Sayıştay 6. Dairesi 444 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 21.03.2017

• Karar No: 444

• İlam No: 240

• Madde No: 44

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

İlçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla ....’a devredilmesi

Dosya kapsamında bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale edilmesi gereken ilçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla ........’a (............ Ulaşım Toplu Taşım İşletmeciliği Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi) devredildiği görülmüştür.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinin 1’inci fıkrasında; Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun’un “Şirket kurulması” başlıklı 26’ncı maddesinde; Büyükşehir belediyesinin mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebileceği; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebileceği hüküm altına alınmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; Belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun hükümlerine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun’un “kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.

Anılan Kanun’un 62’nci maddesinde ise; “Sözleşme yapıldıktan sonra 63 üncü maddede yazılı hükümler dışında müteahhit veya müşterinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü yer almaktadır.

Anılan mevzuat hükümlerine göre belediyelerin gayrimenkullerinin kiralanmasına ilişkin işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale ederek gerçekleştirmesi gerekmektedir. Ancak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26 ncı maddesiyle bu hususa istisna getirilmiş olup büyükşehir belediyelerinin hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini ihalesiz olarak meclis kararıyla şirketlerine devredebilmeleri mümkündür. Ancak, Büyükşehir belediyeleri, 26 ncı maddede tek tek sayılmış olan hususlar dışında yapılacak kiralamalarda 2886 Devlet İhale Kanunu hükümlerine uymak zorundadır. Dolayısıyla ............Belediyesi, sınırlarında yer alan otobüs terminallerinin işletilmesi işini devretme yetkisine sahip olsa da ihalesiz olarak belediye şirketine devri mümkün değildir.

31.03.2014 tarihinde ............yetki alanının il sınırları olmuştur ve ilçe belediyelerinde yer alan otobüs terminallerini işletme yetkisi ............Belediyesine geçmiştir. Ancak terminallerin işletilmesi 14.04.2014 tarihinde alınan meclis kararıyla 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 26 ncı maddesine istinaden ihalesiz bir şekilde hasılatın %3’ü (... terminali %5) karşılığında ........’a (............ Ulaşım Toplu Taşım İşletmeciliği Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi) devredilmiştir. Dolayısıyla ............Belediyesi’nin gelirleri, ........’ın ilçe terminallerinden elde ettiği gelir ile ilçe terminalleri için yaptığı harcamalar arasındaki fark kadar azalmıştır.

Sorumlular tarafından yapılan savunmlarda her ne kadar ............ Şehirlerarası Ve Uluslararası Otobüs Terminalinin sosyal tesis niteliğinde olduğunu ve burada toplu taşıma hizmetleri verildiğini, toplu taşıma hizmetleri ve sosyal tesislerin işletmesinin ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadan devredilebileceği belirtilmiş ise de; Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından söz konusu terminaller ile ilgili farklı tarihlerde alınan farklı nitelikte kararlar bulunduğu, 23.01.2015 tarih ve 163 karar numaralı meclis kararıyla .... Terminalinin, 14.04.2014 tarihinde alınan meclis kararıyla tarih ve 1493 sayılı meclis kararıyla diğer ilçe terminallerinin ........’a tahis edildiği, daha sonra 17.09.2015 tarihinde alınan meclis kararıyla tahsisin kaldırılarak terminal işletmelerinin 10 yıl süreyle kiralanmasına karar verildiği görülmüştür.

Diğer yandan şehirlerarası otobüs terminalinin sosyal tesis olarak kabul edilmesi mümkün olmadığı gibi toplu taşıma hizmetleri kapsamında da değerlendirilmesi söz konusu değildir. Bu itibarla, söz konusu meclis kararlarını ve sözleşmenin işletme hakkının devrine ilişkin olduğu kanaatine varılmıştır.

Ayrıca sorumlular tarafından yapılan savunmalarda her ne kadar .. Terminali ile diğer ilçe terminallerinin devirlerine ilişkin farklı tarihlerde karar alındığı ve .. ilçe terminalinin kamu zararı hesabında dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiş ise de; Denetçi sorgusunda belirtilen kamu zararına ilişkin verilerin ........’tan alınmış olup ... Terminalinin devrinden önceki süreci kapsamadığını, dolayısıyla kamu zararı açısından hata bulunmadığını anlaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle; ............Belediyesi yetki sınırları içerisinde yer alan ilçe terminallerin mevzuata aykırı olarak ihalesiz bir şekilde hasılatın %3’ü (...terminali %5) karşılığında ........’a devredilmesi sonucu ...........TL kamu zararına neden olunmuştur.

Bu itibarla, kamu zararı tutarı ...........TL’nin

...........müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleriyle birlikte sorumlularına ödettirilmesine,

Her ne kadar oluşan kamu zararından Denetçi tarafından ...........sorumlu tutulmuşlar ise de, adı geçen kişilerin ... Terminali’nin devrine ilişkin 23.01.2015 tarih ve 163 karar numaralı meclis kararının alındığı meclis toplantısına katılmadıkları anlaşıldığından ..terminalinin devrine ilişkin ...........TL’den sorumlu tutulmamalarına,

Diğer yandan, her ne kadar oluşan toplam kamu zararından Denetçi tarafından ........... sorumlu tutulmuş ise de; konunun meclise intikalinin Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığınca yapılmamış olduğu, verilen önerge ile gündeme alındığını, söz konusu kararın alınmasında adı geçen kişilerin herhangi bir katkılarının olmadığı, ita amirinin onayı ile yürürlüğe giren meclis kararının anılan kişilerce uygulandığını anlaşıldığından, ...........’ın bahse konu tahsis dolayısıyla sorumlu tutulmamalarına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy;

Üye ...........’nun karşı oy gerekçesi;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinin (e) bendinde Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar verilmesi belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Diğer yandan, 23.01.2015 tarih ve 163 sayılı meclis kararıyla Gemlik terminalinin 18.12.2014 tarih ve 1493 sayılı meclis kararıyla ilçe terminallerinin ........’a tahis edilmesi kararının, daha sonra 17.09.2015 tarihinde alınan meclis kararıyla kaldırıldığı ve terminal işletmelerinin 10 yıl süreyle kiralanmasına karar verildiği bu suretle yapılan yanlış uygulamadan vazgeçildiği görülmüştür.

Bu itibarla, sorgu konusu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi gerektiğinden çoğunluk görüşüne katılmıyorum.