Sayıştay 6. Dairesi 42860 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 6

• Dosya No: 42860

• Tutanak No: 45301

• Tutanak Tarihi: 07.11.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Nikâh için çiftlerden alınan ve belediye geliri olan evlendirme ücretlerinin “evlendirme memuru ücreti” adı altında evlendirme memurlarına dağıtılması.

332 sayılı İlamın 2. maddesiyle; nikâh için çiftlerden alınan ve belediye geliri olan evlendirme ücretlerinin “evlendirme memuru ücreti” adı altında evlendirme memurlarına dağıtılması nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiş,

tazmin hükmünün 17.01.2018 tarih ve 43984 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla TASDİKİNE karar verilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... karar düzeltilmesi talebi ile vermiş olduğu dilekçesinde özetle;

. Daire kararında nikâh hizmet bedellerinin yani evlendirme ücretlerinin tamamının memurlara ödendiği düşünülerek karara varıldığını,

Ve gerekçeli kararın, İlgili hükmün esası ile ilgili olan bölümünde;

Evlendirme yönetmeliğinin “evlendirme memurunun görev yetki ve sorumlulukları başlıklı 6. Maddesinden, 7. Maddesinden, 26. maddesinden, 45. maddesinden ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununu “ücrete tabi işler” başlıklı 97. maddesinden bahis edilerek Evlendirme Ücretlerinin Memurlara dağıtılmasının kamu zararına sebep verildiği kararına varıldığını, oysaki memurlara dağıtılan paranın bu hükümlere göre düzenlenmediğini, evlendirme hizmet ücreti olmadığını,

Yukarıdaki hükümlere göre ...nin Evlendirme Hizmet Karşılığı ücret tarifesi zaten yıllar itibariyle Meclis Kararları alınarak düzenlendiğini ve bu ücretlerin gelir olarak kaydedildiğini, bu tahsilatlardan memurlara hiçbir ödeme yapılmadığını,

Ek 1: 23.10.2008 tarih ve ... sayılı meclis kararı,

Ek 2: 23.10.2008 tarih ve ... sayılı meclis kararına istinaden düzenlenmiş olan tarife cetveli,

Ek 3: 21.10.2009 tarih ve ... sayılı meclis kararı,

Ek 4: 21.10.2009 tarih ve ... sayılı meclis kararına istinaden düzenlenmiş olan tarife cetveli.

05.01.2007 tarih ve ... sayılı meclis kararıyla memurlara ödenen ücretlerin evlendirme hizmet ücreti olmadığını, evlendirme memur ücreti olduğunu, 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre çalışma saatleri dışında veya hafta sonu veya resmi tatil günlerinde özel yer ve salonlarda gerçekleştirilen nikâh törenleri için memura ödenen yevmiye ve yol gideri (taksi ücretleri) olduğunu,

. Daire kararında amir onayı olmadığından söz edildiğini, oysaki 6245 sayılı Harcırah Kanunu göz önüne alınarak mutat taşıt dışı için yapılan yol masrafının evlendirme memurlarına ödenmesinde amir onayı bulunduğunu;

6245 Sayılı Harcırah Kanunu’nun 28. maddesinde; “Memuriyet mahalli içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin, yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden verilir. Acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile, mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masraf yol masrafı olarak ödenir” denildiğini, farklı yerlerde ve gece boyunca çok sayıda arka arkaya olan nikâhlara ulaşımın da mutat yol masrafı uygulamasının teknik olarak mümkün olmadığını, Daire amir onayı ile mutat taşıt dışındaki araç ile gidilen taşıt masrafının yol masrafı olarak ödendiğini, (Nikâh memurlarına yapılan tüm ödeme tahakkuk evraklarında daire amiri ...’un (Özel Kalem Müdürü) ve banka ödeme havalelerini onaylayan bir üst daire amiri ...’IN (Mali İşler Başkan Yardımcısı) Daire Amirleri olarak onay ve imzalarının bulunduğunu)

“05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye meclis kararına göre hazırlanan ve Evlendirme Memurluğunda uyulması gereken esaslar”ın düzenlendiğini, ... (Belediye Başkanı) tarafından yol masrafı ve yevmiyenin memura ödenmesi ve şekil şartlarının onaylandığını,

Ek 5: 05.01.2007 tarih ve ... sayılı meclis kararma göre uygulama esasları,

05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye meclis kararında; “ tarafların isteği üzerine, çalışma saatleri dışında veya hafta sonu veya resmi tatil günlerinde özel yer ve salonlarda gerçekleştirilen nikâh törenleri için” denildiğini,

Memurları nikâhlara götüren ticari taxilerin ücretlerinin ödenebilmesi için alınan ayrı bir meclis kararı olduğunu, nikâh kıydırmak isteyen vatandaştan özel salon mesafesi ve memur yevmiyesi hesaplanarak belediye veznesine makbuz karşılığı yatırılan emanet hesapta bekletilen ve nikâh akdi gerçekleşmesi şartı ile memurun taksiye ödediği ücretlerin memura iade edilmesi olduğunu,

5393 sayılı Belediye Kanununun 18/f fıkrası gereği Belediye Meclisinin de “Kanunlarla vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak hizmet tarifesini belirlemek” yetkisinin bulunduğunu, bu çerçevede belediye meclisi harcırah kanununa dayanarak vergi, resim, harç ve katılma payı konusu olmayan ve evlenecek çiftlerin isteğine bağlı bir hizmet olan (özel yer ve salonlarda, çalışma dışı saatlerde) nikâh törenleri için uygulanacak ücret tarifesini belirlediğini, Harcırah Kanunu ve Meclis Kararı çerçevesinde görevli memura yol masrafı ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığının düşünüldüğünü,

Vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle belediye hizmetlerini sunmanın belediyelerin görevi olduğunu, evlenme törenlerinin ilgili makamlarca bu iş için tahsis edilmiş olan resmi salon veya yerlerde yapılması esas olmakla birlikte, tarafların isteği üzerine, ilgililerin ikametgâhlarında, özel salonlarda da nikâh töreni yapılabildiğini, bu nedenle tarafların isteği üzerine çalışma saatleri dışında veya hafta sonu veya resmi tatil günlerinde özel yer ve salonlarda gerçekleştirilen nikâh törenleri için çiftlerden yol masrafı (taksi ücreti hesaplanarak), “evlendirme memuru ücreti” alındığını, bu ücretlerin kilometre hesabı ile oluşturulan ücret cetvelleri göz önüne alınarak memurlara nikâh töreni gerçekleştikten sonra dağıtıldığını, bu uygulamanın amacının memurların yol ücretleri ile ilgili vatandaşla parasal ilişkilerini engellemek ve nikâh memurları arasında uygulama birliğini sağlamak olduğunu,

Tarafların isteği ile gerçekleşen bir uygulama olduğunu, evlenecek çiftlerin Belediye veznesine makbuz karşılığı yatırdıkları ücretlerin özel yer ve salonda kıyılacak nikâhları için memurun yol ücreti olduğunu bildiklerini, ...nde 2007 yılından beri gerçekleşen bu uygulama ile ilgili hiçbir şikâyet, idari ve adli soruşturma olmadığını,

6245 sayılı Kanunun 28. maddesine göre, memuriyet mahalli içerisinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile görevlendirilenlerin yol masrafının mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden ödeneceğini, ancak acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile, mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masrafın yol masrafı olarak ödeneceğinin de aynı Kanunla belirlendiğini, Belediyedeki evlendirme memur sayısının azlığı, bunun yanında ...nin yıllık nikâh işlem sayısının fazlalığı (1.700 ) adet olması, özellikle bu nikâhların yaz mevsiminde ve hafta sonları yoğunluğu, günlük 5-6 nikâh kıyma görevlerinin olması göz önünde bulundurulduğunda bu görevin mutat taşıt aracı ile yapılamayacağının açık olduğunu,

5018 sayılı Kanunun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31. maddesinde yer alan “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur”

Hükmü uyarınca, mesai saatleri haricinde ve Belediyenin evlendirme dairesi dışında evlenen çiftlerden evlendirme memurunun yevmiye ve yol giderini (taksi ücreti) kapsayan ücretin alınıp evlendirme memurlarına ödenmesinin Bütçe Komisyonu ve Belediye Meclis Kararı ile yapılan bir uygulama olması sebebiyle 05.01.2007 tarih ve ... sayılı Meclis Kararında imzası bulunan Belediye Meclis Üyelerinin evlendirme memurlarına yapılan ödemeden sorumlu tutulması gerektiğini,

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Mali Haklar” başlıklı 146. maddesinde;

“Bu kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları halamından bu kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar Özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez. Hiçbir yarar sağlanamaz.” dendiğini, ancak fazla çalışma ücretinin de memurlara bu Kanunla sağlanan haklardan olup, Kanunun 147. maddesinde “Kurumların bu kanunun 178 inci maddesinde yazılı esaslar çerçevesinde normal çalışma saatleri dışında çalıştırdıkları memurlara fazla çalışma saati itibariyle ödenen para” şeklinde ifade edildiğini, dolayısıyla evlendirme memurlarının mesai saatleri dışında ve hafta sonları ifa ettikleri görev için fazla çalışma ücreti alıp almayacakları veya aldıkları yevmiye ile ilgili bir karşılaştırma yapmadan kamu zararı hesaplamanın hakkaniyetle bağdaşmadığını,

Ek 6 olarak ... Şoförler ve Otomobilciler Odası Taksi tarifelerinin eklendiğini,

Belediye meclislerinin, belediyelerin karar organları olarak tanımlandığını, Meclis tarafından alınan bu kararın, hiyerarşik yapı gözetilerek memurlara uygulatıldığını,

Bu sorumluluğun tarafına yüklenmesinin ailelerinde ve kendilerinde maddi, manevi mağduriyet yarattığını, Meclis Kararı olmasına ve 5018 sayılı Kanuna rağmen maruz kaldıkları bu mağduriyetin hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmadığını belirterek tazmin kararının düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Dairesince, ... nikâh için çiftlerden alınan ve belediye geliri olan evlendirme ücretlerinin yasal dayanağı olmaksızın evlendirme memurlarına dağıtılması sonucu oluşan kamu zararının sorumlulardan tazminine karar verilmiştir.

Sorumlu savunmasında, ödemelerin 05.01.2007 tarih ve ... Belediye Meclis kararına istinaden ödendiğini, yapılan ödemelerin tamamının nikâh başvurusunda bulunan kişilerden emanet hesabına alınan ve daha sonra memurların hesabına aktarılan meblağlar olduğunu, dolayısıyla belediye bütçesinden hiçbir ödeme yapılmadığını, belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 28. maddesinde “Memuriyet mahalli içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin (48 nci madde kapsamına girenler hariç) yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden verilir.

Acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile, mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masraf yol masrafı olarak ödenir. Hükmü,

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Ücrete Tabi İşler” başlıklı 97’nci maddesinde; “...Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye 'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir. Hükmü,

Bulunmaktadır.

Anılan hükümlere göre Belediye meclisince cumartesi, pazar günü veya mesai saatleri dışında kıyılacak nikâhlar için gidilecek mesafe de göz önünde bulundurularak makul bir miktarda ücret tarifesi düzenlenmek suretiyle ücret alınabilir. Alman bu ücret belediye geliri sayılmalıdır.

Ancak, 05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararı ile nikâh hizmeti karşılığı alınan bedelin, evlendirme memurlarına ücret olarak ödeneceği kararı alınmıştır.

10.7.1985 tarih ve 85/9747 sayılı BKK dayanılarak çıkarılan Evlendirme Yönetmeliğinde, Belediye Meclisince belirlenen ve evlenmek isteyen çiftlerin belediyeye yatırdıkları nikâh hizmeti bedellerinin, evlendirme memurlarına ödeneceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.

Söz konusu ödemenin 05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararma istinaden yapılması nedeniyle meclis üyelerinin de sorumluluğunun bulunduğu, ayrıca evlendirme memurlarına emanete alınan nikâh hizmeti bedelin tamamı değil 6245 sayılı Kanunu’nun öngördüğü bir ücretin ödenmesi gerekti değerlendirilmektedir.

Buna göre; adı geçenin karar düzeltme talebinin kabulü ile ilam hükmünün bozularak dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz olunur.

denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 13 Mart 1989 tarih ve 621-113-4920/16413 sayılı yazısı ve 6245 sayılı Harcırah Kanununa dayanılarak alınan 05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararı ile mesai saatleri haricinde ve Belediyenin evlendirme dairesi dışında evlenen çiftlerden “Evlendirme Memuru Ücreti” adı altında ücret tahsil edildiği ve bu ücretlerin tamamının evlendirme memurlarına dağıtıldığı görülmüştür.

17.01.2018 tarih ve 43984 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında belirtildiği gibi;

10.07.1985 tarih ve 85/9747 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına dayanılarak çıkartılan Evlendirme Yönetmeliğinin;

“Evlendirme Memurluğunun Görev, Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 6. maddesinde,

“Kendilerine ilgili makamlarca evlendirme yetki ve görevi verilen evlendirme memurluğunun, birbirleri ile evlenmek isteyen kadın ve erkeğin evlenmeye dair müracaatlarını kabul etmek, mevzuatın öngördüğü şekilde evlenme dosyasını hazırlamak, evlenmeyi yapmak, aile cüzdanı düzenleyip vermek, evlenmenin nüfus kütüklerine tescilini sağlamak, evlenme kütüğü ve dosyalarını iyi bir şekilde muhafaza etmek, denetim yapmak isteyen yetkililere gerekli kolaylığı göstererek ve bu yetkililerce istenen kütük, dosya ve belgeleri denetime hazır halde bulundurmakla görevlidirler.

Evlendirme memurları bu görevlerinden dolayı nüfus müdürlerine karşı sorumludurlar. Belediye personeli arasından görevlendirilen evlendirme memurlarının belediye başkanına karşı olan sorumlulukları saklıdır.”,

“Evlendirme Memurları” başlıklı 7. maddesinde,

“Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır. Bakanlık il nüfus ve vatandaşlık müdürlüklerine, nüfus müdürlüklerine ve ilgili dış temsilciliklere evlendirme memurluğu görev ve yetkisi verebilir...”,

“Tören Yerleri” başlıklı 26. maddesinde,

“Evlenme törenlerinin ilgili makamlarca bu iş için tahsis edilmiş olan resmi salon veya yerlerde yapılması esastır. Ancak tarafların isteği üzerine; a) İkametgahlarda, özel bina veya salonlarda,…Evlenme yapılabilir...”,

“Evlenmelerin Çalışma Saatlerinde Yapılması” başlıklı 45. maddesinde,

“Evlenme törenleri günlük çalışma saatleri içerisinde yapılır. Ancak, tarafların isteği üzerine çalışma saatleri dışında veya hafta sonu veya resmi tatil günlerinde özel yer ve salonlarda tören yapılabilir.”,

hükümleri yer almaktadır.

Söz konusu Yönetmelik, evlendirme ile ilgili usul ve işlemleri düzenlemektedir. Yönetmelikte evlendirme memurlarının görev ve yetkileri de açıklanmış, evlenme törenlerinin özel salon veya binalarda tarafların isteği ile çalışma saatleri dışında yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun “Ücrete Tabi İşler” başlıklı 97. maddesinde; “…Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir…” denilmektedir.

Anılan hükümlere göre Belediye meclisince cumartesi, pazar günü veya mesai saatleri dışında kıyılacak nikâhlar için gidilecek mesafe de göz önünde bulundurularak makul bir miktarda ücret tarifesi düzenlenmek suretiyle ücret alınabilir. Alınan bu ücret belediye geliri olup bu ücretin evlendirme memurlarına dağıtılacağına veya evlendirme memurlarına mali hak sağlayacağına yönelik herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Dolayısıyla evlendirme bedellerinin evlendirme memurlarına dağıtılması sonucu kamu zararına neden olunmuştur.

Sorumlular temyiz ve karar düzeltme dilekçelerinde, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 13 Mart 1989 tarih ve 621-113-4920/16413 sayılı yazısında evlenmenin resmi salonlar dışında özel salonlarda yapılması halinde ilgililerden memurun kanuni yevmiye ve yol giderlerinin talep edilebileceğinin belirtildiğini, söz konusu yazıya ve 6245 sayılı Harcırah Kanununa dayanılarak alınan 05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararına göre ise, mesai saatleri haricinde ve Belediyenin evlendirme dairesi dışında evlenen çiftlerden evlendirme memurunun yevmiye ve yol giderini (taksi ücreti) kapsayan ücretin alınıp evlendirme memurlarına ödendiğini ifade etmişlerdir. Ancak 6245 sayılı Harcırah Kanununda açık bir şekilde memuriyet mahalli içerisinde görevlendirenlere yevmiye verilmeyeceği ve yol masrafının mutad taşıt üzerinden hesaplanacağı belirtildiğinden uygulama mevzuata aykırıdır. Ayrıca, evlendirme işlerini ilgilendiren Yönetmelikte evlendirme törenlerinin çalışma saatleri dışında veya hafta sonu veya resmi tatil günlerinde özel yer ve salonlarda yapılabileceği belirtilip evlendirme memurlarına bundan dolayı herhangi bir ücret ödemesi yapılacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla, 05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararının herhangi bir hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Ayrıca sorumluların temyiz ve karar düzeltme dilekçelerinde, 6245 sayılı Harcırah Kanunun 28. maddesi uyarınca nikâh memurlarına harcırah ödenebileceği ve bundan dolayı yapılan ödemenin hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir. 6245 sayılı Kanunun 28. maddesine göre, memuriyet mahalli içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin (48. madde kapsamına girenler hariç) yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden verileceği, acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile, mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masrafın yol masrafı olarak ödeneceği belirtilmiştir. Buna göre, acele ve zorunlu hallerde mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masrafın yol masrafı olarak ödenebilmesi için daire amirinin onayı gerekmektedir. Ancak, evlendirme memurlarına yapılan ödemenin dayanağı daire amirinin onayı olmayıp herhangi bir hukuki dayanağı olmayan 05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararıdır. Dolayısıyla yapılan ödeme mevzuata aykırı bir ödemedir.

Sorumlular yine temyiz dilekçelerinde iddia ettikleri gibi karar düzeltilmesi talebi ile başvurdukları dilekçelerinde de, nikâh başvurusunda bulunan kişilerden alınan meblağların ilgili emanet hesabına (333.2.7.2-emanet hesabı) alındığını, Anayasa ve Vergi hukuku açısından Yasal dayanağı olmayan hiçbir tahsilatın gelir kaydedilemeyeceğini, buna göre bu tutarların bir kamu kaynağı olmadığını, kamu kaynağı olmayan bu meblağların nikâh memurlarına ödenmesinden dolayı kamu zararı oluşmasının mümkün olmadığını ifade etmişlerse de, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3. maddesinin (g) bendine göre, kamu kaynakları borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri ifade ettiğinden, 333 Emanetler Hesabında bulunan para da bir kamu kaynağıdır ve hukuki dayanağı olmadan bu hesaptan yapılan ödeme de kamu kaynağında eksilmeye neden olduğundan 5018 sayılı Kanunun 71. maddesi uyarınca kamu zararı oluşturmaktadır.

Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “D) Kamu Hizmeti ile İlgili Hükümler” kısmında yer alan “Genel İlkeler” başlıklı 128. maddesinde;

“Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…” hükmü ve,

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Mali Haklar” başlıklı 146. maddesinde;

“Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez. Hiçbir yarar sağlanamaz.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre, Anayasanın ve 657 sayılı Kanunun söz konusu hükümleri gereği, herhangi bir kamu hizmeti ifa eden memurlara, ifa ettikleri hizmet karşılığı bir ödeme yapılmasının kanuna dayanması zorunludur. Hukuki dayanağı olmadan, devlet memurlarına idarelerce herhangi bir ödeme yapılması veya menfaat sağlanması mümkün değildir. Dolayısıyla, evlendirme memurlarına “evlendirme memuru ücreti” adı altında ücret ödenmesi Anayasaya ve 657 sayılı Kanununa aykırıdır.

Sonuç olarak, sorumluların karar düzeltilmesi talebinde bulundukları dilekçelerdeki iddialarının hepsinin 17.01.2018 tarih ve 43984 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında karşılandığı ve yeni bir iddia ve/veya yeni bir belge sunmadıkları tespit edilmiştir.

Sorumlunun karar düzeltilmesi kapsamında vermiş olduğu dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar, 17.01.2018 tarih ve 43984 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında dikkate alındığından ve 6085 sayılı Kanunun 57. maddesinde belirtilen karar düzeltilmesini gerektiren yeni bir husus ileri sürülmediğinden 17.01.2018 tarih ve 43984 tutanak sayılı (28068 İlam Nolu) Temyiz Kurulu İlamının DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ... ve ...’nın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğuyla Karar verildiği 07.11.2018 tarih ve 45301 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., . Daire Başkanı ..., Üyeler ... ve ...’nın karşı oy gerekçesi;

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin Gelirleri” başlıklı 59. maddesinin (e) bendinde, “Belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler.” belediye gelirleri arasında sayılmıştır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun “Ücrete tabi işler” başlıklı 97. maddesinde ise, “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (...) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir.” hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca, 10.07.1985 tarihli ve 85/9747 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Evlendirme Yönetmeliğinin;

“Evlendirme Memurları” başlıklı 7. maddesinde, “Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır....”,

“Tören Yerleri” başlıklı 26. maddesinde, “Evlenme törenlerinin ilgili makamlarca bu iş için tahsis edilmiş olan resmi salon veya yerlerde yapılması esastır. Ancak tarafların isteği üzerine; a) İkametgahlarda, özel bina veya salonlarda, b) Tutuklu veya hükümlüler için cumhuriyet savcılığınca izin verilmesi üzerine ceza veya tutukevinde, c) Hastalar için baştabibin veya müdürün izin vermesi üzerine hastanelerde evlenme yapılabilir...”,

“Evlenmelerin Çalışma Saatlerinde Yapılması” başlıklı 45. maddesinde, “Evlenme törenleri günlük çalışma saatleri içerisinde yapılır. Ancak, tarafların isteği üzerine çalışma saatleri dışında veya hafta sonu veya resmi tatil günlerinde özel yer ve salonlarda tören yapılabilir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, Belediyece belirlenmiş olan ücretsiz nikâh salonu haricinde yapılan evlendirme işlemleri için ücret tarifesi belirlenmesinde ve Belediye evlendirme salonları dışında yapılan nikâh işlemleri için nikâh memuru yolluğu tahsil edilmesinde mevzuata aykırı bir husus görülmemiştir. Bu bağlamda, İlama konu edilmiş olan gelirlerin de 5018 sayılı Kanunun 72. maddesi uyarınca yetkisiz tahsilat olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Ayrıca, nikâh memurlarına gerçekleştirdikleri her nikâh için “nikâh kıyma” adı altında ödemede bulunulmadığı, bu ödemenin Belediye bütçesinden değil mesai dışı ve Belediye evlendirme salonları dışında nikâh kıydırmak isteyenler tarafından “evlendirme memur ücreti” olarak makbuz karşılığı Belediyenin 333 kodlu Emanet Hesabına yatırıldığı ve bu hesaptan memurlara ödendiği tespit edilmiştir.

Buna ek olarak, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 28. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile mutad taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masraf yol masrafı olarak ödenir.” hükmü uyarınca, evlendirme akitlerini yapmak üzere ... Büyükşehir Belediyesinin sınırları içerisindeki mahallere taşıdıkları resmi belgelerle giden evlendirme memurlarına Emanet hesaptan gayri mutad taşıt bedellerinin ödenmesi Kanun gereğidir.

Bu nedenle, Belediyeye ait nikâh salonları haricinde, hafta sonları ve mesai saatleri dışında yapılan evlendirme işlemlerinde görevli memurlara belediye bütçesinden fazla mesai ödenmediği, gündelik verilmediği ve belediye aracı tahsis edilmediği; sadece ulaşım giderlerinin, söz konusu nikâh işlemleri karşılığında bu amaçla yapılmış olan tahsilatlardan karşılandığı görüldüğünden; yapılan söz konusu ödemelerin kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, karar düzeltme talebinin kabul edilerek 17.01.2018 tarih ve 43984 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve 332 sayılı İlamın 2. maddesiyle tazmin hükmolunan ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Üye ...’nün karşı oy gerekçesi;

Vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle belediye hizmetlerini sunmak belediyenin görevidir. Evlenme törenlerinin ilgili makamlarca bu iş için tahsis edilmiş olan resmi salon veya yerlerde yapılması esas olmakla birlikte, tarafların isteği üzerine, ilgililerin ikametgahlarında, özel salonlarda da nikâh töreni yapılabilmektedir. Bu nedenle tarafların isteği üzerine çalışma saatleri dışında veya hafta sonu veya resmi tatil günlerinde özel yer ve salonlarda gerçekleştirilen nikâh törenleri için çiftlerden evlendirme ücreti alındığı, bu ücretin de “evlendirme memuru ücreti” adı altında evlendirme memurlarına dağıtıldığı anlaşılmaktadır.

6245 sayılı Kanunun 28. maddesine göre, memuriyet mahalli içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden ödenecektir. Ancak, acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile, mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masrafın yol masrafı olarak ödeneceği de aynı Kanunda belirtilmiştir. Belediyedeki evlendirme memur sayısı, bunun yanında ...nin yıllık nikâh işlem sayısının 1.700 adet olması, evlendirme memurlarının özellikle yaz mevsiminde ve hafta sonları günlük birden fazla nikâh kıyma görevlerinin olabileceği göz önünde bulundurulduğunda bu görevin mutat taşıt aracı ile yapılamayacağı anlaşılmaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanununun 18/f fıkrası gereği Belediye Meclisinin de “Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek” yetkisi bulunmaktadır. Bu çerçevede belediye meclisi harcırah kanununa dayanarak vergi, resim, harç ve katılma payı konusu olmayan ve evlenecek çiftlerin isteğine bağlı bir hizmet olan nikâh törenleri için uygulanacak ücret tarifesini belirlemiştir. Harcırah Kanunu ve Meclis kararı çerçevesinde görevli memurlara yol masraflarının ödenmesinde mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.

Çoğunluk görüşünde ifade edildiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Mali Haklar” başlıklı 146. maddesinde;

“Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez. Hiçbir yarar sağlanamaz.” hükmü yer almaktadır. Ancak Fazla çalışma ücreti de memurlara bu Kanunla sağlanan haklardan olup, Kanunun 147. maddesinde “Kurumların, bu Kanunun 178 inci maddesinde yazılı esaslar çerçevesinde normal çalışma saatleri dışında çalıştırdıkları memurlara, fazla çalışma saati itibariyle ödenen para” şeklinde ifade edilmiştir. Dolayısıyla evlendirme memurlarının mesai saatleri dışında ve hafta sonlarında ifa ettikleri görev için fazla çalışma ücreti alıp alamayacakları veya aldıkları yevmiye ile ilgili bir karşılaştırma yapılmadan kamu zararı hesaplamak hakkaniyetle bağdaşmaz. Bahsedilen mevzuat ve sorumlu savunmaları dikkate alınıp karar düzeltme talebinin kabul edilerek 17.01.2018 tarih ve 43984 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve 332 sayılı İlamın 2. maddesiyle tazmin hükmolunan ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Üyeler ... ve ...’nın karşı oy gerekçesi;

...nin 05.01.2007 tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararı ile mesai saatleri haricinde ve Belediyenin evlendirme dairesi dışında evlenen çiftlerden “Evlendirme Memuru Ücreti” adı altında ücret tahsil edildiği ve bu ücretlerin tamamının evlendirme memurlarına dağıtıldığı görülmüştür. “Evlendirme Memuru Ücreti” evlendirme memurlarının 1 günlük yevmiyesi ve taksi ücretlerinden oluştuğundan ve 6245 sayılı Harcırah Kanununda açık bir şekilde memuriyet mahalli içerisinde görevlendirenlere yevmiye verilmeyeceğinden evlendirme memurlarına sadece ulaşım gideri olan taksi ücretlerinin ödenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, karar düzeltme talebinin kabul edilerek 17.01.2018 tarih ve 43984 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve 332 sayılı İlamın 2. maddesi ile tazmin hükmolunan tutardan mevzuata uygun olarak ödenen taksi ücretleri düşülerek sadece ödenen yevmiyelerin kamu zararı olarak hesaplanıp Harcama Yetkilisi (Evlendirme Müdürü) ... ile Gerçekleştirme Görevlisi (Evlendirme Memuru) ...’ın uhdelerinde bırakılmak suretiyle ilam hükmünün Düzeltilerek Tasdikine karar verilmesi gerekir.)