Sayıştay 6. Dairesi 42991 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 6

• Dosya No: 42991

• Tutanak No: 44600

• Tutanak Tarihi: 06.06.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Elektrik Su Havagazı Otobüs ve Troleybüs Genel Müdürlüğünde çalışan memur personele mevzuata aykırı olarak fazla mesai ödenmesi.

210 sayılı ilamın 1. Maddesiyle; ... Elektrik Su Havagazı Otobüs ve Troleybüs Genel Müdürlüğünde çalışan memur personele mevzuata aykırı olarak fazla mesai ödenmesi sonucu ...- TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde özetle;

Denetçi görüşünde; fazla mesai uygulamasının ... Genel Müdürlüğünde memur maaş unsuru olarak değerlendirildiğini ve her ay düzenli olarak tüm memurlara ödendiğinin ifade edildiğini, bu görüşe karşılık; fazla mesai taleplerinin istenilen belgeler de eklenerek Valilik Makamı aracılığı ile İçişleri Bakanlığı'na gönderildiğini, İçişleri Bakanlığında Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığınca gönderilen tüm mahalli idarelerin o yıla ait fazla mesai taleplerinin yılsonuna doğru Bakanlar Kurulu'nda görüşülüp karara bağlandığını ve kararların silsile yolu ile kurumlara ulaştırıldığını, Bakanlar Kurulunca belirlenen fazla mesai tutarlarının talep edilen yılda gelmiş olsa bile, talep edilen o yıla ait çalışan gün ve dolayısıyla aylık puantajlar üzerinden ödendiğinden, bu durumun her ay düzenli olarak tüm memurlara ödendiği gibi anlaşıldığını,

Savcı görüşünde; ... Genel Müdürlüğünde çalışan personelin fazla çalışmaları söz konusu ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 178/B maddesine göre fazla çalışma süresinin izne dönüştürülmesinin gerektiğinin değerlendirildiğini,

Bu görüşe karşılık; fazla mesai yapan memur personel normal mesai saatleri dışında çalışmış olmakla birlikte normal mesai koşullarında da çalışmalarına devam etmekte olduğunu, hizmetin devamlılığı gerektiğinden bahse konu memur personele herhangi bir şekilde yaptığı fazla çalışma karşılığında tatil yapma veya dinlenme gibi bir uygulama yapılmadığını, kaldı ki sekiz saatlik fazla mesai karşılığı ödenen meblağın verilen izin ücretinin çok çok altında bir maliyet oluşturduğundan tasarruf tedbirleri hükümleri ile de uyum sağladığını, dolayısıyla ortaya çıkan bu fazla çalışmanın, fazla mesai uygulaması şeklinde bir durumu ortaya çıkardığını, Sayıştay ilamında fazla çalışmanın ücretle mükâfatlandırılmasının amaçlandığının ifade edildiğini, bu görüşe karşılık; fazla çalışmanın karşılığında saat başı ödenen ücret göz önünde bulundurulduğunda bunun bir mükâfat olup olmadığının tartışılmalı olduğunu, kaldı ki bu çalışmanın gün boyu sürdüğünde bir öğün yemek bedelini dahi karşılamadığını,

İdarenin çalışma koşulları ve çalışma sistemi dikkate alındığında, kapsamlı faaliyetlerinin fiilen çalışan memur personel sayısı ve mevcut personelin yalnızca mesai saatleri içerisindeki çalışması ile sürdürülebilmesinin mümkün olmadığını, iş yükü artışı ve fiilen çalışan memur personel sayısının yetersiz olmasının idarenin her biriminde mesai saatlerini aşan çalışmayı zorunlu kıldığını, dolayısıyla memur personele fazla mesai ödenmesi yapılmasında mevzuata aykırı bir durum olmadığını,

Bahse konu olan fazla mesai zimmet davasının 2014 yılına ait ödemeler olduğunu, 2015 yılı için fazla mesai talepleri için İçişleri Bakanlığı aracılığı ile Devlet Personel Başkanlığı'na iletilmiş olduğunu, bu yıla ait Bakanlar Kurulu Kararının gelmediğini, 2016 yılına ait talepleri ile ilgili olarak Devlet Personel Başkanlığının İçişleri Bakanlığına gönderdiği 06,12.2016 tarihli yazı ile mahalli İdarelerce 2016 yılı fazla çalışma taleplerinin yeniden değerlendirilmesinin gerektiği belirtildiğinden 16.01.2017 tarihli yazıları ile taleplerinin yenilendiğini, ancak; Devlet Personel Başkanlığının 17.03.2017 tarihinde İçişleri Bakanlığına yazdığı yazıda İdarelerinin 2016 yılına ilişkin fazla çalışma taleplerinin incelendiğini, söz konusu talebin 2016 bütçe yılına ait olması nedeniyle değerlendirilmesinin imkânı bulunmadığını belirttiklerini, 2017 yılına ait taleplerini de hazırlayarak Valilik Makamı aracılığı ile İçişleri Bakanlığıma gönderdiklerini,

Harcama yetkilisi olarak ilgili Sayıştay ilamında memur personele ödenen fazla mesai ücretinden kamu zararı oluştuğu gerekçesi ile zimmet oluşması kararına itiraz ettiğini ve duruşmalı savunma vermek istediğini belirtmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“ Dairesince; ... Su Havagazı Otobüs ve Troleybüs Genel Müdürlüğünde çalışan memur personelin tamamına mevzuata aykırı olarak fazla mesai ödemesi sonucu oluşan kamu zararının sorumlulardan tazminine karar verilmiştir.

Sorumlu, kurumda işçi ile birlikte çalışan memur personele yapılan fazla mesai ödemesinin mevzuata aykırı olmadığı ve kamu zararına sebebiyet verilmediğini ileri sürerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Buna göre, Dairece verilen tazmin hükmüne esas yönüyle katılınmakla birlikte, sorumluluk yönüyle Harcama Yetkilisi ...’un da sorumlu tutması gerektiği değerlendirildiğinden, dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

İş bu dosyada duruşma talep eden Harcama Yetkilisi ... yazılı savunmasında yer alan hususları tekrar mahiyetindeki sözlü açıklamaları ve Sayıştay Başsavcılığının sözlü açıklamaları dinlenildikten ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Sorumluluk Yönünden inceleme:

15 Ağustos 2007 tarih ve 26614 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 12’nci maddesinde; “Ek ders ve fazla çalışma ücretleri ile huzur hakkı ve toplantı ücretleri, konferans ücretleri ve diğer ek çalışma ücretlerinin ödenmesinde, çeşitli ödemeler bordrosu ile birlikte duruma göre aşağıdaki belgeler ödeme belgesine eklenir.

a) …

b) Fazla çalışma ücretlerinin ödenmesinde;

1. Saat başına ödenecek fazla çalışma ücretini gösterir onay,

2. Fazla çalışma yapan personel ile çalışılan gün ve süreleri gösterir çizelge.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükme göre, fazla çalışma ücretlerine ilişkin ödeme emri belgelerine Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde belirtilen çizelgenin eklenmesi gerekmektedir. Ancak Kurulumuza sunulan dosya ve eki belgelerin incelenmesinde bazı daire başkanlıklarının fazla çalışma yapan personel ile çalışılan gün ve süreleri gösterir çizelgeyi ekledikleri bazılarının eklemedikleri görülmüştür.

Diğer yandan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60’ıncı maddesinde;

“…

Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz.

Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz.

…”

denilmektedir.

Bu itibarla ödeme emri belgelerine Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde belirtilen kanıtlayıcı belgeleri eklemeyerek ödemeyi gerçekleştiren muhasebe yetkilisinin de sorumluluğa dâhil edilmesine,

Diğer yandan raporda sorumlu tutulan Harcama Yetkilisi ...’un ilamda sehven yer almadığı tespit edilmiş olup ilgilinin yeniden sorumluluğa dâhil edilmesine,

Ayrıca ödeme emri belgesinin ekinde yer alan fazla mesai bordrolarını düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belgenin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan diğer sorumlular ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğinden Gerçekleştirme Görevlisi ...’ün de sorumluluğa dahil edilmesi gerektiğine karar verilerek işin esasına geçildi.

Esas yönünden inceleme:

210 sayılı ilamın 1. Maddesiyle ... Elektrik Su Havagazı Otobüs ve Troleybüs Genel Müdürlüğünde çalışan memur personelin tamamına mevzuatta aranılan şartlar sağlanmadan fazla çalışma ücreti ödenmesi nedeniyle ...- TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Kamu idarelerinde çalışan memur personele ödenecek fazla çalışma ücretine ilişkin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 178’inci maddesinde;

“A) 99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışıma saatleri dışında;

a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince),

b) Fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır.

Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir

B) (İptal: Ana.Mahfnin 14/2/1997tarih ve E: 1997/20, K: 1997/32 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 3/4/1998 - 4359/4)

Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.

Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.

...” denilmektedir.

Yukarıda anılan mevzuatta belirtildiği üzere;657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlara günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti ödenebilmesi, salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması veya fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması hallerine münhasırdır. Bu şekilde yapılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret ise Bakanlar Kurulu tarafından belirlenebilecektir.

... ... Genel Müdürlüğü için 2014 yılı için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178’inci maddesine göre hazırlanan fazla mesai yaptırılmasına ilişkin izin belgelerinin İçişleri Bakanlığı aracılığı ile Devlet Personel Başkanlığı'na gönderildiği ve 29/12/2014 tarihli ve 2014/7132 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2014 yılı için toplam 89.200 saat fazla mesai yaptırılmasının uygun görüldüğü anlaşılmıştır.

Verilen mevzuat hükümleri uyarınca ... ... Genel Müdürlüğünün işçi ile birlikte yaptıracağı fazla çalışmalar için memurlarına fazla çalışma ücreti vermesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Yapılan ödemelerin yasal dayanağı ve bu doğrultuda çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararı mevcuttur. Ancak bu noktada ortaya çıkan mevzuata aykırı durum; memurlara fazla çalışma yaptırılması ve fazla çalışma ücreti ödenmesi olmayıp, tüm memurlara, işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması hallerine münhasır olmak üzere fazla çalışma yapıp yapmadığına bakılmaksızın fazla çalışma ücreti ödenmesi ve bu ödemeler yapılırken bazı daire başkanlıkları için Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde belirtilen kanıtlayıcı belgelerin sunulmamasıdır.

Kurulumuza savunma eklerinde sunulan belgelerde bazı daire başkanlıkları tarafından çalışmalara ilişkin puantajlar eklenmesine rağmen bazı daire başkanlıklarına dair savunmalarda puantaj ya da fazla çalışmaya dair herhangi bir kanıtlayıcı belge sunulmadığı görülmektedir.

Bu itibarla ... ... Genel Müdürlüğü kapsamındaki daire başkanlıklarında fazla çalışmaların, hangi hizmetlerde, hangi zamanlarda, ne kadar süreyle yapıldığının ve bu çalışmalara kimlerin katıldığının belgelendirilmesi amacıyla söz konusu çizelgeleri gönderen daire başkanlıklarının gönderdikleri belgelerin incelenerek işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması hallerine münhasır olmak üzere fiilen fazla çalışma yapan memurların belirlenmesi ve kamu zararının yeniden tespiti gerekmektedir.

Bu itibarla sorumlular tarafından yapılan itirazın kabulü ile 210 sayılı ilamın 1. Maddesi ile verilen ...-TL’nin tazminine ilişkin hükmün yukarıda belirtilen hususların yeniden incelenmesini teminen BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE, (..Daire Başkanı ..., Üyeler; ..., ..., ..., ..., ...’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 06.06.2018 tarih ve 44600 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

.. Daire Başkanı ..., Üyeler; ..., ..., ..., ..., ...’ın karşı oy gerekçesi;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlara günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti ödenebilmesi, salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması veya fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması hallerine münhasırdır. Bu şekilde yapılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret ise Bakanlar Kurulu tarafından belirlenebilecektir.

... ... Genel Müdürlüğü için 2014 yılı için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178’inci maddesine göre hazırlanan fazla mesai belgelerinin İçişleri Bakanlığı aracılığı ile Devlet Personel Başkanlığı'na gönderildiği ve 2014 yılı için toplam 89.200 saat fazla mesai yaptırılması da 29/12/2014 tarihli ve 2014/7132 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygun görülmüştür.

Fazla çalışmaya dair yapılan ödemeler bu Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca yapılmıştır. İlamda belirtildiği gibi mevzuata aykırı bir ödeme bulunmamaktadır.

Kaldı ki yapılan fazla mesaiye dair çalışmaların karşılığının memura izin olarak verilmesi durumunda da devletin maliyetinin yapılan bu ödemelerin çok daha üstünde olacağı açıktır. Bu itibarla 210 sayılı ilamın 1. Maddesi ile verilen ...-TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASI gerekir.