Sayıştay 6. Dairesi 39564 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2000

• Daire: 6

• Dosya No: 39564

• Tutanak No: 40252

• Tutanak Tarihi: 07.04.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

13.09.2006 tarih ve 2024 sayılı asıl İlamın "Hüküm Dışı" bölümünde, Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanı Park ve Tören Alanı Arifi Tiyatro Bölümü Taş Kaplama Yapılması İşinin fenni ve teknik kurallara uygun olarak yapılmadığı ve böylece belediyenin 1998 yılında 5.086.506.781-TL tutarında zarara uğratıldığına dair 06.04.2003 tarihli ve 118/8 sayılı Teftiş Layihasının 58'inci maddesinde yer alan iddianın, Bergama Sulh Hukuk Mahkemesine intikal ettiği gerekçesiyle söz konusu dava sonucunun bildirilmesinden sonra karar verilmek üzere 2 adet verile emri toplam tutarı olan 5.086.506.781-TL'nin aynı İlamın 1'inci maddesi ile tazmin hükmolunan 1.206.652.000-TL'si düşüldükten sonra kalan 3.879.854.781-TL'sinin hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiş, daha sonra bu ilama ek olarak çıkarılan 07.10.2013 tarih ve 2189 sayılı Ek İlamda,

Bergama Belediye Başkanlığının 05.10.2012 tarihli ve M.35.3.BER.0.12/721.9626 sayılı yazısından, bahse konu hususla ilgili olarak Bergama Sulh Hukuk Mahkemesinde açılmış bir davanın bulunmadığı, sadece Sulh Hukuk Mahkemesinde bilirkişi raporu ile durum tespiti yaptırıldığı, ancak Denetçi tarafından düzenlenen asıl sorguyla Teftiş Layihasının 58'inci maddesinde sayılan kişilerden sadece ödemeyi gerçekleştiren Sayman (Hesap İşleri Müd.) Ruhsar DÖŞEMECİ'nin savunmasının alındığı, diğer kişilerin savunmalarının alınmadığı belirtilerek söz konusu olaya ilişkin olarak Teftiş Layihasının anılan maddesinin son paragrafında adı geçen Şirket ve diğer tüm kişilerin savunmasının alınıp sonucun ek raporla Daireye intikaline değin 2024 sayılı ilamla verilen 3.879.854.781 TL'ye ilişkin hüküm dışı kaydının devamına karar verilmiş,

Bu defa düzenlenen 17.04.2014 tarihli Ek Rapordan, anılan Teftiş Layihasının 58'inci maddesinde kişi borcuna alınması belirtilen tutardan sorumlu tutulan kişilerin tamamının savunmalarının alındığı görüldüğünden 13.09.2006 tarih ve 2024 sayılı İlam ile verilen ve 07.10.2013 tarih ve 2189 sayılı Ek İlamla da devamına karar verilen 3.879.854.781-TL'ye ilişkin hüküm dışı kaydının kaldırılmasına karar verildikten sonra dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanı Park ve Tören Alanı Anfi Tiyatro Bölümü Taş Kaplama Yapılması İşi için Huzur Taş'a 1998 yılında 5.086.506.781-TL ödemede bulunulduğu, ancak bu işle İlgili olarak Belediyenin Bergama Sulh Hukuk Mahkemesine müracaatı üzerine Mahkemece, yapılan işlerin fenni gereklerine uygunluğunun tespiti için bilirkişi tayin edildiği ve 19.03.2002 tarihli Bilirkişi Raporu ile tespit edilen hususların Bergama Sulh Hukuk Mahkemesinin 2002/5 D. İşler dosya numarası ile kayıt altına alındığı,

Bu bilirkişi raporuna dayanılarak konunun incelenmesinin içişleri Bakanlığından talep edilmesi üzerine anılan Bakanlıkça yapılan ön inceleme neticesinde düzenlenen 29.11.2002 tarih ve Kont.Bşk.2002/1195 sayılı Kararının 1 inci maddesinde de,

Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanındaki Açık Hava Tiyatrosu, Park ve Tören Alam olarak belirlenen yerde kullanılmak üzere; Belediye Encümeninin 15.05.1997 tarih ve 244 sayılı ile 31.03.1998 tarih ve 184 sayılı kararları ile satın alınan ve 24.04.1998 -¬07.09.1998 tarihleri arasında muhtelif verile emirleri ile ödemesi yapılan doğal kaplama malzemelerin (Oturma, Kaplama ve Döşeme taşlarının); TS 2513 standardına uygun olmadığı, söz konusu meydana döşenen taşların kısa sürede kırılması ve bozulması nedeni ile bu meydanın tekrar düzenlenmesi zorunluluğu ortaya çıktığı, dolayısıyla TS 2513 standartlarına uygun olmayan malzeme satın alınması ve bedelinin ödenmesi sonucu idarenin zararına neden olunduğu anlaşıldığından; haklarında, 4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanma Hakkında Kanunun 6'ncı maddesi uyarınca "Soruşturma izni verilmesi" ne, karar verildiği,

Yukarıda belirtilen Bergama Sulh Hukuk Mahkemesinin 2002/5 D.İşler dosya nolu kaydındaki Bilirkişi Raporu ve İçişleri Bakanlığının "Soruşturma İzni" verilmesine ilişkin kararından, Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanı Park ve Tören Alanı Anfi Tiyatro Bölümü Taş Kaplama Yapılması İşinin fenni ve teknik kurallara uygun olarak yapılmadığı ve belediyenin zarara uğratıldığının anlaşıldığı belirtilerek 2193 sayılı Ek İlam ile Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanı Park ve Tören Alanı Anfî Tiyatro Bölümü Taş Kaplama Yapılması işinin fenni ve teknik kurallara uygun olarak yapılmaması nedeniyle yersiz ödeme tutarı 3.879.854.781-TL'nin (Yeni para ile 3.879,85 TL) tazminine hükmolunmuştur.

Son olarak da; 2193 sayılı Ek İlamla verilen tazmin hükmüne karşı Şevket SOYAKER tarafından gönderilen dilekçe üzerine yargılamanın iadesine karar verildikten sonra 05.02.2015 tarihli 2195 sayılı Ek İlam ile, 2193 sayılı Ek İlam ile 3.879.854.781 TL.’ye(Yeni parayla 3.879,85 TL.’ye) ilişkin tazmin hükmünün 31.08.1998 tarih ve 184 sayılı belediye encümeni kararında imzası bulunmayan Şevket SOYAKER’ in uhdesinden kaldırılmasına(3.075,75 TL. den sorumlu olduğu için bu miktar için) ve diğerlerinin uhdesinde bırakılmasına karar verilmiştir.

Dilekçi Şevket SOYAKER dilekçesinde, 31.03.1998 tarihli encümen kararında imzası bulunmadığını belirterek, adına hükmedilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Diğer dilekçiler ise Gazipaşa mahallesi park ve tören alanı yapımı işlerinin teknik kontrollerinin yapılması işi de dahil olmak üzere YAY İNŞAAT TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ’ ne ihale edildiğini, park ve tören alanı yapımının tüm kontrollerinin bu şirket tarafından yapılacağını, nitekim teknik elemanlar tarafından şartname hazırlanmış olup, alınacak malzemenin teknik kontrollerini yapan bu şirket sahibi Bülent Şahin’in fenni ve teknik şartlara uygun olduğunu onaylaması neticesinde söz konusu ödemelerin yapıldığını, Encümen Üyelerinin teknik bilgilere sahip kişiler olmadığını, dolayısıyla teknik bilgiye sahip yetkili kişilerin önerileri ve onayları doğrultusunda Encümenin karar verdiğini, dolayısıyla tüm sorumluluğun Bülent Şahine ait olduğunu, kararda Bülent Şahin'in işin fenni ve teknik şartlara uygunluğunu kontrol eden ve onaylayan kişi olduğunun açıkça beyan edildiğini, kaldı ki; taşla ilgili olarak Prof.Dr.Halil Köse ve Prof.Dr.Turgay Onargan tarafından hazırlanmış raporda taşın uygunluğunun belirtildiğini, Bergama Belediyesinin Bergama Sulh Hukuk Mahkemesinde 2002/5 D.İş dosyasıyla tespit yaptırdığını, yapılan tespitin encümen üyelerine tebliğ edilmediğini, dolayısıyle bu tespite itiraz etme haklarının da olmadığını, yapılmış olan tespiti kabul etmenin mümkün olmadığını, “meydanın bu haliyle kullanılmasının gerek fiziki görünüm gerekse can emniyeti acısından mümkün görünmemektedir” şeklinde rapor tanzim edildiğini, bunun doğru olmadığını, nitekim belediyenin sadece oturma taşlarını değiştirdiğini, talep edilen zarar miktarının taş şirketine ödenen tüm bedel olduğunu, yani oturma taşı, kaplama taşı, döşeme taşlarının tamamına ödenen bedel olduğunu, hangi taşların değiştirildiğini veya tüm taşların değiştirilip değiştirilmediğinin değerlendirilmesi gerektiğini, döşeme ve kaplama taşlarının değiştirilmediğini, halen aynı taşların kullanıldığını, değiştirilmeyen taşlar nedeniyle belediyenin zarara uğratılması söz konusu olmadığını, Borçlar Kanununun 146 ncı maddesine göre tüm alacaklarda zamanaşımının 10 yıl olduğunu, ödemeler 1997 ve 1998 yılında yapıldığına göre 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek 2193 ilam nolu Kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmektedirler.

Sayıştay Başsavcılığı; dilekçi Şevket SOYAKER’ in dilekçesi hakkında “ilam hükmünün sorumluluk açısından bozularak dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı”; diğer dilekçilerin iddiaları hakkında ise “Dairesince, Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanındaki Açık Hava Tiyatrosu Park ve Tören Alanı olarak belirlenen yerde kullanılmak üzere 15.05.1997/244 sayılı Belediye Encümeni kararı ile satın alınan ve ödemesi yapılan doğal kaplama malzemelerin (oturma, kaplama ve döşeme taşlarının) kısa sürede kırılması ve bozulması nedeniyle bu meydanın yeniden tekraren düzenlenmesi zorunluluğunun ortaya çıkması ve standartlara uygun malzeme satın alınıp bedelinin ödenmesi sonucu ortaya çıkan kamu zararına tazmin hükmedilmiştir.

Daire kararı yerindedir. Savunma uygun görülmemiştir. Borçlar Kanununun 146. maddesindeki hükmün göz önüne alınılmamış olduğu ileri sürülmekte ise de; Sayıştay yargılamasında zamanaşımı ayrıca düzenlenmiştir. 6085 sayılı Kanun'un Geçici 3.maddesi kapsamında yürürlüğünü sürdüren 832 sayılı Kanun'un değişik 61. maddesi hükmü uyarınca Dairesince düzenlenen 2024 sayılı asıl ilam ve buna dayalı "hüküm dışı bırakılması" kararı, daha sonra düzenlenen 2189 sayılı Ek İlam ile "'hüküm dışı kararının devamına'" şeklinde alınan kararlar ile hüküm dışı kararının gerekçesinin ortadan kalktığına dair bilgi sonrası düzenlenen 2193 sayılı Ek İlam mevcut olup zamanaşımı süresinin aşıldığı şeklindeki savunmanın kabulü mümkün değildir. Öte yandan; "'Encümen Üyelerinin teknik bilgilere sahip kişiler değildir, işin fenni ve teknik şartlara uygun olduğunun ilgili tarafından onaylanması sonrası söz konusu ödeme gerçekleşmiştir" savunması da üstlenilen sorumluluk bakımından mevzuata aykırı görülmektedir.

Her ne kadar savunmada; "taşın uygunluğunun" iki kişilik bilir kişi raporuna dayandığı ileri sürülüp yalnızca oturma taşlarının değiştirildiği kaplama ve döşeme taşlarının değiştirilmediği hususlarına yer verilmişse de, dayanağını teşkil edecek belgeler sunulmuş değildir. Dolayısı ile sorumluların, evvelce savunmalarında yer alan hususlar gerekçeli Daire kararında karşılanmış bulunduğundan Daire kararının korunması uygun mütalaa edilmektedir” şeklinde görüş belirtmiştir.

Şevket SOYAKER dilekçesinde, 31.03.1998 tarihli encümen kararında imzası bulunmadığını belirtmekte ise de, aynı konuda yargılamanın iadesi başvurusu üzerine, 2195 sayılı Ek İlamla tazmin hükmünün uhdesinden kaldırıldığı anlaşılmaktadır.

Dilekçiler tarafından Borçlar Kanununun 146 ncı maddesine göre tüm alacaklarda zamanaşımının 10 yıl olduğu, ödemeler 1997 ve 1998 yılında yapıldığına göre 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu iddia edilmekte ise de; Sayıştay yargılamasında zamanaşımı ayrıca düzenlenmiştir. 6085 sayılı Kanun'un Geçici 3.maddesi kapsamında yürürlüğünü sürdüren 832 sayılı Kanun'un değişik 61. maddesi hükmü uyarınca Dairesince düzenlenen 2024 sayılı asıl ilam ve buna dayalı "hüküm dışı bırakılması" kararı, daha sonra düzenlenen 2189 sayılı Ek İlam ile "'hüküm dışı kararının devamına'" şeklinde alınan kararlar ile hüküm dışı kararının gerekçesinin ortadan kalktığına dair bilgi sonrası düzenlenen 2193 sayılı Ek İlam mevcut olup zamanaşımı süresinin aşıldığı şeklindeki savunmanın kabulü mümkün değildir.

Dilekçilerin diğer iddiaları ile ilgili olarak rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde, Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanındaki Açık Hava Tiyatrosu, Park ve Tören Alanı olarak belirlenen yerde kullanılmak üzere Balıkesir balya taşının alımı ve montajı işinin; açık teklif usulü ile yapılan ihalesi sonucu; Belediye Encümeninin 15.05.1997 tarih ve 244 sayılı ile 31.03.1998 tarih ve 184 sayılı kararları ile tek teklif sahibi Huzur Taş Vural MERÇ’ e mevcut şartname hükümlerine göre yaptırılmasına karar verildiği, 24.04.1998 -07.09.1998 tarihleri arasında muhtelif verile emirleri ile ödemesinin yapıldığı anlaşılmaktadır.

Anılan işin yapım şartnamesinde, proje doğrultusunda; oturma taşının Balıkesir Balya taşından, cephe kaplama ve yatay yüzey kaplama taşlarının 3 cm kalınlığında balya taşından, basamak ön yüzeyi kaplama taşının 2 cm kalınlığında balya taşından, merdiven kaplama taşının ise 5 cm kalınlığında balya taşından imal edileceği belirtilmiş, taşın niteliği ile ilgili başka bir hususa yer verilmemiştir. Şartnamede yer alan hususlar aynı şekilde sözleşmede yüklenicinin yapacağı işler başlığı altında hüküm altına alınmıştır.

Belediyenin yaptığı ödemelere bakıldığında hiçbir ödemede hakediş belgesi düzenlenmediği, 85 nolu verile emri ile yapılan ödeme hariç faturalara dayanarak ödemede bulunulduğu ve ayniyat tesellüm makbuzları düzenlendiği, 85 nolu verile emri ile fiyat farkı ile imalat bedeli ödendiği, fiyat farkı hesabında ise Yay Ticaret Ltd.Şti tarafından düzenlenen metraj cetvellerinin esas alındığı anlaşılmaktadır. Verile emrine ekli belgelerde taşların teslim alındığına ve bedelinin ödenmesi için evrakın havalesine ilişkin İlyas ÇORMAN ve ödeyiniz şeklinde olur veren Başkan Sefa TAŞKIN imzalı yazıları, 85 nolu verile emri ekinde ise ilave olarak (hazırlayan)inşaat teknikeri Yılmaz KILIÇ ile inşaat teknikeri İlyas ÇORMAN’ ın imzalarının bulunduğu fiyat farkı hesabına ilişkin belge bulunmaktadır.

2193 İlamda; Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanı Park ve Tören Alanı Anfi Tiyatro Bölümü Taş Kaplama Yapılması işinin fenni ve teknik kurallara uygun olarak yapılmaması suretiyle neden olunan yersiz ödemeden, sayman ile söz konusu kaplama taşların alınmasına ilişkin kararda imzaları olan encümen üyeleri ile İ.Bülent ŞAHİN(Yay Ltd. Şti.) sorumlu tutulmuş, 2195 sayılı Ek ilamda ise 184 sayılı belediye encümeni kararında adı geçenin imzası bulunmadığından tazmin hükmünün Şevket SOYAKER’ in uhdesinden kaldırılmasına ve diğerlerinin uhdesinde bırakılmasına karar verilmiştir.

1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 24 sayılı K.H.K. ile değişik 22'nci maddesi (E) bendinde; "Adı ne olursa olsun bir komisyon veya kurul gibi bir organ ya da uzman bir görevli tarafından düzenlenen keşif, hakediş, tutanak, rapor, karar ve benzeri belgelere dayanılarak yapılan ödemelerde Sayıştay'ca saptanacak sorumluluğa, tahakkuk memuru ve saymanla birlikte, söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişiler de katılır" denilmektedir. Madde hükmü gereğince, bir kurul ya da uzman bir kişi tarafından hazırlanan ve ödemeye esas tutulan belgeye dayanılarak yapılan ödemelerde, tahakkuk memuru ve saymanla birlikte, söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişilerin de sorumlu tutulmaları gerekmektedir. Belediye Encümeni, Gazipaşa Mahallesi Cumhuriyet Meydanı Park ve Tören Alanı Anfi Tiyatro Bölümü Taş Kaplama Yapılması işinin ihalesi ile ilgili karar vermiş olup, işin fenni ve teknik kurallara uygun olarak yapılmadığının ihale aşamasında bilinmesi mümkün olmadığından, bu karardan dolayı sorumlu tutulmaları mümkün değildir. Bunun yanı sıra 1050 sayılı Kanunda ve 832 sayılı Kanunda sorumlular belirlenmiş olup, işin kontrollük hizmetini üstlendiği belirtilen Yay İnşaat Tic.Ltd.Şti. yetkilisinin de sorumlu tutulması mümkün değildir.

Söz konusu iş ile ilgili olarak, sadece imalatı yerinde incelemelerine rağmen işin sözleşme ve şartnamesine uygun ve eksiksiz olarak tamamlandığı yönünde belge düzenleyen kontrol görevlileri ve geçici/kesin kabul heyeti üyelerinin sorumluluğundan, böyle bir belge mevcut olmaması halinde ise taşların şartname ve sözleşmede belirtilen niteliklere uygun olarak teslim alındığına ilişkin belgeleri imzalayanların sorumluluğundan söz edilebilir.

Bu itibarla, 2193 sayılı Ek İlam ile 3.879.854.781 TL.’ye(Yeni parayla 3.879,85 TL.’ye) ilişkin olarak verilen ve 2195 sayılı Ek İlam ile tazmin hükmünün Şevket SOYAKER’ in uhdesinden kaldırılmasına ve diğerlerinin uhdesinde bırakılmasına dair hükmün usulden Bozularak, sorumlulukların yeniden belirlenmesi için dosyanın kararı veren DAİREYE TEVDİİNE,

Karar verildiği 07.04.2015 tarih ve 40252 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.