Sayıştay 6. Dairesi 43376 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 6

• Dosya No: 43376

• Tutanak No: 46495

• Tutanak Tarihi: 26.06.2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Taşıt kiralama bedellerinin araç kasko sigorta değerinin %2 sinin üzerinde ve yakıt giderleri dahil olarak belirlenmesi.

4. 245 sayılı ilamın 11 inci maddesinde; “Hizmet Alım Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar”ın 2 nci maddesi ile yapılan son düzenlemeye aykırı olarak, aylık kiralama bedellerinin araç kasko sigorta değerinin %2’sinin üzerinde ve yakıt giderleri dahil olarak belirlenmesi dolayısıyla … TL kamu zararına neden olunmuşsa da; bu tutar … Med. ve Str. Araşt. A.Ş.’den 19.12.2016 tarih ve 2016/49081 sayılı muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına, denilmiştir.

Sorumlu … (Gerçekleştirme Görevlisi) tarafından 245 sayılı ilamın 11 inci maddesine ilişkin olarak verilen temyiz dilekçesinde özetle;

Sorgunun 11 inci maddesinde … TL kamu zararına sebebiyet verildiği belirtilerek aylık hesaplar yapılarak tablo halinde sunulduğunu, Tablonun incelenmesi esnasında 2 adet emici ekskavatör ve 1 adet otobüsün hesaba dahil edilmediği bundan dolayı hesapta yanlışlık yapıldığının düşünüldüğünü,

Yapılan hesaplar neticesinde ... TL (kdv dahil) rakamın kamu zararından düşülmesi ve yükümlü firmanın hakedişinden kesilen ... TL ile toplam ... TL’nin kamu zararından düşülmesi ve kalan kamu zararının denetçiler tarafından yapılan hesaba göre ... TL olarak dikkate alınması hususunu aşağıda yapmış oldukları tablo ve yazı ekindeki faturaların incelenmesi ile anlaşılacağı kanaatinde olduklarını,

... KDV DAHİL

24.09.2014 tarih ve 310 sayılı Yönetim Kurulu Kararı uyarınca, gerek Kurumun iş ve işlemlerinin zamanında yapılması gerekse, On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiktik Yapılmasına Dair 6360 sayılı Kanun ile Kurumun mücavir alanına eklenen ilçe belediyeler ve bunlara bağlı köylerdeki su ve kanal hizmetlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla yapıldığını,

6360 sayılı Kanun ile … Büyükşehir Belediyesinin mücavir alan sınırlarının genişletilmesi sonucunda … Büyükşehir Belediyesine bağlanan birçok ilçe ve köylerde Genel Müdürlüğe ait bölge sorumlulukları (birimleri) bulunmadığından, mümkün olan en kısa sürede kadro oluşturulması ve bölge binalarının inşaatına başlanması zaruretinin doğduğunu,

Bu çerçevede, kuruma diğer ilçe ve köylerden gelen elemanlar için acil araç, gereç ve makine ihtiyacı doğduğunu, Bölge binaları hazır olmadığından dolayı yakıt için depo ve benzin istasyonları kurulamadığını, gönderilen makine ve araçlardan yakıtın çalınmaya başlaması ve henüz güvenlik personeli temin edilmemesi nedeniyle; 3 yıl süreli bir ihale yapılabilmesi mümkün iken ortaya çıkan bu olağanüstü duruma münhasır olmak üzere, 6 ay süreli bir ihaleyle ihtiyaçların teminine gidildiğini, diğer taraftan da prefabrik bölge binaları ile mazot depolarının inşaatına başlandığını,

Açıklanan bu koşullar altında, 6360 sayılı Kanun ile Nallıhan (160 km), Şereflikoçhisar (160 km), Beypazarı (100 km), Evren (200 km), Güdül (130 km), Çayırhan (130 km) gibi uzak ilçelere bir aracın sadece gidip dönmesinin 250 km’yi geçtiği göz önünde tutularak, söz konusu ihalenin yakıt dahil olmak üzere, araçların bir günde ortalama 250 km yol kat edeceği varsayımı altında bir olarak havuz sistemi oluşturularak gerçekleştirildiğini,

Daha sonra, ilgili firma tarafından bu araçlardaki şoförlerin bu beldelerden temin edilmesi ve park yerlerinin kiralanması nedeniyle;

a)Araçların günlük 100 km civarında yol yaptığının kontrol teşkilatı tarafından tespit edildiğini,

b)17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas Ve Usullerin 6.maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “panel ve pick-up tipi taşıtların” ibaresinden sonra gelmek üzere (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) ibaresinin eklenmesine dair 25.12.2014 tarih ve 2014/7039 sayılı Bakanlar Kurulunun 1.maddesi hükmü,

Dikkate alınmak suretiyle, arazide çalışan pick-up ve arazi binek araçlar haricindeki Genel Müdürlük oto garajına bağlı 30 adet binek araçlar; Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan "… a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil ), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşamayacaktır" şeklindeki hüküm çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle, yükümlü firmanın hakkedişinden, işin toplam süresine ilişkin olarak ... TL + KDV (Ek ödeme Emirleri) kesinti yapıldığını,

Görüldüğü üzere; sorguda söz konusu edilen ihale işlemlerinde;

• 6360 sayılı Kanunun Genel Müdürlüğün sorumluluk alanlarını genişletmesi nedeniyle ortaya çıkan acil ihtiyaçların karşılanması amacıyla ihalenin yakıt dahil olarak gerçekleştirildiğini,

• İhale konusu işin 3 yıl olarak yapılması mümkün iken, acil ihtiyaçların karşılanması amacıyla işin süresinin 6 ay olarak sınırlandırıldığını,

• Hizmet Alımı suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrası çerçevesinde, yükümlü firmanın hak edişinden ... TL+ KDV’ nin kesildiğini,

• 21.05.2015 tarihinde gerçekleştirilen Genel Müdürlük Bünyesinde Çalıştırılmak Üzere Kiralık Araç ile Beraber Şoför Hizmeti Alımı ihalesinin, anılan Usul ve Esasların 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrasındaki hükme göre gerçekleştirildiğini,

belirterek mevzuata aykırı davranma kasıt ve niyetinin bulunmadığını ve kamu zararının oluşmadığını, bu açıklamalar doğrultusunda hesapların tekrar incelenerek yeniden değerlendirilmesini istemiştir.

Fer’i müdahil firma adına Av. … tarafından verilen dilekçede aynen:

“Tazmin Hükmünün Konusu

… Medya ve Strj. Arş. A.Ş. yüklenimindeki "… Genel Müdürlüğüne Bağlı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığında Kullanılmak Üzere Çok Kapsamlı (136 Adet) Araç Kiralama Hizmet Alım İşi'nde araçların aylık kiralama bedellerinin kasko sigorta değerlerinin %2 sinin üzerinde belirlenmesi ve yakıt hariç ihale edilmesi gerekirken günlük 250 km yakıt dahil şekilde ihale edilmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkindir.

Ancak, söz konusu …Genel Müdürlüğüne Bağlı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığında Kullanılmak Üzere Çok Kapsamlı (136 Adet) Araç Kiralama Hizmet Alım İşi'nde mevzuata aykırılık bulunmadığı gibi kamu zararı da mevcut değildir. Şöyle ki;

1. İlamın 11 nci maddesinde … TL kamu zararına sebebiyet verildiği belirtilerek aylık hesaplar yapılarak tablo halinde sunulmuştur. Tablonun incelenmesi esnasında 2 adet emici ekskavatör ve 1 adet otobüsün hesaba dahil edilmediği bundan dolayı hesapta yanlışlık yapıldığı düşünülmektedir. Yapılan hesaplar neticesinde ... TL (kdv dahil) rakamın kamu zararından düşülmesi gerekmektedir.

2. 24.09.2014 tarih ve 310 sayılı yönetim kurulu kararı uyarınca, gerek kurumun iş ve işlemlerinin zamanında yapılması gerekse, On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 6360 sayılı Kanun ile kurumumuzun mücavir alanına eklenen ilçe belediyeler ve bunlara bağlı köylerdeki su ve kanal hizmetlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla yapılmıştır.

6360 sayılı Kanun ile … Büyükşehir Belediyesinin mücavir alan sınırlarının genişletilmesi sonucunda … Büyükşehir Belediyesine bağlanan birçok ilçe ve köylerde Genel Müdürlüğe ait bölge sorumlulukları (birimleri) bulunmadığından, mümkün olan en kısa sürede kadro oluşturulması ve bölge binalarının inşaatına başlanması zarureti doğmuş, bu çerçevede, kuruma diğer ilçe ve köylerden gelen elemanlar için acil araç, gereç ve makine ihtiyacı doğmuştur. Bölge binaları hazır olmadığından dolayı yakıt için depo ve benzin istasyonları kurulamamıştır. Gönderilen makine ve araçlardan yakıtın çalınmaya başlaması ve henüz güvenlik personeli temin edilmemesi nedeniyle; 3 yıl süreli bir ihale yapılabilmesi mümkün iken ortaya çıkan bu olağanüstü duruma münhasır olmak üzere, 6 ay süreli bir ihaleyle ihtiyaçların teminine gidilmiş, diğer taraftan da prefabrik bölge binaları ile mazot depolarının inşaatına başlanmıştır. Bu husus, ilgililerin savunmalarında da ver bulmuştur.

3. Açıklanan bu koşullar altında, 6360 sayılı Kanun ile Nallıhan (160km),Şereflikoçhisar (160km), Beypazarı (100km), Evren (200km), Güdül (130km), Çayırhan (130km) gibi uzak ilçelere bir aracın sadece gidip dönmesinin 250 km' yi geçtiği göz önünde tutularak, söz konusu ihale yakıt dahil olmak üzere, araçların bir günde ortalama 250 km yol kat edeceği varsayımı altında bir olarak havuz sistemi oluşturularak gerçekleştirilmiştir.

4. Yukarıda da izah olunduğu üzere, 6360 sayılı Kanunun, Genel Müdürlüğün sorumluluk alanlarını genişletmesi nedeniyle ortaya çıkan acil ihtiyaçların karşılanması amacıyla ihale yakıt dahil olarak gerçekleştirilmiştir.

İhale konusu işin 3 yıl olarak yapılması mümkün iken, acil ihtiyaçların karşılanması amacıyla işin süresinin 6 ay olarak sınırlandırılmıştır.

İhalenin şeklini belirleme yetkisi idarenin takdirinde olan bir işlem olup, müvekkil şirket, yalnızca belirlenen usullerle ihaleye katılmıştır. Kabul anlamına gelmemek kaydı ile, bir kamu zararı oluşmuş dahi olsa, oluşan kamu zararında, müvekkil şirketin bir kusuru bulunmamaktadır. Buna rağmen, kamu zararı olarak tespit olunan … TL'nın müvekkilin hakedişlerinden kesilmesi de haksız ve de hukuki dayanaktan yoksundur.

İhalede belirlenen koşullarla iş yapılması mevzuata bir aykırılık teşkil etmediği gibi, yapılan usulle maliyetler düşürülmüş ve hizmetler hızlıca bitirilebilmiştir. İş bu temyiz konusu ilamda, kamu zararı oluşmadığı gerçeği karşısında, tazmin hükmünün kaldırılması gerekmektedir.

Yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle, kamu zararı iddiası ile tahsil olunan … TL'lik yersiz tahsilatın iadesi hükmü ile tazmin hükmünün kaldırılmasını talep ederim.

HUKUKİ SEBEPLER: 6085 Sayılı Sayıştay Kanunu'nun Temyiz İle İlgili Maddeleri, 5018 Sayılı Kamu Yönetimi Kanunu, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu, bu kanunlara göre çıkarılan ihale Yönetmelikleri, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve İlgili Mevzuat

SONUÇ VE İSTEM: … Genel Müdürlüğümün 2015 yılı hesabı ile ilgili olarak TC. Sayıştay 6. Dairesinin 18 Ekim 2017 Tarih, 245 İlam No'lu Karar ile yukarıda belirtilen Maddeler hakkında, kamu zararı bulunmadığından, kamu zararı iddiası ile yapılmış bulunan yersiz tahsilatlar konusunda, dairece verilen "ilişilecek bir husus kalmadığına" ilişkin hükümlerin kaldırılması, tazmin hükmünün kaldırılması ve özelikle müvekkil şirketler açısından yersiz tahsilatların iadesine hükmedilmesini vekaleten talep ederim.”

denilmiştir.

Başsavcılık mütalaası: Duruşmada Savcılık Makamı, Daire kararının tasdiki yönünde görüş bildirmiştir.

Duruşma talep eden sorumlular ve fer’i müdahil firma adına duruşmaya katılan Av. … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

02.10.2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazetede yer alan “Hizmet Alım Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar”ın 1 inci maddesi ile 17/3/2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendi;

“Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.” şeklinde değiştirilmiştir.

Kararın 2 nci maddesinde de, aynı Esas ve Usullerin 6 ncı maddesine;

“Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.”

fıkraları eklenmiştir.

06.11.2014 tarihinde ihalesi yapılan ve … Med. ve Str. Araşt. A.Ş. yükleniminde kalan “… Genel Müdürlüğüne bağlı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığında Kullanılmak Üzere Çok Kapsamlı (136 Adet) Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi”nde araçların aylık kiralama bedellerinin kasko sigorta değerlerinin %2 nin çok daha üzerinde belirlendiği ve yakıt hariç ihale edilmesi gerekirken günlük 250 km (aylık 7500 km) yakıt dahil şekilde ihale edildiği ve buna göre ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Anılan Kararın 3 üncü maddesinde bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte yalnızca sözleşmesi devam eden taşıt kiralamalarının sözleşme süresi sonuna kadar mevcut halleri ile devam edebilecekleri belirtmiştir.

Aynı kararın 4 üncü maddesinde de “Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.” hükmü yer almıştır.

Kararın 3 ve 4 üncü maddelerinden de anlaşılacağı üzere, bu düzenlemenin yayımlandığı tarih olan 02.10.2014 itibari ile sözleşmesi devam eden ihaleler hariç, bu tarihten sonra yapılan tüm ihalelerin bu düzenlemedeki esas ve usullere göre yapılması gerektiği açıktır.

Kaldı ki, İdare tarafından gerçekleştirilen bu ihaleye teklif veren firmalar, o zaman geçerli olan koşullara teklif vermişlerdir.

Temyiz dilekçesinde, kamu zararı hesabında 2 adet emici ekskavatör ve 1 adet otobüsün hesaba dahil edilmediği ve bundan dolayı hesapta yanlışlık yapıldığı, 6360 sayılı Kanun ile … Büyükşehir Belediyesinin mücavir alan sınırlarının genişlediği, bağlanan birçok ilçe ve köylerde Genel Müdürlüğe ait bölge sorumlulukları (birimleri) bulunmadığı, mümkün olan en kısa sürede kadro oluşturulması ve bölge binalarının inşaatına başlanması zaruretinin doğduğu, bu nedenlerle acil araç, gereç ve makine ihtiyacının ortaya çıktığı ifade edilerek taşıt kiralaması ile ilgili düzenlemeye uyulmaması nedeninin acil ihtiyaçlardan kaynaklandığı belirtilmişse de;

İlamda bütün hesaplamalar, yüklenici firma tarafından kesilen faturalar üzerinden 2 emici ekskavatör ve 1 adet otobüs bedelleri düşülerek ve akaryakıt indirimi yapılan faturalarda o indirimler de yansıtılarak yapılmış, ayrıca %20 oran üzerinden yüklenici karı eklenerek kamu zararı tutarı bulunmuştur.

6360 sayılı Kanun 2012 yılının Aralık ayında yürürlüğe girmiş olup idarelere gerekli düzenlemeleri yapabilmeleri için süre verilmiştir. Bununla birlikte söz konusu ihale 6360 sayılı Kanuni düzenlemeden yaklaşık 2 yıl sonra 06.11.2014 tarihinde yapılmıştır.

Bu itibarla, “Hizmet Alım Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar”ın 2 nci maddesi ile yapılan son düzenlemeye aykırı olarak, aylık kiralama bedellerinin araç kasko sigorta değerinin %2’sinin üzerinde ve yakıt giderleri dahil olarak belirlenmesi mevzuata aykırıdır.

Bu nedenle 245 sayılı ilamın 11 inci maddesi ile verilen hükmün TASDİKİNE, oy birliği ile,