Sayıştay 6. Dairesi 438 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 02.03.2017

• Karar No: 438

• İlam No: 229

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Kira bedelleri üzerinden KDV tahsilatı yapılmaması

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve sorumluların duruşmada yaptıkları sözlü açıklamaların dinlenmesi sonucunda;

…… tarafından kiraya verilen ve işletme hakkının kiraya verilmesi kapsamına giren yerlerin kira bedelleri ile şehir içi özel toplu taşıma hattı kira bedelleri üzerinden % 18 oranında KDV tahakkuk ve tahsilatının yapılmaması suretiyle …….-TL kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmüş ise de;

Sorumluların savunmalarının ekinde sunulan belgelerden kiraya verilen ve işletme hakkının kiraya verilmesi kapsamına giren kiralama işlemleri karşılığında tahsil edilen gayrimenkullerin kira bedelleri üzerinden sorguda belirtilen ahizler adına doğru ve net bir şekilde hesaplanarak ….TL KDV tahakkuku yapıldığı, …..-TL tutarında tahsilat gerçekleştirildiği, bakiye …… TL’nin ise takibine devam edildiği, özel toplu taşıma hattı kira gelirlerine ise Belediye Gelir tarifesinde belirtildiği üzere KDV’nin dahil olduğu, söz konusu kira geliri üzerinden ise ….. TL tutarında KDV ayrılarak, …. tarih ve …. nolu Muhasebe İşlem Fişi ile 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabında muhasebeleştirildiğin anlaşıldığından ve

(Üye ….’ın “5393 sayılı Kanunun 70’inci maddesinde şirket, 71’inci maddesindeki “Belediye, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini İçişleri Bakanlığının izniyle bütçe içinde işletme kurarak yapabilir.” hüküm uyarınca işletme tesisinin nasıl kurulacağı açıklanmış, savunmalarda da belirtildiği üzere söz konusu taşınmazlar bir işletmeye yani belediyeden ayrı bir birime ait olmayıp belediyenin taşınmazı olarak kiraya verilmiştir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinin (f) bendinde “Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,” hükmü, (g) bendinde ise “ .. il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, … ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri,” hükmü verginin konusunu teşkil etmektedir.

17’nci maddesinin 4/d bendinde ise; “… il özel idareleri, belediyeler,.. bunların teşkil ettikleri birliklerin, … İktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri…” istisnalar arasında sayılmıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinin 1-3-4’üncü bentleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyenin mülkiyetindeki iktisadi işletme mahiyetinde olmayan taşınmazın kiralanmasından KDV alınamayacağı açıkça anlaşılmaktadır.

Denetçi tarafından bahse konu kiralama işlemi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinin 5’inci bendinde belirtilen işletme hakkının kiraya verilmesi olarak değerlendirilip kira bedelinden 3065 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin 3/f bendi hükmü uyarınca katma değer vergisinin alınması gerektiği belirtilmekte ise de, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70’inci maddesinin 3239 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi ile değişik 5’ inci bendinde “Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları…” ifadesi kullanılmış olup bu ifadede yer alan “İşletme Hakkı” tabirinden kastedilen hizmet ve üretime hazır mevcut bir tesisin işletilmesi diğer bir ifadeyle çalıştırılması hakkıdır. Örneğin ruhsatı alınan bir memba suyu işletmesinin bir başkasına kiralanması gibi. Çünkü madde metninde işletme hakkı arama, imtiyaz hakkı ile birlikte sayılmıştır.

Bu nedenle işletme hakkının kiraya verilmesinden söz edebilmek için belediyenin İçişleri Bakanlığının izniyle belediye bütçesi içinde ticari işletme kurarak bu işletmenin mevcut olması gerekir. Ticari işletme ise; ticari faaliyetin belli bir organizasyon çerçevesinde devamlı olarak sürdürüldüğü, kazanç amacına yönelik olarak kurulmuş, mevcut yasal düzenlemeler ve standartlar çerçevesinde dönemsel faaliyet sonuçlarını belirleyen ve bu bağlamda mali raporlarla açıklayan yerlerdir.

Oysa sorguya konu edilen kiralama işlemi, yukarıda tanımı yapılan mevcut bir ticari işletmenin kiraya verilmesi işlemi olmayıp belediye tarafından kullanılan gayrimenkulün belli bir kısmının kiraya verilmesi işlemidir. Gayrimenkullerin, arsa, şantiye, boş bina, oda, lokanta, arşiv, market, otopark vb. amaçlar için kiraya verilmesi işletme hakkının kiraya verilmesi şeklinde yorumlanamaz. Kiraya verilen bu yerler için önceden kurulmuş bir işletme hakkı yoktur. O nedenle işletme hakkının kiraya verilmesinden söz edilemez. Bu durumlarda basit bir şekilde gayrimenkullerin kiraya verilmesi söz konusudur. Kiraya verilen bu yerlerin mobilyalı olması, bazı tesisat ve araç gerecin bulunması da sonucu değiştirmez. Bu tarz kiralamaların gayrimenkulün eşyalı şekilde kiraya verilmesi olarak değerlendirilmelidir. Kaldı ki sorumluların sözlü savunmalarında, söz konusu bina ve dükkânların boş olarak kiraya verildiği kiracılar tarafından tefrişatı yapıldıktan sonra gerekli izinler alınarak kiralanan yerlerin kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Belediyeler iktisadi işletme olmadıklarından bunlara ait gayrimenkullerin kiraya verilmesi işlemleri katma değer vergisine tabi değildir.

Her ne kadar 2886 sayılı Kanun’un 74’üncü maddesine dayanılarak Maliye Bakanlığınca çıkarılan mülga Devlete Ait Taşınmaz Mal Satış, Trampa, Kiraya Verme, Mülkiyetin Gayri Ayni Hak Tesisi, Ecrimsil ve Tahliye Yönetmeliği’nin 67’nci maddesinde büfe, kantin ve çay ocağı gibi yerlerin kiraya verilmesi işlemlerinin işletme hakkının kiraya verilmesi olarak nitelendirildiği, bu anlamda söz konusu yerin kiralama işleminin de işletme hakkının kiraya verilmesi olarak değerlendirilebileceği iddia edilebilir ise de; bahse konu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran yine Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’te söz konusu yerler için işletme hakkı ifadesinin kullanılmadığı görülmüştür. Bu da Maliye Bakanlığının da söz konusu yerlerin kiraya verilmesi işleminin işletme hakkının kiraya verilmesi olarak değerlendirilmesi görüşünden vazgeçtiği anlamına gelmektedir.

Açıklanan gerekçelerle söz konusu kiralama işlemleri gayrimenkulün kiraya verilmesi işlemi olup Belediyeye ait gayrimenkullerin kiraya verilmesi işlemleri 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17’nci maddesinin 4/d bendi uyarınca katma değer vergisinden istisna olduğundan söz konusu yere ait kira gelirinden katma değer vergisi alınmamasında bir usulsüzlük bulunmamaktadır. Kaldı ki, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi gereğince belediye bütçesi açısından bir eksilme de söz konusu değildir. Dolayısı ile bu açıdan da bir kamu zararından söz edilemez.”) şeklindeki ilave görüşü ile, konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı oy;

Üye …..’in karşı oy gerekçesi;

KDV bir belediye geliri olmayıp belediyelerce tahsil sonrasında beyanname yoluyla ilgili vergi dairesine intikali sağlandığından, tahsil edilmemesi ……. hesabı açısından kamu zararı oluşturmamaktadır.

Anılan belediyece kiraya verilen yerlerden elde edilen kira geliri üzerinden KDV tahsil edilip edilmeyeceği hususunun bu konuda yetkili idare olan Maliye Bakanlığınca değerlendirilip sonuçlandırılması gerekmektedir. Bu nedenle, konunun anılan Bakanlığa yazılması gerektiğinden çoğunluk görüşüne katılmıyorum.