Sayıştay 6. Dairesi 426 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 02.02.2017

• Karar No: 426

• İlam No: 210

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Fazla Çalışma Ücreti

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

………............ Genel Müdürlüğünde çalışan memur personelin tamamına mevzuatta aranılan şartlar sağlanmadan fazla çalışma ücreti ödendiği görülmüştür.

Kamu idarelerinde çalışan memur personele ödenecek fazla çalışma ücretine ilişkin olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 178’inci maddesinde;

“A) 99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında;

a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince),

b) Fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması,

hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır.

Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir

B) (İptal: Ana.Mah'nin 14/2/1997 tarih ve E: 1997/20, K: 1997/32 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 3/4/1998 - 4359/4)

Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.

Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.

…” denilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlara fazla çalışma ücreti ödenebilmesi yukarıda anılan mevzuatta belirtildiği üzere; günlük çalışma saatleri dışında; salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması ve fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması hallerine münhasırdır. Bu hallerin dışında yapılacak fazla çalışmalar karşılığında ise; ücret ödenmeyip izin verilir.

26.12.2014 tarih ve 29217 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6583 sayılı 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli fazla çalışma ücretinin hangi kurum ve kuruluşlarda çalışan personele ödeneceğini düzenleyen (K) Cetvelinde de, kimlere fazla çalışma ücreti ödeneceği tadadi olarak düzenlenmiştir.

Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Kanun koyucunun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlara fazla çalışma ücreti ödenebilmesini sınırlı sayıda şartın gerçekleşmesi halleriyle sınırlı olmak üzere düzenlediği ve bu suretle tüm memurlara fazla çalışma ücreti ödenmesinin önüne geçerek görevin niteliği gereği gerçekten fazla çalışmanın ücretle mükafatlandırılmasını amaçladığı görülmektedir.

Ödeme emri belgeleri ve ekleri incelendiğinde ise fazla mesai ödemesinin, ........... Genel Müdürlüğünde görevli bütün memurlara, işçilerle çalışan çalışmayan ayrımı yapılmadan, işçilerle birlikte çalışma yapılması ile ilgili bir tutanak veya tespit olmadan maaşın bir unsuru gibi her ay düzenli olarak yapıldığı görülmektedir. Söz konusu fazla mesai ödemelerinin yapılması; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146’ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz.” hükmü ve yukarıda anılan diğer mevzuat hükümleri karşısında mümkün bulunmamaktadır.

Her ne kadar sorumluların savunmalarında; 6360 sayılı Kanun ile birlikte 31/03/2014 tarihi itibariyle mevcut ilçeler dâhil tüm Büyükşehir Belediyelerinin sınırlarının il mülki sınırları olarak belirlenmesi ile İdarenin sorumluluk alanının genişletildiği, İdarenin görev ve sorumluluk alanının genişlemesine rağmen personel sayısında bu artışa paralel bir yükselme yaşanmadığı, "Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik" uyarınca İdarenin memur kadro sayısının 1018 olarak belirlendiği ancak fiilen çalışan memur personel sayısının 344 olduğu, yani 674 memur personel eksiği ile görevin yürütülmeye çalışıldığı, ........... Genel Müdürlüğünün 7/24 esasına göre 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel ve 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi personel ile birlikte çalışılarak günün en az 18 saatinde toplu ulaşım hizmeti ve 00:00-06:00 saatleri arasında ise ana hatlarda baykuş seferleri denilen ulaşım hizmetleri verdiği, Genel Müdürlüğün hizmet binasının bulunduğu yerin aynı zamanda otobüslerin bakım, onarım, temizlik ve yakıt ikmali yapıldığı ağır bakım tesislerinin bulunduğu … İlçesi … Mahallesi yerleşkesinde olduğu, etrafının Sanayi Sitesi, Otokent, … ve … ilçe belediyelerinin şantiyeleri ile çevrili olduğu, Genel Müdürlüğün hizmet binasındaki idari personel ile atölyelerdeki teknik personelin aynı ortamda çalıştığı, İdarenin söz konusu görevi 11 farklı hizmet binası, 4 farklı bölgede yer alan ambarları, araç bakım-onarım işlemlerinin gerçekleştiği 5 atölyesi, 4 garajı, çeşitli ulaşım modlarına entegre aktarma merkezleri, 7969 adet durağı, 158 adet hizmet aracı ile 1412 adet otobüsten oluşan filosu aracılığıyla, 7/24 çalışma esasına göre kesintisiz ve sürekli şekilde yerine getirdiği belirtilmişse de; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 178’nci maddesi hükmü açık olup yukarıda da belirtildiği üzere anılan hükme göre, yapılan fazla çalışma karşılığında ücret ödenebilmesi için fazla çalışmanın salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerde veya fabrika, atölye, şantiye, işletme gibi yerlerde hizmetin gereği olarak İş Kanunu’na tabi olarak çalışan işçilerle birlikte yapılmış olması zorunludur. Oysa ........... Genel Müdürlüğünde yapılan fazla çalışma ücreti ödemeleri; Hukuk Müşavirliği, İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığı, Satınalma Dairesi Başkanlığı, Makine ve Mal. İkmal Dairesi Başkanlığı, Abone İşleri Dairesi Başkanlığı, Araç Bakım Onarım Daire Başkanlığı, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Yapı Tesisleri Daire Başkanlığı, Ulaşım Daire Başkanlığı, Kalite ve Kurumsal Gelişim Dairesi Başkanlığı ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı bünyesinde çalışan tüm personele iş yükünün artması ve görev tanımı içerisinde yer alan rutin işler gerekçe gösterilerek verilmiştir. Bu nedenle de sorumluların savunmalarının kabulü mümkün değildir. Ayrıca sorumlular savunmalarında; toplu ulaşım hizmeti yapan otobüslerin bakım, onarım, temizlik ve yakıt ikmali işlerinin yapıldığı atölye ve garajlardaki teknik personelin işçi ile birlikte Cumartesi, Pazar ve Bayram günlerinde de kalarak görev yaptığını belirtmiş iseler de savunmalarında söz konusu hususu ispatlayıcı herhangi bir belge ve bilgi sunmamışlardır.

Bu itibarla mevzuatta öngörülen usul ve esaslar dikkate alınmaksızın fazla çalışma ücretinin tüm memur personele ödenmesi sonucu neden olunan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen kamu zararı tutarı ……….-TL’nin;

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Üye ……….’un karşı oy gerekçesi:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”

denilmektedir.

İlgili mevzuat hükmüne göre; giderin gerçekleştirilmesi aşamasında iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığını veya gerçekleştirildiğini onaylayan ve gerçekleştirme belgelerini düzenleyen kişilerin de sorumlu tutulması gerekir. Ayrıca harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürüten gerçekleştirme görevlileri anılan Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludur.

Bu itibarla ödeme emri belgesine ekli ödemenin yapılmasına olur veren yazılar, bordrolar gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen ve imzalayan kişilerin de gerçekleştirme görevlisi olarak kabul edilmesi ve oluşan kamu zararından sorumlu tutulması gerekir.

Sonuç olarak sorumluların yeniden belirlenmesi, savunmalarının alınması ve sonucun ek raporla Dairemize intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmesi uygun olur.