Sayıştay 6. Dairesi 43163 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 6

• Dosya No: 43163

• Tutanak No: 45983

• Tutanak Tarihi: 03.04.2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: İlçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla devredilmesi.

2. 240 Sayılı İlamın 44’üncü maddesiyle; 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre ihale edilmesi gereken ilçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla ...'a (... ... Anonim Şirketi) devredilmesi sonucu ...TL’nin sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmiştir.

Sorumlu ... (Diğer Sorumlu) ve diğer 10 kişi (Diğer Sorumlu) tarafından gönderilen aynı mahiyetteki dilekçelerde;

“TEMYİZ SEBEPLERİ:

Temyize konu ilamın Sıra No: 44 sayılı maddesinde;

“İlçe terminallerine ait kiralama dosyalarının incelenmesi sonucu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunuma göre ihale edilmesi gereken ilçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla ...'a (... ... Anonim Şirketi) devredilmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu' iddiasına yer verilmiş, ve ...TL olduğu iddia edilen kamu zararı tutarının sorumlularına müştereken ve müteselsilen hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine karar verilmiştir.

Verilen tazmin kararının usul ve yasaya uygun olmadığı kanaatinde olduğumuzdan bu karan temyiz etmekteyiz. Şöyle ki;

Öncelikle konunun ve aşağıda belirteceğim hususların daha iyi anlaşılabilmesi için kararda bahsi geçen ...’ın (... ... Anonim Şirketi) sermaye yapısının incelenmesinin faydalı olacağı düşüncesindeyim.

... hisselerinin %97’si doğrudan ... Büyükşehir Belediyesi'ne kalan hisseleri ise yine sermayesinin %50’sinden fazlası ... Büyükşehir Belediyesine ait olan şirketlere ait olan kamu sermayeli bir belediye şirketidir. 5393 Sayılı Belediye Kanunuma dayalı olarak ... Büyükşehir Belediyesi'nin “toplu ulaşım hizmetlerini” gördürmek amacıyla kurulmuştur.

Şirketin ana amacı ... Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde toplu ulaşım hizmetlerini yerine getirmek olup şirket esas sözleşmesinin “amaç ve konu" başlıklı 12’nci maddesinde de “Şehirlerarası otobüs terminali yapmak yaptırmak, işletmek, işlettirmek" şirketin amaçları arasında sayılmıştır.

Şirket esas sözleşmesinde sayılan amaçların yerine getirilebilmesi için şirket bünyesinde otobüs işletmesi, raylı sistem işletmesi, hava işletmesi ve deniz işletmeleri kurulmuştur.

Diğer yandan ... ve bunun gibi sermayesinin yarısından fazlası Büyükşehir Belediyelerine ait olan şirketler de gerek Sayıştay gerekse Hukuk Mahkemeleri önünde kamu şirketi olarak kabul edilmektedir. Hatta İş Mahkemeleri ve Yargıtay tarafından verilen son kararlarda bu şirketlerin belediyelere bağlı teşekkül olduğu kabul edilerek şirket çalışanlarına kamu işçileri gibi 6772 sayılı Kanun gereği ilave tediye ödenmesine karar verilmektedir.

Buna göre; iddia edilen kamu zararlarının oluşmasına sebep olan ..., sermayesinin %97’si doğrudan %3'ü dolaylı olarak ... Büyükşehir Belediyesine ait ve gerek yönetimsel olarak gerekse yargı önünde ... Büyükşehir Belediyesine bağlı bir kamu şirketidir. İş bu nedenle kamu zararının gerçekte oluşup oluşmadığı hususunun değerlendirilmesinde şirketin sermaye yapısı ve hukuki konumunun dikkate alınması ve bu doğrultuda değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Temyize konu ilamın Sıra No: 44 sayılı maddesine ilişkin temyiz sebepleri;

Temyize konu ilamın Sıra No: 44 sayılı maddesinde, ilçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla ...'a devredilmesi nedeni ile ...TL kamu zararına neden olunduğu iddia edilmektedir.

a-6360 sayılı yasa ile ... il sının Büyükşehir Belediye sının olarak belirlenmiş ve daha önce Büyükşehir Belediyesi sınırları dışında kalan ilçelerde Büyükşehir sınırları içerisine girmiştir.

Söz konusu yasanın geçici 1’inci maddesinin 8’inci fıkrasında yer alan

‘'Bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz mallan ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır.” Hükmü doğrultusunda Büyükşehir sınırlan içerisine alman ilçelerde bulunan ve o ilçe belediyelerince işletilmekte olan yolcu terminalleri ... Büyükşehir Belediyesine devredilmiştir.

... Büyükşehir Belediyesinin sınırlarının il sınırlarına genişletilmesi sonucunda söz konusu ilçeler ile ... merkez arasında yapılan toplu taşıma hizmeti şehir içi toplu taşıma haline gelmiştir.

... Büyükşehir sınırları içerisinde yapılmakta olan toplu taşıma hizmetleri 5216 sayılı yasanın 26’ncı maddesi gereğince ...'a devredilmiş olduğundan bu hizmetin ayrılmaz ve olmazsa olmaz bir parçası olan ilçe terminallerinin işletilmesi işi de aynı usulle ...'a devredilmiştir.

5216 sayılı Yasanın 26. maddesinde;

“Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler. Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve cay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının %50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin %50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir. Ancak, bu yerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.” Hükmü yer almaktadır.

İlçe terminalleri ... tarafından yürütülen toplu taşıma hizmetinde durak görevini yerine getirmektedir. İlçe ile ... merkez ve ilçeye bağlı köy veya belde iken 6360 sayılı yasa ile mahalle niteliği kazanan yerleşim birimleri arasında sürdürülmekte olan toplu taşıma hizmetlerinde ilk ve son durak yerleri ilçe terminalleridir.

Bu nedenle, temyize konu ilamda yer alan ilçe terminallerinin işletilmesi işinin 2886 sayılı yasaya göre ihale edilmesi gerekirken mevzuata aykırı olarak meclis kararı ile ...'a devredildiği şeklindeki doğru olmayıp bu yorumlara katılmak mümkün değildir.

b- Kaldı ki doğduğu iddia edilen ...TL tutarındaki kamu zararının hesaplanma yöntemi de hatalıdır.

Denetçiler tarafında ...'ın hesapları üzerinden yapılan inceleme sonucuna göre tespit yapılmıştır.

Buna göre ...'ın İlçe Terminallerinin işletilmesinden elde ettiği gelir ile bu terminaller için yaptığı giderler arasındaki fark kamu zararı olarak hesaplanmıştır.

Oysa ilçe terminalleri belediyemiz tarafından işletilmiş olsa gelirin aynı kalacağı varsayılsa bile giderin çok daha fazla olacağı kesindir. Çünkü belediyemizin işçilik maliyetleri ...’ın işçilik maliyetlerinin üzerindedir. Bunun dışında ilçe belediyelerde personel istihdam edilmesi halinde bu personelin yol bedelleri de ayrı bir harcama kalemi oluşturacaktır. Bu nedenle kullanılan hesaplama yöntemi kesinlikle hatalı olup gerçeği yansıtmamaktadır. Varsayımlar üzerine hareket edilmiştir.

Ayrıca söz konusu terminallerin işletilmesi işi 2886 sayılı Yasaya göre ihale ile verilmiş olsa da ihalede teklif edilen ücret meclis tarafından belirlenen tahsis bedelinin çok üstünde bir rakam olmayacaktı. Çünkü bu işletmelerin kapasitesi, işletme maliyetleri ortadadır.

NETİCE VE İSTEK:

Yukarıda belirttiğimiz ve kurulunuzun incelemeleri sırasında tespit edeceği sair nedenlerle;

Sayıştay 6. Dairesi'nin ... Büyükşehir Belediyesinin 2015 mali yılı hesaplarına ilişkin 21/07/2017 tarihli ilamının Sıra No: 44 sayılı maddesinde yer alan ...TL kamu zararının hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlularına (Büyükşehir Belediye Başkanı, Belediye Meclis Üyeleri, Mali Hizmetler Dairesi Başkanı ve Gelirler Şube Müdürü) ödettirilmesine ilişkin tazmin hükmünün kaldırılmasına veya aynı gerekçelerle bozulmasına karar verilmesini saygı ile talep ederim.”

Denilmektedir.

Başsavcılık mütalaasında ise;

“... Büyükşehir Belediyesi 2015 Yılı Hesabı’nın 6. Daire’de yapılan yargılaması sonucu çıkarılan 21.03.2017 tarihli karar ve 240 sayılı İlamın 40 ve 44’üncü maddesindeki tazmin hükmüne karşı temyiz talebinde bulunan Sorumlu ...’in ilgi yazıları ile Başsavcılığımıza gönderilen dilekçesi incelendi.

2. 44’üncü maddeyle ilgili olarak;

Dairesince; ... Büyükşehir Belediyesi yetki sınırları içinde yer alan ilçe terminallerinin, mevzuata aykırı olarak ihalesiz bir şekilde Belediye Meclis Kararı ile ...’a devredilmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesine dayalı tazmin hükmünün verildiği görülmüştür.

Sorumlu, 6360 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin 8’inci fıkrası hükmü gereği ilçe belediyelerince yürütülen bazı faaliyetlerin Büyükşehir Belediyelerince yürütülmesine karar verilmesi üzerine, 5216 sayılı Kanunun 26’ncı maddesindeki yetkiye istinaden ...’a devredildiğini, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sorumlunun ilk savunmasındaki ileri sürdüğü hususları tekrarladığı görülmektedir. Yeni bir bilgi ve bulgu bulunmamaktadır.

Bu nedenle, gerekçeli Daire kararının korunmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.”

Denilmektedir.

43.221 numaralı dosya ile temyiz talebinde bulunan ... adına vekaleten ... ve 43.231 numaralı dosya ile temyiz talebinde bulunan Diğer Sorumlu ..., 43.165 numaralı dosya ile temyiz talebinde bulunan Diğer Sorumlu ... ve 43.209 numaralı dosya ile temyiz talebinde bulunan Diğer Sorumlu ... katılmış oldukları duruşmada yazılı olarak vermiş oldukları temyiz dilekçesine ilave olarak;

... terminalinin şehir merkezine uzaklığının 12 km olduğunu ve toplu taşımanın bir parçası olarak faaliyet gösterdiğini ayrıca da sosyal tesis niteliğinin bulunduğunu, konunun Belediye Meclisinde komisyona havale edilmeksizin ivedilikle görüşüldüğünü, kararın oy birliği ile alındığını, mevcut bir kira sözleşmesinin varlığından haberleri olmadığını, daha önce söz konusu terminalin başka firmalara verildiğini ancak söz konusu dönemlerde çokça şikayet alındığını, tahsisin belediye şirketine yapılmış olması nedeniyle oluşacak kar/veya zararın belediyeye ait olacağını, kimseye menfaat sağlanmadığını belirterek beraat talep ettiklerini ifade etmişlerdir.

Sayıştay savcısı ise, yazılı görüşünde İlam hükmünün onanmasını istediğini ancak 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesi hükmü çerçevesinde ilam hükmünün kaldırılması veya bozulmasını talep ettiğini belirtmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan Diğer Sorumlu ... duruşmaya katılmamış ancak 43.221 numaralı dosya ile temyiz talebinde bulunan ... adına vekaleten ..., 43.231 numaralı dosya ile temyiz talebinde bulunan Diğer Sorumlu ..., 43.165 numaralı dosya ile temyiz talebinde bulunan Diğer Sorumlu ... ve 43.209 numaralı dosya ile temyiz talebinde bulunan Diğer Sorumlu ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale edilmesi gereken ilçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla ...’a (... ... Anonim Şirketi) devredildiği görülmüştür.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinin birinci fıkrasında; Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun’un “Şirket kurulması” başlıklı 26’ncı maddesinde; Büyükşehir belediyesinin mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebileceği; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin %50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebileceği hüküm altına alınmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; Belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun hükümlerine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun’un “kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.

Anılan Kanun’un 62’nci maddesinde ise; “Sözleşme yapıldıktan sonra 63’üncü maddede yazılı hükümler dışında müteahhit veya müşterinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü yer almaktadır.

Anılan mevzuat hükümlerine göre belediyelerin gayrimenkullerinin kiralanmasına ilişkin işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale ederek gerçekleştirmesi gerekmektedir. Ancak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesiyle bu hususa istisna getirilmiş olup büyükşehir belediyelerinin hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini ihalesiz olarak meclis kararıyla şirketlerine devredebilmeleri mümkündür.

31.03.2014 tarihinde ... Büyükşehir yetki alanının il sınırları olmuş ve ilçe belediyelerinde yer alan otobüs terminallerini işletme yetkisi ... Büyükşehir Belediyesine geçmiştir. Ancak terminallerin işletilmesi 14.04.2014 tarihinde alınan meclis kararıyla 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesine istinaden ihalesiz bir şekilde hasılatın %3’ü (... terminali %5) karşılığında ...’a (... ... Anonim Şirketi) devredilmiştir.

Bu devir işlemi, ... Şehirlerarası ve Uluslararası Otobüs Terminalinin sosyal tesis niteliğinde olduğunu ve burada toplu taşıma hizmetleri verildiğini, toplu taşıma hizmetleri ve sosyal tesislerin işletmesinin ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadan devredilebileceği düşüncesi ile yapılmıştır.

Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından söz konusu terminaller ile ilgili farklı tarihlerde alınan farklı nitelikte kararlar bulunmaktadır. 23.01.2015 tarih ve 163 karar numaralı meclis kararıyla ... Terminalinin, 14.04.2014 tarihinde alınan meclis kararıyla tarih ve 1493 sayılı meclis kararıyla diğer ilçe terminallerinin ...’a tahsis edildiği, daha sonra 17.09.2015 tarihinde alınan meclis kararıyla tahsisin kaldırılarak terminal işletmelerinin 10 yıl süreyle kiralanmasına karar verildiği görülmüştür.

Diğer yandan şehirlerarası otobüs terminali içerisinde bulunan sosyal alanlar dikkate alındığında “sosyal tesis” olarak değerlendirilmesi mümkün olup, taşıma hizmetinin bir parçası olduğundan da “toplu taşıma hizmetleri” kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Nitekim, İlçe terminalleri ... tarafından yürütülen toplu taşıma hizmetinde durak görevini yerine getirmektedir. İlçe ile ... merkez ve ilçeye bağlı köy veya belde iken 6360 sayılı yasa ile mahalle niteliği kazanan yerleşim birimleri arasında sürdürülmekte olan toplu taşıma hizmetlerinde ilk ve son durak yerleri ilçe terminalleridir.

Bu nedenlerle 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 240 sayılı İlamın 44’üncü maddesiyle, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre ihale edilmesi gereken ilçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla ...'a (... ... Anonim Şirketi) devredilmesi sonucu ...TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

(2’nci Daire Başkanı ..., 1’inci Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın ilam hükmünün tasdiki gerekir, yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı,)

Karar verildiği 03.04.2019 tarih ve 45983 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

2’nci Daire Başkanı ..., 1 inci Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın;

Anılan mevzuat hükümlerine göre belediyelerin gayrimenkullerinin kiralanmasına ilişkin işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale ederek gerçekleştirmesi gerekmektedir. Ancak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesiyle bu hususa istisna getirilmiş olup büyükşehir belediyelerinin hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini ihalesiz olarak meclis kararıyla şirketlerine devredebilmeleri mümkündür. Ancak, Büyükşehir belediyeleri, 26’ncı maddede tek tek sayılmış olan hususlar dışında yapılacak kiralamalarda 2886 Devlet İhale Kanunu hükümlerine uymak zorundadır. Dolayısıyla ... Büyükşehir Belediyesi, sınırlarında yer alan otobüs terminallerinin işletilmesi işini devretme yetkisine sahip olsa da ihalesiz olarak belediye şirketine devri mümkün değildir.

31.03.2014 tarihinde ... Büyükşehir yetki alanının il sınırları olmuştur ve ilçe belediyelerinde yer alan otobüs terminallerini işletme yetkisi ... Büyükşehir Belediyesine geçmiştir. Ancak terminallerin işletilmesi 14.04.2014 tarihinde alınan meclis kararıyla 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 26’ncı maddesine istinaden ihalesiz bir şekilde hasılatın %3’ü (... terminali %5) karşılığında ...’a (... ... Anonim Şirketi) devredilmiştir. Dolayısıyla ... Büyükşehir Belediyesi’nin gelirleri, ...’ın ilçe terminallerinden elde ettiği gelir ile ilçe terminalleri için yaptığı harcamalar arasındaki fark kadar azalmıştır.

Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda her ne kadar ... Şehirlerarası Ve Uluslararası Otobüs Terminalinin sosyal tesis niteliğinde olduğunu ve burada toplu taşıma hizmetleri verildiğini, toplu taşıma hizmetleri ve sosyal tesislerin işletmesinin ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadan devredilebileceği belirtilmiş ise de; Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından söz konusu terminaller ile ilgili farklı tarihlerde alınan farklı nitelikte kararlar bulunduğu, 23.01.2015 tarih ve 163 karar numaralı meclis kararıyla ... Terminalinin, 14.04.2014 tarihinde alınan meclis kararıyla tarih ve 1493 sayılı meclis kararıyla diğer ilçe terminallerinin ...’a tahis edildiği, daha sonra 17.09.2015 tarihinde alınan meclis kararıyla tahsisin kaldırılarak terminal işletmelerinin 10 yıl süreyle kiralanmasına karar verildiği görülmüştür.

Diğer yandan şehirlerarası otobüs terminalinin sosyal tesis olarak kabul edilmesi mümkün olmadığı gibi toplu taşıma hizmetleri kapsamında da değerlendirilmesi söz konusu değildir. Bu itibarla, söz konusu meclis kararlarını ve sözleşmenin işletme hakkının devrine ilişkin olduğu kanaatine varılmıştır.

Ayrıca sorumlular tarafından yapılan savunmalarda her ne kadar ... Terminali ile diğer ilçe terminallerinin devirlerine ilişkin farklı tarihlerde karar alındığı ve ... ilçe terminalinin kamu zararı hesabında dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiş ise de; Denetçi sorgusunda belirtilen kamu zararına ilişkin verilerin ...’tan alınmış olup ... Terminalinin devrinden önceki süreci kapsamadığını, dolayısıyla kamu zararı açısından hata bulunmadığını anlaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle; ... Büyükşehir Belediyesi yetki sınırları içerisinde yer alan ilçe terminallerin mevzuata aykırı olarak ihalesiz bir şekilde hasılatın %3’ü (... terminali %5) karşılığında ...’a devredilmesi sonucu ...TL kamu zararına neden olunmuştur.

Sorumlular, ...’ın belediye şirketi olduğunu belirterek, konunun bu çerçevede değerlendirilmesini talep etmiş iseler de;

... her ne kadar belediye şirketi ise de, ayrı tüzel kişiliği bulunan ve ilgili mevzuatı çerçevesinde faaliyet gösteren bir şirket olduğu açıktır. Bu şirketlerin zarar etmeleri durumunda sermayelerinin de belediye tarafından karşılanacağının kanun koyucu tarafından bilindiği ancak buna rağmen Kanunda yer alan istisnaların dışında ihale yapılmaksızın belediye şirketlerine işletme hakkı verilmesine imkan tanınmadığı bilinmektedir. Esasen, Belediye Kanunu’nun ilk şeklinde belediye şirketlerinin belediye ihalelerine girmelerinin bile engellendiği ancak süreç içerisinde belediye şirketlerinin önce ihalelere girmesine imkan tanındığı, sonrasında belediye şirketlerine öncelik verildiği bilinmektedir. Ancak tanınan bu öncelik sınırsız olmayıp, mevzuatın sınırları çerçevesinde olabilecektir.

Sorumluların ilam hükmüne esasen itiraz ettikleri;

“İlçe terminalleri ... tarafından yürütülen toplu taşıma hizmetinde durak görevini yerine getirmektedir. İlçe ile ... merkez ve ilçeye bağlı köy veya belde iken 6360 sayılı yasa ile mahalle niteliği kazanan yerleşim birimleri arasında sürdürülmekte olan toplu taşıma hizmetlerinde ilk ve son durak yerleri ilçe terminalleridir.”

Hususuna katılma olanağı bulunmamaktadır. Çünkü, terminaller toplu taşımanın son durağı olarak değerlendirilerek, herhangi bir durak ile aynı statüye konulmuş ve bu çerçevede de ulaşımın bir parçası olarak değerlendirilmiştir. Oysa bilinmektedir ki, terminaller ulaşım hizmetlerinin ayrı bir parçası olarak değerlendirilmiş ve mevzuatımızda terminallere alaşım hizmetlerinin dışında ayrıca yer verilmiştir. Nitekim 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nda da “… ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, …” denilmek suretiyle ulaşım hizmetleri ile terminal hizmetlerinin ayrı hizmetler olduğu kabul edilmiştir.

Öte yandan temyiz dilekçesinde yer alan;

“Buna göre ...'ın İlçe Terminallerinin işletilmesinden elde ettiği gelir ile bu terminaller için yaptığı giderler arasındaki fark kamu zararı olarak hesaplanmıştır.

Oysa ilçe terminalleri belediyemiz tarafından işletilmiş olsa gelirin aynı kalacağı varsayılsa bile giderin çok daha fazla olacağı kesindir. Çünkü belediyemizin işçilik maliyetleri ...’ın işçilik maliyetlerinin üzerindedir. Bunun dışında ilçe belediyelerde personel istihdam edilmesi halinde bu personelin yol bedelleri de ayrı bir harcama kalemi oluşturacaktır. Bu nedenle kullanılan hesaplama yöntemi kesinlikle hatalı olup gerçeği yansıtmamaktadır. Varsayımlar üzerine hareket edilmiştir.”

İtirazını da kabul etme imkanı bulunmamaktadır. Çünkü, itirazın temelini teşkil eden “belediyenin işçilik maliyetlerinin yüksek olacağı” hususuna kanıt sunulmamış, bu durum kabul edilse bile belediyenin işçilik dışındaki maliyetlerinin analiz edilmediği ve bu maliyetler ile ilgili bilgi verilmemiştir. Ayrıca, ilamda belirtildiği üzere söz konusu işletme işini belediye kendi personeli ile yapmak zorunda da değildir, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yapılması gereken ihale sonucunda ...’ın kazancının üzerinde de bir ihale bedeli oluşma ihtimali mevcuttur. Çünkü, bilindiği üzere özel sektör hem işçi maliyetleri hem de işletme maliyetleri açısından kamu sektöründen daha düşük maliyetler ile çalışabilmektedirler.

Sonuçta, ilam hükmünde görüldüğü üzere belediye şirketi tarafından elde edilen haksız kazanç, belediyenin mahrum kaldığı gelir olarak (dolayısı ile kamu zararı) değerlendirilmiş ve karara bağlanmıştır.

Bu itibarla sorumlu iddialarının reddedilerek 240 sayılı İlamın 44’üncü maddesiyle, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre ihale edilmesi gereken ilçe terminallerinin işletilmesi işinin mevzuata aykırı biçimde meclis kararıyla ...'a (... ... Anonim Şirketi) devredilmesi sonucu ...TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, karar verilmesi gerekir.