Sayıştay 6. Dairesi 44665 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 6

• Dosya No: 44665

• Tutanak No: 51655

• Tutanak Tarihi: 27.04.2022

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Kira şartnamesine aykırı sözleşme düzenlenmesi.

1. 26 sayılı ilamın 4’ üncü maddesiyle; Belediyenin mülkiyetinde olup kiraya verilen sosyal tesis için ihaleye çıkılmadan önce hazırlanan şartnamede, elektrik tüketim giderlerinin kiracı tarafından ödeneceği hükmüne yer verilmesine rağmen, ihaleyi kazanan müstecir ile imzalanan sözleşmede, şartnameye aykırı olarak söz konusu giderlerin Belediye tarafından karşılanacağının belirlendiği, buna istinaden de, elektrik fatura bedellerinin Belediyenin ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’den olan Belediye Tüketim Vergisi ve Yangın Sigorta Vergisi alacaklarından mahsup edilmesi suretiyle karşılanması neticesinde kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle toplam ... TL’ye verilen tazmin hükmünün 08.07.2020 tarih ve 48164 tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 1. maddesiyle tasdikine karar verilmiştir.

İlamda Üst Yönetici sıfatıyla sorumlu tutulan ...’ in vermiş olduğu karar düzeltme dilekçesinde;

“Sayıştay 6. Dairesinin Kararının 4. maddesinin usul ve yasaya aykırı olduğu,

Şöyle ki;5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 14. Maddesinin b bendinde;

“Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onanınım yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onanınım yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihi dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekanların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakını ve onanınım yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir. ”dendiği,

... Belediyesinin, 2908 sayılı Dernekler Yasası’nın 57. maddesi hükmüne göre kurulmuş bir dernek olan ... Belediye Spor Kulübü Derneğine Belediye Yasasının kendisine verdiği yetki çerçevesinde destek verirken; ilçede yaşayan çocuk ve gençlerin sportif faaliyetlerde bulunması, sağlıklı bir yaşam sürdürmeleri, ruhsal ve bedensel açıdan tam bir kişilik sahibi olarak ve sosyal ilişkilerini güçlendirerek toplumda yerlerini almalarını sağlamak gibi sosyal bir amacı düşünerek bu desteği verdiği,

Bilindiği üzere Spor Kulüplerinin yardım almadan varlıklarını ve faaliyetlerini uzun süre devam ettiremedikleri, ... Belediyesinin kendi bünyesinde bulunan bu spor kulübüne yardım etmezse, kulüpte kayıtlı bulunan ve spor yapan yüzlerce çocuk ve gencin başıboş kalacak ve istenmeyen yollara sapacak oldukları, ... Belediye Spor Kulübü Derneğinin ayni ve nakdi yardıma ihtiyacının olduğu,

Yapılan nakdi yardımın, tamamen sporun faydaları düşünülerek, çocuk ve gençlere faydalı olmak amacıyla yapıldığı ve de Yasalarda ayni-nakdi yardım yapılamaz gibi yasaklayıcı bir hüküm bulunmadığı, bundan hareketle, belediyenin var oluş amacı doğrultusunda toplumsal faydalar dikkate alınarak sözleşmeye ve mevzuata uygun olarak dernek adına elektrik faturasının ödenmesi şeklinde konulmuş hüküm nedeniyle yapılan ödemenin kamu zararı oluşturmadığı,

Yukarıda belirtilen tüm nedenlerle Temyize konu edilen Sayıştay 6. Dairesinin 13.12.2018 tarih ve 26 sayılı İlamının hukuka, yasaya ve gerçeklere ve dahi hakkaniyete aykırı olduğu, müştereken ve müteselsilen faizleri ile birlikte tahsiline dair tazmin kararının kaldırılması gerektiği” ifade edilmiştir.

Başsavcılık Mütalaasında;

“18.9.2018 tarihli karar ve 26 sayılı İlamın 4. maddesindeki yer alan tazmin hükmüne karşı sorumlu sıfatıyla ...'in Temyiz Kurulu nezdinde yapılan temyiz başvurusu Kurulun 8.7.2020 tarihli ve 48164 sayılı tutanak ile Daire kararınca verilen tazmin hükmünün tasdiki yönünde kararlaştırılmış bu kez adı geçenin ilgi yazılarıyla gönderilen 17.12.2020 tarihli dilekçe ile karar düzetilmesi talebinde bulunulmaktadır.

Dairesince, Belediyece kiralanan yerlerin elektrik tüketim bedellerinin kiracı tarafından ödenmesi gerekirken belediyenin alacaklarından mahsup edilmesi sonucu neden olunan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmolunmuştur.

Sorumlular savunmasında, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesi, 2908 sayılı Dernekler Kanunu'nun 57. maddesi ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğunu belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Belediyece mülkiyetinde bulunan sosyal tesisleri kiraya verirken hazırlanan ihale şartnamesinde elektrik tüketim giderlerinin kiracı tarafından ödeneceği hükmü bulunmasına karşın, ihaleyi kazanan müstecir ile imzalanan sözleşmede, şartnameye aykırı olarak söz konusu giderlerin belediyece karşılanacağının belirtilmesi üzerine, elektrik tüketim bedellerinin belediyece ödenmesi sonucu kamu zararının oluştuğu değerlendirilmektedir.

Buna göre; adı geçenin karar düzeltme talebinin ret edilerek Kurul Kararının korunmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz olunur.” Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

26 sayılı ilamın 4’ üncü maddesiyle; Belediyenin mülkiyetinde olup kiraya verilen sosyal tesis için ihaleye çıkılmadan önce hazırlanan şartnamede, elektrik tüketim giderlerinin kiracı tarafından ödeneceği hükmüne yer verilmesine rağmen, ihaleyi kazanan müstecir ile imzalanan sözleşmede, şartnameye aykırı olarak söz konusu giderlerin Belediye tarafından karşılanacağının belirlendiği, buna istinaden de, elektrik fatura bedellerinin Belediyenin ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’den olan Belediye Tüketim Vergisi ve Yangın Sigorta Vergisi alacaklarından mahsup edilmesi suretiyle karşılanması neticesinde kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle toplam ... TL’ ye verilen tazmin hükmünün 08.07.2020 tarih ve 48164 tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 1. maddesiyle tasdikine karar verilmiştir.

2886 sayılı Devlet ihale Kanunu’nun “ilkeler” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. ” denilerek ihalelerin istekliler arasında rekabetin sağlanmasına olanak tanıması ve açıkça anlaşabilir olması gerektiği belirtilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun;

“Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmekte,

“Kamu Zararı” başlıklı 71’ inci maddesinde ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükümleri yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesi;

“Belediye Başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak,…….

e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.’' şeklinde düzenlenmiştir. Bu hükme göre belediyenin taşınmaz mallarının belediyenin hak ve menfaatini koruyacak şekilde idare edilmesi Belediye Başkanının görevleri arasında sayılmıştır.

Belediye meclisinin 01.02.2012 tarih ve 18 no’lu kararıyla ... Belediyesi sınırları içerisinde Zafer Mahallesi 373 ada 23 parsel mevkiinde bulunan Tepe Sosyal Tesislerinin kiralanmasına karar verilmiş olup buna ilişkin ihaleye çıkılmadan hazırlanan ihale şartnamesinin 13’üncü maddesinde aynen; “Kiralanacak taşınmaz için elektrik, su gider ve masrafları abonelikleri kiracıya aittir. ” ifadesine yer verilmiştir.

Söz konusu yerin kiralanmasına ilişkin ihaleyi kazanan ... Belediye Spor Kulübü Derneği ile 07.08.2013 tarihinde yapılan Kira Sözleşmesinin “Özel Maddeler” bölümünde yer alan 7’nci maddesinde de şartnameye uygun olarak;

“Dükkan ve Arsa yeri( büfe) kiracıları kullanmış olduğu elektrik ve su gibi giderleri Çevre Temizlik Vergisi masrafları kiracı öder. ” denilmiş ancak bu sözleşme 07.08.2014 tarihinde karşılıklı olarak fesih edilmiştir. 08.08.2014 tarihinde belediye ve müstecir arasında kira müddeti 9 yıl olan yeni bir Sözleşme imzalanmış ve bu Sözleşmenin 22’nci maddesinde aynen; “Dükkan ve Arsa yeri( büfe) kiracıları kullanmış olduğu elektrik ve su gibi giderleri Çevre Temizlik Vergisi masrafları belediye tarafından ödenir. ” denilerek şartnameye aykırı bir hükme yer verilmiş, buna istinaden de söz konusu yere ait elektrik fatura bedelleri Belediyenin ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’den olan Belediye Tüketim Vergisi ve Yangın Sigorta Vergisi alacaklarından mahsup edilmiştir.

Sosyal tesise ilişkin olarak 2017 yılında belediyeye ödenen yıllık toplam kira bedeli … TL olduğu halde, belediyenin ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’den olan alacakları karşılığında mahsup edilerek karşılanan fatura bedeli toplamının ... TL olduğu görülmüştür. Belediyenin tahsil ettiği kira bedeli toplamı katlandığı elektrik tüketim bedeli toplamından düşüktür. Bu husus da yukarıda belirtilen 5018 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi ve 5393 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine aykırılık teşkil etmekte, taşınmaz malların Belediyenin hak ve menfaatine uygun olarak yönetilmediğini göstermektedir.

Ayrıca bu husus ihalede açıklık ve rekabet ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Çünkü ihaleye teklif veren istekliler elektrik ve su abonelik bedellerini kendilerinin ödeyeceğini öngörerek teklif vermişlerdir.

Belediye Başkanı gerek 5393 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine aykırı hareket etmesi gerekse de şartnameye aykırılık teşkil eden kira sözleşmesini Belediye adına imzalayan kişi olması sebebiyle sorumlu tutulmuştur.

Dilekçi savunmasında bir önceki savunmasını tekrarlayarak özetle; 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde yer alan ''...gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar” hükmü gereği, belediyenin bünyesinde bulunan spor kulübüne destek verilerek ilçede yaşayan çocuk ve gençlerin sportif faaliyetlerde bulunmasının amaçlandığını ve bunun Belediye Kanunu ile belediyelere verilen bir görev olduğunu ifade etmişse de;

Sözü edilen spor kulübü profesyonel spor kulübüdür. Oysa 5393 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesine göre sadece amatör kulüplere ayni veya nakdi olarak destek sağlanabilmektedir. Ayrıca bahse konu spor kulübüne sağlanan destek değil kira şartnamesindeki hükümlerin sözleşme aşamasında değiştirilerek kiracının ödemesi gereken fatura bedellerinin Belediye tarafından karşılanmasıdır.

İhaleden önce hazırlanan kira şartnamesinde sosyal tesise ait elektrik ve su bedellerinin kiracı tarafından ödeneceği belirtilmesine rağmen kira sözleşmesinde değiştirilerek bu bedellerin belediye tarafından karşılanacağı belirtilmiş ve elektik tüketim bedelleri Belediyenin ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’den olan alacaklarından düşülmek suretiyle Belediye tarafından karşılanmıştır. Dolayısıyla elektrik tüketim bedellerinin Belediye tarafından karşılanması hem kira şartnamesine hem de Belediyenin hak ve menfaatlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Bu itibarla; sorumlu iddialarının reddedilerek kiralanan yerlerin elektrik tüketim bedellerinin kiracı tarafından ödenmesi gerekirken belediyenin alacaklarından mahsup edilmesi sonucu kamu zararına neden olunduğundan, 08.07.2020 tarih ve 48164 tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 1. maddesiyle verilen tasdik hükmünde KARAR DÜZELTMESİNE MAHAL OLMADIĞINA oy birliğiyle,

Karar verildiği 27.04.2022 tarih ve 51655 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.