Sayıştay 6. Dairesi 40366 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 6

• Dosya No: 40366

• Tutanak No: 43032

• Tutanak Tarihi: 26.04.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nde denetçi olarak görev yapan ….’ ya denetim kurulu ücretinin fazla ödenmesi.

1. 191 sayılı ilamın 1’inci maddesinde, ... Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nde denetçi olarak görev yapan ….’ ya denetim kurulu ücretinin fazla ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle …. TL’nin tazminine hükmolunmuştur.

İlamda Harcama Yetkilisi olarak sorumlu tutulan …. ile Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan … ile …. ortak temyiz dilekçelerinde, Devlet Memurlarına ödenecek aylığın unsurlarının, 25 Mart 2008 tarih 26827 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2005/2 E. 2007/1 Sayılı DANIŞTAY İÇTİHATLARI BİRLEŞTİRME KURULU KARARINDA yapıldığını, bu kararda ”657 Sayılı Kanunun 43. maddesinin gerekçesinde, Devlet memurlarına ödenecek aylıklar konusunda, mevcut barem sisteminden ayrılarak yeni bir sistem getirildiği hususuna yer verildiğini ve aylığın tespitinde hizmetin Devlet için taşıdığı değer, hizmetin riski, zorluğu ve şartları ile önem derecesinin belirleyici olacağının kabul edildiğini, Yine aynı kanunun 147. maddesinin gerekçesinde ise aylık tabirinin ister vekalet görevi ister ikinci görev şeklinde olsun işgal edilen bir kadro karşılığında ay itibariyle ödenen parayı ifade ettiğinin açıkça belirtilmiştir. Buna göre aylık, memurlara esas görevi dolayısıyla bir aylık hizmetleri karşılığında görevin önemi, riski ve devlet için taşıdığı değer dikkate alınmak suretiyle belirlenerek ödenen parayı ifade etmektedir. Ek gösterge ve değişik adlar altında yapılan ödemeler ile aylık arasında niteliği itibariyle bir farklılık bulunmakta bunlar aylık adı altında birleştirilebilecek, sebebi, amacı ve işlevi aynı olan parasal bir hakkın unsurlarını oluşturmaktadır” denilmek suretiyle aylığın, kendisini meydana getiren unsurlar itibariyle tariflendiğini,

Ayrıca 657 sayılı DMK' nın 43. maddesinde bu kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıklarının, hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan derecelerin dikkate alınarak hesaplanacağının hüküm altına alındığını, 146. maddesinde de, bu kanun gereğince ödenecek aylık, taban aylığı, kıdem aylığı, zam ve tazminatlar ile ödenekler toplamının brüt tutarının, bulunan yerde iş kanunu gereğince işçiler için tespit olunan asgari ücretin aylık tutarından az olmayacağı, az olması halinde, aradaki farkın memurun diğer özlük hakları ile ilgilendirilmeksizin tazminat olarak ödeneceğinin düzenlendiğini,

Yine 2560 Sayılı Kanunun "Denetçiler" başlıklı 10. Maddesinde "İSKİ" nin işlemleri, hizmet süreleri içinde sürekli olarak çalışacak olan iki denetçi ile denetlenir. Denetçi seçebilmek için mühendislik, hukuk, ekonomi ve işletme konularından en az birinde yüksek öğrenim görmüş ve uzmanlaşmış bulunmak ve aynı konuda en az 10 yıl görev yapmış olmak gerekir. Denetçilerin hizmet süresi iki yıl olup, hizmet süreleri sonunda yeniden seçilmeleri mümkündür. Denetçiler İSKİ'nin çalışmalarına ilişkin olarak tespit ettiği eksikler, aksaklıklar ve yasa dışı işlemler hakkımdaki raporlarını Genel Kurul’a verirler. Raporun bir örneği de bilgi için İstanbul Belediye Başkanına sunulur. Ayrıca Genel Kurul'un Mayıs ayı toplantısında Yönetim Kurulu'nun bir yıllık faaliyeti hakkında rapor verirler " düzenlenmesinin, Denetçilerin üstlenmiş olduğu görevin derecesini ve ağırlığını açıkça ortaya koyduğunu,

Böyle bir görevin en az iki yıl süreyle süreklilik arz edecek biçimde yürütülmesi karşısında ödenmesi gerektiği belirtilen .. TL. ve .. TL. ücretin, denetçiler eliyle gerçekleştirilen hizmetin Devlet için taşıdığı değer, hizmetin riski, zorluğu ve şartları ile önem derecesiyle bağdaşmayacak nitelikte olduğunu,

Nitekim Eskişehir Su ve Kanalizasyon İdaresinin 2006 Yılı Hesap Dönemini yargılayan Sayıştay Dairesinin kararında "Sorguda fazla ödemenin hesabına dahil edilen taban aylık 357 Sayılı KHK: ile aylık kavramının içine dahil edilmiş olduğundan yapılan yargılamada fazla ödemenin hesaplanmasına dahil edilmemiştir." demek suretiyle yapılan işlemi doğruladığını,

Ayrıca İdarelerinin 2008, 2009 yılı hesaplarının Dairede yargılanması neticesinde düzenlenen ilamlara karşı yapılan temyiz başvurularında dilekçeleri inceleyen savcının taleplerini halkı bulduğunu, 2013 yılı İlamında karşı oy kullanan Kurul Üyesinin de ayrışık görüşünün de dikkate alınması gerektiğini, Ayrıca, Sayıştay Dairesinin 2007 yılı ikramiye ödemelerine ilişkin kararında “2560 sayılı İstanbul Su ve kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 6.maddesi (d) bendinde iki maaşı geçmemek üzere verilecek ikramiyelerin taban ve kıdem aylık unsurlarını içerecek şekilde tespiti ve ödemelerin buna uygun olarak yapılmış olduğu ve tazmin hükmünün sorumlular uhdesinden kaldırılmasına” karar verildiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“….Aylık kavramı ve kapsamı 657 sayılı Kanun 50 yıla yaklaşan uygulama sürecinde değişiklikler geçirmiştir. Aşınan aylık unsurunun yerine yeni ve ek unsurlar ilave edilmiştir. Uygulamada kamu görevlilerine genel olarak temel maaş, zam ve tazminatlar ile sosyal yardımlar adıyla üç başlık altında ödeme yapılmaktadır. Analitik bütçe sınıflandırmasında da temel maaş unsurları “ Bir kadroya dayalı olarak istihdam edilenlere ilgili mevzuatına göre yapılan aylık, ek gösterge, kıdem aylığı ve taban aylığı ödemeleri,... “ olarak tanımlanmıştır.

Karar düzeltme talebi yerindedir. Çünkü yalnızca gösterge tutarından oluşan bir ücretin ödemesi anlamlı olmayıp aylık kavramında zaman içinde meydana gelen değişikliklerin değerlendirilmediği, ödemeye esas matrah, gösterge, ek gösterge, taban ve kıdem aylığından oluşmalıdır..

Dilekçede belirtilen hususlar ve yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde Dairece verilen tazmin kararının kaldırılmasına karar verilmesinin, uygun olacağı düşünülmektedir” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

23.11.1981 Tarih ve 17523 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2560 sayılı … Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun “Kurulun görevleri” başlıklı 6. maddesinde;

“……

c) Bütçeyi inceleyerek karara bağlamak,

d) Personel kadrolarının ihdas, değiştirilme ve kaldırılmasına karar vermek, yılda iki maaşı geçmemek üzere verilecek ikramiyelerin miktar ve zamanını belirlemek, ……” Genel Kurulun görevleri arasında sayılmıştır.

Aynı Kanunun “Yönetim Kurulunun görevleri” başlıklı 9. maddesinde;

“……

b) Genel Müdürlükçe hazırlanacak yönetmelik, bütçe, bilanço ve kadro taslakları ile personele verilecek ikramiye miktar ve zamanlarına ilişkin önerilerin ön incelemelerini yaparak Genel Kurula sunmak ……” Yönetim Kurulunun görevi olarak sayılmıştır.

“Denetçiler” başlıklı 10.maddesinde;

“(Değişik: 3009 - 23.5.1984 / m.8) İSKİ'nin işlemleri, hizmet süreleri içinde sürekli olarak çalışacak olan iki denetçi tarafından denetlenir.

Denetçi seçilebilmek için mühendislik, hukuk, ekonomi ve işletme konularından en az birinde yüksek öğrenim görmüş ve uzmanlaşmış bulunmak ve aynı konuda en az 10 yıl görev yapmış olmak gerekir.

Denetçilerin hizmet süreleri iki yıl olup, hizmet süreleri sonunda yeniden seçilmeleri mümkündür.

Denetçiler …'nin çalışmalarına ilişkin olarak tespit ettikleri eksiklikler, aksaklıklar ve yasa dışı işlemler hakkındaki raporlarını Genel Kurula verirler. Raporun bir örneği de bilgi için İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanına sunulur. Ayrıca Genel Kurulun Mayıs ayı toplantısında Yönetim Kurulunun bir yıllık faaliyeti hakkında rapor verirler.

Denetçilerin istedikleri bilgi ve belgelerin Yönetim Kurulu ve Genel Müdürlükçe verilmesi zorunludur.

Denetçilerin ücretleri, Devlet memurlarına verilen birinci derecenin son kademesi aylık tutarını (Ek Gösterge hariç) aşmamak üzere Genel Kurulca kararlaştırılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hükümlere göre, denetçilere ödenecek ücretin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda yer alan (1) sayılı Gösterge Tablosunda bulunan göstergelerin katsayı ile çarpılması sonucu bulunacak tutar kadar olması gerekmektedir. Ancak bahse konu ödemede aylık hesabına taban aylığın da eklendiği görülmüştür.

Sorumlular tarafından taban aylığına ilişkin kısıtlamaların özel kanun niteliğindeki 2560 sayılı Kanuna göre ücret alan denetçilerine uygulanamayacağı belirtilmiş ise de; aynı özel Kanunun “Denetçiler” başlıklı 10. maddesinin son fıkrasında; denetçilerin ücretlerinin devlet memurlarına verilen birinci derecenin son kademesi aylık tutarını (Ek Gösterge hariç) aşmamak üzere Genel Kurulca kararlaştırılacağı hüküm altına alınarak denetçi ücretleri belirlenirken dikkate alınması gereken kıstasın, 657 sayılı Kanunda yer alan aylık tanımı olduğunun altı çizilmektedir.

657 sayılı Kanunun “Memurlara ödenecek aylık tutarları” başlıklı 155. maddesinde;

“Bu Kanun’un 36. maddesinde yer alan sınıflara ait gösterge tablosundaki rakamların, Genel Bütçe Kanunu’nda o yıl için tespit edilen katsayı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarlar, sınıfların derece ve kademelerindeki memurların aylık tutarlarını gösterir.” denilmiştir. Buna göre aylık tanımı 657 sayılı Kanunda her derece için tespit edilen göstergeler ile varsa görevin niteliğine göre belirlenen ek göstergeler toplamının kanunlar gereği saptanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı ifade etmekte olup, aylık tanımının içerisine aylık gösterge ve ek gösterge dışında kalan diğer ödeme unsurlarının da alınması gerektiğine dair bir hüküm bulunmamaktadır.

27.06.1989 tarih ve 375 sayılı “Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinde ise;

“Bu göstergeler [1000 gösterge rakamı üzerinden ödenecek memuriyet taban aylığı ve her bir hizmet yılı için 15 (20) gösterge rakamı karşılığı ödenecek kıdem aylığı”] 657 sayılı Kanun ve diğer personel kanunlarına ve kanun hükmünde kararnamelere göre her ne ad altında olursa olsun ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, ücret ve benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.” denilmiştir.

Taban ve kıdem aylıklarının, 375 sayılı KHK’nin 1. maddesinin son fıkrasında yer alan; “Bu göstergeler 657 sayılı Kanun ve diğer personel kanunlarına ve kanun hükmünde kararnamelere göre her ne ad altında olursa olsun ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, ücret ve benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.” hükmü gereğince “denetçi ücretlerinin” ödenmesi sırasında hesaplamalara dâhil edilmemesi gerekmektedir.

Sorumlular, aylık kavramının zaman içinde değiştiğini belirtmekte ise de; 657 sayılı Kanun’un açık hükmü karşısında farklı bir uygulamanın hukuki dayanağı bulunmamaktadır. ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü(...) Denetçilerine 1. derecenin 4. kademesindeki bir Devlet Memuru için belirlenen aylık tutarı kadar ödeme yapılması gerekirken taban aylığı tutarlarının da ilave edilerek ödeme yapılması mevzuata aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle, sorumluların iddialarının reddi ile 191 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile …. TL. ye tazmin hükmünün TASDİKİNE, Oy çokluğuyla

Karşı oy gerekçesi

Üye ….’nın karşı oy gerekçesi:

“2560 sayılı Kanunda, denetçi olarak seçileceklerde, idarede sürekli olarak çalışacak ve mühendislik, hukuk, ekonomi ve işletme konularından en ez birinde yüksek öğrenim görmüş ve uzmanlaşmış bulunmak ve aynı konuda en az 10 yıl görev yapmış olmak şartı aranmaktadır. Bu şartlara haiz kişiler arasından seçilenlere de buna uygun ücretin ödenmesi gerekir.

Aylık kavram ve kapsamı 657 sayılı Kanunun yaklaşık 50 yıllık uygulama sürecinde değişiklikler geçirmiştir. Aşınan aylık unsurunun yerine yeni ve ek unsurlar ilave edilmiştir. Uygulamada kamu görevlilerine genel olarak temel maaş, zam ve tazminatlar ile sosyal yardımlar adıyla üç başlık altında ödeme yapılmaktadır. Analitik bütçe sınıflandırmasında da temel maaş unsurları " Bir kadroya dayalı olarak istihdam edilenlere ilgili mevzuatına göre yapılan aylık, ek gösterge, kıdem aylığı ve taban aylığı ödemeleri, ..." olarak tanımlanmıştır.

Denetçilere ücret ödenmesini düzenleyen 2560 sayılı Kanunda ifade edilen aylık tutar, ek gösterge hariç taban ve kıdem aylığından oluştuğu kabul edilmelidir.

Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde Dairece verilen tazmin kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.”