Sayıştay 6. Dairesi 44054 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 6

• Dosya No: 44054

• Tutanak No: 45423

• Tutanak Tarihi: 12.12.2018

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediye gelirlerinin zamanaşımına uğratılması.

2. 376 sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesiyle (241 sayılı İlamın 8’inci maddesi); ... Belediyesi tarafından 2008 yılında tahakkuk ettirilmiş İlan ve Reklam Vergilerinin 2013 yılı sonu itibariyle tahsil edilmeyerek zamanaşımına uğratılması sonucu ... TL’ye Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ile İşletme Müdürü ...’a tazmin hükmü verilmiştir.

Konu ile ilgili olarak İşletme Müdürü ... tarafından gönderilen itiraz dilekçesinde yukarıda yer alan 1’inci maddede yer verilen hususlardan farklı olarak;

“3 no.lu ilamda belirtilen ... TL’lik İlan reklam Vergisi ile alakalı olarak 5 kişiden ... TL tahsilat yapılmıştır. 9 kişi 2011 yılında ... TL’lik yapılandırma yapmıştır. 5 kişi de 2013 yılı öncesinde ... TL’lik parçalı ödeme yapmıştır. Yapılan bu işlemlere ait evraklar savunmam ekinde sunulmuştur. (Ek-2)”

Demekte iken, Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... tarafından gönderilen itiraz dilekçesi bütün maddeler için geçerli olduğundan yukarıda yer alan 1’inci maddede olduğu gibidir.

Başsavcılık mütalaasında;

(İşletme Müdürü ...’ın temyiz dilekçesi ile ilgili olarak)

Başsavcılık mütalaası itiraz konusu bütün maddeler için ortak yapıldığı için yukarıda yer alan 1’inci maddede olduğu gibidir.

(Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ...’ın temyiz dilekçesi ile ilgili olarak)

Başsavcılık mütalaası itiraz konusu bütün maddeler için ortak yapıldığı için yukarıda yer alan 1’inci maddede olduğu gibidir.

Sorumluluk yönünden inceleme;

Konu sorumluluk açısından değerlendirildiğinde;

1. 01.10.2015 tarih ve 241 sayılı asıl İlamda bu madde ile ilgili sorumluluk Muhasebe Yetkilisi ... ile İşletme Müdürü ...’a yüklenmiştir.

2. 01.10.2015 tarih ve 241 sayılı asıl İlam ile ilgili olarak yapılan itiraz sonucu düzenlenen 29.03.2017 tarih ve 42905, 40906 ve 42907 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararlarında Muhasebe Yetkilisi ...’nun sorumluluğunun kaldırılması ve Üst Yönetici Belediye Başkanı ...’ın sorumlu tutulmamasının uygun olduğu kabul edilmiştir.

3. 29.03.2017 tarih ve 42905, 40906 ve 42907 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararları üzerine 6. Daire tarafından çıkarılan iş bu temyiz talebine esas 26.04.2018 tarih ve 376 sayılı ilamda bu madde ile ilgili sorumluluk İşletme Müdürü ... ile Üst Yönetici Belediye Başkanı ...’a yüklenmiştir.

5018 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinde ifade edildiği üzere, Kanun; esas olarak kalkınma planları ve programlarında yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak üzere, kamu mali yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve mali kontrolü düzenlemeyi amaçlamaktadır.

Bu kapsamda 5018 sayılı Kanun’un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesine göre üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından; sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden; mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden belediyelerde, meclislerine karşı idari ve siyasi yönden sorumlu tutulmuşlardır.

Kanunda sayılan bu görevler de bizzat belediye başkanı tarafından değil; oluşturulan birimler ve birim amirleri tarafından yerine getirilmektedir. Zira, 5018 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinde üst yöneticilerin sorumlulukları belirtilmiş ve “Üst yöneticiler bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmek suretiyle fiilin icra, yani yerine getirme sorumluluğu alt kademedeki kamu görevlilerine bırakılmıştır.

Her ne kadar 5393 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanlarının görevleri arasında sayılmışsa da; belediye başkanları belediye idaresinin başı ve üst yöneticisi olarak belediyenin hem gelirlerini hem de giderlerini mevzuat hükümlerine göre tarh, tahakkuk, tahsil edilmesinden ve hak sahiplerine zamanında ödenmesinden mali yönden değil, idari yönden sorumludurlar.

Bu bağlamda, verdiği karar ve talimatlar, doğrudan iş ve işlem sürecine dayanak oluşturmadığı sürece, üst yönetici olan Belediye Başkanının sorumluluğu idari/siyasi nitelikli olup mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Temyiz Kurulunun Üst Yönetici Belediye Başkanı ile ilgili kararı bu İdareye ait 29.03.2017 tarih ve 42905, 40906 ve 42907 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararlarında (emsallerine de uygun olarak) belirlenmiş olduğundan bu karara paralel olarak Üst Yönetici Belediye Başkanı ... sorumluluğun kaldırılmasının uygun olacağı, bu nedenle de 376 sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULARAK dosyanın dairesine TEVDİİNE, (Üye ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...’ın, belediye başkanının sorumluluğu bulunmaktadır bu nedenle sorumluluk itirazının reddi gerekir, yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 12.12.2018 tarih ve 45423 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY GEREKÇESİ/AZINLIK GÖRÜŞÜ

Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;

“Belediye başkanın giderlerden kaynaklanan kamu zararından sorumlu tutulması için kamu zararına neden olan belgede imzası olması veya karar ve talimatlarından dolayı kamu zararının ortaya çıkmış olması gerekir. Ancak gelirlerde belediye başkanı imza olmaksızın sorumludur. Şöyle ki;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde; “…belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir…

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde yer alan “Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludurlar” hükmü genel bir kuraldır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin (f) bendinde ise, belediye başkanı “belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek”le özellikle görevli ve yetkili kılınmıştır.

Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 102’nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Vergi Usul Kanununda mahallin en büyük mal memuruna verilmiş görev ve yetkiler, Belediye Gelirleri Kanunu uygulaması yönünden Belediye Başkanı tarafından kullanılır.” denilmektedir. Bu hüküm uyarınca belediye gelirleri açısından Vergi Usul Kanunu’nda belirtilen vergi inceleme yetkisi hariç mahallin en büyük malmemuruna verilmiş görev ve yetkiler belediye başkanı tarafından kullanılacaktır.

Yine 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Atıflar ve yetkiler” başlıklı 33’üncü maddesinde, “Diğer mevzuatta … mahallin en büyük memuruna, ilin en büyük memuruna, ilin en büyük malmemuruna, defterdara ve defterdarlığa yapılmış atıflar ilgisine göre vergi dairesi başkanı ve başkanlığına, vergi dairesi başkanlığı bulunmayan yerlerde vergi dairesi müdürü veya müdürlüğüne; gelir müdürlüğüne, takdir komisyonu başkanı veya başkanlığına, tahsil dairesine, malmüdürü ve müdürlüğüne yapılmış atıflar ilgisine göre vergi dairesi başkanı ve başkanlığına veya ilgili müdür veya müdürlüğüne; vergi kontrol memuruna yapılmış atıflar ise vergi denetmenine yapılmış sayılır.” hükmü bulunmaktadır.

Aynı Kanun’un 24’üncü maddesinde ise, vergi dairesi başkanlığına “… yetki alanı içindeki mükellefi tespit etmek, vergi ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin tarh, tahakkuk, tahsil, terkin, tecil, iade, ödeme, muhasebe ve benzeri işlemleri yapmak …” görev ve yetkisi verilmiş, 25’inci maddesinde de vergi dairesi başkanının başkanlığın amiri olduğu belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca belediye başkanları, belediye idaresinin üst yöneticisi olarak belediyenin gelirlerinin mevzuat hükümlerine göre takip ve tahsil edilmesinden sorumlu tutulmuşlardır. Bu nedenle Belediye Başkanının da oluşan söz konusu kamu zararından sorumlu tutulması gerekir.