Sayıştay 6. Dairesi 39764 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 6

• Dosya No: 39764

• Tutanak No: 41196

• Tutanak Tarihi: 15.12.2015

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yeni Birim Fiyat Oluşturulması.

271 sayılı ilamın 6 ncı maddesiyle; ……. Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğünce ihale edilen “………. Tretuvar Tamir Bakım ve Yenileme İşi”nde, yeni birim fiyat belirlenen bir iş kalemine ilişkin olarak yüklenicinin teklif ettiği aynı mahiyetteki iş kaleminin birim fiyatı dikkate alınmadan yeni birim fiyat belirlenmesi sonucu toplam ………. TL kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu dilekçesinde:

…….. Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğünce 2012 yılında ihalesi yapılan "………… Tretuvar Tamir Bakım ve Yenileme 2 nolu İşinde, yeni fiyat belirlenen bir iş kalemine ilişkin olarak yüklenicinin teklif ettiği aynı mahiyetteki iş kaleminin birim fiyatı dikkate alınmadan yeni birim fiyat belirlenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu, iptal edilen 15x70x30 beton bordur iş kalemi için yaklaşık maliyette belirlenen birim fiyatın ……. TL iken, yeni iş kalemi olan 15x50x30 renkli beton bordur döşenmesi iş kalemi birim fiyatının da ……… TL olarak belirlendiğinden hareketle aynı mahiyette işler olduğuna ve yüklenicinin 15x70x30 renksiz beton bordur döşenmesi işi için verdiği (…….. TL/Mtül) teklif fiyatın, ayrı bir iş kalemi olan 15x50x30 renkli beton bordur döşenmesi işi içinde aynen uygulanması gerektiğinden ve iptal edilen iş kaleminin yaklaşık maliyet içinde en yüksek tutarı oluşturmasından bahisle, toplam ………..-TL. kamu zararına neden olunduğu, yapılan sorgulama ve yargılama sonucunda tazmin kararı verildiğini,

Tretuvar yapım ve bakım işleri, belediyemizce her yıl en az iki defa ayrı ayrı yapılan ihalelerle (1 nolu iş, 2 nolu iş vb.) teklif birim fiyat alınmak sureti ile yaptırılmaktadır. Tretuvar yapım ve bakım işleri için hemen hemen her yıl aynı iş kalemleri için teklif birim fiyat alınacağını,

2011 yılı sonunda yaklaşık maliyeti hazırlanıp 2012 yılı başında ihalesi yapılan 2 nolu tretuvar yapım işinde de daha önceki yıllarda yaptırılan 15x70x30 ölçülerindeki beton bordur yaptırılması iş kalemi öngörülmüş ona göre yaklaşık maliyet hazırlanmıştı, ancak 15x70x30 ölçülerindeki beton bordürün "Şehir İçi Yollar Tasarım Kurallarına' uygun olmadığı ve yapılan tretuvarların yüksek olduğu, yaşlı ve engelli vatandaşların inmekte çıkmakta zorluk çektikleri, araç kapılarının sürtündüğü, çarptığı veya açılmadığı yönlerinde yapılan çok sayıda şikâyetler üzerine belediye üst yönetiminin de şifai talimatları doğrultusunda iptal edilerek mimari açıdan daha estetik ve uygun olan 15x50x30 ölçülerindeki renkli beton bordur iş kalemi yaptırıldığını,

Yaptırılmasından idarece vazgeçilen 15x70x30 ölçülerindeki beton bordur (ek 1) 4102 Standart nosu ile yer almakta, dik olarak uygulanmakta ve renksizdir. İdarece yaptırılan 15x50x30 ölçülerindeki beton bordur (ek 2) ise 4105 Standart nosu ile yer almakta yatay olarak döşenmekte, renkli ve pahalı bir bordur uygulaması olduğunu,

Her iki iş kalemi de; ölçüleri, şekli, şemali, uygulama tekniği, yapım şartları, teknik özellikleri farklı iki ayrı iş olup, aynı mahiyette değerlendirilemez, bu hususta konuya açıklık getiren ………. Bakanlığı Yüksek Fen Kurulunun Genelgesi olduğunu,

Çeşitli bordur imalatları, aynı mahiyette ve eşdeğer olarak değerlendirilme imkanı olsaydı Yaklaşık Maliyet Cetvelinde ve piyasa uygulamaların da tüm bordur uygulama işleri için tek kalem "Muhtelif Bordur Döşeme" işleri adıyla tek kalem teklif alınır, bu husus da itiraz halinde "Kamu İhale Kurumunca" ihale iptal nedeni sayılırdı.

İlam da; yaklaşık maliyette yer alan ve iptal edilen 15x70x30 luk beton bordur yapım işinin analizi (ek 4) ile idarece yeni yaptırılan 15x50x30 renkli beton bordur yapım işinin analizi (ek 5) girdilerinin tıpa tıp aynı olması sebebi ile aynı mahiyette imalatlar olduğu kanaatine varıldığını,

Yazı ekinde sunulan iki analizde incelenirse ihale konusu işin yaklaşık maliyet hesap yılı 2011, yeni iş kalemi için yapılan analizin hesap yılı ise 2012 dir, her iki analizde ………. Bakanlığı Birim Fiyatları ile yapılmıştır, enflasyonist ortamda iki ayrı yıl içinde yapılan analiz rakamlarının tıpa tıp aynı olması mümkün değildir, zaten yeni iş kalemi için yapılan analizde yer alan 16.002 pozu 2012 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyatlarından çıkartılmıştır, yeni iş kalemi için yapılan analizin eksik ve hatalı olduğunu,

15x30x70 bordur dik uygulandığından 15 cm lik tabana yastık harcı konulurken, 15x30x50 bordur yatay uygulandığından 30 cm lik tabana yastık harcı konulmaktadır. Bu durumda yapılan yeni analize 2 katı yastık harcı maliyeti konulması gerekeceğini,

Diğer taraftan 15x30x70 bordur uygulamasında 70 cm aralıkla derz dolgu harcı, 15x30x50 bordur uygulamasında 50 cm de bir derz dolgu harcı konulması gerekiyor olmasına rağmen, yeni yapılan analize beton harç malzeme ve işçilik giderleri sehven yanlış yansıtılmıştır, olması gereken analiz yazımız ekin de sunulduğunu,

Yapı denetim elemanları işin kolayına kaçarak işin yaklaşık maliyetinde bulunan 15x70x30 bordur yapımı iş kalemi için yapılan analizin bilgisayar ortamında teknik verilerini alırken yanlışlıkla hesaba ilişkin verilerini de bire bir kopyalamış, sadece başlığını değiştirilerek idarenin onayına sunmuştur, idare ise yaptığı piyasa araştırmasına göre yeni iş kalemi için önerilen rakamın piyasa fiyatları ile uyumlu ve uygun olduğunu görerek iş yoğunluğu nedeniyle yeni yapılan analizi dikkatli incelemeden sehven onayladığını,

…………. Belediyesi her yıl onlarca sosyal konutlar, kültür merkezi, gençlik merkezleri, kadınlar eğitim merkezleri, büyük park ve yeşil alanlar, ana okulları, polis karakolları, sağlık ocakları, ibadethaneler, ortaöğretim okul inşaatları yapan, aynı zamanda Ulucanlar, Hamamönü, Samanpazarı ve Kale gibi bölgelerde yaptığı restorasyon çalışmaları ile de tarihi dokuyu canlandırarak Ankara ilinin kültür ve turizmine katkı sağlayan başarılı bir belediye olup, hiç borcu bulunmamaktadır ve bütçesinde yatırım için ciddi anlamda kaynağı olan kendi kaynakları ile yurt dışında kültür merkezi, diğer illerde okul (lise) çevre düzenleme işleri de yaptırabilen ülkemizdeki tek belediyedir. ……….. Belediyesinin bir yıllık yatırım bütçesi. Ankara İlindeki diğer tüm metropol ilçe belediyelerinin yatırımlarının toplamına eşdeğerdir. Yüzlerce başarılı yatırıma imza atmış bir belediyenin 2004 yılından buyana idari ve teknik kadrosunda yer almakta ve halen ……….. Belediye Başkan Yardımcılığı görevini yürüttüğünü,

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12/4 Maddesi kapsamında idarenin proje de bulunan bir iş kalemini yaptırmama hakkı vardır. İhale konusu işte yaptırmama gerekçesi açıklanan 15x70x30 beton bordur imalatı yaptırılmadığını,

Aynı maddeye göre idarenin başka bir iş kalemini yaptırma hakkı vardır. İdare piyasa fiyatlarına uygun olarak fiyatını belirlediği başka bir iş kalemi olan 15x50x30 renkli beton bordur işini yaptırdığını,

15x50x30 renkli beton bordur yapım işi iş kaleminin teklif kapsamında fiyatı verilmemiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22. Maddesine göre. teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kaleminin yaptırılması idarenin ve yüklenicinin de uzlaşacağı yeni bir fiyat üzerinden olmalıdır, teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni bir iş kaleminin yapılmasını teklif fiyatını verdiği başka bir iş kaleminin fiyatından yapacaksın diye idarenin tek taraflı yükleniciye dayatması, yüklenicinin de bunu kabul etmesi mümkün olmadığını,

İlam da iptal edilen 15x70x30 beton bordur yapım işinin yaklaşık maliyet iş kalemleri içinde oranı en yüksek maliyetli iş kalemini olduğundan bahsedilmektedir, yapım işleriyle ilgili yasa, şartname ve sözleşmelerde, yeni yaptırılacak yada iptal edilecek iş kalemleri ile ilgili yaklaşık maliyetteki oranının büyüklüğü, küçüklüğü, azlığı çokluğu hususlarında her hangi bir hüküm bulunmamaktadır. Yasa ve diğer mevzuatın cevaz verdiği bir hususta ilam ile bunların aksine hüküm tesis edilmesi uygun düşmemiştir, bilakis bu durum mevzuatın zorlama bir şekilde yorumlanmasıdır. Piyasa fiyatı ve gerçek değeri ………-TL/Mtül olan bir imalatı idare ……….-TL/Mtül' e yaptırmadığını,

Ortalama piyasa fiyatı ve gerçek değeri ……..- ……..-TL/Mtül olan bir imalatı idare ……….-TL/Mtül'e yaptırdığını,

Burada kamu zararı doğmasından bahsetmek mümkün değildir, sadece adı geçen yüklenicinin toplam teklifi kapsamında iptal edilen veya edilmeyen birkaç imalata düşük teklif vererek kendisine avantaj sağlamış olabileceğinden bahsedilebilir, bu hususta da zaten idari soruşturma devam ettiğini,

Teklif birim fiyat usulü yapılan açık ihalelerde istekliler kendi avantajlı koşullarına göre düşük yahut yüksek teklif verebilmektedir. Yapılan ihalelerde düşük teklif veren sadece adı geçen istekli değildir, düşük teklif verilen sadece adı geçen iş kalemi de değildir, bu süreçte ihale dokümanları dikkate alındığında isteklilerin kendilerine avantaj oluşturacak, ihale komisyonunun veya harcama biriminin bilmediği bir gerekçe ile düşük fiyat vermiş olması değil, işin genel olarak toplam yapılabilir fiyatı idare için önemli olan husustur. Yani İdare açısından ekonomik açıdan en avantajlı fiyat en düşük teklif fiyat olduğunu,

Yukarıda anlatılan gerekçeler doğrultusunda yasaların kendisine verdiği yetkiyi kullanmış ve yukarıda gerekçeleri sayılan yeni bir iş kalemi yaptırılmıştır, yaptırılmış olan iş kalemi yılı içi piyasa fiyatları ile uyumludur, bunda herhangi bir şüphe yoktur, iş yoğunluğu nedeniyle dikkatsizlik ve eksiklik olabilir, ancak kamu zararına yol açacak yanlış kasıt veya kusur bulunmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Başsavcılığının karşılamasında:

“İhale edilen "………. Belediyesi Muhtelif Cadde ve Sokaklarında Tretuvar Tamir Bakım ve Yenileme İşi"nde, yeni birim fiyat belirlenen bir iş kalemine ilişkin olarak yüklenicinin teklif ettiği aynı mahiyetteki iş kaleminin birim fiyatı dikkate alınılmadan yeni birim fiyat belirlemesi sonucu kamu zararı oluştuğuna hükmettiği görülmektedir.

Sorumlu, savunmasında; Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 12/4 maddesi kapsamında, idarenin projede bulunan işi yaptırma ve yaptırmama hakkı bulunduğunu, 15x30x70 ebadlı renksiz beton bordür'ün karayollarına uygun malzeme olduğu şehir içinde yüksekliği ve iriliği nedeniyle hem yayalara zorluk çıkardığı gibi yanaşan araçlara zarar verdiğinin anlaşılması nedeniyle bu bordur döşemesi yerine 15x30x50 ebadlı renkli bordür'ün benimsendiğini ve bunun genel gerekçe olduğunu ifade etmekte; hem yaklaşık maliyete hem de diğer teklif veren firmalara göre birim fiyat teklifinin ihaleyi alan yüklenici tarafından yapılmış olduğu, yaklaşık maliyeti …….. TL. belirlenen bordur için ……. TL/Mtül teklif edildiğini, nitekim aynı gün yapılan bir ihalede bu kalem için isteklinin ………. TL/Mtül teklif ettiğini örnek olarak sunmakta, ihalelerde isteklinin toplam teklif tutarlarının göz önüne alınarak sonuçlandırıldığı belirtilmektedir.

Söz konusu yeni iş kalemi için yeni birim fiyat belirlenirken yüklenicinin teklif ettiği ve iptal edilen aynı mahiyetteki iş kaleminin birim fiyatı dikkate alınılmadan yeni birim fiyat belirlendiği hususu açıktır. Yani birim fiyatı …….. TL dan iş kalemi için …….. TL. teklif yapılıp kabul görmüş iken iş; ortalama piyasa fiyatı ve gerçek değeri ……-……… TL/Mtül olan bir imalatı idare ……… TL/Mtül 'e yaptırdığı ileri sürülmektedir.

Savunma eki yeni fiyat analizi ile bordürlere ilişkin fotoğraflı belgelerden, 15x30x50 ebadlı renkli bordür'ün; derz harcı, taban genişliği nedeniyle yastık harcı yönünden tercih edilmeyen bordüre göre maliyet artırıcı unsurlar (işçilik dahil) içerdiği anlaşılmaktadır.

Ölçüleri, şekli, şemaili, uygulama tekniği, yapım şartlan, teknik özellikleri farklı iki ayrı bordürün var olduğu; istekli tekliflerinin bu husustan uzak ciddiyetsiz-hesapsız fiyatlarla yapılır oluşunun süre gelen bir anlayış olarak görülmesi ile sorumlu tarafından öne çıkarılan "idarenin, yeni yapılan analizi dikkatli incelemeden sehven onaylanmıştır" gerekçesi dikkate alınarak, işlemlerde kamu zararının oluşmadığı düşüncesi ile savunmanın kabulüne, başkanlığınızca yapılacak olan temyiz yargılamasına esas duruşmaya davet edilmem ile tazmin hükmünün kaldırılması hususunda gereğini arz ederim.” Denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan ………… ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

……… Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğünce ihale edilen "………. tretuvar tamir bakım ve yenileme" işinde yeni birim fiyat belirlemede yüklenicinin teklif ettiği ve iptal edilen aynı mahiyetteki iş kaleminin birim fiyatı dikkate alınmadan yeni birim fiyat belirlenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;

“(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,…

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,…

Esas alınır. (Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.…”denilmektedir.

Dolayısıyla, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması kamu zararı doğurmakta olup iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması veya iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacaktır."

…………. Belediyesi “muhtelif cadde ve sokaklarında tretuvar tamir bakım ve yenileme" işinde 153070 ebatlarda renkli beton bordür döşenmesi iş kalemi yapımı iptal edilerek yerine 153050 ebatlarda renkli beton bordür döşenmesi iş kalemi yapılmıştır.

İhale dosyasından; …………. Belediyesinin yaklaşık maliyeti ………TL olan muhtelif cadde ve sokaklarında tretuvar tamir bakım ve yenileme işi için ihaleye çıktığı, 153070 ebatlarda beton bordür döşemesi işinin ……..TL ile yaklaşık maliyet içinde en yüksek iş kalemi olduğu anlaşılmıştır. "153070 ebatlarda beton bordür" döşemesi iş kalemi yaklaşık maliyette birim fiyatı …… TL iken ……. İnşaat Tic.San.Ltd.Şti. bu iş kalemine ……… TL teklif vererek ihaleyi almıştır. Daha sonrasında ise söz konusu iş kalemi hiç yapılmayarak yerine benzer iş kalemi olan "153050 ebatlarda renkli beton bordür" döşemesinin yapılması kararlaştırılmıştır. Söz konusu iş kaleminin birim fiyatının belirlenebilmesi için önce idare tarafından bu iş kaleminin analizi yapılmış ve birim fiyatı ……… olarak belirlenmiş daha sonrada belli bir kırım uygulanarak ………. TL olarak yeni birim fiyat kararlaştırılmıştır.

04.03.2009 tarih ve 27159 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’inci maddesinde yeni fiyatın tespitinde iş kalemi niteliğine göre sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden birinin kullanılacağı belirtilmiş ve ilk sırada yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklif ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler sayılmıştır.

Söz konusu “iş”te yüklenici iş kalemlerine ait analiz sunmamıştır. Ancak, ……..Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından hazırlanan yeni birim fiyat analizleri aşağıda belirtildiği gibi hem 153070 ebatlarda renkli beton bordür döşenmesi iş kalemi hem de "153050 ebatlarda renkli beton bordür döşenmesi aynıdır.

Buradan da anlaşılacağı üzere iptal edilen iş kalemi ile yeni birim fiyatı belirlenen iş kalemi aynı nitelikte ve aynı maliyettedir.

MALZEME

Poz no Cinsi Br Miktar Br fiyat Tutarı

(tl)

Proforma 153070/50cm beton bordür Mt 1,42 6,60 9,37

10,012 400kg çimonto dozlu harç(derzharcı) M3 0,0010 71,65 0,07

16,002 400kgdozlu demirsiz beton (yastık harcı) M3 0,0360 90,99 3,28

Analiz Bordür taşı nakli ton 0,1140 6,24 0,71

İŞÇİLİK

01,501 Düz işçi(İnşaat işçisi) Sa 0,2500 3,80 0,95

01,013 Duvar ustası Sa 0,2500 5,30 1,33

Toplam 19,64

Her ne kadar dilekçesinde, 153070 ve 153050 şeklindeki iki farklı bordür uygulamasının benzer analiz giderlerine sahip olmadığı ve yeni işin ebatların farklılığı ve renkli olmasının hem girdi maliyetlerini hem de işçilik maliyetlerini arttırdığı ve buna göre yapılan analizin noksan olduğu ileri sürülmekte ise de, söz konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin ihale dokümanı incelendiğinde, iptal edilen 153070 beton bordür döşenmesi iş kalemi için belirlenen birim fiyatı ……. TL iken, yeni iş kalemi olan 153050 renkli beton bordür döşenmesi iş kaleminin de birim fiyatının …………. TL olarak belirlendiği, benzer şekilde, yine söz konusu işte kullanılan iş kalemlerinden 152550 renkli beton bordür döşenmesi işine ilişkin yaklaşık maliyet hesabında da birim maliyetin ……… TL olarak belirlendiği, dolayısıyla, işin renkli bordür olması ve ebatların küçülmesinin birim fiyatları önemli oranda etkilemediği anlaşılmıştır

İhale süreci incelendiğinde; yapılmasından vazgeçilen iş kaleminin yaklaşık maliyette (……..TL) en büyük kalem olduğu (……..TL) ve yüklenici bu kalemi hem yaklaşık maliyete göre hem de diğer teklif veren firmaların birim fiyat teklifine göre düşük teklif vermiştir. Bu durumdan da anlaşıldığı üzere yüklenici iptal edilecek iş kalemini çok düşük teklif verip diğer kalemleri daha yüksek belirleyerek aşırı düşük fiyat sorgulaması yapılmadan ihaleyi almıştır. Şayet ihale ………. İnşaat Tic.San.Ltd.Şti yerine en yüksek teklif veren firmaya verilmiş olsaydı; …….Belediyesi belirlenen yeni iş kalemi ile daha düşük bir bedelle söz konusu işin tamamını yaptırmış olacaktı çünkü diğer firmaların verdiği tekliflerde bütün kalemlerde eşdeğer bir kırım varken ………İnşaat Tic.San.Ltd.Şti.nin ise sadece hiç yapılmayan kalem olan 153070 bordür döşemesi (153070 bordür yaklaşık maliyet ………. TL, firmanın teklifi …….. TL) ile yaklaşık maliyette 13.460,00 m öngörülen ama 1.012,00m yapılan 102050 bordür döşemesine (102050 bordür yaklaşık maliyette …….. TL, firmanın teklifi ……..TL) yaklaşık olarak %75 kırım vererek ihaleyi almıştır.

Ayrıca sorumlunun dilekçesinde konunun soruşturma konusu olduğu belirtilmiştir. Sayıştay’a intikal eden belgelerden ön inceleme aşamasının tamamlandığı ve kamu zararı tutarının tahsil edildiği ve soruşturma izni verilmemesi gerektiği yönünde karar alındığı anlaşılmıştır. Rapor dosyası ve eki belgelerden tahsilatın gerçekleştirildiğine ilişkin bir belge mevcut değildir.

Bu itibarla, 6.Daire tarafından 271 sayılı ilamın 6 ncı maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(… Daire Başkanı ………, ...Daire Başkanı …….. ile Üyeler …….. ve …………’ın; “271 sayılı ilamın 6 ncı maddesiyle; …….. Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğünce ihale edilen “……… Tretuvar Tamir Bakım ve Yenileme İşi”nde, “yeni birim fiyat belirlenen bir iş kalemine ilişkin olarak yüklenicinin teklif ettiği aynı mahiyetteki iş kaleminin birim fiyatı dikkate alınmadan yeni birim fiyat belirlenmesi sonucu toplam ……… TL kamu zararına neden olunduğu” iddiasıyla tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda, iptal edilen “153070 ebatlarda beton bordür döşenmesi” iş kalemi için İdarece yaklaşık maliyette belirlenen birim fiyat ………. TL iken, yeni iş kalemi olan “15x50x30 renkli beton bordur döşenmesi” iş kalemi birim fiyatının da …….. TL olarak belirlendiğinden hareketle, bu iki iş kaleminin aynı mahiyette olduğu ve yüklenicinin “15x70x30 renksiz beton bordür döşenmesi” işi için verdiği (……. TL/Mtül) teklif fiyatın, aslında farklı bir iş kalemi olan “15x50x30 renkli beton bordür döşenmesi” işi için de aynen uygulanması gerektiğinden bahisle, toplam ………-TL. kamu zararı hesabı çıkarıldığı görülmüştür.

Savunmaya göre,2011 yılı sonunda yaklaşık maliyeti hazırlanıp 2012 yılı başında ihalesi yapılan 2 nolu tretuvar yapım işinde de, daha önceki yıllarda yaptırılan “15x70x30 ölçülerindeki beton bordur yaptırılması” iş kalemi öngörülmüş ve ona göre yaklaşık maliyet hazırlanmıştır. Ancak, 15x70x30 ölçülerindeki beton bordürün "Şehir İçi Yollar Tasarım Kurallarına” uygun olmadığı ve yapılan tretuvarların yüksek olduğu, yaşlı ve engelli vatandaşların inmekte çıkmakta zorluk çektikleri, araç kapılarının sürtündüğü, çarptığı veya açılmadığı yönlerinde yapılan çok sayıda şikâyetler üzerine belediye üst yönetiminin de şifahi talimatları doğrultusunda iptal edilerek mimari açıdan daha estetik ve uygun olan 15x50x30 ölçülerindeki renkli beton bordur iş kalemi yaptırılmıştır.

Öncelikle, İdare’nin böyle bir proje değişikliği yapma yetkisinin olduğu kabul edilmiş ve İlamda bu husus sorgulanmamıştır.

Yine, savunmada yer alan ;

“Yeni iş kalemi için yapılan analizin eksik ve hatalı olduğu,

Yaptırılmasından idarece vazgeçilen 15x70x30 ölçülerindeki beton bordürün dik olarak uygulanmakta olup, renksiz olduğu, İdarece yaptırılan 15x50x30 ölçülerindeki beton bordürün ise, yatay olarak döşenmekte olup, renkli ve pahalı bir bordür uygulaması olduğu,

15x30x70 ebadındaki bordür dik uygulandığından 15 cm lik tabana yastık harcı konulurken, 15x30x50 ebadındaki bordur yatay uygulandığından 30 cm lik tabana yastık harcı konulduğu, bu durumda yapılan yeni analize 2 katı yastık harcı maliyeti konulması gerekeceği,

Diğer taraftan, 15x30x70 bordur uygulamasında 70 cm aralıkla derz dolgu harcı, 15x30x50 ebadında bordur uygulamasında 50 cm. aralıkla derz dolgu harcı konulması gerekiyor olmasına rağmen, yeni yapılan analize beton harç, malzeme ve işçilik giderlerinin sehven yanlış yansıtıldığı, olması gereken analizin uygulanması sonucu bulunan birim fiyatın daha yüksek olacağı (…….. TL/Mtül),

Her iki iş kaleminin de; ölçüleri, şekli, uygulama tekniği, yapım şartları, teknik özellikleri farklı olup, aynı mahiyette değerlendirilemeyeceği,

İdarenin yaptığı piyasa araştırmasına göre yeni iş kalemi için önerilen rakamın piyasa fiyatları ile uyumlu ve uygun olduğu, ortalama piyasa fiyatı ve gerçek değeri ……..-……….-TL/Mtül olan bir imalatı idarenin …….-TL/Mtül fiyatından yaptırdığı,”

Şeklindeki açıklamalar ışığında konu değerlendirildiğinde;

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde;

“(1) 12nci maddenin 4üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2)Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a)Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b)İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c)İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç)Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

….

Hükümleri yer almaktadır.

Söz konusu işte yüklenici İdareye tekliflerine ait analizler sunmamıştır. Dolayısıyla, yeni iş kalemine ilişkin Yüklenici analizi mevcut değildir. Yine, savunmada yer alan ifadeler değerlendirildiğinde, ilamda geçen; “yüklenicinin teklif ettiği aynı mahiyetteki iş kaleminin birim fiyatı” nın mevcudiyetinden de söz edilemez.

Şartnamede geçen, “İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler” hükmü kapsamında ………. Bakanlığı analizlerinden yararlanılarak yeni analiz ve yeni birim fiyat oluşturulmuş ve uygulanmıştır.(……….-TL/Mtül) (Yaklaşık maliyet cetvelinde, söz konusu iş kalemi için uygulanan analiz sonucu belirlenmiş olan birim fiyat ise,…….. TL/Mtül.dür.)

Bu itibarla, burada kamu zararı doğduğundan bahsetmek mümkün değildir. sadece adı geçen yüklenicinin toplam teklifi kapsamında iptal edilen veya edilmeyen birkaç imalata düşük teklif vererek kendisine avantaj sağlamış olabileceğinden bahsedilebilir. Ancak, ihale aşamasında yapılması gereken (aşırı düşük teklif sorgulaması gibi) bazı işlemler, İhale Komisyonu tarafından yapılmamış ve ihale gerçekleşmiştir. Yasal başvuru ve şikayet yolları kullanılmamış ve ihale kesinleşmiştir. İhale sonrasındaki bahsi geçen işlemler ise mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğinden, tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.” Şeklindeki azınlık görüşlerine karşı), oyçokluğuyla,

Karar verildiği 15.12.2015 tarih ve 41196 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.