Sayıştay 6. Dairesi 42349 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 6

• Dosya No: 42349

• Tutanak No: 45508

• Tutanak Tarihi: 09.01.2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Ayrı bir tüzel kişiliği olan Tarımsal Kalkınma Kooperatifi elektrik borçlarının, Büyükşehir Belediyesi’nin bağlı idaresi bütçesinden ödenmesi.

85 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle;

A) Belediye ve Köy tüzel kişiliğine dahil olmayıp ayrı bir tüzel kişiliği olan ... abone numaralı ve tarımsal sulama tarifeli S.S ... Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi adına kayıtlı tesislerinin tarımsal sulama sonucu oluşan elektrik borçlarının, 6360 sayılı Kanununa aykırı olarak ... Büyükşehir Belediyesi’nin bağlı idaresi olan ...’ nin bütçesinden ödenmesi nedeniyle oluşan kamu zararı tutarı … TL

B) Belediye ve Köy tüzel kişiliğine dahil olmayıp ayrı bir tüzel kişiliği olan ... abone numaralı ve tarımsal sulama tarifeli abonelik sisteminde ... Köyü Muhtarlığı adına kayıtlı görülen ancak iç yazışmalarda (20.04.2015 tarih E.14966 sayılı ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 1. Hukuk Müşavirliği yazısında) da belirtildiği üzere Tarımsal Kalkınma Kooperatifine ait olan tesislerinin tarımsal sulama sonucu oluşan elektrik borçlarının, 6360 sayılı Kanununa aykırı olarak ... Büyükşehir Belediyesi’nin bağlı idaresi olan ...’ nin bütçesinden ödenmesi suretiyle oluşan kamu zararı tutarı, …-TL olmak üzere oluşan toplam kamu zararı tutarı …..-TL’nin tazminine hükmolunmuştur.

İlamda Üst Yönetici olarak sorumlu …., Harcama Yetkilisi olarak sorumlu …., Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu … müşterek imzalı dilekçelerinde;

6360 sayılı Kanunla yeni kurulan büyükşehir belediyeleri ile birlikte ... Büyükşehir belediyesinin de görev ve sorumluluk alanının il mülki sınırlara genişletildiğini, yeni kurulan ve sınırları genişleyen bütün büyükşehirlerde köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığını, 6360 sayılı kanuna göre devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulduğunu ve ayrıca da bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulduğunu,

Bu komisyonlarda tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin il özel idarelerinin büyükşehir belediyesine dönüşen il belediyesinin vb. her türlü taşınır, taşınmaz malları ve personeli, komisyon kararıyla ilgisine göre büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyeleri ile bağlı kuruluşlar arasında paylaştırıldığını,

Ekte sunulan İlgili komisyon kararı (Oluru)'ndan da görüleceği üzere;

İlama konu edilen borçların, 25/10/2013 tarih ve 12496 sayılı Valilik Oluruyla oluşturulan Devir, Tasfiye ve Paylaştırma 1. Alt Komisyonu tarafından hazırlanan listedeki bilgiler esas alınarak yapılan inceleme sonucunda; 6360 Sayılı On Dört ilde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik yapılmasına Dair Kanun'un Geçici 1'inci Maddesinin 8'İnci Fıkrası gereği tüzel kişilikleri kaldırılan ... ilçesi köylerine ait borçlarla birlikte Genel Müdürlüklerine devredildiğini,

Genel Müdürlüğün de bu devir nedeniyle ve aboneliği köy tüzel kişiliğinde bulunması nedeniyle kendi görev alanında bulunan bu borçları ödediğini,

Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun

" MADDE 31.- Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. Ancak, teşkilât yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahallî idarelerde İçişleri Bakanlığının, diğer idarelerde ise Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir. Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur." denildiğini, ayrıca İlamda yer alan üze azınlık görüşünde belirtilen gerekçeyle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Sorumluların ileri sürdükleri hususlar Daire Kararının gerekçelerini karşılamaktan uzaktır.

Bu nedenle Dairece verilen tazmin hükmünün tasdikinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.” Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi sonucunda:

... Elektrik Dağıtım AŞ. (...)’ın ... numaralı ve ... numaralı aboneliklerden doğan elektrik borçları için ilgili muhtarlıklara başvurduğu, muhtarlıkların 6360 sayılı Kanun kapsamında adı geçen köylerin mahalleye dönüştürülerek belediyeye bağlandığı, muhtarlık adına olan bütün malvarlıklarının belediyeye devredildiği, para toplama yetki ve borçları ödeme imkanlarının kalmadığı gerekçesiyle ödeme yapamayacağını bildirmesi üzerine, ... tarafından, köylerin mahalle olarak bağlandığı ... Belediye Başkanlığına haciz ihbarnameleri gönderildiği,

Ancak, ... Belediyesinin bu borçların 6360 sayılı Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin 3’üncü bendi gereği tüzel kişilikleri kaldırılan ... İlçesi Köylerine ait borçlarla ilgili kurum ve kuruluşlara devrinin 25.10.2013 tarih ve 12496 sayılı Valilik Oluru ile oluşturulan Devir, Tasfiye ve Paylaştırma 1’inci Alt Komisyonu tarafından hazırlanan listeye göre, ...’ye devredildiğini bildirmesi üzerine, ... tarafından bu defa ...’ye başvurulduğu, ancak ...’den söz konusu aboneliklerin tarımsal sulama aboneliği olduğu, dolayısıyla bu aboneliklerin kendileriyle ilgili olmadığının belirtildiği,

...’ın alacaklarının semeresiz kaldığı gerekçesiyle ... Valiliğine başvurduğu, ... Valiliğinin konuyla ilgili incelemenin yapılması için bu hususu ... Büyükşehir Belediyesi’ne bildirdiği,

20.04.2015 tarih E.14966 sayılı ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 1’inci Hukuk Müşavirliği yazısında, ... ilçesi ... mahallesindeki sulama tesislerinin 6360 sayılı Kanun ve Genel Kurul kararı ile Genel Müdürlüğe devri sonrasında ... Mahallesi Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ile tesisin işletme, bakım ve onarımı için devir sözleşmesi imzalandığı, yine ... Mahallesi sulama tesisi içinde İl özel İdaresi zamanında yapılan tesisin işletme, bakım ve onarımına ilişkin devir sözleşmesi olduğu ve burada da aynı şekilde kooperatifin bulunduğunun anlaşıldığı belirtilerek, tesisin işletilmesinden kaynaklanan elektrik borçlarına ilişkin olarak Valilik Devir, Tasfiye ve Paylaştırma komisyon kararına itiraz edilmesi veya kooperatiflerle yapılacak protokoller ile kabul etmeleri halinde bu bedellerin ödenerek kooperatiflere rücu edilebileceği şeklinde görüşüne karşın, ... Büyükşehir Belediye Başkanı ….. tarafından 14.05.2015 tarih ve 14300260-010.07-86047 sayılı yazısı ile verilen ödeme talimatı üzerine söz konusu borçların ... ve ... Köyleri Muhtarlıklarına ait elektrik borçları olarak kabul edilip, Devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonunun kararına dayanılarak ... bütçesinden ödendiği görülmüştür.

6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin 3’üncü bendinde;

“1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir. Devir işlemi ilk mahalli idareler genel seçimi itibarıyla uygulamaya konulur.”

denilmektedir.

Anılan hükme göre; tüzel kişilikleri kaldırılan köylerin borçlarının Kanunda belirtilen kurum veya kuruluşlardan birisine devredilmesi gerekir. Buna karşılık ayrı ve özel bir tüzel kişiliği olan Tarımsal Kalkınma Kooperatifinin borçları 6360 sayılı Kanun kapsamında yer almamaktadır. Dolayısıyla Köy tüzel kişiliğine dahil olmayan ve ayrı bir tüzel kişiliği olan S.S ... Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifine ait tesisler ile ... Köyü Muhtarlığına ait Tarımsal Kalkınma Kooperatifine ait tesislerin tarımsal sulama sonucu oluşan elektrik borçları devir öncesi doğmuş olduğundan ve 6360 sayılı Kanun kapsamına girmediğinden bu borçların ... Genel Müdürlüğü bütçesinden ödenmesi mevzuata aykırıdır.

Valilik Devir, Tasfiye ve Paylaştırma komisyon kararına itiraz edilmesi veya kooperatiflerle protokoller yapılarak kabul etmeleri halinde bu bedellerin ödenerek kooperatiflere rücu edilmesi yoluna başvurulmayarak, S.S ... Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifine ait tesisler ile ... Köyü Muhtarlığına ait Tarımsal Kalkınma Kooperatifine ait tesislerin tarımsal sulama sonucu oluşan elektrik borçlarının Köy tüzel kişiliğine ait borçlar gibi kabul edilip ... tarafından ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunmuştur.

Bu nedenlerle, sorumluların iddialarının reddi ile 85 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle …. TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, Oy çokluğuyla(Üye …..ün aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı),

Karar verildiği 09.01.2019 tarih ve 45508 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üye ….. nün karşı oy gerekçesi:

“Tarımsal Kalkınma Kooperatifi adına kayıtlı tesislerinin tarımsal sulama sonucu oluşan elektrik borçlarının, ... Büyükşehir Belediyesi’nin bağlı idaresi olan ...’nin bütçesinden ödenmesi nedeniyle tazmin hükmü verildiği görülmektedir.

6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin 1’inci fıkrasında;

“Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur. Bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir.”

3’üncü fıkrasında da;

“1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin …, her türlü … borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir. Devir işlemi ilk mahalli idareler genel seçimi itibarıyla uygulamaya konulur.” denilmektedir.

İlama konu edilen borçların, 25/10/2013 tarih ve 12496 sayılı Valilik Oluruyla oluşturulan Devir, Tasfiye ve Paylaştırma 1. Alt Komisyonu tarafından hazırlanan listedeki bilgiler esas alınarak, tüzel kişilikleri kaldırılan ... ilçesi köylerine ait borçlarla birlikte Genel Müdürlüğe devredildiği, Genel Müdürlüğün de bu devir nedeniyle ve aboneliğin köy tüzel kişiliğinde bulunması nedeniyle kendi görev alanında bulunan bu borçları ödediği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle yapılan ödeme, 6360 sayılı Kanun gereği Valilik Oluru ile oluşturulan Devir, Tasfiye, ve Paylaştırma Komisyonu tarafından verilen kararın icrası mahiyeti taşımaktadır.

Bu çerçevede mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır. Ancak söz konusu ödemeler 6360 sayılı Kanun kapsamında yer almayan Tarımsal Kalkınma Kooperatiflerine ait ise yapılan ödeme ile ilgili olarak asıl borçluya rücu etme ve alacağı genel hükümlere göre takip etme imkânı mevcuttur.

İlgili kanunlarında belirtilen usullere göre düzenlenen su faturaları köy adına düzenlendiğinden ve kanuna göre oluşturulan komisyonun kararı gereği bu tutarın ... bütçesinden ödenmesi zaruridir. Görevi bu ödemeyi gerçekleştirmek olan görevlilerin, bu ödeme nedeniyle sorumlu tutulması uygun olmaz. Söz konusu ödeme sonrası rücu işleminin yapılmamasından doğan sorumluluk da 5018 ve 6085 sayılı kanun çerçevesinde belirlenecek bir mali sorumluluk olmayıp, 657 sayılı Kanun çerçevesinde belirlenecek olan bir nevi idari ve disiplin sorumluluğu olup rücu kapsamında çözümlenmesi gerekmektedir. Diğer bir ifade ile tahakkuk etmiş ve ...’ye devredilmiş su borcu ödenmesinden dolayı harcama yetkilisinin ve gerçekleştirme görevlilerinin bu sıfatları nedeniyle bir sorumluluğu yoktur. Sadece rücu işlemini başlatmakla görevli personelin bu görevini yerine getirmemesi nedeniyle bir sorumluluğu söz konusu olabilir. Bunun da 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 12 nci maddesi çerçevesinde gerekli incelemenin yapılmasını teminen ilgili idareye yazılması ve Sayıştay’ın yargısal niteliği olmayan raporları ile takibi ve çözümlenmesi gerekir.

Bu gerekçelerle dairece verilen tazmin hükmünün kaldırılması uygun olur.”