Sayıştay 6. Dairesi 43776 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 6

• Dosya No: 43776

• Tutanak No: 45982

• Tutanak Tarihi: 03.04.2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Spor kulübüne yardım.

... Sayılı İlamın 8’inci maddesiyle; ... Belediyesi tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre yapacağı ihaleler ile taşınmazlarını kiraya verip kira bedelini Belediye bütçesine gelir kaydetmesi gerekirken Belediye’ye ait 46 adet ATM yerinin ... tarih ... sayılı meclis kararıyla, 1 adet kafeteryanın ... /... tarih ve sayılı encümen kararıyla yine 1 adet kafeteryanın ... /... tarih ve sayılı meclis kararıyla, 2 adet dükkanın ise ... tarih ve ... sayılı meclis kararıyla ... Belediyesi Spor Kulübü Derneği’ne ait olmak üzere ihale yapılmaksızın tahsis edilmesi sonucu ... TL’nin sorumlularına ödettirilmesine karar verilmiştir.

Sorumlular (Üst Yönetici) ..., (Diğer Sorumlu) ...ve (Diğer Sorumlu) 62 kişi tarafından gönderilen ortak imzalı dilekçede;

“MADDE NO: 8

KONUSU: Sayıştay 6. Dairesinin 20/03/2018 tarih ve 2016/... Sayılı İlamı ile kamu zararı çıkartılarak tarafımıza ödettirilmesine ilişkin kararın duruşmalı olarak, TEMYİZEN incelenerek KALDIRILMASI talebimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR: Yukarıda dosya numarası belirtilen Sayıştay 6. Dairesi kararının tarafımızı ilgilendiren 8’inci Sıra No’su ile verilen kamu zararının, Temyiz Kurulunuzda TEMYİZEN incelenerek KALDIRILMASINA karar verilmesini isteme gereği hasıl olmuştur.

Sayıştay 6. Dairesi kararının Madde No:8 ... Belediyesi Spor Kulübü Derneğine mevzuat ve yapılan açıklamalar uyarınca meclis kararı ve encümen karan ile ilgili taşınmazların tahsisi sebebi ile kamu kaynağında artışa engel olunması sonucu ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verilmesi yönündeki karan usul ve yasaya aykırı olup, kaldırılması gereklidir.

Şöyle ki;

A- Söz konusu işlemler mevzuata uygun gerçekleştirilmiştir:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde "Belediyenin görev ve sorumlulukları" düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrası a) bendinde sayılmış olan diğer hizmetlerin yanı sıra Kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikah, meslek ve beceri kazandırma; ... hizmetlerini yapar veya yaptırır.” demek sureti ile Belediyelere sağlıklı toplum oluşumu ve özellikle gençliğin gelişmesine ve geliştirilmesine yönelik geniş yelpazeden oluşan görevler ve sorumluluklar verilmiştir.

Aynı maddenin b) bendinde ise; “... (değişik ikinci cümle 12/11/2012-6360/17. md) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla senelere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi vardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclis kararı ile ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17. mad.; değişik 12/07/2013-6435/100. Mad.) Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.” denilmektedir.

Bu şekilde yasa koyucu yardımın kapsamını genişleterek sporu teşvik etmek amacı ile, doğacak ihtiyaç türüne göre spor kulüplerine hem ayni, hem nakdi (nakdi fıkra ile limite bağlı) hem de gerekli diğer desteklerin sağlanmasını öngörmüştür.

Bu düzenleme ile çok sayıda belediye, amatör spor kulüplerine belirli sosyal ve toplumsal fayda sağlayan ve hizmetin kesintisiz sürdürülebilmesi ihtiyacından doğan yardımlarda bulunmaktadır.

Söz konusu tahsis işlemleri amatör spor kulübüne yapılan ayni vardım niteliğindedir. Nitekim; T.C. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 05.02.2007 tarihli E.2006/41800 K2007/1193 No.lu kararında ayni yardımın nasıl yorumlanması gerektiğine açıklık getirmiş, ışık tutulmuştur. Kararda “Ayni yardımdan amaç, sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan bir yardımdır.”

15’inci maddesinin h bendinde Belediyenin Yetki ve imtiyazları arasında gösterilen mahalli müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesis etmek,

18’inci maddesinde Belediye Meclisinin görev ve yetkilerinde;

“e) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesisine karar vermek.

p) Yurt içindeki ve İçişleri Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve mahallî idare birlikleriyle karşılıklı iş birliği yapılmasına; kardeş kent ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek amacıyla kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler gerçekleştirilmesine; bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar vermek” hükümleri yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri başlıklı 38’inci maddesinin;

”b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.

e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.

m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak, görevleri olarak tanımlanmıştır.

Kaldı ki; Belediye Kanunu’nun "Diğer Kuruluşlarla İlişkiler başlıklı 75’inci maddesi birinci fıkrasında Belediyeler, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda c) bendinde sayılanlarla ortak hizmet projeleri gerçekleştirilmesine imkan verilmiş ve yine en son 6360 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ile 2’nci cümle olarak ilave edilen “Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir” düzenlemesi ile, bir demek olan spor kulüpleri ile de ortak hizmet projeleri gerçekleştirilmesine izin verilmiştir. Bu maddeye yapılan ek fıkra ilavesi ile de, Dernekler kanununun 10’uncu maddesi belediyeler için uygulanmayacağı belirtilerek, Demekler Kanununun 10’uncu maddesinde getirilen “... Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde 50’si oranında ayni veya nakdi katkı sağlayabilirler.” sınırlaması da kaldırılmış, ortak hizmet projelerinin tüm maliyetlerinin (ayni veya nakdi) belediyece karşılanmasının yolu açılmıştır.

Maddede; 2886 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine aykırı tahsis işlemi yapıldığı belirtilmişse de yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde anılan ihale kanununa aykırılık teşkil etmediği mevzuatın tahsise olanak sağladığı açıkça görülmektedir.

B- Söz konusu işlemler belediyemiz Stratejik Planı Amaçlarına uygun gerçekleştirilmiştir:

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun Stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme başlıklı 9’uncu maddesinde;

“Kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar.”

“Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar. …”

İlgili kanun maddesine dayanarak aşağıda belirtilen amaç ve hedeflerimiz belirlenmiştir.

Buna göre:

BELEDİYEMİZİN 2010-2014/2014-2019 YILLARINI KAPSAYAN STRATEJİK AMACIMIZ

Kentsel Gelişimdir.

...lilerin sağlıklı, kaliteli ve çağdaş yaşam standartlarında bir yaşam sürdürebileceği, yaşayanların haklarını ön plana alan belediyecilik hizmetlerini sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda stratejik hedefimiz: ...’i kültürel, sosyal ve bilimsel faaliyetlerin ön plana çıktığı, kararların yönetişim anlayışıyla alındığı bir kültür, sanat, eğitim ve bilim kenti yapmaktır. Stratejik Hedefimizde ...'in yaşam boyu spor kültürünün içselleştirdiği bir spor kenti olmasını sağlamak için ilgili yılları kapsayan Performans programındaki Hedefimiz: ...lileri spor yapmaya teşvik edecek aktivite ve organizasyonlar düzenlemektir. 2015 ve 2016 yılı Faaliyet Raporlarımız incelendiğinde görüleceği üzere stratejik hedeflerimiz doğrultusunda gerçekleşmiş çok sayıda faaliyetlerimiz bulunmaktadır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nda ve 5253 Sayılı Dernekler Kanunu’nda derneklerin tanımı; kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı w gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi toplulukları olarak tanımlanmıştır. Demekler Kanununun 14’üncü maddesinde “Gençlik ve Spor Kulüpleri”ne yönelik düzenleme de şöyledir. “Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu kulüpler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı bulunduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.” denilmektedir.

Kulüplerin kuruluş amaçları ve mevzuatlarında öngörülmüş denetim mekanizmaları dikkate alındığında, yapılan nakdi veya ayni yardımlar veya diğer desteklerden dolayı bir kar veya kazanç paylaşımları söz konusu olamayacağı açıktır. Kuruluş amacına yönelik faaliyetlerin sürdürülebilirliği ve devamlılıklarının sağlanması ile toplumsal ve sosyal fayda esastır. Diğer yandan, Belediyelerin de verilmiş görevleri arasında gençlik ve spor hizmetlerini yapma veya yaptırma yükümlülükleri sorumlulukları bulunmaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Mal Yönetiminde Etkililik ve Sorumluluk Başlıklı 48’inci maddesinde ise;

“Kamu idarelerine ait malları edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uysun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılır.” denilmekte olup, yapılan yardımlarla kimseye çıkar veya kazanç sağlanmamış, ilgili ilkeye göre hizmetin amacına uygun olması adına yapılan işlemler kamu kaynağında artışa engel olmamakla birlikte Kamu zarara uğratılmamıştır.

Stratejik plan ve performans kapsamında konulan hedeflerin gerçekleşmesi için alınan kararların uygulanmasında gerçekleşen fazla ödemeler, tahsis ve kiralamalar kamu zararı olarak değerlendirilemez. Genel çerçeveden baktığımız zaman yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirildiğinde topluma karşı yüküm ve sorumlulukların gerçekleştirilmesinde bu karar ve işlemlerin kamu zararına yol açması olarak nitelendirilmemesi gerekmektedir.

C- Söz konusu işlemlere olumlu emsal nitelikte Sayıştay kararlan mevcuttur. Nitekim, temyize konu ilamda Savcı tarafından verilen görüşte savunmalar yeterli görülmüş ve ilişiksiz kararının verilmesinin uygun olduğu belirtilmiştir. Yine İlamda Karşı Oy kullanan üye “5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14. üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, belediyenin sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi vereceği, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapacağı ve gerekli desteği sağlayacağı hüküm altına alınmıştır. Konu bu açıdan değerlendirildiğinde kamu zararına neden olunmamıştır.

... Belediyesi 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yapacağı ihaleler ile taşınmazlarını kiraya vermesi gerekirken ATM yeri, kafeterya ve dükkan gibi yerler mevzuata aykırı bir şekilde ... Belediye Spor Kulübüne tahsis edilmiştir. Yapılan tahsis neticesinde adı geçen kulübe bir menfaat sağlanmış ise de 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde oluşmuş bir kamu zararından bahsetmek mümkün görülmemektedir.

Bu itibarla, ...TL için ilişilecek husus bulunmadığına …” demiştir.

D- Yapılan iş ve işlemler mevzuata uygun olmakla birlikte, söz konusu tahsis işlemleri iptal edilerek ortadan kaldırılmıştır.:

-... Tarih ve ... sayılı tahsise ilişkin Encümen Kararı ... tarih ... sayılı Encümen Kararı ile iptal edilmiştir.

-... Tarih ve ... Karar sayılı ... ... Kafeterya tahsisine ilişkin Meclis Kararının ... tarih ve ... sayılı Meclis Kararı ile Kafeterya tahsisinin iptaline karar verilmiştir.

-... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı ATM yerlerinin tahsisine ilişkin meclis kararları ... Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı karan ile “... Belediye Meclisinin almış olduğu ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı meclis kararının iptali ve bu karara istinaden ... Belediyesi ile ... Belediyespor Kulübü arasında imzalanan ... tarihli protokolün iptal edilmesi” kararı verilmiştir. (Ek-1).

E- Kaldı ki ... Belediyespor Kulübü Derneği Tüzüğüne göre Derneğin feshi halinde mal varlığı ...ne devredilecektir.:

... Belediyespor Kulübü Demeği ... Belediye Başkanı, meclis üyeleri ve çalışanlarının kurucu üyeliği ile kurulmuş olup, halen yönetiminde belediyemiz meclis üyeleri ve çalışanları bulunmaktadır. Belediyemiz ile kulüp arasında belediyemiz stratejik hedefleri doğrultusunda spor ve sporcuyu geliştirmek adına birçok ortak hizmet projesi düzenlenmiş ve halen devam etmekte olan ortak hizmet projelerimiz bulunmaktadır. Ayrıca, ... Belediyespor Kulübü Demeği Tüzüğünün Derneğin feshi başlıklı 28. maddesinin son cümlesin de; “Fesih halinde derneğin mal varlığı ...ne devir edilir.” düzenlemesi bulunmaktadır (Ek:2). Bu düzenleme ile demek kapanması halinde edinmiş olduğu tüm mal varlığını belediyeye devredecektir.

Sonuç olarak; Yukarıda belirttiğim gibi yapılan iş ve işlemler; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14., 15., 18. ve 38’inci maddelerinin verdiği görev ve yetkiye dayalı olarak ayni yardım niteliğinde olup, KAMU YARARINA’dır. Kaldı ki Demek tüzüğünün 28’inci maddesi gereğince de mal varlığı derneğin feshi halinde belediyeye kalacaktır. Yapılan işlemler daha önce savunmalarımda da belirttiğim gibi ayni yardım niteliğinde olduğundan 5393 sayılı Belediye Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrolü Kanunu hükümlerine aykırılık teşkil etmemektedir.

Anayasamızın “sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler” bölümünde “gençliğin korunması” başlıklı 58’inci maddenin ikinci fıkrasında devletin geçlere alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden suçluluk, kumar vb. kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alacağı düzenlenirken “sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesinde ise devletin her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alacağı sporun kitlelere yayılmasını teşvik edeceği ve başarılı sporcuyu koruyacağı hükme bağlanmıştır.

Ancak bilindiği gibi dünyanın en genç nüfuslarından birine sahip olan ülkemizin, devlet eliyle spor kulüplerine ve sporculara gerekli destekleri sağlayarak, farklı sporları özendirerek, yetenekleri keşfederek yeterli sayıda, branşta ve nitelikte başarılı sporcular yetiştirememesi, uluslararası müsabakalarda, dünya şampiyonalarında, olimpiyatlarda başarılar elde edememesi utanç verici ve üzücü boyuttadır. Bu nedenle, mahallinde çeşitli etkinliklerle sporun özendirilmesi kitlelere yayılması, yaygınlaştırılması; fırsatlar verilerek yeteneklerin ortaya çıkarılması; ehil ellerde alt yapıdan sporcular yetiştirilmesi; beden ve ruh sağlığı açısından da yaşam tarzı haline getirilmesi önem kazanmıştır. Diğer yandan genç neslin kötü alışkanlıklardan uzaklaştırılarak, sokaklardan çekilerek, kapalı alanlardan çıkarılarak çeşitli spor, sanat, kültür faaliyetlerine dahil edilerek daha mutlu, toplumla barışık, kendine güvenen ve başarılı bireyler yetiştirilmesi, kültürel değerlerin korunması açısından Belediye Kanunu’nun 13’üncü maddesinde belirtilen hemşeri hukukunun gereğidir. Aynı şekilde; gerek maddi imkansızlıklar, gerekse kültürel farklılıklar sebebiyle kentlerde oluşan yabancılaşma, hareketsiz, monoton, içe kapanık yaşam alışkanlıkları nedeni ile artan toplum ve sağlığını ve güvenliği yakından ilgilendiren sosyalleşememe sonucu şiddet eğilimleri, yalnızlaşma, ruhsal rahatsızlıklar, obezite gibi toplumsal tehditlerin mümkün oldukça önlenmesi Kanunun 38. maddesi m bendinin “belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak” hükmü ile bizzat belediye başkanına verilmiş görevdir.

Diğer yandan, sporun geniş halk kitlelerine yayılması ve spor kültürünün geliştirilmesi açısından, sporun asli ve vazgeçilmez unsurunun spor kulüpleri olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Spor kulüplerinin ise, ihtiyacı tek başına karşılayabilecek durumda olmamaları nedeniyle, bu konudaki beklenti ve her türlü destek görevi, kamunun halka en yakın kurumu olan belediyelere yöneltilmiştir.

Belediyemiz hizmet ve görevlerini yerine getirirken en önemli şartlarından mahalli müşterek nitelikte olan yöre halkının ihtiyaçlarına yönelik hizmetleri en uygun yöntemlerle ve katılımcılık esasına dayalı tüm paydaşlarımızın beklentilerini karşılayan kurumsal ve sosyal sorumluluk anlayışımız doğrultusunda insan odaklı, uygulamada öncelikle Uluslararası Sözleşmelerle belirlenmiş tüm haklara saygılı ve mevzuatlara uygun şekilde uygulamaktadır.

415.818 nüfusa sahip ... Belediyemizin, ... Belediye Spor Kulübü Derneği’ne yapılan tahsis işlemleri, spor hizmetlerinin kesintisiz sürdürülebilir olması, 5393 sayılı kanunun ve ilgili tüm mevzuatın verdiği imkanlar dahilinde, ölçülerde ve özelliklerde yapılmışlardır. Kamusal, sosyal bir zorunluluk ve Belediye açısından bir sorumluluk en uygun yöntemlerle yerine getirilmiştir. Mevzuata aykırı iş ve işlem yapılmamış, kamu kaynağında artışa engel olunması sonucu kamu zararına yol açılmamıştır.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda izah edilen ve re’sen nazara alınacak sebeplerle; Öncelikle duruşma talebimizin kabulü ile Sayıştay 6. Dairesinin 20/03/2018 tarih ve 2016/... sayılı ilamının 8. Sıra No’su ile hakkımızda verilen kamu zararına ilişkin kararının TEMYİZEN incelerek KALDIRILMASINA karar verilmesini arz ve talep ederiz. Saygılarımızla.”

Denilmektedir.

Başsavcılık mütalaasında ise;

“... ... Belediyesi 2016 yılı hesabının 6’ncı Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen ... tarihli Karar ve ... no.lu ilamın 8’inci maddesinde yer alan tazmin hükmünü harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sıfatları 62 kişi tarafından ilgi yazı ekinde gönderilen temyiz dilekçesi incelendi.

Temyiz dilekçesinde özetle; 5393 sayılı Kanunun 14, 15, 18 ve 38’inci maddelerine göre, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun Stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme başlıklı 9’uncu maddesine ve 48’inci maddesine göre, ayrıca 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununda ve 5253 Sayılı Dernekler Kanununda derneklerin tanımı başlıklı maddeleri dikkate alındığında yapılan işlemin tamamen hukuki olduğu ve belediyenin hizmet alanıyla ilgili ortak çalışma yapılmasının mevzuat açısından hiçbir sakıncasının olmadığı, ayrıca ... Belediyespor Kulübü Derneği Tüzüğüne göre Derneğin feshi halinde mal varlığı ... Belediyesine devredileceği için ayrıca bir kamu zararından bahsetmenin de mümkün olmadığı belirtilerek tazmin edilen tutarın bereatini talep etmişlerdir.

Dosya münderecatının incelenmesi sonucunda; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15’inci maddesinin (h) bendinde; "Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.", belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.

5393 sayılı Kanunun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14’üncü maddesinde yer alan "Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar," hükmü gereği belediyenin görev ve sorumlulukları arasında amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak da yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde ilçede spor faaliyetlerini yürüterek toplumsal fayda sağlayan ... Belediyesi Spor Kulübü Derneği'ne yapılan tahsis İşlemi, Belediye Kanunu'nun 14’üncü maddesinde öngörülmüş ve belediyelerce yerine getirilmesi gereken hizmetlere ilişkin olup tahsis esasen Belediyelere kanunla tevdi edilen görevleri yerine getiren bir kuruluşa yapılmıştır.

... Belediyesi Spor Kulübüne bedelli ve bedelsiz olarak kiralama suretiyle intifa hakkı tesis edilmiştir, tesis edilen kullanma hakkına ilişkin üçüncü bir müstecire kiralanmasına ilişkin herhangi bir sınırlamada getirilmemiştir bu nedenle yapılan işlem mevcut mevzuat çerçevesinde hukukidir.

Bu itibarla, temyiz talebinin kabulü ve ... sayılı ilamın 8’inci maddesi ile ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz ederim.”

Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... Belediyesi’ne ait taşınmazların bir kısmının ... Belediyesi Spor Kulübü Derneği’ne tahsis edildiği görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.” denilmek suretiyle belediye meclisine taşınmaz malları tahsis yetkisi verilmiştir. Meclisin bu yetkisini nasıl ve ne şekilde kullanacağı ise aynı Kanun’un “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin (d) bendi ile hüküm altına alınmış olup, söz konusu maddede “Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

…

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.” denilmektedir.

Yukarıda yazılı mevzuat hükümleri gereği belediyeler, meclis kararı ile taşınmazlarını mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına bedelli veya bedelsiz olarak süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bunun dışında herhangi bir gerçek veya tüzel kişiye tahsis yapılamaz.

Anılan Kanun'un “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin (f) bendi ile belediye başkanına “Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek” görevi verilmiş olup, belediye başkanının 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde hükme bağlandığı üzere sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde kullanımını sağlamak konusunda meclislerine karşı sorumlulukları mevcuttur.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” ve “İhale usulleri” başlıklı 35’inci maddesinde ise; "Bu Kanunun 1’inci maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır;

a) Kapalı teklif usulü,

b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü,

c) Açık teklif usulü,

d) Pazarlık usulü,

e) Yarışma usulü.

İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir.” denilmek suretiyle idarelerin bu Kanuna tabi işlerde uygulayacakları ihale usulleri hükme bağlanmıştır.

Her ne kadar 5393 sayılı Kanun’un “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

b) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir. …” denilmiş olsa da burada ifade bulan ayni yardımdan kasıt; bütçe ile verilen ödenek dahilinde amatör spor kulüplerine gerekli spor amaçlı kullanılacak malzeme ve benzeri ürün yardımı olduğu açıktır.

5018 sayılı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde de; “Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmektedir.

... Belediyesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre yapacağı ihaleler ile taşınmazlarını kiraya verip kira bedelini Belediye bütçesine gelir kaydetmesi gerekirken Belediye’ye ait 46 adet ATM yerinin ... tarih ... sayılı meclis kararıyla, 1 adet kafeteryanın ... /... tarih ve sayılı encümen kararıyla yine 1 adet kafeteryanın ... /... tarih ve sayılı meclis kararıyla, 2 adet dükkanın ise ... tarih ve ... sayılı meclis kararıyla ... Belediyesi Spor Kulübü Derneği’ne ihale yapılmaksızın tahsisi yapılmıştır. Öte yandan piyasa şartlarının çok altında bedellerle spor kulübüne tahsis edilen bu yerler, Kulüp tarafından kiralayan sıfatıyla özel şahıs ve şirketlere gerçek ekonomik değerleri ile kiralanmıştır.

Belediye tasarrufunda olan yerlerin kiraya verilmesi neticesinde belediyenin gelir elde edeceği açıktır. Belediye tasarrufunda bulunan yerin düşük bedelle ... Belediyesi Spor Kulübü Derneği’ne tahsis edilmesi ve kulübün de bu yerleri gerçek ekonomik değerleri ile özel şahıslara kiraya vermesi sonucu belediye gelir kaybına uğradığından kamu zararına sebep olunmuştur.

Savunmalarda tahsislerin belediye tarafından yerine getirilmesi gereken hizmetlere ilişkin olarak ve belediyeye kanunlarla tevdi edilen görevleri yerine getiren bir kuruluşa yapıldığı ifade edilmişse de; amatör spor kulüplerine nasıl ve ne şekilde yardım edileceği 5393 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde hüküm altına alınmıştır. ... Belediyesi de bu madde kapsamında amatör spor kulübü olan ... Belediyesi Spor Kulübüne gerekli destek sağlamak için belediye bütçesinden yardım yapmaktadır.

Yukarıda yazılı mevzuat hükümleri gereği belediyeler, meclis kararı ile taşınmazlarını sadece mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına bedelli veya bedelsiz olarak süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. ... Belediyesi Spor Kulübü için alınan tahsis kararı 75’inci maddenin (d) bendi hükmüne aykırılık teşkil etmektedir.

Savunmalarda Encümen kararının alınma tarihi ve kamu zararının tespiti bakımından zamanaşımına uğradığı, ... tarih ve ... sayılı tahsise ilişkin Encümen Kararının ... tarih ... sayılı Encümen Kararı ile iptal edildiği, Kafeteryanın tahsisinin ise ... tarih ve ... sayılı Meclis Kararı ile iptaline karar verildiği, dolayısıyla kamu zararı olarak nitelendirilen mevzuata aykırı kararlar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasına istinaden tespit edilebilecek mevzuata aykırı alınan kararların ortadan kalktığı da belirtilmişse de; yapılan tahsisler kapsamında adı geçen Spor Kulübü 2016 yılında kira gelirlerini tahsil etmeye devam etmiştir. Kamu zararı yapılan tahsis nedeniyle 2016 yılında Belediyenin mahrum kaldığı gelir üzerinden hesaplandığından zamanaşımı da söz konusu değildir.

Yapılan savunmalarda spor kulüplerine tahsis yapılabileceğine ilişkin 2013 yılı 106 sayılı karar ve 129 ilam no.lu Sayıştay 5’inci Dairesinin kararı ile Sayıştay Temyiz Kurulu'nun kararlarının bulunduğu ifade edilmiş ise de; bahsi geçen Temyiz Kurulunun 20.05.2015 tarih ve 40535 tutanak numaralı kararı dairenin vermiş olduğu tazmin kararının tasdikidir. Yine Temyiz Kurulunun bu kararına karşı sorumluların yapmış olduğu karar düzeltme başvurusu da anılan Kurulca 04.10.2016 tarih ve 42200 tutanak no.lu ilamla reddedilmiştir. Ayrıca 2017/1 Esas no.lu Sayıştay Genel Kurulu’nun almış olduğu İçtihadı Birleştirme Kararında da belediyelere ait taşınmazların spor kulüplerine tahsis edilemeyeceğine karar verilmiştir.

Sorumluların itiraz dilekçelerinde; T.C. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 05.02.2007 tarihli E.2006/41800 K.2007/1193 No.lu kararında ayni yardımın nasıl yorumlanması gerektiğine açıklık getirmiş, ışık tutulmuştur. Kararda “Ayni yardımdan amaç, sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan bir yardımdır.” İddiasına yer verilmiş ise de, söz konusu Yargıtay kararının SGK prim hesabı ile ilgili olduğu ve taşınmaz tahsisinin ayni yardım olduğuna ilişkin bir tanımın yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, kamu taşınmazlarının üçüncü şahıslara kiralanması ile ilgili olarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre bir ihale yapılması ilkesi bulunmaktadır. Şöyle ki örnek olarak;

5216 sayılı Yasanın 26’ncı maddesinde;

“…Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin %50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir. Ancak, bu yerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.” Düzenlemesinde olduğu gibi, belediye tarafından ihale yapılmaksızın belediye şirketine yapılan devirlerde, belediye şirketinin üçüncü şahsa kiralama aşamasında ihale yapılması zorunluluğu getirilmiştir. Burada amaç, belediye taşınmazının veya işletmesinin ihale yapılmaksızın üçüncü kişilerin kullanımına geçmemesidir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir. Belediye şirketinin üçüncü şahsa kiralama aşamasında 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale yapılması zorunluluğu aynı zamanda belediye tarafından yapılan yardımın miktarının/tutarının belirlenmesi açısından da önemlidir. İhale yapılmaksızın yapılacak tahsislerde belediyenin yapmış olacağı yardımın tutarı da belirlenemeyecek ve muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtmasının da önüne geçilecektir. Oysaki spor kulübüne ne kadar yardım yapıldığının belediyenin kendisi tarafından bilinmesi gerektiği gibi söz konusu beldede yaşayan hemşerilerin de bilmesi gerekmektedir. Bu aynı zamanda şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkesinin bir gereğidir.

Son olarak konu ile ilgili 2017/1 Esas no.lu Sayıştay Genel Kurulu’nun almış olduğu İçtihadı Birleştirme Kararında;

“Belediyenin muhtelif taşınmazlarının doğrudan Belediye Meclisi kararı ile Marmaris Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübüne tahsis edilmesi işleminin, 2886 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla bir kiralama yapılmamış olması nedeniyle kiralama olarak kabul edilemeyeceği,

Yine söz konusu taşınmaz tahsisinin, 5393 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ‘‘amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar" hükmü kapsamında mütalaa edilemeyeceği,

Belediye Meclisi kararı ile taşınmaz tahsisinin, 5393 sayılı Kanun’un 69’uncu maddesindeki özel hükümler hariç olmak üzere, ancak 5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi ile 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi çerçevesinde ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılabileceği, bu nedenle kamu kurum ve kuruluşu niteliği taşımayan Marmaris Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübüne yapılan taşınmaz tahsisinin mevzuata aykırı olduğu,

Değerlendirilmiştir.

SONUÇ

Belediyelere ait taşınmazların belediye meclisi kararı ile spor kulüplerine tahsis edilmesine imkân bulunmadığına ve içtihadın Temyiz Kurulunun 04.10.2016 tarihli ve 42200 tutanak sayılı ilamı doğrultusunda birleştirilmesine 16.10.2017 tarihinde çoğunlukla karar verildi.”

Denilmek suretiyle konu karara bağlanmıştır.

Bu itibarla sorumlu iddialarının reddedilerek ... sayılı İlamın 8’inci maddesiyle, ... Belediyesi tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre yapacağı ihaleler ile taşınmazlarını kiraya verip kira bedelini Belediye bütçesine gelir kaydetmesi gerekirken Belediye’ye ait 46 adet ATM yerinin ... tarih ... sayılı meclis kararıyla, 1 adet kafeteryanın ... /... tarih ve sayılı encümen kararıyla yine 1 adet kafeteryanın ... /... tarih ve sayılı meclis kararıyla, 2 adet dükkanın ise ... tarih ve ... sayılı meclis kararıyla ... Belediyesi Spor Kulübü Derneği’ne ihale yapılmaksızın tahsis edilmesi sonucu ...TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(2’nci Daire Başkanı ...’ın kamu zararı tutarı KDV ilave edilmek suretiyle hesaplanması gerekir, Üye ...’in kamu zararı tutarı soruşturma ile belirlenmesi gerekir, Üye ... ile Üye ...’ün savunmalarda belirtilen gerekçeler ile ilam hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir, yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı,)

Karar verildiği 03.04.2019 tarih ve 45982 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

2’nci Daire Başkanı ...’ın;

Kamu zararı tutarı KDV ilave edilmeksizin hesaplanmıştır. Oysa, kamu zararı tutarının KDV ilave edilmek suretiyle hesaplanması gerektiğinden ilam hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye ...’in;

Kamu zararı tutarının bu şekilde hesaplanması doğru bulunmamıştır. Kamu zararı hesabı piyasa fiyat araştırması/soruşturması yapılmak suretiyle hesaplanmalıydı. Bu nedenle ilam hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye ... ile Üye ...’ün;

Sorumluların savunmalarında belirtildiği üzere ... ilçesinin kendine özgü özellikleri (nüfusunun çokluğu, sporun yaygın olması vb.) nedeniyle yapılan uygulama kamu zararına neden olmamıştır. Bu nedenle, ilam hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.