dolayı uygulayıcının hukuki olarak sorumlu tutulmasının da kabulünün mümkün olmadığı,

D- İdarenin takdir hakkının kötüye kullanılmaması:

1. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, çalışanlara otobüs kartı yardımında bulunabileceği, bunun kamu zararı oluşturup oluşturmadığının otobüs kartı yerine servis hizmeti seklinde ihale yapılsaydı maliyetin ne tutarda değişeceği mukayese edilerek bulunabileceği, hafta sonu çalışan personele veya hafta içi başka yerlerde görevlendirilenlere daha fazla bilet verilebileceği, yasal mevzuatta açıkça kaç bilet verileceğine ilişkin bir hüküm olmadığı, bu konunun idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğunun değerlendirilmesinin gerektiği,

Bu itibarla, taşıt kiralanması veya şoför ve araç tahsis edilmesi, ikametgâhı farklı yerlere çok sayıda servis sağlanması, vergi mükellefleri için tebligat ve diğer işlemler için araç tahsis edilmesinin, ekonomik olmayacağı gibi mevcut uygulamanın çok çok ötesinde bir zararın ortaya çıkmasına neden olacağı,

Hali hazırda ... Belediyesinin 880 km2 yüzölçümü ile merkez metropol ilçeler arasında en geniş hizmet alanına sahip bir belediye olduğu, (... 159 km2, ... 321 km2, ... 483 km2, ... 219 km2), sınırları içerisinde yaklaşık 30 km uzaklıktaki Temelli Ek Hizmet binası, sadece geliş ve gidişlerde en az 2 araç değiştirmesi gerekecek olan yaklaşık 10 km uzaklıktaki ... Ek Hizmet binasının bulunduğu, ayrıca bunun yanı sıra metropol bir Belediye olması nedeniyle, diğer metropol Belediyelerde olduğu gibi farklı metropol ilçelerde ikamet eden ve hatta ... , ... , ... gibi ulaşım olarak bilet parası ile ölçümü yapılamayacak oldukça uzak metropol ilçelerde ikamet eden personelin de mevcut olduğu, kaldı ki ... Belediyesi, diğer ilçeleri ve hatta komşu metropol ilçelerde ikamet eden personeli dahi yok sayarak sadece ve sadece ... Belediyesi sınırlarında ikamet eden personelin işe gidiş ve gelişlerini teminen servis kiralanması halinde, çok daha fahiş bir meblağda ödeme yapılmasının söz konusu olacağı, bu durumun bile başlı başına İdarelerinin kamu zararına yol açmayacak bir tutum içerisinde hareket ettiğini ortaya koyduğu,

İdarenin takdir hakkının ise, yasal düzenlemelerle belirlenen bir hususta kamu zararı ortaya çıkmayacak bir biçimde çözüm sağlanmasına yönelik olduğu, bu itibarla çok küçük bir Belediyede az sayıdaki personelin işe gidiş ve gelişlerinin teminen servis kiralanması, kimi durumlarda bilet parası ödenmesine göre daha uygun bir çözüm olabilecek iken, kimi durumlarda aktarmasız aylık bilet belirlenmesinin yeterli olabileceği, ancak kimi durumlarda ise Belediyeleri örneğinde olduğu gibi aylık 120 adet bilet parası ödenmesinin İdarenin takdir hakkını doğru ve yerinde uyguladığı sonucunu ortaya koyduğu, dolayısıyla burada yapılması gerekenin, idarenin takdir hakkının kamu zararına neden olmayacak biçimde hakkaniyete uygun bir şekilde kullanılmış olup olmadığının tespiti olduğu, nitekim bu hususa dair 6. dairemizin 2012 yılı 406 sayılı kararının olduğu,

Söz konusu emsal nitelikteki kararda aynen; “...Temyiz Kurulunun söz konusu bozma kararında da belirtildiği üzere çalışanlara otobüs kartı yardımında bulunabileceği, bunun kamu zararı oluşturup oluşturmadığının otobüs kartı yerine servis hizmeti şeklinde ihale yapılsaydı maliyetin ne tutarda değişeceği mukayese edilerek bulunabileceği, hafta sonu çalışan personele veya hafta içi başka yerlerde görevlendirilenlere daha fazla bilet verilebileceği, yasal mevzuatta açıkça kaç bilet verileceğine ilişkin bir hüküm olmadığı, bu konunun idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Ayrıca sorumluların savunmalarında personele verilen otobüs kartı maliyeti il servis hizmetinin ihale yoluyla temini halinde oluşacak maliyetin karşılaştırıldığı ve servis hizmetinin personele otobüs kartı verilmesi suretiyle teminini Belediyeye daha ucuza mal edildiği anlaşılmıştır.” şeklinde olduğu,

Görüldüğü üzere gerek konu hakkındaki Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı ve gerekse söz konusu bozma kararı doğrultusunda ek ilama konu olan Daire kararının, birebir emsal nitelikte olduğu, yapılan işlemlerin haklılığını ve doğruluğunu ortaya koyduğu,

Sonuç ve istem: Yukarıda arz olunan ve resen tetkik edilecek sair nedenlere binaen; Belediyenin encümenine gönderilen teklifte 90 bilet yer almasına rağmen karar sonucunda 120 bilet olarak çıkması sonucu kararın, mevzuat açısından aynen uygulanmasında hukuki ve cezai bir sorumluluk doğurmaması gerekmekte olduğu,

Belediyenin en yetkili karar organı olan Belediye Meclis ve Encümeni tarafından alınan yazılı ve konusu suç teşkil etmeyen kararlarının gerçekleştirme görevlisi tarafından değiştirilmesi ve farklı uygulanmasının söz konusu olamayacağından kararın aynen uygulanmasında hukuka aykırılık ve kamu zararı bulunmadığı,

Sayıştay 6. Dairesinin 21.02.2019 tarih ve 74 sayılı kararının bozulmasını saygıyla arz ve talep ettiklerini” ifade etmişlerdir.

Başsavcılık Mütalaası

Başsavcılık mütalaasında;

“Dilekçede özetle; ... Belediyesinin işlemlerinin mevzuat çerçevesinde ve yetki içerisinde hukuka uygun olduğu, personelin ulaşımdaki sıkıntılarını gidermek için servis kiralanmasının Belediyeye ağır külfet getireceğinden kamu zararının da olmadığı, bu gerekçeyle verilmiş ve kamu zararının olmadığını karara bağlayan Sayıştay kararları olduğundan bahisle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir. Dosya münderecatının incelenmesi sonucunda; tazmin kararına katıl... la birlikte öncelikle konunun sorumluluk açısından değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Şöyle ki; 120 tam bilet üzerinden manyetik kart yardımı Belediye Encümeni tarafından karara bağlanmıştır, bu kararın uygulanmasından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin kaçınması mümkün olmayacağı açıktır. Bu nedenle Belediye Encümeni ile birlikte sorumlu tutulan gerçekleştirme görevlisi memur ve programcılar ile harcama yetkilisinin sorumlu olmadıkları değerlendirilmektedir, bu nedenle konunun sorumluluk açısından tekrar gözden geçirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Esas ilişkin olarak ise; Daire tazmin kararının gerekçesinde manyetik kart yardımı miktarının personelin iş başında bulunmadığı hafta sonu tatili için de ödendiği değerlendirilmesinden hareketle yaptığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca karara dayanak olarak da 12.08.2011 tarih ve 2011/30 Karar sayılı ... Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) Genel Kurul Kararının Diğer Hususlar başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında aylık 90 binişlik tam manyetik kart bedeli üzerinden resmi kurumlarla yapılan taşıma protokolleri gereğince EGO Serbest Kartlarının işlem görmesine ilişkin kararı gösterilmiştir. Öncelikle kamu zararının şartlarının oluşmadığı değerlendirilmektedir, şöyle ki; belediyenin görev alanı, büyüklüğü, konumu, nüfus yoğunluğu, çalışan memurların ikametgah ile hizmet binalarının uzaklığı ve dağınıklığı, verilen hizmetin zamanında ve aksatılmadan yürütülmesi gibi hususların tespiti yapılmadan çalışanlara verilen manyetik kartta yer alan biniş adetinin basit bir çarpım işlemi ile hafta sonlarını kapsayacak şekilde verildiği iddiasıyla hareket edilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.

UKOME Genel Kurul Kararının da hukuken bağlayıcılığının olmadı sadece tavsiye niteliğinde mahiyet taşıdığı ilçelerin yukarıda arz edilen ve tespiti gerekli özellikleri dikkate alınmadan vasati alınan bir karar olduğu açıktır. Kaldı ki malumlarınız olduğu üzere bilet adetinin belirlenmesine ilişkin ortaya konulmuş hukuki bir kriter de bulun... tadır. Bu çerçevede dağınık bir coğrafi alan içerisinde ... İlçesinin 880 km2 alana sahip olduğu, sadece komşu ilçeler ile birlikte 6.400 km2 bir alanda bulunduğu, toplamda ise ... için 25 bin km2 alana sahip olduğu gözetilmeden ve çalışanların iş yerine ulaşımı konusunda hergün iki gidiş ve iki geliş olmak üzere 88 biletten fazlasının verilemeyeceğine ilişkin kararın 5018 sayılı Kanunun 71 inci Maddesinde yer alan hiçbir unsuru taşımadığı değerlendirildiğinden kamu zararının oluşmadığı düşünülmektedir.

Ayrıca, idarenin personelin mesai başına getirilmesi amacı ile servis hizmeti sağlaması halinde, ödenecek toplam bedelin mevcut durumda yapılan harcamadan daha fazla olacağı değerlendirildiğinden, kaynakların kullanılması bakımından kamu yararının gözetilmiş olduğu da düşünülmektedir.

Buna göre; temyiz taleplerinin kabul edilerek Daire tarafından verilen tazmin hükmünün kaldırılması yönünde karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” denilmiştir.

Duruşmacı ... ve ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyadaki mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

74 sayılı ilamın 2’ inci maddesi ile; Belediye Meclisinin verdiği yetkiye istinaden Belediye Encümeninin almış olduğu karar doğrultusunda, ... Belediyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre görev yapan tüm personele, servis hizmeti için ödenen toplu taşıma kartı bedelinin, çalışılan gün sayısını aşan kısmına tazmin hükmü verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 17’nci maddesinde, Belediye Meclisinin Belediyenin karar organı olduğu belirtildikten sonra 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderlerin belediyenin giderleri olduğu hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanun’un yukarıda zikredilen maddelerinde belirtilen yetkiye istinaden ... Belediye Meclisinin 13.10.2000 tarih ve 59 sayılı kararı ile; “Belediye memur personelinin mesaisine gidiş ve gelişlerini kolaylaştırmak amacıyla servis kiralanması veya otobüs alınması ve bu amaca yönelik icraat yapılması hususunda 01.01.2001 tarihinden geçerli olmak üzere Belediye Başkanının yetkili kılınmasına” karar verilmiş ve söz konusu karar dayanak olmak üzere 11.11.2009 tarih ve 714 nolu ... Belediye Encümeni kararı ile; “Belediyede 657 saydı Devlet Memurları Kanunu’na tabi (zabıta memurları, makam ve şahsına araç tahsis edilenler hariç) olarak görev yapmakta bulunan memur personele 01 Ocak 2010 tarihinden geçerli olmak üzere 120 tam bilet karşılığı EGO manyetik kart verilmesine, parasal karşılığının yürürlükteki tarifeye göre hesaplanarak tahakkuk edecek miktarın Malı Hizmetler Müdürlüğü bütçesinin 05.4.1.90 Diğer Transferler harcama kaleminden karşılanmasına” karar verilmiştir.

Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmetleri Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde;

“Trafiğin sıkışık bulunduğu şehir merkezlerinde işletilen muayyen tarifeli taşıtların, çalışan personelin zamanında işbaşında bulunmalarını temin edecek nitelik ve yeterlilikte bulunmadığı hallerde, kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili organlarının, personelini işbaşına götürüp getirmek amacıyla kiralama yoluyla veya kendi öz mal taşıtlarıyla personel servis hizmeti ihdas ve işletmesine lüzum görmesi ve bu kurumların gördükleri hizmetlerin daimi ve muntazam şekilde görülen hizmetlerden olması zorunludur.

Kamu kurum ve kuruluşları, kiralama yoluyla veya kendi öz mal taşıtlarıyla personel servis hizmeti ihdas ve işletebilmeleri için, aşağıda belirtilen bilgi ve belgelerle Bakanlığa başvurarak izin almak zorundadır.

a) (Değişik: 2005/8625 – 15.3.2005 / m.2) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin taşınması hizmetinin, öncelikle belediyelere ait toplu taşıma araçları ve belediyelerce toplu taşıma yapılması konusunda ruhsat, uygunluk ve güzergah izni verilen gerçek ve tüzel kişilere ait, belediyelerce belirlenen fiyat tarifelerine göre taşıma yapan halk otobüsü, minibüs ve benzeri araçlardan yararlanılarak yerine getirilmesi esastır. Bu hizmet gerek zaman tarifeleri gerekse sahip oldukları kapasiteler bakımından belediyelerce yerine getirilemeyecek ise bu hususu ve gerekçesini belirten ve servis ihdas etmek isteyen kamu kurum ve kuruluşunca ilgili belediyenin taşımacılık konusunda görevli/yetkili biriminden temin edilecek yazı,” denilerek personel servis hizmetinin ihdası ve personel servis araçlarının kiralanmasının şartları ayrıntılı olarak açıklandıktan sonra 11’inci maddenin ikinci fıkrasında da;

“Kamu kurum ve kuruluşları gerektiğinde yangın, tabii afet, asayiş ile ilgili toplumsal olaylar gibi olağanüstü durumlar ile alarm, tatbikat, eğitim, kurs, hasta sevki, yerli ve yabancı konukların gezilerinde bu servis araçlarını, sözleşmede belirtilen ücreti mukabilinde kullanabilir.” denilerek servis araçlarından yararlanma esasları belirlenmiştir.

Yoğun trafik akışının olduğu ve hızla büyüyen ve ikamet tercihlerinin şehir dışına yöneldiği şehirlerde, idare bünyesinde çalışan personelin birçoğunun şehir merkezine yakın bir konumda olan işyerine, birden çok ulaşım aracı kullanarak, yani aktarmalı olarak geldiği, söz konusu meclis kararında bu durumun göz önünde bulundurularak kontür sayısının tespit edildiği anlaşılmıştır.

Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmetleri Yönetmeliği’nin 11’inci maddesi 2’nci fıkrası hükmü uyarınca da iş yoğunluğu sebebiyle mesai günleri dışında yapılan çalışmalar sebebiyle işyerine gitmek zorunda kalan personele otobüs kartı yardımı yapılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulun... tadır.

... Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin (UKOME) 12.08.2011 tarih ve 2011/30 sayılı Kararı’nın Diğer Hususlar başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrası ile sorgu konusu hususta 90 binişlik tam manyetik kart bedeli üzerinden resmi kurumlarla yapılan taşıma protokolleri gereğince EGO Serbest Kartlarının işlem görmesinin karara bağlanmış olması, idarelerce yol gösterici nitelikte olsa da, bağlayıcı değildir.

Yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri beraber değerlendirildiğinde; çalışanlara otobüs kartı yardımında bulunabileceği, iş yoğunluğu sebebiyle mesai günleri dışında yapılan çalışmalar sebebiyle işyerine gitmek zorunda kalan personele otobüs kartı yardımı yapılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, zaten yasal mevzuatta açıkça kaç bilet verileceğine ilişkin bir hükümün de bulunmadığı, bu konunun idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca 74 sayılı ilamın 2’ inci maddesiyle; verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle yeniden hüküm tesisini teminen hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Temyiz Kurulu Başkanı ... ’nın ilave görüşü ile Üyeler ... , ... , ... , ... , ... , ... ve ... ’ in aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 11.03.2020 tarih ve 47300 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

İlave Görüş

Temyiz Kurulu Başkanı ... ’ nın ilave görüşü;

"Anılan Kanun’un yukarıda zikredilen maddelerinde belirtilen yetkiye istinaden ... Belediye Meclisinin 13.10.2000 tarih ve 59 sayılı kararı ile; “Belediye memur personelinin mesaisine gidiş ve gelişlerini kolaylaştırmak amacıyla servis kiralanması veya otobüs alınması ve bu amaca yönelik icraat yapılması hususunda 01.01.2001 tarihinden geçerli olmak üzere Belediye Başkanının yetkili kılınmasına karar verilmiş ve söz konusu karar dayanak olmak üzere 11.11.2009 tarih ve 714 nolu ... Belediye Encümeni kararı ile; Belediyede 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi (zabıta memurları, makam ve şahsına araç tahsis edilenler hariç) olarak görev yapmakta bulunan memur personele 01 Ocak 2010 tarihinden geçerli olmak üzere 120 tam bilet karşılığı EGO manyetik kart verilmesine, parasal karşılığının yürürlükteki tarifeye göre hesaplanarak tahakkuk edecek miktarın Mali Hizmetler Müdürlüğü bütçesinin 05.4.1.90 Diğer Transferler harcama kaleminden karşılanmasına karar verilmiştir."

Bu Karara istinaden yapılması gereken; işe geliş ve gidişler için manyetik kart vermek olup karşılığının Kurumun görevli birimince EGO Genel Müdürlüğü ile yapılan protokole istinaden temin edilen kartları memurlara teslim etmek olup, ulaşım yardımı olarak belirlenen kontur karşılığını her memurun hesabına nakdi olarak aktarmak olmamalıdır. Aksi uygulama, işe geliş ve gidiş ile görevlendirmeler nedeniyle servis hizmeti- araç tahsisi- sağlamaktan ziyade nakdi olarak ulaşım hizmetinden yararlansın yararlanmasın tüm memurlara sosyal yardım şeklinde 'ulaşım yardımı yapılması 'anlamına gelmektedir ki mevzuatta da böyle bir yardım öngörülmemektedir. Ancak ilam ödeme amacı ve biçiminden ziyade biniş sayısına dayandığından, savunmada belirtilen gerekçelerle bozulması gerekir"

Karşı Oy

Üyeler ... , ... , ... , ... , ... ve ... ’ in karşı görüşleri;

Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği’nin “Personel Servis Hizmetinin İhdası ve Personel Servis Araçlarının Kiralanması” başlıklı 5’inci maddesinde:

"Trafiğin sıkışık bulunduğu şehir merkezlerinde işletilen muayyen tarifeli taşıtların, çalışan personelin zamanında işbaşında bulunmalarını temin edecek nitelik ve yeterlilikte bulunmadığı hallerde, kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili organlarının, personelini işbaşına götürüp getirmek amacıyla kiralama yoluyla veya kendi öz mal taşıtlarıyla personel servis hizmeti ihdas ve işletmesine lüzum görmesi ve bu kurumların gördükleri hizmetlerin daimi ve muntazam şekilde görülen hizmetlerden olması zorunludur. Kamu kurum ve kuruluşları, kiralama yoluyla veya kendi öz mal taşıtlarıyla personel servis hizmeti ihdas ve işletebilmeleri için, aşağıda belirtilen bilgi ve belgelerle Bakanlığa başvurarak izin almak zorundadır.

a) (Değişik: 15/3/2005 - 2005/8625 K.) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin taşınması hizmetinin, öncelikle belediyelere ait toplu taşıma araçları ye belediyelerce toplu taşıma yapılması konusunda ruhsat, uygunluk ve güzergah izni verilen gerçek ve tüzel kişilere ait, belediyelerce belirlenen fiyat tarifelerine göre taşıma yapan halk otobüsü, minibüs ve benzeri araçlardan yararlanılarak yerine getirilmesi esastır. ” hükmü yer almaktadır.

Toplu taşıma desteği ile amaçlananın personelin zamanında işe gidip gelmesini sağlamak olduğu mevzuat hükmünde ifade edilmektedir. Dolayısıyla, kamu kurumlarınca personele yapılacak otobüs kartı yardımı, personelin iş başında olduğu günler için ve yalnızca personelin işe geliş gidişlerini sağlamak amacı ile yapılmalıdır. Söz konusu yardım, personelin işbaşı yapmadığı tatil günlerini veya işe geliş gidişleri dışındaki ulaşım ihtiyaçlarını kapsayacak şekilde verilemez.

Ancak yapılan manyetik kart yardımı dikkate alındığında, personelin iş başında bulunmadığı hafta sonu tatili için de otobüs kartı ödemesinin yapıldığı değerlendirilmektedir. Zira söz konusu meclis kararında her personele, her ay 120 binişlik kart karşılığı yardım yapılacağı belirtilmiştir. Buradan hareketle otobüs kartı ödemesinin 120/4= 30 iş günü üzerinden yapıldığı anlaşılmaktadır.

Adı geçen Yönetmelik’in 5’inci maddesinde açıkça belirtildiği gibi, otobüs kartı yardımı, kurumlarda çalışan personelin işe geliş gidişini sağlamak üzere yapılması gereken bir yardım niteliğinde olduğundan, personelin işe geliş gidişlerinden bağımsız olarak ödenemez. Sorumlularca otobüs bileti yardımının yalnızca personelin işe geliş gidişlerini sağlamak için değil, aynı zamanda gün içerisinde Belediyenin işlerini yürütmek üzere kurum dışına çıkan personelin ulaşımını da sağlamak üzere verildiği ifade edilmekte ise de, mesai saatleri içerisinde kurumun iş ve işlemlerini yürütmek üzere görevlendirilen personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na tabi olması gerektiği açık olduğundan, savunmanın kabulü mümkün değildir.

Bununla beraber, 12.08.2011 tarih ve 2011/30 Karar sayılı ... Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) Genel Kurul Kararının Diğer Hususlar başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında da aylık 90 binişlik tam manyetik kart bedeli üzerinden resmi kurumlarla yapılan taşıma protokolleri gereğince EGO Serbest Kartlarının işlem görmesi karara bağlanmıştır. Bu karara göre de belediyede görevli memurlara en fazla 90 binişlik tam manyetik kart bedeli karşılığı EGO Serbest Kartlarının verilmesi gerekmektedir. Personelin işe geliş gidişlerinde 2’şer ulaşım aracı değiştireceği varsayımı altında 22*4=88 binişlik karta ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır. Üstelik ulaşım kartı verilen personelin tamamının işe geliş ve gidişleri için birden fazla araç kullanmasına gerek olmadığı da bir gerçektir.

Öte yandan çoğunluk görüşünde yer alan iddianın aksine; 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Alt yapı hizmetleri başlıklı 8 inci maddesinin beşinci fıkrasında;

“Koordinasyon merkezleri tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararlar, belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.”

Düzenlemesi yer almış olup, anılan emredici hüküm dolayısıyla bu konuda ... UKOME’nin almış olduğu söz konusu karar, ilam konusu Belediyeyi de bağlamaktadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personele, zamanında işbaşında bulunmalarını ve gün içinde hizmet birimleri arasında gidip gelmelerini sağlamak amacıyla aylık azami kaç binişlik otobüs kartı verilebileceğine dair mevzuatta herhangi bir düzenleme bulun... la birlikte, yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında, Belediye Meclisi tarafından tespit edilmiş olan aylık 120 binişlik kart temininin gerçek ihtiyacın üzerinde olduğu görülmektedir.

Bu itibarla, ... Belediyesinde çalışan memur personele işe geliş ve gidişleri için yeterli olan 88 adet bilet yerine 120 adet bilet karşılığı ulaşım yardımı verilmesi sebebi ile oluşan kamu zararı tutarı olan ... TL’nin TASDİKİ gerekir.

Üye ... ’ ın karşı görüşü

Esas yönüyle ilama katılmakla birlikte usul yönünden görüşmelere devam edilmesi gerekirdi.

Şöyle ki;

“Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular olağan kanun yolu olarak temyiz ve karar düzeltme, olağanüstü kanun yolu olarak ise yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanunun, Temyiz başlıklı 55. Maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beratı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dahil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında kaldırma seçeneği ortadan kalkmaktadır. Bu durumda, diğer temyiz mercilerinde olduğu gibi ilk derece mahkemesince verilmiş olan kararın olduğu gibi veya düzelterek tasdiki veya bozulması seçenekleri arasında sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna ( 9 ile 13 arasında bir oya) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılamaz. Açıklanan nedenlerle müzakerelere devam edilerek kaldırma kararı dışındaki seçenekler üzerinde görüşme yapılmalı, tasdik veya bozma kararları oylanmalıdır.