Sayıştay 6. Dairesi 43616 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 6

• Dosya No: 43616

• Tutanak No: 45619

• Tutanak Tarihi: 13.02.2019

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediye Hukuk İşleri Müdürlüğünde görevli Hukuk İşleri Müdür Vekili kişi ile Avukat’a ödenen avukatlık vekâlet ücretlerinin toplam vergi matrahına dâhil edilmemesi nedeniyle gelir vergisinin eksik tarh ve tahakkuk edilmesi.

2. 266 sayılı ilamın 18. Maddesiyle; ... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde görevli Hukuk İşleri Müdür Vekili ... ile Avukat ...’ye ödenen avukatlık vekâlet ücretlerinin toplam vergi matrahına dâhil edilmemesi nedeniyle gelir vergisinin eksik tarh ve tahakkuk edilmesi sonucu ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Sorumlulardan Gerçekleştirme Görevlisi ... ile Harcama Yetkilisi ..., Gerçekleştirme Görevlileri ..., ... göndermiş oldukları temyiz dilekçesinde özetle;

... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünden maaşlarını alan Hukuk İşleri Müdür Vekili ... ile Avukat ...'ye ödenen vekâlet ücretlerinden kesilen gelir vergisi tutarının aynı takvim yılı içerisinde aynı personellere ödenen ücretten kesilen gelir vergisi tutarına dâhil edilmeyip gelir vergisi tarifesinin bir üst dilime geçmemesi sonucu daha düşük oranda gelir vergisi ödenmesine sebebiyet verilerek toplam ....-TL tazmin hükmüne ilişkin olarak Sayıştay 6. Dairesinin yukarıda tarih ve numarasını verdiği ilamın hukuka, hukukun genel ilkelerine ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu, Şöyle ki;

1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 164. Maddesi “Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder.” Hükmünde olduğunu,

Belediye avukatı olarak belediye tüzel kişiliği adına Avukat Biram Kasapoğlu ile Avukat ...’nin girmiş olduğu ve kazanılan davalar sonucunda karşı tarafın vergi tevkifatı yaparak belediye bütçesinde ilgili fasılda toplanan vekâlet ücretlerinden, her yıl belirlenen miktarda paranın taraflarına ödendiğini,

Konu, Avukatların aldığı meblağın her ay belediyeden aldıkları ücret ile birleştirilip birleştirilmeyeceği hususu olduğunu,

Öncelikle bu alınan meblağın Gelir Vergisi Kanunu’nun ifadesi içerisinde vergiye tabi olup olmadığının incelenmesinin gerektiğini,

2709 Anayasa’nın “Vergi Ödevi” başlıklı 73. maddesinin 3. paragrafı “VERGİ, RESİM, HARÇ VE BENZERİ MALÎ YÜKÜMLÜLÜKLER KANUNLA KONULUR, DEĞİŞTİRİLİR VEYA KALDIRILIR.” Hükmünde olduğunu,

Söz konusu Anayasa hükmüne göre bahse konu gelir 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61. maddesine göre ücret midir? 61. maddenin 1. paragrafı “Ücret, işverene tabi belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.” Hükmünde olduğunu, aynı maddenin 3. paragraf başlığında da “Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır.” denilerek 6 bend halinde nelerin ücret sayılacağının ayrıntılı olarak belirtildiğini, 62. maddenin 1. paragrafında da “İşverenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dâhilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.” diye belirtildiğini,

Yukarıda sözü edilen gelir vergisi kanununun 61. maddesine göre ücret olarak vergilendirilecek kazançlar içerisinde avukatlık ücretinin sayılmadığını,

Ayrıca, kazanılan davalar sonucu bu vekâlet ücretini belediyeye ödeyen kişilerin de yukarıda belirtilen 62. maddeye göre de kendisinin işvereni olmadığını,

Anılan gelirin vergiye tabi olduğu varsayılsa dahi; Gelirin toplanması ve beyanı yönünden de sonucun değişmeyeceğini, Gelir Vergisi Kanunu’nun 85. maddesinin 1. paragrafının “Mükellefler, 2. maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.” Denildiğini, Toplama yapılmayan haller başlıklı 86. maddenin 1. paragrafında “Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.” Hükmünde olduğunu, aynı maddenin 1/b bendinde “Tek işverenden alınmış ve tevkif sureti ile vergilendirilmiş ücretler” için toplama yapılmayacağının yasa hükmü olarak belirtildiğini,

Sonuç olarak, vekâlet ücreti adı altında tarafına ödenen meblağın Gelir Vergisi’ne tabi olmadığını, kaldı ki, Gelir Vergisi’ne tabi olduğu düşünülse bile yıllık ücret ile birleştirilemeyecek gelirlerden olduğunun da yukarıda açıklandığını, bu nedenle de avukatların kurumdan almakta olduğu aylık ücret üzerine bu rakamların ilavesi sonucu Gelir Vergisi adı altında tarafından uyuşmazlık konusu meblağın istenilmesinin hukuka uygun olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık Mütalaasında;

“Dairesince, Belediye Hukuk İşleri Müdürlüğünde görevli Hukuk İşleri Müdür Vekili ... ile Avukat ...’ye ödenen vekalet ücret tutarının, aynı takvim yılı içerisinde aynı personele ödenen ücrete dahil edilmeyerek, kümülatif vergi matrahı baz alınarak tabi olunan gelir vergisi tarifesinin belirlenmemesi nedeniyle, gelir vergisinin eksik tarh ve tahakkuk ettirilmesi sonucu oluşan kamu zararının, sorumlulardan tazminine karar verilmiştir.

Sorumlu savunmasında, vekâlet ücreti adı altında avukatlara ödenen meblağın gelir vergisine tabi olmadığını, tabi olsa bile yıllık ücret ile birleştirilmeyecek gelirlerden olduğunu, belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sorumlunun ilk savunmasındaki ileri sürdüğü hususları tekrarladığı görülmektedir. Yeni bir bilgi ve bulgu bulunmamaktadır.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ;

266 sayılı ilamın 18. Maddesiyle; ... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde görevli Hukuk İşleri Müdür Vekili ... ile Avukat ...’ye ödenen avukatlık vekâlet ücretlerinin toplam vergi matrahına dâhil edilmemesi nedeniyle gelir vergisinin eksik tarh ve tahakkuk edilmesi sonucu ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 1’nci maddesinde;

“Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.” denilmektedir.

Yine aynı Kanunun 61’nci maddesinde;

“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...” hükmü,

"Vergi Tevkifatı" başlıklı 94 üncü maddesinde ise; "Kamu idare ve müesseseleri,...aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, . . . vergi tevkifatı yapılır. " hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereği gelir vergisi, aynı takvim yılı içerisinde elde edilen bütün gelir unsurlarının toplamı üzerinden ve her bir gelir dilimine ait oranlar üzerinden uygulanmalıdır. Hukuk İşleri Müdürlüğünde çalışan avukat ile Hukuk İşleri Müdürüne ödenen vekâlet ücretlerinin, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda gelir vergisinden istisna olan ödemeler içerisinde yer almaması nedeniyle, ücret sayılarak Gelir Vergisi Kanunu’nun 1, 61, 94, 103 ve 104’üncü maddeleri kapsamında gelir vergisi matrahı toplamına dâhil edilmesi gerekmektedir.

Sorumlular tarafından gönderilen ortak savunmada: Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesine göre ücret olarak vergilendirilecek kazançlar içerisinde avukatlık ücretinin sayılmadığı belirtilmişse de; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinin 1’inci paragrafında; “Ücret, işverene tabi belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.” ve aynı maddenin 3’üncü paragraf başlığında ise; “Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır.” denilerek tek tek nelerin ücret olarak sayılacağını belirtmek yerine, ücretin tanımının yapıldığı ve “çeşitli adlar altında ödenmiş olması onun mahiyetini değiştirmez” denilerek kapsamın tanımla sınırlandırılmamış olduğu, Kanunun 61’inci maddesinin lafzından açık olarak kanun koyucunun ücreti işverence işyerinde çalışanlara verilen para ve menfaatler olarak tanımlamış olduğu görülmektedir.

Ayrıca sorumlular savunmalarında; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 164’üncü maddesinin; “Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder.” hükmünde olduğunu, Belediye avukatı olarak belediye tüzel kişiliği adına Avukat ... ile Avukat ...'nin girmiş olduğu ve kazanılan davalar sonucunda karşı tarafın vergi tevkifatı yaparak belediye bütçesinde ilgili fasılda toplanan vekâlet ücretlerinden, her yıl belirlenen miktarda paranın taraflarına ödendiğini, konunun, avukatların aldığı meblağın her ay belediyeden aldıkları ücret ile birleştirilip birleştirilmeyeceği hususu olduğunu, avukatlık vekâlet ücretinin gelir vergisine tabi tabi olmadığını belirtmiş iseler de; ilgili kişiler, 02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin 14’üncü maddesine göre ödenecek vekâlet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve 07.08.2012 tarih ve 28347 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe göre Belediye lehine kazanılan davalar sonucu Belediyenin emanet hesabında toplanan paradan ilgili Yönetmeliğe göre belirlenen limitler dâhilinde pay almaktadırlar. Söz konusu kişiler kamu kurumunda ve kamu hukukuna tabi olarak çalışmaktadırlar ve belediyede vekâlet ücreti dağıtımı 1136 sayılı Avukatlık Kanuna göre değil, 659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameye göre yapılmaktadır. Bununla beraber sorguya konu edilen husus; “vekâlet ücretinin gelir vergisine tabi olup olmaması değil, ücret adı altında kesilen verginin aynı takvim yılı içerisinde elde edilen ücretlerle birleştirilmemesi neticesinde gelir vergisinin eksik tarh ve tahakkuk edilip eksik kesinti yapılması ”dır. Zaten ... Belediyesi, avukatlık vekâlet ücreti ödemesini ücret tanımı içinde değerlendirmiş ve uzun bir süredir gelir vergisi kesintisi yapmaya devam etmiştir. Sorumluların vekâlet ücretinin gelir vergisine tabi olmadığı şeklindeki savunmaları yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında kabul edilemez.

Bu itibarla 266 sayılı ilamın 18. Maddesiyle ... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde görevli Hukuk İşleri Müdür Vekili ... ile Avukat ...’ye ödenen avukatlık vekâlet ücretlerinin toplam vergi matrahına dâhil edilmemesi nedeniyle gelir vergisinin eksik tarh ve tahakkuk edilmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, oybirliğiyle,

Karar verildiği 13.02.2019 tarih ve 45619 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.