Sayıştay 6. Dairesi 40732 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 6

• Dosya No: 40732

• Tutanak No: 42170

• Tutanak Tarihi: 20.09.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Belediyenin, derneğin çalışmalarını içeren kitap bastırılması işini üstlenerek ilgili firmaya ödeme yapması

262 sayılı İlam’ın 2’nci maddesi ile Belediyenin, … Derneği … Şubesinin çalışmalarını içeren kitap bastırılması işini üstlenerek ilgili firmaya ödeme yapması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçe sahibi dilekçesinde özetle; karara esas alınan Denetçi Görüşünde özellikle 5393 sayılı Belediye Kanunun 75’inci maddesine vurgu yapılarak bu maddenin uygulanması ile ilgili sübjektif değerlendirmelerin yapıldığını; Yasa’nın belediyelerle dernek ve vakıfların ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği vurgulandıktan sonra ilgili derneğe ait kitabın bazı bölümlerinde belediyenin faaliyetlerinin de yer almasının söz konusu kitaba ortak proje niteliği kazandırmayacağına yönelik değerlendirmelerde bulunarak İlam’a konu proje hakkında yanlı ve tarafgir bir değerlendirme yapıldığını, yine aynı görüşte “kanunun lafzında geçen ortak projeden, yürütülecek faaliyete ilişkin işin tanımlandığı, bütçenin tespit edildiği, tarafların yetki, görev ve sorumluluklarının açıkça belirlendiği yazılı bir anlaşmanın (protokolün) anlaşılması gerektiği” belirtildiğini, oysa gerek yasa metni gerek kanun koyucunun amacı ve gerekse davaya konu işin mahiyeti birlikte değerlendirildiğinde raporda belirtilen kriterlerin uygulanmasını zorunluluğunun bu iş için mevcut olmadığını, İlam’a konu işin detaylı olarak projelendirilecek veya detaylı bir protokole bağlanacak nitelikte bir iş olmadığını;

Kamu Yararına Çalışan bir derneğin faaliyet kitapçığının basımına, içeriğinde Belediyenin projelerinin de tanıtımı yapıldığından maddi destek verildiğini, bu kitapçığa reklam verilerek de aynı etkiye ulaşılabileceğini, ancak hem daha az maliyetli olduğundan hem de yapılan çalışmanın ruhuna daha uygun düştüğünden bu yöntemin seçildiğini,

Kararda kitapçıkta belediye çalışmaları ile ilgili bölümlerin yetersiz olması nedeniyle söz konusu kitabın ortak proje niteliği taşıyamayacağının belirtildiğini, böylesine sübjektif bir değerlendirmeden yola çıkılarak kamuyu zarara uğrattıkları sonucuna varılmasının Yasaya aykırı olduğunu, bu karar ile azlık çokluk ayrımına girişildiğini ve bir reklam şirketi bakış açısıyla olaya yaklaşmadığını, oysa burada önemli olanın Belediyenin çalışmalarının doğru değerlendirilip kamuya tanıtılması, bu tanıtımın, çalışmaları kamu tarafından beğeniyle değerlendirilen bir Derneğin kitapçığında yapılması olduğunu, aksi halde kitapçıkta belediye çalışmalarına daha çok yer verilmesi durumunda çalışmanın ortak proje olarak kabul edileceği sonucunun çıkacağını, asıl böyle bir değerlendirmenin yasanın ruhuna uygun olmayacağını;

İlgili Derneğin … Şubesi’nin 25.10.2013 tarihinde 20 yıllık çalışmalarını içeren kitapçık için tasarım ve basım desteği talebinde bulunduğunu, yapılan incelemeler neticesinde söz konusu kitabın 82, 86 ve 150’nci sayfalarında … Kalkınma Ajansı hibesiyle … Belediyesi ve … ile ortaklaşa gerçekleştirilen ve 74 proje içerisinden 1’inci olan Organik Oyuncak Projelerinden söz edildiğinin görüldüğünü, bu kitapçıkla …’nın tanıtımının yapılacağı ve böylece önemli projelerinin farklı kesimlere duyurulacağı düşüncesiyle ve söz konusu Derneğin 04.04.1997 tarih ve 97/9886 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kamu yararına çalışan dernek statüsüne sahip bulunduğu da dikkate alınarak basım işinin üstlenildiğini, yapılan işlemin ve bu işleme bağlı olarak gerçekleştirilen ödemenin tamamen yasal mevzuata uygun olarak Belediyenin çalışmalarını tanıtmak amacıyla yapıldığını ve bu amaçla yapılan bu işlemlerle kamuyu zarara uğratmalarının ve bu işlemleri gerçekleştirirken kamuyu zarara uğratma kastlarının bulunmadığını belirterek yukarıda açıklamaya çalıştığı gerekçelerle hukuka ve yasal mevzuata aykırı, sübjektif ve tarafgir değerlendirmelere dayalı olduğunu düşündüğü tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında; “Dairesince, belediyenin … Derneği … şubesinin çalışmalarını içeren kitap bastırılması işini üslenerek ilgili firmaya ödeme yapılması sonucu oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmiştir.

Sorumlu savunmasında, basımı yapılan kitabın belediye projelerini tanıtması, kitabın basımı işinin dernekle yürütülen ortak proje niteliğinde olması, derneğin kamu yararına çalışan dernek statüsünde bulunması nedeniyle, yapılan ödemelerin yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun,

15. madenin (a) bendinde “Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarım karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”

16. maddenin (c) bendinde “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.” Hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca, Kanunun 14. üncü maddesinde belediyenin yetkileri tek tek sayılarak belediyenin yardım yapabileceği yerler belirtilmiştir. Yine, Kanunun 60. maddesinde belediyenin giderleri belirtilmiş, ancak derneklerin faaliyetlerini içeren kitapların basımı, belediye giderleri arasında yer almamıştır.

5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinde de, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olması kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık vb. teşekküllere yardım yapılabileceği ifade edilmektedir.

Kanuni dayanağı olmadan adı geçen derneğin faaliyetlerini içeren kitabın basım ücretinin ödemesinin hukuken mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.

Buna göre, sorumluların temyiz taleplerinin ret edilerek Daire kararının korunması gerektiği düşünülmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

İlam’da Belediyenin, … Derneği … Şubesinin çalışmalarını içeren kitap bastırılması işini üstlenerek ilgili firmaya ödeme yapması nedeniyle tazmin hükmü verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde belediyenin görev ve sorumlulukları ayrıntılı olarak belirtilmiş olup belediye ile bir bağı bulunmayan bir özel hukuk tüzel kişisi olan derneklere ait kitapların basım işinin üstlenmesi belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamına girmemektedir.

Diğer taraftan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belediyelerin, belediye meclislerinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği hükme bağlanmış ise de, bu hükme göre belediye ile kamu yararına çalışan bir dernek arasında ortak hizmet projesi gerçekleştirilmesi için iki temel şart bulunmaktadır. Bunlardan birincisi ortak hizmet projesinin konusunun belediyenin görev ve sorumlulukları alanına giren konulara ilişkin olması, İkincisi ise gerçekleştirilecek ortak hizmet projesi konusunda belediye ile kamu yararına çalışan dernek arasında bir anlaşma yapılmış olmasıdır. Bunun yanında bu anlaşmanın belediye meclislerinin kararı üzerine yapılması gerekmektedir.

Oysa yukarıda da belirtildiği üzere belediye ile bir bağı bulunmayan bir özel hukuk tüzel kişisi olan derneklere ait kitapların basım işinin üstlenilmesi belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamına girmemektedir. Bu nedenle söz konusu kitap basım işinin anılan Kanun’un 75’inci maddesi hükmünde öngörülen ortak hizmet projesi kapsamında üstlenildiği ileri sürülemez.

Buna karşın İlam’da söz konusu kitapçığın 82, 86 ve 150’nci sayfalarında … Kalkınma Ajansı hibesiyle … Belediyesi ve … ile ortaklaşa gerçekleştirilen ve 74 proje içerisinden 1’inci olan Organik Oyuncak Projelerinden söz edildiğinden bu kitapçıkla …’nın tanıtımının yapıldığı, bu nedenle söz konusu kitabın basım işinin üstlenildiği, İlam’da belediye çalışmaları ile ilgili bölümlerin yetersiz olması nedeniyle söz konusu kitabın ortak proje niteliği taşıyamayacağının belirtilmesinin sübjektif bir değerlendirme olacağı, bir reklam şirketi bakış açısıyla olaya yaklaşılmadığı, oysa burada önemli olanın Belediyenin çalışmalarının doğru değerlendirilip kamuya tanıtılması, bu tanıtımın, çalışmaları kamu tarafından beğeniyle değerlendirilen kamu yararına çalışan bir derneğin kitapçığında yapılması ve böylece önemli projelerinin farklı kesimlere duyurulması olduğu, aksi halde kitapçıkta belediye çalışmalarına daha çok yer verilmesi durumunda çalışmanın ortak proje olarak kabul edileceği sonucunun çıkacağı, asıl böyle bir değerlendirmenin yasanın ruhuna uygun olmayacağı ve çalışmanın ruhuna daha uygun düşen bu işlem yerine aynı etkiye ulaşmak için kitapçığa reklam verilebileceği, ancak bu yolun da daha maliyetli olacağı belirtilmiş ise de;

Bir CD içinde sunulan kitapçığın incelenmesinde, belediye ile ilgili yer verilen tek bilgi olan ve kitabın belirtilen sayfalarında özet olarak değinilen söz konusu projeden söz konusu kitabın basım amacının beldenin tanıtımı olduğunun, dolayısıyla ortak hizmet projesinin konusunun belediyenin görev ve sorumlulukları alanına giren konulara ilişkin olduğunun anlaşılamayacağı; her ne kadar İlam’a konu işin detaylı olarak projelendirilecek veya detaylı bir protokole bağlanacak nitelikte bir iş olmadığı iddia edilmekte ise de, hükümde yardım yapılabilmesinin ön şartı olarak işin niteliğine ilişkin bir ayrım gözetilmeden ortak hizmet projesi konusunda belediye ile kamu yararına çalışan dernek arasında bir anlaşma yapılmış olmasının ve bu anlaşmanın da belediye meclislerinin kararı üzerine yapılmasının arandığı görülmektedir.

Yine söz konusu kitap basım işinin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29’uncu maddesinde yer alan;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek vakıf birlik kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” şeklindeki hükme dayanılarak yapıldığı da kabul edilemez. Çünkü 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesine 12.12.2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesiyle eklenen ek fıkrada, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29’uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinin belediyeler için uygulanamayacağı hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla, 262 sayılı İlam’ın 2’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, Oyçokluğuyla,

(Temyiz Kurulu ve ..’nci Daire Başkanı … ve .’inci Daire Başkanı … ile Üye …’ın; “Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde; 04.04.1997 tarih ve 97/9886 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kamu yararına çalışan dernek statüsüne sahip bulunan … Derneği’nin … Şubesi’nin kitapçık için tasarım ve basım desteği talebinde bulunması üzerine yapılan incelemeler neticesinde belediyeleri ile ortaklaşa gerçekleştirilen projeden de bahsedilen kitapçığın Belediyenin tanıtımını da yapacağı ve böylece önemli projelerinin farklı kesimlere duyurulacağı düşüncesiyle kitapçığın basım işinin üstlenildiği görülmüştür.

Diğer taraftan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde mahallin en büyük mülki idare amirinin izin almadan belediyelerin, kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği hükme bağlanmış olup aynı Kanun’un ‘Belediyenin giderleri’ başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde; ‘Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri’, (n) bendinde ise; ‘Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler’ belediyenin giderleri arasında sayılmıştır. Bu nedenle Belediyenin, kamu yararına çalışan Derneğin, Belediyeleri ile ortaklaşa gerçekleştirilen projeden bahsedilip Belediyenin tanıtımının da yapıldığı, kitapçığının bastırılması işini üstlenmesi mümkündür. Bu itibarla, tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 20.09.2016 tarih ve 42170 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.