Sayıştay 6. Dairesi 40165 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 6

• Dosya No: 40165

• Tutanak No: 41491

• Tutanak Tarihi: 23.02.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Pazar yeri kira bedeli.

330 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesi ile, Belediye tasarrufunda olan ...pazar yerinin, yaş sebze meyve bakliyat pazarının kurulduğu günlerin haricinde diğer seyyar satıcılara tahsis edilerek işletilmesi amacıyla 23.05.2011 tarihinde imzalanan sözleşmeyle ...’ ne 3 yıl süreyle kiralandığı, ancak Kiracının sözleşme hükümlerine uymamış olmasına rağmen ilk 3 aylık kira bedelinin tahsil edilmemesi nedeniyle …-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu adına temyiz başvurusunda bulunan Avukat ...dilekçesinde özetle,

...ilçe halkının istemleri dikkate alınmak suretiyle, ...Belediyesinin hüküm ve tasarrufunda olan ... Pazaryerinde, sebze-meyve-bakliyat pazarı kurulduğu haftanın bir günü haricinde, seyyar satıcılara tahsis edilerek işletilmesi, Başkanlık Makamının 03.03.2010 günlü olurları ile uygun görüldüğünü ve Belediye Encümeninin 12.04.2011 gün ve 1843 sayılı kararı ile 2886 sayılı yasanın 36. maddesi uyarınca ihalesine karar verildiğini;

Bu ihalenin ihale şartnamesinin 2. maddesinde, “İhale konusu işin kira süresi 3 (üç) yıl olup, bu süre sözleşmenin noterden karşılıklı imzalanmasına müteakip yer teslim tarihinden başlayacaktır. Yer teslimi en geç 3 (üç) gün içerisinde yapılacaktır. Ancak tadilat tamirat ve tezgahların yapımı için 3 ay süre verildiğinden 3 ay kira bedeli alınmayacaktır....” hükmünün yer aldığını;

28.04.2011 tarihinde yapılan ihale neticesinde, ...pazar yerinin yaş sebze meyve pazarı kurulan günün haricinde, seyyar tezgah kurulması işinin, ...’ye 3 yıl süreyle kiralandığını;

Sözleşmenin, 2. maddesinde, “Ancak tadilat tamirat ve tezgahların yapımı için 3 ay süre verildiğinden kira ödemeleri 3 ay sonunda başlayacaktır...”

7. maddesinde “. . . en fazla 500 seyyar tezgahın (standın) pazarın kurulduğu günlerin haricinde haftada bir gün Belediyece belirlenen saatlerde sabah kurularak akşam kaldırılacaktır. ”

8. maddesinde “... ilave inşaat ve tadilat gerekmesi halinde ... idarenin yazılı izni alınmak kaydıyla yapılabilir. Yapılacak bu işlemler için (seyyar tezgahların yapılması ve kurulması) her türlü masraflar kiracı tarafından karşılanacaktır.”

9. maddesinde “... kiracı bu yerleri (seyyar tezgahlar) alt kiracılar eliyle işletebilir” hükümlerinin yer aldığını;

Müvekkilin müdürlük görevi yaptığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünce, başkanlık makamı ile kiracı şirket arasında imzalanmış olan sözleşme dikkate alınarak ihale ve sözleşmeye uygun olarak, yer teslimi yapıldığını ve sözleşmeye uygun olarak kira bedellerinin tahsil edildiğini;

Temyize konu Sayıştay ilamında sorguya karşı müvekkil tarafından verilen savunmanın dikkate alınmadığını; müvekkilin sorguya karşı savunmasında belirtildiği üzere, Sayıştay sorgusu üzerine kiracı şirketten yazılı olarak konu hakkında bilgi talep edildiğini, gelen cevabi yazının da sorguya cevapta sunulduğunu; bu yazıda, kiracı şirketin, sözleşme uyarınca kendilerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiklerini ifade ettiğini ve sözleşmede kendilerine verilmiş olan sürenin tezgah yapım işi için verildiğini ve sözleşmeye uygun olarak 2 m²’lik 115 tane tezgah yaptırıldığının bildirildiğini;

İlamda pazar yerinde yapılacak tüm tadilatların kiracı tarafından yapılacakmış gibi değerlendirme yapıldığını; Oysaki kira sözleşmesinin, 1. maddesinde “... pazarın kurulduğu günlerin haricinde haftada bir gün diğer seyyar satıcılara geçici tahsis edilebilmesi için her biri 2 m²’den oluşan en fazla 500 adet tezgahın işletme işidir...” hükmü ile, ihaleye konu edilen kiralama işinin açıkça her biri 2 m²’den oluşan en fazla 500 adet tezgahın işletme işi olduğunun belirtildiğini; burada kiraya verilenin sadece işletme işi olup, kiracının yapacağı ve onarımını sağlayacağı tezgahlarla gerçekleşecek işletme işi olduğunu;

Sözleşmenin 12. maddesi hükmünde ilave inşaat ve tadilatlar için idarenin izni gerektiğinin ifade edildiğini ve bu maddede “... yapılacak bu işlemler ve diğer imalatlar için (seyyar tezgahların yapılması ve kurulması) her türlü masraflar kiracı tarafından karşılanacaktır.” hükmü ile tamirat ve tadilatın seyyar tezgahların yapılması ve kurulmasına ilişkin olacağının çok açık şekilde vurgulandığını;

Dolayısıyla ihale tarihinden itibaren şirkete düşen yükümlülüğün seyyar tezgahların yapılması ve bunların kurulmasına ilişkin çalışmayı yapmak olduğunu;

Belediyenin ise ihale ve teslim tarihinden itibaren 3 ay sonra kira bedelinin tahsilatını yapmak mükellefiyetinde olduğunu; bu yükümlülüğün, sözleşme hükmü gereği olduğunu;

Müvekkilinin, Emlak ve İstimlak Müdürü olarak sözleşmeyi uygulamak durumunda olduğunu ve sözleşmede taraf olan Belediye Başkanı ve anılan bölgeleri denetlemekle yükümlü olan Zabıta Müdürünün her hangi bir sorumluluğu görülmez iken, sözleşmeye uygun davranmış olan müvekkilinin, olmayan bir zarardan sorumlu tutulmasının da, hakkaniyete de uygun düşmediğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında;

“...Belediyesi 2012 Yılı Hesabımın 6. Daire’de görülen yargılaması sonucu çıkarılan 30.09.2014 tarih 330 sayılı İlam’ın 4. maddelerindeki tazmin hükmüne karşı Harcama Yetkilisi sıfatlı … adına duruşma talebi içeren Av. ...’un ilgi yazıları ile gönderilen 12.05.2015 tarihli temyiz dilekçesi ve eki incelendi.

Buna göre;

Dairesince, belediye tasarrufunda olan Pazaryerinin diğer seyyar satıcılara tahsis edilerek işletilmesi işinde, kiracının sözleşme hükümlerine uymaması sonra (3) aylık kira bedelinin tahsil olunulmaması hususu, kamu zararı olarak görülmüştür.

Savunma; kira sözleşmesinin 2. maddesinde, “.... ancak tadilat, tamirat ve tezgahların yapımı için (3) ay süre verildiğinden kira ödemeleri (3) ay sonunda başlayacaktır.” hükmünün yer aldığını; işin, her biri’ 2 m2” den oluşan en fazla 500 adet tezgahın işletilmesi olduğunu belirterek; müvekkilinin bu hükme rağmen aykırı bir davranış içinde olmasının hukuka aykırılık teşkil edeceğini ekleyip, sözleşmeyi uygulama durumunda bulunan Emlak ve İstimlak Müdürü nün sorumlu sayılarak verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Savunma yerinde görülmüştür.

Söz konusu süre sonunda; 2 m² lik 115 adet tezgahın yaptırılmış bulunduğu ve geçici satıcılara öngörülen tutar karşılığı kiraya verilmiş olması karşısında temyiz talebinin kabulü uygun düşüncesi ile

Arz olunur.” denilmektedir.

Duruşma talebinde bulunan … ve Vekili Avukat … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

...Belediye Başkanlığı ile ... arasında imzalanmış olan “...yaş sebze meyve ve bakliyat pazarının kurulduğu günlerin haricinde diğer seyyar satıcılara tahsis edilerek işletme işinin kiraya verilmesi işi” ne ait 23.05.2011 tarihli sözleşmenin;

1’inci maddesinde; “İlçemiz sınırları içerisinde mülkiyeti Belediyemize ait halen ... yaş sebze, meyve ve bakliyat pazarı olarak faaliyet gösteren tamamı 6526 m² den ibaret … ada … parseldeki taşınmazın pazarın kurulduğu günlerin haricinde haftada bir gün diğer seyyar satıcılara geçici tahsis edilebilmesi için her biri 2 m² den oluşan en fazla 500 adet seyyar tezgahın işletme işi kira sözleşmesi ve ihale şartnamesinde belirtilen şartlar gereği 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesi uyarınca (kapalı teklif usulü ile) 28.04.2011 tarihinde saat 14.00 da yapılan ihale sonucu (ilk yıl için ) aylık …-(…)TL yıllık ….-(…)TL bedelle 3 yıllığına kiraya verilmiştir.”,

2’nci maddesinde; “Kira başlangıç ve kira bedellerinin ödenmesi sözleşmenin noterden karşılıklı imzalanmasına müteakip yer teslim tarihinden itibaren başlar yer teslimi en geç 3 (üç) gün içerisinde yapılır. Ancak tadilat tamirat ve tezgahların yapımı için 3 ay süre verildiğinden kira ödemeleri 3 ay sonunda başlayacaktır.”,

7’nci maddesinde; “Belediyemizin görevleri arasında bulunan ve Belediye için çok önem arz eden, seyyar satıcıları önleme ve onlara yer tahsisi ederek kontrolü bir düzen sağlanması için baz alınan en fazla 500 seyyar tezgahın (standın) pazarın kurulduğu günlerin haricinde haftada bir gün Belediyece belirlenen saatlerde sabah kurularak akşam kaldırılacaktır.”,

12’nci maddesinde; “Kira konusu Pazar yeri mevcut durumu ile kiraya verilmiş olup, kira süresince, idarenin yazılı izini olmadıkça kiracı taşınmazın kullanım amacını ve ismini değiştiremez, amaç dışı kullanamaz. Ancak; ilave inşaat veya tadilat gerekmesi halinde idarenin (Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün) yazılı izni ve diğer gerekli izinler de alınmak kaydıyla yapılabilir. Yapılacak bu işlemler ve diğer imalatlar için (seyyar tezgahların yapılması ve kurulması) her türlü masraflar kiracı tarafından karşılanır.”,

14’üncü maddesinde; “Kiracı kiralananı Belediyenin muvafakati dışında kısmen veya tamamen üçüncü kişilere devredemez ortak alamaz işgal ettiremez kullandıramaz devir ve temlik edemez, vekalet vererek işletmeciye işlettiremez ortaklık kabulü veya sözleşmenin devri Belediyenin muvafakati olmadan yapılacak devir veya ortaklık işi kesinlikle tahliye nedenidir ve taşınmaz üzerine haciz ipotek teminat gibi yükümlülükler koyamaz. Ancak; kiracı bu yerleri(seyyar tezgahlar) alt kiracılar eliyle işletebilir.” hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümler uyarınca söz konusu kiralama işinin, her biri 2 m²’den oluşan en fazla 500 adet tezgahın işletme işi olduğu, bu işin kiracının yapacağı ve onarımını sağlayacağı tezgahlarla gerçekleşeceği; kiracının bu seyyar tezgahları alt kiracılar eliyle işletebileceği ve tadilat tamirat ve tezgahların yapımı için 3 ay süre verildiğinden kira ödemeleri 3 ay sonunda başlayacağı görülmüştür.

Bu durumda yükleniciden kira tahsil edilmeyen 3 aylık süre, bu yerin düzenlenmesi, alt kiracılarla olan sözleşme ve diğer iş ve işlemlerin tamamlanması için belirlendiğinden; yüklenici tarafından da bu süre içinde 2 m² lik 115 adet tezgahın yaptırılmış bulunduğu ve yerin geçici satıcılara öngörülen tutar karşılığı kiraya verilmiş olduğu dikkate alındığında, sözleşmenin amir hükmü nedeniyle kira bedelinin alınmamasında sözleşmeye aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 330 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE, Oyçokluğu ile,

(... Daire Başkanı … ile Üyeler …, “...Pazaryeri, yaş sebze meyve bakliyat pazarının kurulduğu günlerin haricinde diğer seyyar satıcılara tahsis edilerek işletilmesi amacıyla 23.05.2011 tarihinde imzalanan sözleşmenin 2’nci maddesinde; “Kira başlangıç ve kira bedellerinin ödenmesi sözleşmenin noterden karşılıklı imzalanmasına müteakip yer teslim tarihinden itibaren başlar yer teslimi en geç 3 (üç) gün içerisinde yapılır. Ancak tadilat tamirat ve tezgâhların yapımı için 3 ay süre verildiğinden kira ödemeleri 3 ay sonunda başlayacaktır.” hükmü bulunmaktadır. Fakat söz konusu pazaryerinde alt kiracı konumunda olan seyyar satıcılara sözleşme gereğince tezgah temin edilmemiş olup, her alt kiracı kendi tezgahını kurarak satışını gerçekleştirmiştir. Oysa ki, söz konusu sözleşme hükmü gereğince kiracıdan, yer teslimi yapıldıktan sonra, tezgahların yapılacağı gerekçesiyle ilk üç aylık kira bedeli tahsil edilmemiştir.

Bu durumda, herhangi bir tadilat, tamirat veya tezgah yapımı için süre gerekmediği halde, ilgili sözleşmeye bu üç aylık sürenin konulması suretiyle kamu zararına sebebiyet veren kişilerin sorumluluğunun tekrar değerlendirilmesini teminen, İlam hükmünün bozularak dairesine gönderilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 23.02.2016 tarih ve 41491 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.