Sayıştay 6. Dairesi 44906 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 6

• Dosya No: 44906

• Tutanak No: 49502

• Tutanak Tarihi: 14.04.2021

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KONU: Mülkiyeti belediyeye ait olup özel kişiye kiralanan binanın bakım ve onarım bedelinin belediye bütçesinden karşılanması

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

332 sayılı (Asıl) İlamın 1 inci maddesiyle, bir şahsa kiralanmış olan düğün salonu ve restoranın bakım onarım giderlerinin belediye bütçesinden ödenmesi sonucu ... TL’lik harcama yapıldığı tespit edilmiş, bu harcamadan sorumluluk konusunda harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ilave olarak, Belediye Başkanı ve Belediyenin Fen İşleri Müdürlüğünde görevli belirli bazı personelin de savunmaları alınması gerektiği gerekçesiyle konunun Hüküm Dışı Bırakılmasına karar verilmiştir.

396 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesiyle, bir şahsa kiralanmış olan düğün salonu ve restoranın bakım onarım giderlerinin belediye bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinden müştereken ve müteselsilen tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Belediye tarafından eski Belediye binası altıncı katında bulunan düğün salonu ve restoranın kiralanması konusunda 2886 sayılı Kanun kapsamında 22.11.2005 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonucunda taşınmaz mal kira genel şartnamesine göre 10 yıllık kira ihalesi taliplilerden … üzerinde bırakılmıştır. Adı geçen şahısla akdedilen ilk kira sözleşmesinin başlangıç tarihi 08.12.2005, bitiş tarihi 07.12.2006’dır; Kira sözleşmeleri, her yıl kira bedeli genel şartnamede öngörülen tutarda artırılmak suretiyle birer yıllık akdedilmiştir.

İlama konu olan ve 12.08.2013 tarihli ihale onay belgesi üzerine eski hizmet binası 6.kat yemekhane mutfağının tadilat ve onarım işi kapsamında yapılan işler ondört kalemden oluşmaktadır:

 temiz su tesisatı yenilenmesi,

 pis su tesisatı yenilenmesi,

 elektrik tesisatı yenilenmesi,

 davlumbaz bacası yapılması,

 davlumbaz takılması,

 alüminyum bölme takılması,

 cam takılması,

 ağaç kaplama dolap yapılması,

 alçı tamir işleri,

 yemekhane bölümü plastik duvar boyası yapılması,

 armatör,

 priz,

 cam tuğla yapılması

 mutfak bataryası.

Her yıl yenilenen kira sözleşmesinin eki niteliğinde olan “Düğün Salonu ve Restoran Özel Şartnamesi”nin 6 ncı maddesinde: “Her türlü tamir onarım ve bakım giderleri ile su ve elektrik ücretleri kiracıya aittir. Elektrik, su (vs.) tesisat döşemesi sırasında bina estetiğini bozmaz sözleşmenin sonunda bile bedeli Belediyeye devretmek mecburiyetindedir” denilmektedir.

Özel Şartnamenin 7 nci maddesinde: “Belediyenin izni olmaksızın kiralanan yerin içinde ve dışında bir tadilat yapamaz. Tadilat için Belediyeden izin alınmak zorundadır. Belediyenin izniyle yapılan tadilatları kendi imkanlarıyla yapar. Sözleşmenin hitamında bila bedel ve hiçbir fark talep etmeksizin Belediyeye devreder" denilmektedir.

396 sayılı Ek İlamda, özel şartnamenin 6 ncı maddesi esas alınarak, eski hizmet binası 6.kat yemekhane mutfağının tadilat ve onarım işi kapsamında yapılan işlerin bedelinin kiralayan tarafından ödenmesi gerekirken, kiraya veren olan Belediye tarafından ödenmesi sonucunda, ödenen tutarın tamamının kamu zararı teşkil ettiğine hüküm verilmiştir.

Türk Borçlar Kanununun “kira sözleşmesi” başlıklı dördüncü bölümünün “konut ve çatılı işyeri kiraları” başlıklı ikinci ayrımında yer alan “A. uygulama alanı” kenar başlıklı 339 uncu maddesinin ikinci fıkrasında: “Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır” denilmektedir.

TBK’nın “Konut ve çatılı işyeri kiraları” başlıklı ikinci ayrımında yer alan “IV.Kiracı aleyhine düzenleme yasağı” kenar başlıklı 346 ncı maddede: “Kiracıya, kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez. …” denilmektedir.

346 ncı maddede yer alan yan giderler konusunda, “yan giderlere katlanma borcu” kenar başlıklı 303 üncü maddede: “Kiraya veren, kiralananın kullanımıyla ilgili olmak üzere, kendisi veya üçüncü kişi tarafından yapılan yan giderlere katlanmakla yükümlüdür” düzenlemesi yer almaktadır. Yan giderler, kiralananın kullanımıyla ilgili giderlerdir.

İlama konu olan tadilat ve onarım işine bakıldığında, bu işin kalemlerinden temiz su tesisatı yenilenmesi, pis su tesisatı yenilenmesi, elektrik tesisatı yenilenmesi, davlumbaz bacası yapılması, davlumbaz takılması gibi işlerin “kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımlar” niteliğinde olduğu, “kira bedeli ve yan giderler” kapsamında olmadığı değerlendirilmektedir. Buna ilave olarak, alçı tamir işleri, priz, mutfak bataryası gibi işlerin ise, esaslı onarımlar olan elektrik ve su tesisatlarının yenilenmesi ve davlumbaz takılmasına bağlı olarak oluştuğu, dolayısıyla bunların da esaslı onarımlar kapsamında bulunduğu anlaşılmaktadır. Özetle, tadilat ve onarım işi kapsamındaki ondört kalem işin tamamının esaslı onarımlar ve bunların bağlı işleri olduğu değerlendirilmektedir.

Buna göre, TBK’nın 346 ncı maddesinde yer alan “Kiracıya, kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez” hükmü gereği, kiracıya “yan giderler” kapsamında olmayan, “kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımlar”ın bedelini ödemesi yükümlülüğü getirilemez.

Her ne kadar Özel Şartnamenin 6 ncı maddesinde “Her türlü tamir onarım ve bakım giderleri ile su ve elektrik ücretleri kiracıya aittir. …” denilmekteyse de, yukarıda yer verilen TBK hükümleri emredici hükümlerdir. Bu durumda, TBK’nın “kesin hükümsüzlük” kenar başlıklı 27 nci maddesinde yer alan: “Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin içerdiği hükümlerden bir kısmının hükümsüz olması, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez. Ancak, bu hükümler olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa, sözleşmenin tamamı kesin olarak hükümsüz olur” düzenlemesi karşısında, Özel Şartnamenin 6 ncı maddesinde yer alan her türlü tamir onarım ve bakım giderleri ifadesinin, yan giderler kapsamında olan bakım ve onarım giderlerini kapsadığı ancak kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımları kapsamadığı şeklinde anlaşılması gerekmektedir.

Buna göre, eski hizmet binası 6.kat yemekhane mutfağının tadilat ve onarım işi kapsamında yaptırılan iş kalemlerinin yan giderler niteliğinde olmadığı, bu iş kalemlerinin tamamının kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımlar ve bunların bağlı işleri niteliğinde olduğu gerekçesiyle, tadilat ve onarım işi kapsamındaki ondört iş kaleminin tamamının bedelinin zaten kiracı tarafından değil kiraya veren olan Belediye tarafından ödenmesi gerektiği, dolayısıyla 396 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesine konu tadilat ve onarım işi bedelinin Belediye tarafından ödenmesi sonucunda kamu zararı oluşmadığı değerlendirilmektedir.

BU İTİBARLA, 396 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesine konu tadilat ve onarım işi bedelinin Belediye bütçesinden ödenmesinin mevzuata uygun olduğu, yapılan bu ödeme sonucunda kamu zararı oluşmadığı gerekçesiyle hükmün BOZULARAK, yeniden hüküm tesisini teminen dosyanın DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE (Üyeler …, …’in aşağıda yazılı yargılama usulü yönünden ilave gerekçesiyle birlikte; ….Daire Başkanı …, ….Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …, …’nin aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı), oyçokluğuyla,

Karar verildiği 14.04.2021 tarih ve 49502 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(İlave gerekçe

Üyeler …, …’in yargılama usulü yönünden ilave gerekçesi

“Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular olağan kanun yolu olarak temyiz ve karar düzeltme, olağanüstü kanun yolu olarak ise yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanunun, Temyiz başlıklı 55. Maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dahil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna ( 9 ile 13 arasında bir oya) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılamaz. Açıklanan nedenlerle müzakerelere devam edilerek kaldırma kararı dışındaki seçenekler üzerinde görüşme yapılmalı, tasdik veya bozma kararları oylanmalıdır.

Karşı oy gerekçeleri

….Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …’ın karşı oy gerekçesi

Esas yönünden

İlama konu tadilat ve onarım işiyle ilgili Türk Borçlar Kanununun 339, 346, 303, 27 nci maddeleri hükümleri ile özel şartnamenin 6 ve 7 nci maddeleri hükümleri yukarıda yer almaktadır.

İlama konu olan tadilat ve onarım işine bakıldığında, bu işin kalemlerinden temiz su tesisatı yenilenmesi, pis su tesisatı yenilenmesi, elektrik tesisatı yenilenmesi, davlumbaz bacası yapılması, davlumbaz takılması gibi işlerin “kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımlar” niteliğinde olduğu, “kira bedeli ve yan giderler” kapsamında olmadığı değerlendirilmektedir. Buna ilave olarak, alçı tamir işleri, priz, mutfak bataryası gibi işlerin ise, kullanıma bağlı olarak oluştuğu, yani “yan giderler” kapsamında olduğu değerlendirilmektedir.

Buna göre, TBK’nın 346 ncı maddesinde yer alan “Kiracıya, kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez” hükmü gereği, kiracıya “yan giderler” kapsamında olmayan, “kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımlar”ın bedelini ödemesi yükümlülüğü getirilemez.

Buna göre, eski hizmet binası 6.kat yemekhane mutfağının tadilat ve onarım işi kapsamında yaptırılan iş kalemlerinin bir kısmının yan giderler niteliğinde olmadığı, kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımlar niteliğinde olduğu gerekçesiyle, kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımlar bedelinin zaten Kiracı tarafından değil Belediye tarafından ödenmesi gerektiği, yani kiralananın imarı amaçlı esaslı onarımların bedelinin Belediye tarafından ödenmesi sonucunda kamu zararı oluşmadığı değerlendirilmektedir.

Tadilat ve onarım işi kapsamındaki ondört iş kaleminden esaslı onarımlar niteliğinde olmayan, yani yan giderler niteliğinde olanların Daire tarafından tespit edilerek, yan giderler niteliğindeki bu iş kalemlerinin bedelinin kamu zararı tutarının belirlenmesinde esas alınması gerekmektedir.

Sorumluluk yönünden

Hükümde harcama yetkilisi … (Destek Hizmetleri Müdür V.) ve gerçekleştirme görevlisi … (Memur) kamu zararından sorumlu tutulmuştur. Hükmün sorumluluk yönünden mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

Fen İşleri Müdürlüğünün Başkanlık Makamı muhataplı 05.08.2013 tarih, … sayı, “eski belediye binası 6.kat yemekhane mutfağı tadilatı hk.” konulu yazısında: “Eski Belediye Binası 6.katta bulunan yemekhaneye ait mutfağın tadilatı için yapılması gereken işlerin dökümü aşağıya çıkarılmıştır. İlgili işlerin Destek Hizmetler Müdürlüğünce yapılması hususunu OLUR’larınıza arz ederim” denilmektedir. Bu yazıda Fen İşleri Md.V. …, uygun görüşle sayın Başkana arz eden Başkan Yardımcısı … ve OLUR veren Belediye Başkanı …’ın imzaları bulunmaktadır.

Fen İşleri Müdürlüğünün Destek Hizmetleri Müdürlüğü muhataplı 12.08.2013 tarih, … sayı, “eski belediye binası 6.kat yemekhane mutfağı tadilatı hk.” konulu yazısında: “Eski Belediye Binası 6.katta bulunan yemekhaneye ait mutfağın tadilatı ile ilgili Başkanlık Olur’u ektedir. Gereğinin Müdürlüğünüz tarafından yapılması için bilgilerinizi rica ederim” denilmektedir. Bu yazıda Fen İşleri Md. …’ün imzası bulunmaktadır.

Buna göre, İlama konu uygulamada oluşan kamu zararını sonuç veren ödemenin yapılması Fen İşleri Md.V. …’ın destek hizmetleri müdürlüğünce yapılmak üzere tadilat kalemlerini hazırlayarak Olur’a sunması, Başkan Yardımcısı …’ın uygun görmesi, Belediye Başkanı …’ın olur vermesi, Fen İşleri Md. …’ün gereği tadilatlar yapılmak üzere başkanlık olur’unu destek hizmetleri müdürlüğüne sunması ile uygun illiyet bağı içerisindedir. Tarih ve sayıları verilen yazıları yetki ve görevleri gereği hazırlamış veya imzalamış olan adı geçen görevlilerin, bu yazılar dolayısıyla oluşan kamu zararından sorumlulukları bulunduğu değerlendirilmektedir.

BU İTİBARLA, 396 sayılı İlamın 1 inci maddesine konu uygulamada yan giderler niteliğindeki tadilat ve onarım işi kalemlerinin Belediye bütçesinden karşılanması sonucu kamu zararı oluştuğu sabit görülmekle birlikte, ondört kalemden oluşan tadilat ve onarım işinin hangi kalemlerinin yan giderler niteliğinde olduğunun Daire tarafından tespit edilmesi ve sorumluluk yönünden, Fen İşleri Md.V. …, Başkan Yardımcısı …, Belediye Başkanı … ve Fen İşleri Md. …’ün sorumluluğa dahil edilmeleri gerektiği gerekçesiyle hükmün BOZULARAK, yeniden hüküm tesisini teminen dosyanın DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.

….Daire Başkanı …, Üyeler …, …’nin karşı oy gerekçesi

396 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesine konu tadilat ve onarım işiyle ilgili olarak, özel şartnamenin 6 ncı maddesi esas alınarak, eski hizmet binası 6.kat yemekhane mutfağının tadilat ve onarım işi kapsamında yapılan işlerin bedelinin kiralayan tarafından ödenmesi gerekirken, kiraya veren olan Belediye tarafından ödenmesi sonucunda, ödenen tutarın tamamının kamu zararı teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

İlam hükmünün esas, gerekçe ve sorumluluk yönlerinden mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir.

BU İTİBARLA, 396 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesi hükmünün TASDİKİ gerekir.)