Sayıştay 6. Dairesi 40621 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 6

• Dosya No: 40621

• Tutanak No: 42036

• Tutanak Tarihi: 07.06.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Derneğe Yardım.

231 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (B) bendi ile, Belediye bütçesinden ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğine maddi yardım yapılması nedeniyle ...-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlam’da Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...’nun 40621 sayılı dosyada yer alan dilekçesinde özetle;

... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği (...)’e yapılan ödeme işleminin Belediye Meclisinin 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı kararına dayandığını; Meclis kararının 5393 sayılı yasanın 14. maddesine dayandığını; oluşturulan protokolün de 14. madde bağlamında düzenlenmiş ve yürütülmüş olduğunu;

5393 sayılı yasanın “belediyenin görev ve sorumlulukları” başlığını taşıyan 14. maddesi uyarınca, belediyenin mahalli müşterek olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini, gıda bankacılığını yaptığını veya yaptırdığını; aynı kanunun 15. maddesinin, “... a) Belediyenin yetkileri ve imtiyazları başlığında belde sakinlerinin mahalli müşterek niteliğindeki ihtiyaçlarım karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak...” şeklinde düzenlenmiş olduğunu;

Sözü edilen ... ile ilişkilerin Meclis kararı ve protokol bağlamında yukarıdaki yasa maddelerinde yer alan hükümlere dayanılarak düzenlenmiş ve bu şekilde yürütülmüş olduğunu; İlam’da sözü edilen 75. madde ile hiçbir ilişki kurulmadığını ve bu madde hükümlerine dayanılarak her hangi bir işlem yapılmadığını;

Belediye Meclisinin 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı kararında da Belediye Kanununun 14. maddesi ile yardım yönetmeliği hükümlerine atıfta bulunularak değerlendirme ve sonuç bölümünde de “yukarda bahse konu yazı metni incelendi. İlçemiz sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etmek, bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giysi, temizlik maddeleri, yakacak gibi ayni ve nakdi yardımların ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Demeği aracılığıyla yapılmasına ilişkin olarak hazırlanan müdürlük teklifinin protokolün kabulü doğrultusunda aynen kabulüne...” denilerek belediye başkanı ile dernek başkanı tarafından karşılıklı imzalanan yardım yapılmasına ilişkin protokolün kabul edildiğini;

Anılan bu Meclis Kararı ile ... Belediyesinin görev ve sorumluluğu olan sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini, 2007 yılında gıda bankacılığı yapmak üzere kurulması sağlanan ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği aracılığıyla yaptırma kararının alındığını;

Belediye Kanunu’nun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60. maddesinde belediye giderleri arasında “dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar” sayılmış olduğunu;

Derneğin web sitesinde, ...’da yaşayan ihtiyaç sahiplerine gıda, giyim, yakacak ve benzeri hususlarda ayni ve nakdi yardımlar sağlamak ve ilçenin sosyal-kültürel yapısını korumak amacıyla Derneğin 24 Ekim 2007’de tüzel kişiliğini kazandığının, 2008 yılının Şubat ayında faaliyete geçtiğinin, bu tarihten itibaren de ... Belediyesinin “Yeni Toplumcu Belediyecilik” anlayışını Anadolu insanının paylaşma ve dayanışma kültürü ile birleştirerek yardıma ihtiyacı olan ailelere yönlendirmekte olduğunun ifade edildiğini; ... web adresinden Derneğin ... Belediyesinin bir birimi gibi çalıştığının görüleceğini; ... Belediyesi web adresinde de yine ... tarafından gerçekleştirilen faaliyetlerin ... Belediyesi faaliyeti gibi kamuoyuna duyurulduğunu;

... adresi altında ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği’ne kayıtlı ihtiyaç sahibi 7 bin 500 üye bulunduğunu, ...’nın yılda kayıtlı üyeler dışında yaklaşık 11 bin vatandaşa temel ihtiyaç, giysi ve eşya yardımında bulunulduğunun kamuoyuna duyurulmuş olduğunu; Dernek tarafından kullanılan araçlarda, yardım paketlerinde, derneğin kapısında dahi ... Belediyesi logosunun yer almakta olduğunu;

Ayrıca Dernek Tüzüğünde Derneğin amacının “Sosyal, kültürel yapının korunması için her türlü faaliyetleri yapar ve ihtiyaç sahiplerine gıda, giyim, yakacak ve sair hususlarda ayni ve nakdi yardımda bulunur. Bu amacı gerçekleştirirken kar amacı gütmeksizin ve üyelerine kar dağıtmaksızın sosyo ekonomik kalkınmaya yönelik faaliyetler yapar.” şeklinde düzenlenmiş olduğunu; Dernek Tüzüğünün 36. maddesinin ise, feshi halinde derneğin menkul ve gayrimenkul mallarının hayır işlerinde kullanılmak üzere ... Belediyesi’ne devredileceğinin düzenlendiğini;

... aracılığıyla yapılan yardımın bir kamu hizmeti olduğunu; yapılan yardımın nerelerde kullanıldığının takibinin yapıldığını ve konuya ilişkin bilgi, belge, faaliyet raporunun Dernek tarafından Belediyeye sunulduğunu; yardımın amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların birer örneği ile faaliyet raporlarının, faaliyetin bitimini müteakip bir ay içinde, devam eden faaliyetlerine ilişkin bilgi, belge ve raporların takip eden yılın ilk ayı içerisinde Belediyeye teslim edildiğini; bu durumun da, yapılan işlemin derneklere yardım değil; Meclis kararıyla kabul edilen protokol uyarınca 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümleri doğrultusunda, belediyenin asli görevleri arasında yer alan sosyal hizmet ve yardımları gıda bankacılığını da içeren bir yolla ... aracılığıyla yapılması olduğunu gösterdiğini;

Bu çerçevede Belediyeye ait bir hizmetin gerçekleştirildiğini ve yardımın ihtiyaç sahiplerine teslim edildiğini; Belediyenin, Kanunun kendisine verdiği görevleri ve mahalli müşterek gereksinimleri karşılamak için, yapmış olduğu harcamayı kamu zararı olarak değerlendirmenin doğru olmayacağını;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun harcama yetkisi ve yetkilisi başlıklı 31. maddesinin 3. fıkrasında “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kumlu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denildiğini;

14.06.2007 tarihi ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı’nın Harcama Yetkilileri başlıklı 3. maddesinin Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu başlıklı b bendinde, yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme seklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına karar verildiğini;

5018 sayılı Yasanın 29 Maddesi hükmü doğrultusunda düzenlenen Protokol ve sonran yapılan değişiklikle doğrudan Belediye Başkanı H. ... ve adı geçen Derneğin Başkanı Ümit Nevzat Uğurel arasında karşılıklı imzalanarak yürürlüğe konulduğunu; Belediye Meclisinin 08.04.2011 gün ve 325 sayılı Kararında da Belediye Yasasının 14. maddesi ile Yardım Yönetmeliği hükümlerine atıfta bulunularak Değerlendirme ve Sonuç bölümünde de aynen; “Yukarıda bahse konu yazı metni incelendi. İlçemiz sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etmek, bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giyim, temizlik maddeleri, yakacak gibi ayni ve nakdi yardımların ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Demeği aracılığıyla yapılmasına ilişkin olarak hazırlanan müdürlük teklifinin protokolün kabulü doğrultusunda aynen kabulüne,’’ denilerek Belediye Başkanı ile Dernek Başkanı tarafından karşılıklı imzalanan yardım yapılmasına ilişkin protokolün kabul edildiğinin açık bir şekilde belirtildiğini;

231 sayılı İlamın 12/B maddesinde her ne kadar 5018 sayılı Yasanın 11. maddesi yorumlanarak belediye başkanının “...Bu hükme göre, Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar.” şeklindeki sorumlu tutulmadığı belirtilmiş ise de, tazmine konu somut olayda, yardıma ilişkin protokolün doğrudan Belediye Başkanı ile Dernek Başkanı arasında karşılıklı imzalanarak yürürlüğe konulduğu ve yardımların bu protokol bağlamında gerçekleştiği değerlendirildiğinde, Belediye Başkanının açık bir şekilde sorumlu tutulması gerektiğini belirterek öncelikle tazmin hükmünün kaldırılmasını; tazmin hükmünün kaldırılmaması durumunda sorumluluğun Belediye Başkanı ve Belediye Meclis Üyelerine de teşmil edilmesini talep etmiştir.

İlam’da Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... 40548 sayılı dosyada yer alan dilekçesinde özetle;

... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğine yardım yapılması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğine ilişkin İlam’da, Belediye Kanunu’nun 75. maddesinin dayanak gösterildiğini; ancak İlam’ın dayanağını oluşturan Belediye Kanunu’nun 75. maddesine dayanılarak işlem yapılmadığını; bu nedenle Belediye Kanunu’nun 75. maddesine dayanılarak tazmin hükmü verilmesinin doğru ve yerinde olmadığını;

Belediye Kanunu’nun 13. maddesinde “Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.” şeklinde Belediyelerin yardım yapma yetkisinin olduğunun düzenlendiğini;

Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinin “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) ... sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini yapar veya yaptırır.” şeklinde düzenlendiğini ve anılan Kanunun 14. maddesinin (b) bendinde ise gıda bankacılığı yapabileceğinin düzenlendiğini; Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15. maddesinin ise “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.” şeklinde olduğunu;

Yukarıdaki düzenlemeler ışığında belde sakinlerinin sosyal hizmet ve yardım hizmeti kapsamında gıda, giyim, yakacak gibi mahalli müşterek ihtiyaçlarının karşılanmasının, Belediyenin görev ve sorumlulukları arasında sayıldığını; Belediye Meclisinin 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı “İlçemiz sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etmek, bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giyim, temizlik maddeleri, yakacak gibi aynı ve nakdi yardımların ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği aracılığıyla yapılmasına ilişkin olarak hazırlanan müdürlük teklifinin protokolün kabulü doğrultusunda aynen kabulüne oybirliği ile karar verilmiştir.” şeklindeki Kararı ile ... Belediyesinin, görev ve sorumluluğu olan sosyal hizmet ve vardım hizmetlerini ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği aracılığıyla yaptırma kararının alındığını; bununla birlikte Belediye Meclisinin 03.03.2011 tarih ve 194 sayılı kararında “... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği tarafından 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesi gereği verilen “Gıda Bankacılığı” hizmetinin yerine getirilebilmesi için anılan yasanın 60. maddesi hükümleri gereği harcama izni verilmesi ve gerekli harcamaların Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü üzerinden yapılması ile ilgili olarak hazırlanan Müdürlük teklifi komisyonumuzca değerlendirildi. Müdürlük teklifinde belirtilen hususların meclis takdirine sunulmasına müşterek komisyonumuzca oybirliğiyle karar verildi; şeklindeki komisyon raporunun Başkanlıktan geldiği şekliyle aynen kabulüne, Belediye Meclisimizin 03.03.2011 tarihli birleşiminde oyçokluğu ile karar verildi.” denildiğini; ... Belediyesi ile ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği arasında Meclis Kararları doğrultusunda Meclis Kararına ek olan 2 adet protokol imzalandığını; Protokoller incelendiğinde ise, her ikisinde de 4. maddede Belediye tarafından Derneğe yapılan her türlü yardımın şartlı yardım olduğunun, şartın ise yardımın Belediye sınırları içerisindeki ihtiyaç sahiplerine dağıtılması olduğunun düzenlendiğini; madde devamında Belediye bütçesinden bu amaca yönelik olarak ayrılan ödeneklerden Derneğe yapılacak nakdi yardımlarla, hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere dağıtılmak üzere her türlü mal ve malzemenin Dernek tarafından satın alınacağının düzenlendiğini; Protokolün 5. maddesinde ise, Derneğin yardımın amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların birer örneği ile faaliyet raporlarını Belediyeye vereceğinin düzenlendiğini; sosyal hizmet ve yardımların aracı vasıtasıyla yaptırılmasında bir kaynak aktarımının da olacağının kabulünün gerektiğini ve Meclis Kararına ek Protokolün Meclis Üyelerince kabul edildiğini; tazmin hükmünün kaldırılmaması durumunda tazmin sorumluluğun Protokolü bizzat imzalayan Belediye Başkanı ve Protokole Olur veren Belediye Meclis Üyelerine teşmil edilmesinin hakkaniyete uygun olacağını;

Derneğin, bir nevi ... Belediyesinin bir birimi gibi görev yapmış olduğunu; Derneğin web sitesinde ... Belediyesinin “Yeni Toplumcu Belediyecilik” anlayışını Anadolu insanının paylaşma ve dayanışma kültürü ile birleştirerek yardıma ihtiyacı olan ailelere yönlendirmekte olduğunun ifade edildiğini; ... web adresinden Derneğin ... Belediyesinin bir birimi gibi çalıştığının görüleceğini; ... Belediyesi web adresinde de yine ... tarafından gerçekleştirilen faaliyetlerin ... Belediyesi faaliyeti gibi kamuoyuna duyurulduğunu; Dernek tarafından kullanılan araçlarda, yardım paketlerinde, derneğin kapısında dahi ... Belediyesi logosunun yer aldığını; Denetimin yapıldığı dönemin ... Belediye Başkanının, ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Demeği tarafından dağıtılan yardımlarda bizzat bulunmuş olduğunu; yine hem ... Belediyesinin hem de ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğinin isimlerinin ve logolarının yer aldığı çıkartmaların yardımlara yapıştırılmış olduğunu;

Belediye Kanunu’nun 15. maddesinin (m) bendinde Belediyenin yetkileri arasında, “Belediye ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi ve kayıt altına alınması amacıyla izinsiz satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası ödenmeyerek iki gün içinde geri alınmayan gıda maddelerini gıda bankalarına, cezası ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan gıda dışı malları yoksullara vermek.” sayıldığını; Dernek ile imzalanan Protokolün 4. maddesinin (c) bendinde zabıta tarafından el konulan ve süresi içinde teslim alınmayan gıda, giyim, yakacak maddelerinin yoksullara ulaştırılmak üzere Derneğe teslim edileceğinin düzenlenmiş olduğunu;

... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğinin, ... Belediyesinin bir birimi gibi Belediyenin bünyesinde kurulmuş olduğunu; adı her ne kadar Dernek ise de Belediye Meclisi tarafından alınan kararlar gereğince ... Belediyesinin görevlerini, Belediyenin bir birimi gibi Protokoller çerçevesinde yerine getirilmesine yetkili organlarca karar verildiğini; bu bağlamda ... Kaymakamlığı’nın sosyal yardım alanlara ilişkin gönderilen 17.05.2011 tarih ve 2198 sayılı yazısının, sosyal yardım alanlara ilişkin hizmetlerin Dernek aracılığıyla yapılmakta olduğu için ... Belediyesinin 03.06.2011 tarih ve 1372 sayılı yazısı ekinde Derneğe gönderilmiş olduğunu; yine 31.12.2012 tarihli Tutanakta yer aldığı üzere ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği tarafından gönderilen yeleklerin ... Belediye Başkanı ...’ın hediyesi olarak bir huzurevine hediye edildiğini;

Belediyenin varlık nedenlerinden birinin, ihtiyaç sahiplerine sosyal hizmet ve yardım ile gıda bankacılığı hizmetlerinin yapılmasını sağlamak olduğunu; yardımların fakirlik belgesine sahip, gerçekten ihtiyaç sahibi olduğunu kanıtlayan kişilere yapıldığını ve yardım yapılan kişilere, ait örnek olmak üzere fakirlik belgeleri ile ilgili belgelerin ekte sunulduğunu;

Derneğin, düzenli olarak Belediye tarafından kendisine yapılan yardımları ... Belediyesi sınırları içerisindeki hangi ihtiyaç sahiplerine ulaştırdığını raporlar halinde Belediyeye sunduğunu; Dernek kayıtları ve Derneğin Belediyeye sunduğu kayıtlar incelendiğinde ortada bir kamu zararının olmadığının anlaşılacağını; dağıtılan yardımlarla ilgili olarak dağıtımın yapıldığı ihtiyaç sahiplerinden de bilgi alınabileceğini;

İlam’ın 12’nci maddesinde, ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğine maddi yardım yapılmasının kamu zararı olarak tespit edildiğini, ancak aynı tarihli kararda ... Halk Dansları Topluluğu Derneğine yapılan yardımın kamu zararı olarak görülmediğini; eğer Belediyeler derneklere yardım yapamıyor ve yapması durumunda bu kamu zararı oluyor ise yardım yapılan derneğin adının sonucu değiştirmemesi gerektiğini; ancak ... Belediyesi tarafından ... Halk Dansları Topluluğu Derneğine yapılan yardım Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde yer alan görevleri kapsamında görüldüğünü ve kamu zararı olmadığının haklı olarak tespit edildiğini; oysaki ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğine yapılan yardımın da Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde yer alan görevleri kapsamında bulunduğunu;

17/07/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik’te yer alan şartlara uygun olarak Derneğe yardımın gerçekleştirildiğini;

Temyize konu kararda kamu zararı olduğu belirtilen harcamanın 5018 sayılı Kanunda düzenlenen kamu zararının belirlenmesindeki şartları da taşımadığını; Derneğe yapılan yardım ile derneğin ihtiyaç sahibi kişilere yaptığı yardım, dernek tarafından yapılması idi ... Belediyesi tarafından yapılacağını, bunun da yine aynı kamu masrafını gerektireceğini; dolayısıyla aynı havuzdan yüklenen bir görev için masraf yapılmasının kamu zararına sebep olmamayı gerektireceğini; Belediye Kanunu’nun 14. maddesi ile Belediyelere verilen görev kapsamı dışında Dernek tarafından Protokole aykırı bir harcama yapılmış ise ancak bu miktarın hakkaniyete uygun olarak kamu zararı olarak bildirilebileceğini;

Yardım yapılması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği bir an için kabul edilse dahi kamu zararından kendisine sorumluluk yükletilmemesi gerektiğini;

T.C. İçişleri Bakanlığı Mülkiye Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından 2013 yılında güncellenen Belediyeler Mali Karar ve İşlemleri Teftiş Rehberi’nin 16. sayfasından “2.7.09-Belediyelerin, 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi ve bu maddeye göre çıkarılan Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve kamu yararı gözetilerek bütçelerine gerekli ödeneği koymaları şartıyla derneklere nakdi yardım yapabileceklerine ilişkin İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 25.05.2010 gün ve 15225-45657 sayılı yazısındaki diğer açıklamalara riayet edilip edilmediği;” şeklinde kontrolün yapılmasının Rehberde yer aldığını ve Derneğe yapılan yardımın anılan yazıya uygun olarak yapıldığını; Derneğe yardım yapılamayacağını tespit edebilmek çok teknik, özel bilgi gerektiren bir husus olması nedeniyle kusuru etkileyen hata kapsamında değerlendirilerek kasıt, kusur ve ihmalimin olmaması nedeniyle de kamu zararı olarak tespit edilmesi durumunda dahi sorumlu tutulmasının hakkaniyete aykırı olacağını;

Belediye Kanunu’nun “Belediye meclisi” başlıklı 17. maddesinde, Belediye Meclisinin, belediyenin karar organı olduğu ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluştuğunun düzenlendiğini; zarara neden olduğu belirtilen harcamanın, Belediye Kanunu’nun 29. maddesi gereğince kesinleşen Meclis Kararı sebebiyle imzalanan, Belediye Başkanı tarafından imzalanan Protokole dayanılarak yapıldığını; yardım yapılmasına esas dayanak oluşturan Protokolün, Meclis Kararı ile Meclis üyelerince kabul edildiğini ve bu doğrultuda da Meclis Üyelerince nakdi yardım yapılmasına Olur verildiğini; Meclis Kararının karar alma sürecinde belediye personelinin herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını;

Meclis Kararı doğrultusunda Belediye Başkanınca imzalanan Protokole dayanarak işlem yapan belediye personelinin kesinleşen meclis kararını denetleme, düzeltilmesini isteme, yargı yoluna başvurma gibi bir yetkisinin bulunmadığını; bu nedenle yapılan işlemler nedeniyle belirtilen zarardan belediye personelini sorumlu tutmanın hakkaniyete uymadığını; Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 31. maddesinin de “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” şeklinde düzenlendiğini;

Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38. maddesi gereği Belediye Başkanı ... tarafından Belediyeyi stratejik plana uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak ve bütçeyi uygulamak ile bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak görev ve yetkileri kapsamında ... Belediyesi tarafından Derneğe yapılmış olan ve kamu zararı olduğu belirtilen harcamaya ilişkin olumsuz bir değerlendirme yapılmadığını ve yapılmasının da mümkün olmadığını; çünkü yapılan harcamanın Belediye Başkanının talimatı olduğunu; Derneğe yapılan yardım ile ilgili Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğünün, Belediye Başkanlık Makamının 15.07.2015 tarih ve 4044472 sayılı Olur’unu aldığını;

Belediye Kanununun “Encümenin görev ve yetkileri” başlıklı 34. maddesinde Belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmenin sayıldığını; ... Belediyesi tarafından Derneğe yapılmış olan ve kamu zararı olduğu belirtilen harcamaya ilişkin olumsuz bir değerlendirmenin yapılmadığını;

Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18. Maddesinde, Belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında bütçe ve kesin hesabı kabul etmenin sayıldığını; ... Belediyesi tarafından Derneğe yapılmış olan ve kamu zararı olduğu belirtilen harcamaya ilişkin olumsuz bir değerlendirme, olumsuz bir şerhin meclis üyeleri tarafından dile getirilmediğini ve yapılan harcamanın kesin hesapta bütçeye uygun bulunarak kabul edildiğini;

Bununla birlikte Belediye Kanunu gereğince görev yapan Denetim komisyonu ve Meclis Plan Bütçe Komisyonunca da 2013 yılına ait yapılan denetimlerde yine ... Belediyesi tarafından Derneğe yapılmış olan ve kamu zararı olduğu belirtilen harcamaya ilişkin olumsuz bir değerlendirme yapılmadığını;

Belediye Kanununda yer alan düzenlemeler doğrultusunda ... Belediyesi tarafından Derneğe yapılmış olan ve kamu zararı olduğu belirtilen harcamanın, Belediye Başkanı ...’ın, Belediye Meclisi, Belediye Encümeni, Belediye Denetim Komisyonun, Plan ve Bütçe Komisyonunun bilgisi dahilinde olduğunu; Belediyede çalışan 2 memurun kendi kendine Derneğe ... TL yardım yapmış olduğunu düşünmenin ve sorumluluğun sadece 2 memur üzerinde bırakmanın hukuka ve kanunlara aykırı olduğunu;

Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33. maddesinin “... Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler...” şeklinde düzenlendiğini ve bu düzenleme ışığında gerçekleştirme görevlisi olarak nitelendirildiği ödeme emirinde “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür.” şerhi düşülerek imzalanmadığını; bu nedenle yardımcı hizmet kapsamında yer alan işleminin gerçekleştirme görevlisi işlemi olarak kabul edilip doğduğu iddia edilen kamu zararından sorumlu tutulmasının hakkaniyete aykırı olduğunu; gerçekleştirme görevlisi olarak kabul edilmesi halinde dahi Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda gerçekleştirme görevlilerinin, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumlu olduklarının düzenlendiğini; bu düzenlemeden de gerçekleştirme görevlilerinin işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması işlemlerinden sorumlu olduklarını; mali kontrolün sorumlu olduğu görevler arasında sayılmadığını belirterek öncelikle tazmin hükmünün kaldırılmasını; tazmin hükmünün kaldırılmaması durumunda sorumluluğun Belediye Başkanı ve Belediye Meclis Üyelerine de teşmil edilmesini talep etmiştir.

Başsavcılığın 40621 ve 40548 sayılı dosyada yer alan karşılama yazısında;

“İlamda; ... Belediyesince ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğine maddi yardım yapılması suretiyle oluşan kamu zararının, sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Sorumlu dilekçesinde; yapılan yardımın 5393 sayılı kanunun 13,14,15 ve 60. Maddelerine ile ... Belediye Meclisinin 8.4.2011 tarih ve 325 sayılı kararı ve kararın eki protokol hükümlerine göre, Belediye Başkanının onayı ile yapıldığımdan tazmin kararlarının kaldırılmasını talep edilmiştir.

5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun, Hemşehri hukuku başlıklı 13 maddesinde, “ Herkes ikamet ettiği beldenin hemşerisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.

Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.

Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14 maddesinde, “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.

b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir

Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini’, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.

Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur: Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.

Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir. ”

Belediyenin yetkileri ve imtiyazları başlıklı 15 maddesinde, “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:

a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarım karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak. ”

Belediyenin giderleri başlıklı 60. maddesinde,” Belediyenin giderleri şunlardır:

....i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar...

....m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri...,

....n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler. ” Hükümleri bulunmaktadır

... Belediye Meclisinin 3.3.2011 tarihli ve 194 sayılı kararı ile 5393 sayılı Kanunun 14. Maddesinde gereği verilen Gıda Bankacılığı hizmetlerinin ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği aracılığıyla yerine getirilmesi için anılan kanunun 60. Maddesi hükümleri gereği harcama izni verilmiştir.

... Belediye Meclisinin 8.4.2011 tarih ve 325 sayılı kararı ile söz konusu yardımların, 25.4.2011 tarihli protokol hükümlerine göre ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Demeği aracılıyla yapılmasına izin verilmiştir.

Sorumlunun dilekçesi eki, İçişleri Bakanlığının (Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü) 25.05.2010 tarih ve 45657 sayılı yalılarında; Belediyelerin, 5018 Sayılı Kanunun 29. Maddesinin uygulamasına ilişkin çıkarılan, Demek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre, Kamu yararı gözetilerek bütçelerine gerekli ödeneği konulması şartıyla derneklere nakdi yardım yapabileceklerini belirtmiştir.

Temyiz dilekçesi eklerinin incelenmesinden, adı geçen demek, söz konusu meclis kararları ve eki protokol hükümlerine göre, ... Belediyesi Başkanlık Makamından alman onay üzerine belediyenin 5393 sayılı Kanuna göre yapacağı yardımları yaptığı değerlendirilmiştir.

Ayrıca, 5018 Sayılı Kanunun Kamu Zararı başlıklı 71. maddesi “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” Hükmü gereği, yukarıda belirtilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde, yapılan harcamanın kamu zararı oluşturduğuna ilişkin illiyet bağı kurulamamıştır.

Bu nedenle savunma yeterli görüldüğünden, daire kararının kaldırılarak sorumluların beratına hükmedilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz olunur.” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan ... ve ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde,

... Belediyesi Belediye Meclisinin 03.03.2011 tarih ve 194 sayılı kararı ile, ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği tarafından 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi gereği verilen “Gıda Bankacılığı” hizmetinin yerine getirilebilmesi için anılan Kanunun 60’ıncı maddesi hükümleri gereği harcama izni verilmesi ve gerekli harcamaların Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü üzerinden yapılmasının kararlaştırıldığı;

Yine, ... Belediyesi Belediye Meclisinin 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı kararı ile, İlçe sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etmek, bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giyim, temizlik maddeleri, yakacak gibi ayni ve nakdi yardımların ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği aracılığıyla yapılmasına karar verildiği;

... Belediyesi’nin Gıda ve Benzeri Yardım Dağıtımlarının ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği (...) Aracılığı ile Yapılmasına İlişkin Protokol’ün ise ... Belediyesi ile ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği arasında 01.08.2012 tarihinde imzalandığı görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde, Belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini yapacağı veya yaptıracağı, gıda bankacılığı yapabileceği;

“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunma yetki ve imtiyazının olduğu, belirtilmiştir.

Aynı Kanun’un “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde de, dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar, yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri, sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler, belediye giderleri arasında sayılmıştır.

Bu bağlamda, ... Belediyesi Belediye Meclisi, 03.03.2011 tarih ve 194 sayılı kararı ile, gıda bankacılığı hizmetlerinin; 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı kararı ile de, İlçe sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etme ve bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giyim, temizlik maddeleri, yakacak gibi ayni ve nakdi yardımların, ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği aracılığıyla yerine getirilmesine karar vermiştir.

01.08.2012 tarihinde imzalanan ... Belediyesi’nin Gıda ve Benzeri Yardım Dağıtımlarının ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği (...) Aracılığı ile Yapılmasına İlişkin Protokol’ün “Belediyenin Görev ve Yükümlülükleri” başlıklı 4’üncü maddesinde ise;

“a) Belediye tarafından Derneğe yapılan her türlü yardım şartlı yardım olup, bu şart ihtiyaç sahiplerine dağıtılması şartıdır.

b) Belediyenin bütçesinden bu amaca yönelik olarak ayrılan ödeneklerden Derneğe yapılacak nakdi yardımlarla, hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere dağıtılmak üzere her türlü mal ve malzeme Dernek tarafından satın alınacaktır.

c) Belediye Zabıtası tarafından el konulan ve süresi içinde ilgililerince teslim alınmayan gıda, temizlik, giyim ve yakacak maddeleri ile, Belediye bütçesinden yardım için verilen nakdi yardımla alınan gıda, temizlik, giyim ve yakacak maddeleri niteliklerine uygun şartlarda depolanması ve hak sahiplerine dağıtılması için Derneğe teslim edilecektir.

d) Belediye Derneğe verilen her türlü yardım malzemesinin uygun şartlarda saklanması, kolay dağılımının sağlanması, dernek çalışmalarının sağlıklı sürdürülebilmesi için; Derneğin yazılı talebi ve Encümen kararıyla, yer tahsis edebilecek, belediye yerleşkesi içerisinde yer alan binaların, elektrik, su, özel görüşmeler hariç telefon giderlerini, yeterli kadar gönüllü veya çalışanın yemek ve servis ihtiyacını karşılayacaktır.

e) Belediye; hak sahiplerinin objektif kriterleri çerçevesinde belirlenmesi, kayırlarının tutulması, yapılan yardımların izlenmesi için, Derneğin gerekli olan bilgisayar ve yazılım ihtiyacını imkanlar çerçevesinde karşılayacaktır.

f) Belediye; toplanan yardımların hak sahiplerine düzenli ve sağlıklı dağıtımının yapılması için, gerektiğinde imkanlar dahilinde araç, gereç ve personel görevlendirebilecektir. Ulaşım - dağıtım giderleri, ofis giderleri ve personel giderleri yardım amacıyla Belediye Bütçesinden verilen ödenekten dernekçe de karşılanabilecektir.

g) Belediye; Dernek ile ilgili olarak gerekli gördüğü zaman her türlü inceleme, kontrol ve denetimi yapmaya yetkili olacaktır. Denetim sırasında belediye tarafından görevlendirilen memur tarafından istenecek bilgi, belge ve kayıtlar dernek tarafından gösterilecek, sorulan sorular yazılı veya sözlü olarak cevaplandırılacaktır.” denilerek söz konusu Derneğe nakdi yardımda bulunulacağı da karar altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, kararlar ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; Belediyelerin ihtiyaç sahibi kimselere yardımda bulunma, gıda bankacılığı yapma ve benzeri konularda harcamalarda bulunma görev ve yetkileri olup; bu hizmetleri dernek ve vakıflar aracılığıyla ortak hizmet projeleri kapsamında gerçekleştirme imkanları da bulunmaktadır.

Bu kapsamda, ... Belediyesi ile ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği arasında 01.08.2012 tarihinde imzalanan, ... Belediyesi’nin Gıda ve Benzeri Yardım Dağıtımlarının ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği (...) Aracılığı ile Yapılmasına İlişkin Protokol uyarınca ilgili derneğe, ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen kişilere dağıtılmak üzere, şartlı yardımda bulunulmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle, sorumlu iddialarının kabulü ile 231 sayılı İlam’ın 12’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, Oyçokluğu ile;

(…’ın, “5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ‘Bütçelerden yardım yapılması’ başlıklı 29’uncu maddesinin ilk fıkrasında; ‘Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.’;

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun ‘Yardım ve işbirliği’ başlıklı 10’uncu maddesinde ise; ‘Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009 – 5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz.’ denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ‘Diğer kuruluşlarla ilişkiler’ başlıklı 75’inci maddesinin (c) bendinde (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.); ‘Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.’ denilmekle birlikte; yine 12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesiyle 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesine eklenen son fıkrada ise (Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.); ‘5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.’ hükmü bulunmaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, ‘Belediyenin görev ve sorumlulukları’ başlıklı 14’üncü maddesinde, Belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini yapacağı veya yaptıracağı, gıda bankacılığı yapabileceği;

‘Belediyenin yetkileri ve imtiyazları’ başlıklı 15’inci maddesinde, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunma yetki ve imtiyazının olduğu, belirtilmiştir.

Aynı Kanun’un ‘Belediyenin giderleri’ başlıklı 60’ıncı maddesinde de, dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar; yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri; sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler, belediye giderleri arasında sayılmıştır.

Bu bağlamda, ... Belediyesi Belediye Meclisi, 03.03.2011 tarih ve 194 sayılı kararı ile, gıda bankacılığı hizmetlerinin; 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı kararı ile de, İlçe sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etmek, bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giyim, temizlik maddeleri, yakacak gibi ayni ve nakdi yardımların, ... Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği aracılığıyla yerine getirilmesine karar vermiş olup; sorumluların iddia ettiklerinin aksine, söz konusu Meclis kararlarında, adı geçen Derneğe para aktarımına cevaz veren herhangi bir ifade bulunmamaktadır. Yani, Derneğe yardım değil; ihtiyaç sahibi kimselere Dernek eliyle yardım öngörülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, kararlar ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; Belediyelerin ihtiyaç sahibi kimselere yardımda bulunma, gıda bankacılığı yapma ve benzeri konularda harcamalarda bulunma görev ve yetkileri olup; bu hizmetleri dernek ve vakıflar aracılığıyla ortak hizmet projeleri kapsamında gerçekleştirme imkanları da bulunmaktadır. Fakat, derneklere belediye bütçesinden para aktarımı yapma yetkileri bulunmamaktadır.

Bu nedenle, sorumluların kamu zararı oluşmadığı yönündeki iddiaları yerinde görülmemiştir.

Temyiz talebinde bulunan ilgililerin sorumluluk yönündeki itirazları değerlendirildiğinde ise, söz konusu para aktarımına ilişkin 12.07.2013 tarih ve M.06.3.ÇAN.0.22.01.00/2118 sayılı Olur’da imzası bulunan Başkan Yardımcısı Eser ATAK’ın sorumluluğa dahil edilmesi gerekmektedir. Zira, 5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.

Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden kişilerin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Bu itibarla, verilen tazmin hükmü esas yönünden mevzuata uygun olmakla birlikte, sorumluluğun yukarıda belirtildiği şekilde genişletilmesini teminen hükmün Bozularak Dairesine Tevdiine karar verilmesi gerekir”, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

07.06.2016 tarihinde karar verildi.