Sayıştay 6. Dairesi 43825 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 6

• Dosya No: 43825

• Tutanak No: 46214

• Tutanak Tarihi: 08.05.2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Belediyede çalışan memur personele mevzuatın öngördüğü tutardan fazla sosyal denge tazminatı ödenmesi

79 sayılı İlamın 1. maddesiyle , ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01/01/2016 tarihinden itibaren geçerli olan Toplu İş Sözleşmesinde, Belediyede çalışan memur personele mevzuatın öngördüğü tutardan fazla sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucunda ...TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Üst Yönetici sıfatıyla sorumlu tutulan ...tarafından verilen temyiz dilekçesinde özetle;

4688 sayılı Yasanın 32 inci maddesinin 1 inci fıkrasında “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarım belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkan veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.” düzenlemesine yer verildiğini, bu düzenleme içerisinde memurlara yapılacak ödemeler bakımından herhangi bir sınırlama; tavan uygulaması getirilmediğini,

4688 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, Ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.” Denildiğini, söz konusu madde düzenlemesinde sayılan ve ödemelerle ilgili olarak belirtilen “mevzuat hükümlerinin dikkate alınması” hususunun, bu konuları düzenleyen mevzuata aynıyla uyulması anlamına gelmediğini, aksi yönde bir yorumun kabul edilmesi halinde, çalışma koşullarının tarafların iradeleri çerçevesinde yürütülecek pazarlıklar çerçevesinde ve toplu sözleşme ile belirlemesi yönündeki temel hukuki kural ve bu kuralın iç hukukta yerleşmesine gerekçe teşkil eden ILO sözleşmelerinin ve Anayasa hükümlerinin dikkate alınmamış olacağını, bir başka ifade ile “mevzuata aynıyla uyulması”nın toplu pazarlık ve toplu sözleşmenin mantığına aykırı olacağını, kanun koyucunun bu nedenle uyumdan ziyade “dikkate alınması” ifadesini kullandığını,

İlamda kamu zararından bahsedilmekte ise de esasen kamu zararının olmadığını, 5018 sayılı Kanunun '‘Kamu zararı” başlıklı 71. maddesinde, "Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması.

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yapılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin takip, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (...) (Madde 71 in 2. fıkrasının (f) bendi, 24.12.2005 tarih ve 26033 sayılı R.G.'de yayımlanan, 22.12.2005 tarih ve 5436 sayılı Kanunun 10. maddesinin (c) bendinin (9) numaralı fıkrası hükmü gereğince, 1.1.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, Esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış, sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi yanıltıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir. Kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı'nın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenir” hükümlerinin bulunduğunu,

Yukarıdaki maddenin birinci fıkrasında kamu zararının tanımının yapıldığını, ikinci fıkrada ise birinci fıkrada tanımlanan hususların geçerli sayılacağı hallerin belirlendiğini, bu itibarla 5018 sayılı Kanuna göre kamu zararı sayılan halleri belirlemek için anılan maddenin ikinci fıkrasına bakmak gerektiğini, ikinci fıkrada yer alan bentler birlikte değerlendirildiğinde ise, 5018 sayılı Kanunun kamu zararı kapsamının; kamu kaynakları kullanılarak piyasadan mal ve hizmet satın alınması sırasında fazla ödeme yapılması, idarenin gelirlerinin tahsili sırasında mevzuata aykırı davranılması ve mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme yapılması suretiyle yol açılan zararla sınırlı olduğunun anlaşıldığını, nitekim ikinci fıkra ile belirlenen kapsam içinde, kamu malına zarar verilmesi, kamu görevlilerinin hukuka aykırı eylemleri nedeniyle kişilere verdikleri zararın kamu tarafından ödenmek zorunda kalınması ya da mevzuatta ödenmesi öngörülmekle birlikte mevzuatın yorumunda hataya düşülmek veya ihmal ve kasıt yoluyla fazla ödeme yapılması hallerinin sayılmadığını, ikinci fıkra bir bütün olarak değerlendirildiğinde "g" bendinde yer alan "mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması" kuralının kapsamının, yine mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan ödemeler sonucu oluşan kamu zararı şeklinde anlaşılması gerektiğini,

Kamu kurumlarında çalışan kamu işçileri ile ilgili tanınan toplu sözleşme hakkının, hiçbir kısıtlama olmaksızın uygulandığını, aynı kurumda çalışan kamu işçilerinin herhangi bir kısıtlama olmaksızın toplu sözleşme imzalayabiliyorken kamu hizmetinin asli unsuru olan memurların toplu sözleşme yapmasının ve sosyal denge tazminatına ilişkin haklarının kısıtlanmasının hem eşitlik ilkesiyle hem de hakkaniyetle bağdaşmayacağını, verilen kararın bu yönüyle de incelenmesinin talep edildiğini,

İlamda yer alan “karşı oy” görüşünün yerinde olduğunu, temyize konu edilen durumun değişen sosyal ve ekonomik koşullar dikkate alınarak ve bu durumun hukukun dinamik olduğu ilkesi bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini, ... Belediyesi tarafından personeline ödenen sosyal denge tazminatı ödemesinin aylık tutarlarının kamu zararı meydana getirecek bir meblağa ulaşmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir

Başsavcılık mütalaasında;

“... Belediyesinin 2016 yılı hesabının 6. Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 16.11.2017 tarihli Karar ve 79 sayılı İlamın 1. maddesine karşı sorumlu …’in ilgi yazıları ile Başsavcılığımıza gönderilen temyiz talebi içeren dilekçesi incelendi.

Dairesince, … Belediyesi ile ... Sendikası (…) arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesi ile Kanunla belirlenen sınırlara uyulmaksızın sosyal denge ödenmesi sonucu oluşan kamu zararının sorumlulardan tazminine karar verilmiştir.

Sorumlu savunmasında, TC Anayasası, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32 ve 28. maddesi ile İLO sözleşmesi ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre ödemelerin yapıldığı belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesi, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32. maddesi, hükümleri ile Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşme’nin yerel yönetim hizmet koluna ait düzenlemeleri içeren dördüncü bölümünün 1’inci maddesindeki; “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32'nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) %100'üdür.” Hüküm gereği, 01/01/2016 tarihinden itibaren geçerli olan Toplu İş Sözleşmesiyle, Belediyede çalışan memur personele mevzuatın öngördüğü tutardan fazla sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu değerlendirilmektedir. Bu nedenle, gerekçeli Daire kararının korunmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra;

Gereği Görüşüldü

79 sayılı İlamın 1. maddesiyle, ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01/01/2016 tarihinden itibaren geçerli olan Toplu İş Sözleşmesinde, Belediyede çalışan memur personele mevzuatın öngördüğü tutardan fazla sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucunda ...TL’ye tazmin hüküm verilmiştir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15 inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmektedir.

4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32 nci maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir…” hükmü mevcuttur.

Bununla birlikte 23.08.2015 tarih ve 29454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşme"nin yerel yönetim hizmet koluna ait düzenlemeleri içeren dördüncü bölümünün 1’inci maddesinde; “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32'nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) %100'üdür.” denilmektedir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01/01/2016 tarihinden itibaren geçerli olan toplu iş sözleşmesinin ‘’Mali Haklar‘’ başlıklı 6’ncı Bölümün 27'nci maddesine istinaden tüm çalışanlara 2016 yılında aylık … TL iyileştirme zammı; 28'inci maddesine istinaden ramazan bayramında … TL, kurban bayramında … TL ikramiye; 30'uncu maddesine istinaden de aylık … TL yakacak yardımı ödemesi yapıldığı görülmüştür.

İkramiye tutarı olarak ödenen toplam tutar … TL olup aylık ödeme tutarı 75 TL’dir. Bu tutara aylık olarak belirlenen … TL iyileştirme zammı ile … TL yakacak yardımı eklendiğinde, her ay memur personele toplam … TL ödendiği anlaşılmıştır.

Yukarıda bahsi geçen ve 2016-2017 yıllarını kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşme Mutabakat metnine göre sosyal denge tazminatı tavan tutarının en yüksek devlet memuru aylığının %100’ünden fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre 2016 yılının ilk altı aylık döneminde sosyal denge tazminatının tavan tutarı brüt … TL (9500 x 0,088817), ikinci altı aylık dönemde ise tavan tutarı brüt … TL (9500 x 0,093259) olarak belirlenmiştir. Oysa ... Belediyesi memur personelinin tamamına aylık olarak ödenen sosyal denge tutarı … TL'dir.

... Belediyesinde çalışan memur personele 2016 yılında mevzuatın öngördüğü tutardan fazla sosyal denge tazminatı ödenmesi kamu zararı oluşturmaktadır.

Bu itibarla, 79 sayılı ilamın 1. Maddesiyle verilen tazmin hükmünü TASDİKİNE, oybirliği ile,

Karar verildiği 08.05.2019 tarih ve 46214 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.