Sayıştay 6. Dairesi 44289 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 6

• Dosya No: 44289

• Tutanak No: 46209

• Tutanak Tarihi: 08.05.2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Profesyonel spor kulübüne Belediye bütçesinden nakdi yardım yapılması

119 sayılı ilamın 4. maddesiyle, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapılmasına cevaz verdiği halde Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden ve profesyonel kulüp niteliğinde bulunan ... Belediyespor Kulübüne mevzuata aykırı olarak nakdi yardımda bulunulması sonucunda ...TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...ve ... ile gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan ...ortak temyiz dilekçesinde özetle;

1- SORUMLULUK YÖNÜNDEN:

... Belediye Spor Kulübü bünyesinde amatör futbol, hentbol, yüzme, karate, kickboks, Taekwonda, sayokan, halkoyunları branşlarında faaliyetlerini sürdürebilmek için 12.04.2016 tarihinde yazılı olarak ... Belediyesinden nakdi yardım talebinde bulunması üzerine ... Belediye Meclisinin 05.05.2016 tarih ve 235 sayılı Kararı ile 5393 sayılı kanunu 14/1 maddesine istinaden bir önceki yıl vergi gelirlerinin binde onikisi oranında amatör spor kulüplerine yardım yapılmasına karar verildiğini, bu karara istinaden de ... Belediye Spor Kulübü Derneği'ne 2016 yılı bütçesinden toplam ...TL (Ek.1 klasör DZ.2‘de fotokopisi bulunan 12.05.2016 tarihinde ...TL. 15.07.2016 tarihinde … TL ve 26.10.2016 tarihinde … TL makbuz karşılığında) nakdi yardım yapıldığını, bu yardımla ilgili olarak Sayıştay Denetçisi tarafından soruşturma açıldığını ve neticede Sayıştay 6. Dairesi tarafından yapılan yardımın profesyonel futbol şubesi de bulunan ... Belediyespor Kulübüne yapılması mevzuata aykırı görüldüğünden ...TL kamu zararının harcama yetkilisi Davut AŞIK, gerçekleştirme görevlisi ...ve harcama yetkilisi ...’ a ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine, Belediye Meclis kararında imzaları bulunan Üst yönetici ...(Belediye Bşk) ve diğer meclis üyelerinin sorumlu olmadığına karar verildiğini, belediye meclisinin kararının ... Belediyespor kulübünün yardım talebi üzerine alındığının aşikar olduğunu, bu karar doğrultusunda ve “amatör branşlarda kullanılmak üzere” şerhi vererek söz konusu meblağın ... Belediyespor kulübüne aktarıldığını, söz konusu nakdi yardım mevzuata aykırı olarak ilgili kulübe aktarılmış ise burada sorumluluğun öncelikle bu kararı alan Belediye Meclisi üyelerinde olduğunu, Belediye Spor İşleri Müdürü ve harcama yetkilileri olarak sadece Belediye Meclisinin kararını uygulamakla mükellef olduklarını, Belediye meclisi üyeleri sorumlu tutulmaksızın bu konuda sadece kendilerinin sorumlu tutulmasının hukukun temel ilkelerine aykırı olduğunu,

2- ESAS YÖNÜNDEN (YAPILAN NAKDİ YARDIMIN AMATÖR SPOR BRANŞLARINA HARCANIP HARCANMADIĞI):

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14'üncü maddesinin (b) bendinde, belediyenin mahalli müşterek olmak şartıyla gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verebileceği ve gerekli desteği sağlayacağı, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenleyebileceği, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebileceğinin hüküm altına alındığını,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 29’uncu maddesinde; “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu varan gözetilerek dernek, vakıf birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." Denildiğini,

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 4'üncü maddesinin 1 ‘inci fıkrasının (e) bendinde, bu Yönetmelikte geçen yardım kavramının, idare bütçelerinden teşekküllere yapılacak nakdi yardımı ifade ettiği belirtildikten sonra 5‘inci maddesinde yardım yapılabilme şartlarının açıklandığını ve Yönetmeliğin bu maddesinde, idare bütçesine bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması ve teşekkülün, yardım yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi şartıyla yardım yapılabileceğinin hükme bağlandığını,

Buna göre, belediyelerin görevleri arasında gerektiğinde amatör spor kulüplerine malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak da sayılmış olup söz konusu “gerekli destek" ibaresinin kapsamına nakdi yardımların da dahil olduğunu, Kanun koyucunun bununla ilgili kısıtlayıcı bir iradesinin bulunmadığının anlaşıldığını,

Amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve bu amaçla belediye bütçesine ödenek konduğundan, bu ödenekten ... Belediye Spor Kulübüne nakdi yardım yapılmasında mevzuat aykırılık bulunmadığını,

2016 yılı bütçesinden yapılan nakdi yardımın ... Belediye Spor kulübü tarafından amatör branşlara harcanıp harcanmadığı hususunda Sayıştay denetçisi tarafından bir araştırma yapılmadığını, oysa ki ... Belediye Spor Kulübü Derneği'ne 2016 yılı bütçesinden toplam ...TL (Ek.1 klasör DZ.2‘de fotokopisi bulunan 12.05.2016 tarihinde ...TL, 15.07.2016 tarihinde … TL ve 26.10.2016 tarihinde … TL makbuz karşılığında) nakdi yardım yapıldığını, her üç makbuzda da paranın “amatör şubelerde kullanılacağı" şerhi konulduğunu, yapılan nakdi yardımın amatör branşlarda kullanılıp kullanılmadığı hususunun, ... Belediye Spor Kulübü Derneği yetkililerine sorulduğunu, buna ilişkin bilgilerin aşağıda özetlendiğini,

... Belediye Spor Şube Sayısı

1. Futbol

A-Profesyonel Takım Oyuncu Sayısı: 28

B -Amatör Futbol Takımları

1. U12 Takımı

2. U13 Takımı

3. U14 Takımı

4. U15 Takımı

5. U16 Takımı

6. U17 Takımı

7. U19 Takımı

Toplam Amatör Futbolcu Sayısı: 221

2. Hentbol

A-minkler

B-Küçükler

C-Yıldızlar

D-Gençler

E- A takım

Hentbol toplam Sporcu Sayısı: 182

3. Karete Sporcu Sayısı : 261

4. Sayokan Sporcu Sayısı : 42

5. Folklör Sporcu Sayısı : 41

6. Taekwondo Sporcu Sayısı : 20

Lisanslı Toplam Sporcu Sayısı: 767

Yaz Okulu Sporcu Sayısı : 588

Toplam Sporcu Sayısı: 1.355

Yukarıda da belirtildiği üzere toplamda 1.355 sporcuya alt yapı ve malzeme desteği sağlandığını, ... Belediyespor’un ... ilinde faaliyet gösteren en büyük amatör sporcu ve yaz okulu öğrenci sayısına sahip olan Kulüp olduğunu,

Bu şartlı bağışla bir taraftan çocukların; terör, madde bağımlılığı gibi kötü alışkanlardan uzak tutulması ve sosyal faaliyetlere yönlendirilmesi amaçlandığını, diğer taraftan eğitimlerine katkı sağlanmasının amaçlandığını, şöyle ki amatör branşlarda en üst ligde mücadele eden sporcuların, Spor Akademilerine sınavsız geçiş yapabildiklerini,

11.06.2018 tarih ve 119 nolu Sayıştay … Daire kararı göz önüne alınarak 2018 yılında ... Belediyesince ... Belediyespor’a nakdi yardım yapılamadığını, 2018 yılında bayan hentbol takımının kadınlar hentbol süper ligine çıkma başarısı göstermesine ve Türkiye hentbol federasyonunun Süper Lige daveti olmasına rağmen, belediyenin nakdi yardımı dışında geliri olmayan amatör hentbol şubesinin maddi imkânsızlıktan dolayı … TL katılım ve … TL Lisans vizeleme ücreti, toplamda … TL lik ücretleri yatırılamadığı için bayan hentbol takımının süper lige katılamadığını, süper ligde oynama şansı olan bu gençlerin üniversiteye (BESYO’na) sınavsız geçebilme şansını yitirdiğini, Üniversite hayallerinin yıkıldığını ve çocukların emeklerinin boşa gittiğini,

... Belediye Sporun amatör branşlarda faaliyet gösteren takımlarının 2016 yılında Türkiye derecelerinin aşağıda gösterildiğini,

1. Hentbol:

A- Küçükler

2016 Yılı Türkiye İkincisi B. Yıldızlar

2015-2016- Türkiye 2 .si. 2016-2017 Türkiye 4 .si C-Gençler

2015-2016 Türkiye 2 .si D-A Takım

2015-2016 Türkiye 3 .si 2016-2017 Türkiye 4 .si

2. Folklör:

3. 2016. İller Arası Halk Oyunları 2’LİK KUPASI
4. 2017. İller Arası Halk Oyunları İrfan YUVACI Büyükler 2’LİK KUPASI

5. ... Kulüpler Arası Halk Oyunları yarışması

a-Büyükler her yıl 1,2 lik kupları almışlardır b-Yıldızlar her yıl 1,2 lik kupları almışlardır

3. Karate:

4. Türkiye Anadolu yıldızları

4 Bronz madalya

2. ... Yıldız Erkekler

14 Altın madalya 12 Gümüş madalya 15 Bronzmadalya

3. Türkiye Küçük Yıldızlar

5 Altın madalya 5 Gümüş madalya 3 Bronz madalya

4. İller arası Cumhuriyet Kupası

2 Takım kupası

9 Altın madalya 16 Gümüş madalya 18 Bronz madalya

5. İller arası Dokuzuncu Zafer Kupası

1 Altın madalya 2 Gümüş madalya 2 Bronş madalya

6. İller arası hasan dağ karete turnuvası

4 Altın madalya 9 Gümüş madalya 2 Bronş madalya

7. Takım Şampiyonluğu

3 Şampiyonluk kupası

4. Futbol:

1 -U19 Takımı

Türkiye Finalleri ilk 8 takım arasına kalmıştır

2. U14 Takımı

Bölgesel Amatörlüğü 3. lük kupası

3. U15 Takımı

Bölgesel Amatörlüğü 3 lük kupası

4. U17 Takımı

Bölgesel Amatörlüğü 1. lik kupası

... Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fair Play Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) denetlenmesinin 2016 yılı içinde Bağımsız Denetçi ...tarafından yapıldığını, bu kapsamda ... Belediye Spor'a ait satış faturaları, bağış makbuzları, gider pusulaları, banka ekstreleri ve ücret bordolarının incelendiğini, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda ... Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını yada harcandığını gösterir bir ifade yada bulguya rastlanmadığını, Ek.1 Klasör Dz.3‘te bulunan bağımsız denetçi raporu ve ekindeki **TEK DÜZEN MUHASEBE SİSTEMİNE GÖRE KULÜPLERİMİZ TARAFINDAN UYGULANACAK OLAN MALİ BİLGİLERİ DE KAPSAYAN KAR/ZARAR/GELİR TABLOSUNDA: (... Belediyespor Kulübü Profesyonel Futbol takımının) 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasında gelirleri içerisindeki 7. başlıkta Bağış ve Yardımların gösterildiğini, b) bendinde Devlet veya Belediye Kurumlarının Bağış ve Yardımlarının belirtildiğini ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığının görüldüğünü, dolayısıyla Sayıştay denetçisinin raporunun ve temyize konu Sayıştay 6. Dairesinin kararındaki 2016 yılında ... Belediyesince ... Belediyespor Kulübü'ne yapılan ...TL nakdi yardımın profesyonel futbol şubesine gittiği yönündeki iddialarının mesnetsiz kaldığını,

Netice olarak, ... Belediyesi tarafından 2016 yılında ... Belediye Spor Kulübüne yapılan nakdi yardımın tamamının amatör branşlarda kullanıldığını, amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve bu amaçla belediye bütçesine ödenek konduğundan, bu ödenekten ... Belediye Spor Kulübüne nakdi yardım yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaası

“... Belediyesi 2016 yılı hesabının 6 ncı Dairede yapılan yargılaması sonucu çıkarılan 01.02.2018 tarih ve 521 Karar nolu 119 sayılı ilamın 4 üncü maddesinde ki tazmin hükmüne karşı Harcama Yetkilisi ..., Gerçekleştirme Görevlileri ...ve ...’un ilgi yazı ile Savcılığımıza intikal ettirilen dilekçesi incelendi.

Dilekçede özetle; ... Belediye Meclisinin 05.05.2016 tarih 235 sayılı Kararı ile ... Belediye Spor Kulübü Derneği’ne 2016 yılı bütçesinden toplam ...TL yardım yapıldığı, Meclis Kararı doğrultusunda amatör branşlarda kullanılmak üzere şerhi vererek söz konusu meblağın ... Belediyespor Kulübü Derneğine aktarıldığı, kararı alan Meclis Üyelerin de sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelikte idare bütçesine bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olduğu ve teşekkülün, yardım yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi şartıyla yardım yapılabileceği hükme bağladığı, belediyenin görevleri arasında gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdi yardımların da dahil olduğu, Kanun koyucunun bununla ilgili kısıtlayıcı bir iradesinin bulunmadığı belirtildikten sonra yapılan nakdi yardımın amatör spor branşları ile ilgili 1.355 sporcu için kullanıldığının tespitinin yapıldığı vurgulanmıştır.

Ayrıca, ... Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fair Play Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) 2016 Yılı içinde Bağımsız Denetçi ...tarafından yapıldığı, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda ... Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını yada harcandığını gösterir bir ifade yada bulgu bulunmadığı, 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasında gelirleri içerisinde 7. Başlıkta Bağış ve Yardımlar gösterildiği, burada b) bendinde Devlet veya Belediye Kurumlan Bağış ve Yardımları belirtildiği ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığı görüleceği ifade edilerek beraatlerini talep etmişlerdir.

Dosya münderecatı üzerinde yapılan incelemede; ... Belediye Spor Kulübü Derneğine 2016 yılı bütçesinden toplam ...TL üç seferde amatör branşlarda kullanılmak şartıyla nakdi yardım yapıldığı anlaşılmaktadır.

Dernek bünyesinde bir profesyonel futbol takımı ile birlikte 16 amatör branşın olduğu ve sadece profesyonel takım için Dernek bünyesinde mali iş ve işlemlerinin gereği işletme teşekkül ettirildiği, işletme hesaplarının her yıl bağımsız denetime tabi olduğu ve işletme hesaplarında Belediyece aktarılan ...TL nakdi yardımın yer almadığı, bununla birlikte nakdi yardımın ... Belediye Spor Kulübü Derneği'ne doğrudan yapıldığı ve bu yardımında ... Belediye Spor Kulübü Derneğinin bünyesi altında faaliyet gösteren 16 amatör şubeye doğrudan kendisi tarafından verildiği iddia edilmektedir.

Belediyeler için amatör spor kulüplerine yardımın temel dayanağı 5393 sayılı Belediye Kanununun 14'üncü maddesinin (b) bendinin ikinci cümlesidir burada; “...Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar...” ifadesinde yer alan hüküm çerçevesinde yardımın yapıldığı ve Kanunda geçen amatör spor kulübü ifadesi nedeni ile Dernekler bünyesinde faaliyet gösteren amatör branşların yardım alamayacağı Kanunda “kulüpler” ifadesi lafzen geçtiği için ancak yardımların kulüp statüsündeki amatör spor kulüplerine yapılabileceği Daire tarafından değerlendirilmiştir.

Ha keza 11.4.2018 tarih ve 2015/44302 Tutanak No’lu Temyiz Kurulu Kararında da Dernek bünyesinde profesyonel futbol takımı yer aldığı ve amatör spor branşlarında faaliyet gösteren şubelerin kulüp statüsünde olmadıkları için tazmin kararı tasdik edilmiştir.

Ancak, ... Belediye Spor Kulübü Derneği tüm amatör şubelerin ve bir tane profesyonel takımın yer aldığı bir yapıya sahip olup amatör spor branşları profesyonel takımın altında teşkilatlanmadığı anlaşılmaktadır.

Spor kulüpleri eğer dernek statüsünde kurulacak ise Türk Medeni Kanununa ve buna paralel olarak düzenlenmiş olan 5253 sayılı Dernekler Kanununda yer alan yasal hükümlere tabi olurlar. Eğer şirket şeklinde kurulacak iseler bu spor kulüpleri ile şirketlere devrettikleri veya sattıkları yahut doğrudan şirket halinde kurdukları profesyonel branşları hakkında geçerli olacak hukuki düzenlemeler Türk Ticaret Kanunu hükümleridir.

Ancak iki kuruluş arasındaki temel fark derneklerin kar amacı gütmeyen kuruluşlar olmasına karşın, şirketlerde kar amacı güdülmesi ve karın paylaşımının söz konusu olmasıdır. Şirketleşmenin temelinde ise kulübe daha fazla gelir sağlama, ekonomik potansiyel olarak büyümeyi gerçekleştirme, kar elde etme, bunu yeri geldiğinde ortaklarına (taraftarına) yansıtma ve taraftar desteğini arttırma, şirket olmanın hukuki ve mali avantajlarından yararlanma hususları yatmaktadır.

Spor kulüplerinin amatör nitelikte olabilecekleri, ancak profesyonel branşlarla uğraşabilecekleri, profesyonel sporcuları bünyelerinde barındırabilecekleri ve bu profesyonel branşlarını şirketleştirebilecekleri mevzuat açısından mümkündür. Örneğin bugün Türkiye Süper Futbol Liginde yarışan kulüplerin çoğunluğu amatör spor kulübü statüsündedir. Yani yüzme, boks, atletizm gibi amatör branşları vardır. Ancak, bu kulüplerin profesyonel futbol takımları söz konusu ligde müsabakalara katılmaktadır. Bu amatör kulüplerden bazıları profesyonel branşlarla uğraşan takımlarını(yani futbol şube veya takımlarını) şirketlere devretmiş yahut şirketleştirmişlerdir.

Bunun örneklerinden biri de ... Belediye Spor Kulübüdür ve aslı amacı Derneğin altında bir şube olarak işletme kurmak suretiyle şirketleşmiş dernek statüsündeki kulüplerini şirketleşmenin avantajlarından (bazı vergilerden muafiyet gibi) faydalandırma ve profesyonel ligde müsabakalara sokma yoluna gitmişlerdir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 14. maddesi, derneklerden başvurmaları halinde spor faaliyetine yönelik olanların "spor kulübü", boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanların "gençlik kulübü" veya her ıkı faaliyeti birlikte amaçlayanların "gençlik ve spor kulübü" adını alabilecekleri, bu kulüplerin Gençlik Spor Genel Müdürlüğü tarafından tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilecekleri hükmüne yer verilmiştir.

Dernekler Kanunu'nda; Kulüplerin organları, bunların görev ve yetkileri, denetlenmeleri, kendilerine yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak usul ve esaslar, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri ile kayıt ve tescillerine ilişkin esasların, İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşü alınarak Gençlik Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak Yönetmelik ile belirleneceği hükmü bulunmaktadır.

Bu bağlamda yürürlüğe konulan Yönetmelik; Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğidir, bu Yönetmeliğin Tanımlar Başlıklı 3 üncü maddesinde spor kulübünü “Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekler” şeklinde tanımlamıştır.

Bu çerçevede ... Belediye Spor Kulübü Derneğinin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğine göre kurulmuş olması yani amatör spor kulübü statüsünde bulunması ve bünyesinde şube şeklinde amatör spor branşlarının asıl kuruluş amacını taşıması, bunun yanında farklı bir statüde ve farklı hukuka muhatap olan şirket şeklinde kurulmuş profesyonel takımın olması ve Belediye tarafından Derneğe yapılan yardımın, Dernek tarafından amatör şubelere doğrudan verildiğine ilişkin sunulan belge ve dokümanlar dikkate alındığında Mezkur Kanunun 14/b bendine göre yapılan yardımın hem lafzi hem de ruhu açısından Kanuna aykırı olmadığı düşünülmektedir.

Sonuç itibariyle savunmanın sunduğu belge ve dokümanların yapılan yardımın yapılış ve kullanılış şekli açısından ve profesyonel futbol takımın Dernek içerisinde ki hukuki statüsü ile Derneğin yukarıda zikredilen Yönetmelik çerçevesinde amatör spor kulübü derneği vasfını taşıyıp taşımadığının tespiti açısından incelenmek üzere Daire Kararının bozularak geri gönderilmesi ve yapılacak incelemeye göre karar tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.” Denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan harcama yetkilisi …, gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

119 sayılı ilamın 4. maddesiyle, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapılmasına cevaz verdiği halde Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden ve profesyonel kulüp niteliğinde bulunan ... Belediyespor Kulübüne mevzuata aykırı olarak nakdi yardımda bulunulması sonucunda ...TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

(Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17 md.; Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, belediyelerin mahalli ve müşterek olmak şartı ile sadece amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapabilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden profesyonel spor kulübü olan ... Belediyespor’a toplam ...TL değerinde nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür.

Sorumlular temyiz dilekçesinde; ... Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fairplay Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) 2016 Yılı içinde Bağımsız Denetçi ...tarafından yapıldığını, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda ... Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını yada harcandığını gösterir bir ifade yada bulgu bulunmadığını, 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasında gelirleri içerisinde 7. Başlıkta Bağış ve Yardımlar gösterildiğini, burada b) bendinde Devlet veya Belediye Kurumlan Bağış ve Yardımları belirtildiğini ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığının görüleceğini ifade etmişlerse de, ... Belediyespor kulübü içinde amatör branşlar bulunması 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin açık hükmü karşısında profesyonel spor kulübüne yardım yapılabileceği sonucunu doğurmamaktadır. Kanun hükmünde amatör spor kulüplerine yardım yapılabileceği belirtilmiş olup, amatör branşlara yardımda bulunulacağına dair bir hükme yer verilmemiştir. Bu sebeple, profesyonel bir kulüp olan ... Belediyespor’un bünyesinde amatör spor kulüplerinin de bulunduğundan bahisle bu hükmün genişletilebilmesi mümkün değildir.

Sorumlular, Belediye Meclisinin 05.05.2016 tarih ve 235 sayılı kararına istinaden söz konusu ödemenin yapıldığını bu sebeple meclis üyelerinin sorumlu tutulması gerektiğini belirtmişlerse de anılan meclis kararında; “5393 sayılı Belediye Kanununun 14.maddesinin birinci fıkrasının b bendi, (Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17 md. Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) istinaden bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden tahakkuk eden miktarın binde on ikisi oranında 2016 yılında Amatör Spor Kulüplerine yardım (ayni ve nakdi) yapılmasına ve ilgili Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu raporunun geldiği şekliyle kabulüne, yapılan işaretle oylamada oy çokluğuyla karar alındı.” denilmiştir. Meclis kararında 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine uygun olarak amatör spor kulüplerine yardım yapılmasına karar verildiğinden meclis üyelerinin profesyonel spor kulübüne nakdi yardım yapılması sonucu oluşan kamu zararından sorumlulukları bulunmamaktadır.

Bu itibarla, 119 sayılı ilamın 4. Maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE (... Daire Başkanı …, ... Daire Başkanı … ile Üyeler …, …, …, …, … ile …’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,

Karar verildiği 08.05.2019 tarih ve 46209 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler … ile …’nın karşı oy gerekçesi

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3/a maddesinde belediyenin tanımı “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.” şeklinde yapılmıştır.

Belediyelerin görev ve sorumlulukları ise anılan Kanun’un “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde:

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

…

b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

…”

şeklinde sayılmış, “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75. maddesinde ise:

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, özürlü dernek ve vakıfları, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.

…”

Hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin amatör spor kulüplerine yardım yapıp gerekli desteği sağlayabilecekleri görülmektedir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden profesyonel spor kulübü olan ... Belediyespor’a, fatura üzerine, amatör branşlarda kullanılacaktır ibaresi eklenerek toplam ...TL değerinde nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür. Söz konusu ödeme Belediye Meclisinin 05.05.2016 tarih ve 235 sayılı kararına istinaden yapılmıştır.

Sorumlular temyiz dilekçesinde; ... Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fairplay Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) 2016 Yılı içinde Bağımsız Denetçi ...tarafından yapıldığını, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda ... Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını ya da harcandığını gösterir bir ifade ya da bulgu bulunmadığını, 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasında gelirleri içerisinde 7. Başlıkta Bağış ve Yardımlar gösterildiğini, burada b) bendinde Devlet veya Belediye Kurumlarının Bağış ve Yardımlarının belirtildiğini ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine, belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığının görüldüğünü belirtmişlerdir.

Bu bağlamda, ... Belediyesi tarafından ... Belediye Spor Kulübü’ne amatör spor branşlarında harcanmak üzere verilmiş olan söz konusu yardımın profesyonel faaliyetler için harcanmadığı Bağımsız Denetçi …’ın raporunda da belirtilmiştir. Bu itibarla, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

... Daire Başkanı …, ... Daire Başkanı … ile Üyeler …, … ile …ın karşı oy gerekçesi

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde:

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

…

b) (…) (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17 md.; Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.” Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin amatör spor kulüplerine yardım yapıp gerekli desteği sağlayabilecekleri görülmektedir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden profesyonel spor kulübü olan ... Belediyespor’a, fatura üzerine, amatör branşlarda kullanılacaktır ibaresi eklenerek toplam ...TL değerinde nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür. Söz konusu ödeme Belediye Meclisinin 05.05.2016 tarih ve 235 sayılı kararına istinaden yapılmıştır.

Sorumlular temyiz dilekçesinde; Dernek bünyesinde bir profesyonel futbol takımı ile birlikte 16 amatör branşın olduğu ve sadece profesyonel takım için Dernek bünyesinde mali iş ve işlemlerinin gereği işletme teşekkül ettirildiğini, ... Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fairplay Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) 2016 Yılı içinde Bağımsız Denetçi ...tarafından yapıldığını, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda ... Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını ya da harcandığını gösterir bir ifade ya da bulgu bulunmadığını, 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasında gelirleri içerisinde 7. Başlıkta Bağış ve Yardımlar gösterildiğini, burada b) bendinde Devlet veya Belediye Kurumlarının Bağış ve Yardımlarının belirtildiğini ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine, belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığının görüldüğünü belirtmişlerdir.

İlamda, Dernekler bünyesinde faaliyet gösteren amatör branşların yardım alamayacağı, Kanunda “kulüpler” ifadesi lafzen geçtiği için ancak yardımların kulüp statüsündeki amatör spor kulüplerine yapılabileceği belirtilmiştir.

... Belediye Spor Kulübü Derneği, amatör şubelere ve bir tane profesyonel takımın yer aldığı bir yapıya sahip olup amatör spor branşlarının profesyonel takımın altında teşkilatlanmadığı anlaşılmaktadır.

Spor kulüpleri eğer dernek statüsünde kurulacak ise Türk Medeni Kanununa ve buna paralel olarak düzenlenmiş olan 5253 sayılı Dernekler Kanununda yer alan yasal hükümlere tabi olurlar. Eğer şirket şeklinde kurulacak iseler bu spor kulüpleri ile şirketlere devrettikleri veya sattıkları yahut doğrudan şirket halinde kurdukları profesyonel branşları hakkında geçerli olacak hukuki düzenlemeler Türk Ticaret Kanunu hükümleridir.

Ancak iki kuruluş arasındaki temel fark derneklerin kar amacı gütmeyen kuruluşlar olmasına karşın, şirketlerde kar amacı güdülmesi ve karın paylaşımının söz konusu olmasıdır. Şirketleşmenin temelinde ise kulübe daha fazla gelir sağlama, ekonomik potansiyel olarak büyümeyi gerçekleştirme, kar elde etme, bunu yeri geldiğinde ortaklarına (taraftarına) yansıtma ve taraftar desteğini arttırma, şirket olmanın hukuki ve mali avantajlarından yararlanma hususları yatmaktadır.

Spor kulüplerinin amatör nitelikte olabilecekleri, ancak profesyonel branşlarla uğraşabilecekleri, profesyonel sporcuları bünyelerinde barındırabilecekleri ve bu profesyonel branşlarını şirketleştirebilecekleri mevzuat açısından mümkündür. Örneğin bugün Türkiye Süper Futbol Liginde yarışan kulüplerin çoğunluğu amatör spor kulübü statüsündedir. Yani yüzme, boks, atletizm gibi amatör branşları vardır. Ancak, bu kulüplerin profesyonel futbol takımları söz konusu ligde müsabakalara katılmaktadır. Bu amatör kulüplerden bazıları profesyonel branşlarla uğraşan takımlarını(yani futbol şube veya takımlarını) şirketlere devretmiş yahut şirketleştirmişlerdir.

Bunun örneklerinden biri de ... Belediye Spor Kulübüdür ve asıl amacı Derneğin altında bir şube olarak işletme kurmak suretiyle şirketleşmiş dernek statüsündeki kulüplerini şirketleşmenin avantajlarından (bazı vergilerden muafiyet gibi) faydalandırma ve profesyonel ligde müsabakalara sokma yoluna gitmişlerdir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 14. maddesi, derneklerden başvurmaları halinde spor faaliyetine yönelik olanların "spor kulübü", boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanların "gençlik kulübü" veya her iki faaliyeti birlikte amaçlayanların "gençlik ve spor kulübü" adını alabilecekleri, bu kulüplerin Gençlik Spor Genel Müdürlüğü tarafından tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilecekleri hükmüne yer verilmiştir.

Dernekler Kanunu'nda; Kulüplerin organları, bunların görev ve yetkileri, denetlenmeleri, kendilerine yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak usul ve esaslar, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri ile kayıt ve tescillerine ilişkin esasların, İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşü alınarak Gençlik Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak Yönetmelik ile belirleneceği hükmü bulunmaktadır.

Bu bağlamda yürürlüğe konulan Yönetmelik; Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğidir, bu Yönetmeliğin Tanımlar Başlıklı 3 üncü maddesinde spor kulübünü “Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekler” şeklinde tanımlamıştır.

Bu çerçevede ... Belediye Spor Kulübü Derneğinin, Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğine göre kurulup kurulmadığını, yani amatör spor kulübü statüsünde bulunup bulunmadığını, profesyonel futbol takımının Dernek içerisindeki hukuki statüsünün belirlenmesi ile Belediye tarafından Derneğe yapılan yardımın, Dernek tarafından amatör şubelere harcanıp harcanmadığının araştırılmasını teminen verilen tazmin hükmünün bozulmasına karar verilmesi gerekir.

Üye …’in karşı oy gerekçesi

İhtilaf konusu olan, 5216 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin “m” bendinde (ve aynı şekilde 5393 sayılı belediye kanununun 14 üncü maddesinin “b” bendinde), “amatör spor kulübü” kavramı zikredilmekle birlikte bu kavramın tanımı veya açıklaması, 5216 veya 5393 sayılı kanunlarda yapılmamıştır. Bir başka deyişle spor kulüplerinin hangi durumlarda veya şartlarda amatör oldukları veya olmadıkları açıklanmış değildir. Bu nedenle bu ifadenin hangi manada anlaşılması gerektiğinin ayrıca incelenmesi gerekmektedir.

Elbette ihtilaflı bir konunun hukuki boyutları araştırılırken, öncelikle bu konuyla ilgili temel düzenlemeleri içeren özel yasal düzenlemelere bakmak gerekecektir. Bu nedenle “amatör spor kulübü” kavramının anlaşılması için spor alanında temel düzenlemeleri içeren 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Hizmetleri Kanunu, 6222 sayılı Sporda Şiddet Ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun incelenmesine ihtiyaç bulunmaktadır.

Öncelikle şunu ifade etmek gerekir ki; ülkemizde spor kulüpleri, 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun 20 nci maddesi ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümleri uyarınca “dernek” statüsünde kurulan ve kar amacı gütmeyen tüzel kişiliklerdir. 5253 sayılı Dernekler Kanununun 2 nci maddesinde dernek; “Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi toplulukları” şeklinde tanımlanmıştır:

Tanımdan da anlaşılacağı üzere dernek tüzel kişiliği, kar/kazanç amacı gütmeyen kuruluşlardır. Derneklerin gelirleri esas olarak bağış ve yardımlardan oluşmaktadır. Ancak dernekler bağış ve yardımlar dışında; 5253 sayılı Kanunun 12 nci ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesi uyarınca “sandık” veya “iktisadi işletme” de kurabilmektedir. Görüleceği üzere dernekler, varsa kendilerine bağlı olarak kurmuş oldukları “sandık” veya “iktisadi işletmeler”e ait gelirler dışında, bağış veya yardımlarla faaliyetlerini sürdürmek zorundadır. İfade etmek gerekir ki bu tespitler “spor kulübü” dernekleri için de geçerlidir.

Öncelikle şunu ifade etmek gerekir ki aşağıdaki bölümlerde yer alan yorumlarda yer alan spor kulüplerinin bünyesindeki “branşlar”, “dallar”, “faaliyetler” ve “takımlar” kavramları, birbiriyle eşdeğer kavramlar olup, aynı anlamda kullanılmış bulunmaktadır.

Bu kapsamda, ilgili mevzuattaki konuyla alakalı hükümleri tarayacak olursak;

Yürürlükteki hiçbir kanun metninde (belediyelerle ilgili 5216 ve 5393 sayılı kanunlar hariç) “amatör spor kulübü”, “profesyonel spor kulübü” veya bu iki kavramı ima eden başka bir kavram geçmemektedir. Bu nedenle direkt olarak bu kavramlar üzerinden bir inceleme yapmak anlamsız olacaktır. Bu nedenle “amatör spor kulübü” kavramının karşılığının belirlenmesi için, konuya “spor kulübü” kavramını inceleyerek başlamak faydalı olacaktır:

1. “spor kulübü” kavramı sadece 6222 sayılı Sporda Şiddet Ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanunun 3 üncü maddesinde ve şu şekilde tanımlanmıştır;

“h) Spor kulübü: Belirli kurallara göre kurulan, amatör veya profesyonel spor dallarında faaliyette bulunan kuruluşu,” ifade etmektedir. Dolayısıyla bir spor kulübünün bünyesinde hem amatör, hem de profesyonel spor dalları bulunabilecektir.

2. 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun “Profesyonel spor” başlıklı 24 üncü maddesinde;

“Profesyonel dallar, Spor Genel Müdürünün, Merkez Danışma Kurulunun da görüşünü almak suretiyle yapacağı teklif üzerine, Gençlik ve Spor Bakanı tarafından tespit olunur.

Profesyonel spor dallarının teşkili, ilgili federasyonları ile bağlantıları, idaresi tüzükle düzenlenir.

Spor kulüpleri, profesyonel takımlarını, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kuracakları veya kurulmuş olan şirketlere devredebilirler veya profesyonel futbol takımlarını kiraya verebilirler.” hükmü;

3. 3289 sayılı Kanunun “Kulüplere yardım” başlıklı 25 inci maddesinde;

“Bu Kanun hükümlerine göre tescil olan kulüplerin amatör faaliyetleri için Gençlik ve Spor Bakanlığı ayni ve nakdi yardımda bulunabilir.” hükmü;

4. 3289 sayılı Kanunun “Sporcu ücretlerinden tevkif yoluyla alınan gelir vergisinin iadesi” başlıklı Ek Madde 12 nci maddesinde;

“(…)

Özel hesaba aktarılan tutarlar aşağıdaki harcamalar dışında kullanılamaz.

a) Amatör spor dallarında sportif faaliyet gösteren sporculara, bunların çalıştırıcılarına ve diğer spor elemanlarına yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler (...),

b) Bu fıkranın (a) bendi kapsamındaki sporcu, çalıştırıcılar ve diğer spor elemanlarının, sportif faaliyetlerine ilişkin iaşe, ibate, seyahat, sağlık, eğitim-öğretim harcamaları ile amatör spor dallarına ilişkin hazırlık kampları, müsabaka, malzeme ve ekipman, federasyon vize, lisans, tescil ve katılım harcamaları.” hükmü;

5. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun “Diğer indirimler” başlıklı 10.maddesinde;

“(1) Kurumlar vergisi matrahının tespitinde; kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından sırasıyla aşağıdaki indirimler yapılır:

a) (…)

b) 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 17/6/1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının sözü edilen kanunlar uyarınca tespit edilen amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için % 50’si.” hükmü;

6. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde;

“Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir:

(…)

8. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 17. 6. 1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının; amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için % 50’si. ” hükmü;

Hükümleri yer almıştır.

Yukarıdaki mevzuat düzenlemelerinin hiçbirisinde “amatör spor kulübü” veya “profesyonel spor kulübü” kavramları geçmemektedir. Yine söz konusu mevzuatta, “amatör spor dalları/faaliyetleri/takımları” veya “profesyonel spor dalları/faaliyetleri/takımları” şeklinde düzenlemeler yer almıştır. Yani “amatör spor” tanımlaması “takımlar” için kullanılmış, “kulüpler” için kullanılmamıştır. Dolayısıyla, “amatör/profesyonel” ayrımının, kulüpler için değil, “takımlar” için kullanılması gerektiği anlaşılmaktadır. Bir başka deyişle, bir kulübün profesyonel/amatör olmasından değil, bu kulüp bünyesindeki spor takımının profesyonel veya amatör olmasından bahsedilebilecektir.

Öte yandan, bir spor kulübünün (derneğinin) bünyesinde birden fazla spor takımı bulunabilecek ve bu kapsamda söz konusu spor takımının bir kısmı profesyonel olabileceği gibi amatör statüsünde olanlar da olabilecektir.

Ayrıca, spor kulüplerinin bünyesindeki spor branşlarının yetkili merciler tarafından tescil edilmesi yasal zorunluluktur. Yürürlükteki mevzuata göre;

• Futbol branşının (önce amatör, daha sonra profesyonel) tescili, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından;

• Bakanlık tarafından izin verilmiş bağımsız spor branşlarının tescili, yetkili Bağımsız spor federasyonları tarafından

• Futbol ve Bağımsız spor dalları dışındaki diğer tüm branşların tescili ise Spor Genel Müdürlüğünce;

yapılmaktadır.

3289 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi uyarınca, günümüzde ülkemizde; futbol, golf, tenis, kick-boks ve boks branşları, “profesyonel” spor branşları olarak belirlenmiş bulunmakta, bunlar dışındaki diğer bütün branşlar ise “amatör” statüsündedir. Buna karşılık ilam konusu olan futbol branşı ülkemizde hem “profesyonel” statü, hem de “amatör” statüde yürütülmektedir. Bu nedenle bu hususun daha ayrıntılı incelenmesi gerekmektedir:

3289 sayılı Kanunun 18 inci ve “Türkiye Futbol Federasyonu Statüsü”nün 35 ve 76 ncı maddeleri gereğince futbol branşının (amatör veya profesyonel) tescili konusunda yetkili makam, Türkiye Futbol Federasyonudur.

Bir kulüp bünyesindeki futbol branşı ilk önce, “Futbol Kulüpleri Tescil Talimatı”nın 10/1 uncu maddesi ve 4 Numaralı Eki uyarınca Amatör İşler Kurulunca öncelikle “amatör” olarak TFF’ye tescil edilecektir. Bu takım önce “amatör” liglerde futbol mücadelesini verecek, başarılı olması halinde ise kendiliğinden “profesyonel” liglere çıkmış olacaktır. Bir başka değişle, faaliyetine yeni başlayan bir futbol takımı doğrudan “amatör” sayılmakta, ancak bu takım ileriki yıllarda “profesyonel” liglerde mücadele etmeye hak kazandığı zaman “profesyonel takım” statüsüne dönüşmektedir.

“Burada dikkati çeken husus, spor kulüplerinin amatör nitelikte olabilecekleri, ancak profesyonel branşlarla uğraşabilecekleri, profesyonel sporcuları bünyelerinde barındırabilecekleri ve bu profesyonel branşlarını şirketleştirebilecekleri hususudur. Örneğin bugün Türkiye Süper Futbol Liginde yarışan kulüplerin çoğunluğu “amatör spor kulübü” statüsündedir. Yani yüzme, boks, atletizm gibi amatör branşları vardır. Ancak, bu kulüplerin profesyonel futbol takımları söz konusu ligde müsabakalara katılmaktadır. Bu amatör kulüplerden bazıları profesyonel branşlarla uğraşan takımlarını (yani futbol şube veya takımlarını) şirketlere devretmiş yahut şirketleştirmişlerdir.” (“Türkiye’de Spor Kulüplerinin Yapısal Nitelikleri Ve Temel Problemleri (Syf: 41)”; Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi (Gazi BESBD), XII (2007); Ahmet Faik İMAMOĞLU, Ercan KARAOĞLU, Esin Esra ERTURAN)

Özetle; bünyesinde birden fazla spor takımı bulunan kulüpler/dernekler, taahhüt ettikleri spor dallarında faaliyet gösterebilmekte olup, bünyesinde diğer amatör takımlar yanında “futbol” takımını da barındırması ve bu takımın, ileride profesyonel liglere yükselmesi halinde, sadece futbol takımı “profesyonel takım” niteliğini kazanmaktadır. Buna karşılık bir spor kulübünün bünyesinde hem amatör spor faaliyetleri, hem de profesyonel liglerde mücadele eden bir futbol takımının bulunması, bu spor kulübünü/derneğini tamamen “profesyonel” hale getirmemektedir.

Dolayısıyla bir kulübün/derneğin tüzel kişiliğinin profesyonel veya amatör olmasından bahsedilemez; sadece bu kulüp bünyesindeki bazı spor dallarının/branşlarının profesyonel veya amatör olmasından bahsedilebilecektir. Bu nedenle 5216 sayılı Kanunda ve 5395 sayılı Kanunda lafzen zikredilen “amatör spor kulübü” ifadesinin hukuki bir karşılığı bulunmamakta, bu ifadeyi “amatör spor dalları/branşları/faaliyetleri” şeklinde yorumlamak gerekmektedir.

Öte yandan her ne kadar konunun esasına doğrudan etkili olmasa da, konuyla ilgili olarak, bir spor kulübünün sadece amatör faaliyetine nasıl yardım yapılabileceği, bir başka deyişle yapılacak bu yardımın kulübün profesyonel faaliyetleri için kullanılmasına nasıl engel olunacağı şeklinde tezahür eden sorulara da cevap vermek gerekirse; 3289 sayılı Kanunun Kulüplere yardım başlıklı 25 inci maddesinde yer alan;

“Bu Kanun hükümlerine göre tescil olan kulüplerin amatör faaliyetleri için Gençlik ve Spor Bakanlığı ayni ve nakdi yardımda bulunabilir.”

Hükmü uyarınca, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından spor kulüplerinin sadece amatör faaliyetleri için yardımda bulunmasına izin verilmiş olup, bu konuya ilişkin detaylar Gençlik Ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik Ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Anılan Yönetmeliğin;

“Yardım şekilleri” başlıklı 34 üncü maddesinde;

“Kulüplerin faaliyetlerini daha iyi bir şekilde yürütebilmelerini sağlamak amacıyla Genel Müdürlük bütçesinde yer alan yardım ödeneği;

a) Spor malzemesi, araç ve gereç,

b) Tesis yapımı, bakımı ve onarımı,

c) Tüzüklerindeki amaç doğrultusunda eğitim, bilim, kültür ve sanat faaliyetleri,

d) Sağlık hizmetleri,

e) Sigortalama ve sosyal güvenlik hizmetleri,

f) Kira ve benzeri zorunlu giderler,

için kullanılmak üzere il müdürlükleri aracılığıyla kulüplere ayni ve nakdi olarak aktarılabilir.”

“Yardımla ilgili belgeler” başlığı altındaki 37 nci maddesinde;

“Yardımın ilgili kulübe aktarılabilmesi için aşağıdaki belgelerin il müdürlüklerine verilmesi zorunludur:

a) Nakdi yardımlarda, kulüp alındı belgesi.

b) Dernekler Yönetmeliğinin (Ek-15)’ine göre bastırılan Ayni Bağış Alındı Belgesi.

c) Yetki belgesi.

Yardımla ilgili harcama belgeleri, harcamanın yapılmasını takip eden on beş gün içinde kulübün bağlı bulunduğu il müdürlüğüne verilir. Harcama belgeleri genel denetim için saklanır.”

Hükümleri yer almıştır. Anılan hükümler uyarınca, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından bir spor kulübünün amatör faaliyetlerine yapılacak yardımın türleri sınırlı olarak belirlenmiş ve bu yardım karşılığında ibraz edilecek belgeler Yönetmelikte sayılmıştır. Dolayısıyla spor kulüplerinin amatör faaliyetleri için Bakanlıkça yapılacak yardımlara ilişkin esaslar belirlenmiş ve bunların denetime tabi tutulacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla kulüplerin amatör faaliyetlerine yapılacak yardımlarla ilgili olarak emsal bir denetim mekanizması, Gençlik ve Spor Bakanlığının yapacağı yardımlar için öngörülmüş olup, 5216 ve 5393 sayılı kanunlar uyarınca belediyeler tarafından amatör spor kulüplerine (yani faaliyetlerine) yapılacak yardımların kontrol edilmesine ihtiyaç duyulduğu durumlarda, ilgili belediyeler tarafından benzer bir şekilde (yapılan yardımın kulüp tarafından amatör faaliyetleri için kullanıldığını gösteren harcama belgelerinin temini) kontrol yapılabilecektir.

Kaldı ki, kulübün ortak bütçesinin olması ve bu bütçeden hem amatör hem de profesyonel faaliyetleri için “harcama yapılabilecek” olması da, konunun esasına etkili değildir.

Dolayısıyla spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belirli kurallar çerçevesinde belediyenin görev alanına girdiği, yardım yapılan kulübün statüsünün denetçi veya yargılamayı yapan daire tarafından araştırılmadığı, öte yandan Belediye tarafından yapılan nakdi yardımın, spor kulübü tarafından profesyonel faaliyetleri için harcandığına ilişkin bir tespit de bulunmadığı için, daire tarafından tazmin hükmü verilmesi hukuki değildir.

Açıklanan nedenlerle; öncelikle denetçi veya yargılamayı yapan daire tarafından yardım yapılan kulübünün statüsünün araştırılması (Gençlik ve Spor Bakanlığına ve spor federasyonlarına yazı yazılarak; bu kulübün yardımın yapıldığı yıl itibariyle; hangi federasyona/federasyonlara üye olduğunun ve bünyesinde amatör ve profesyonel branşları barındıran bu kulübün statüsü (amatör/profesyonel) hakkında bilgi alınması) ve yapılan nakdi yardımın, spor kulübü tarafından hangi branş/branşlar için harcandığının incelemesi yapılarak karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle Temyiz Konusu ilamın BOZULMASI gerekir.