Sayıştay 6. Dairesi 39324 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2010

• Daire: 6

• Dosya No: 39324

• Tutanak No: 40464

• Tutanak Tarihi: 28.04.2015

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

153 sayılı ilamın 56. maddesinin (B) fıkrası ile İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından yüklenici Gülçubuk İnşaat'a yaptırılan "İzmir Banliyö Sisteminin Geliştirilmesi Projesi 8'inci Etap 1. Kısım Çiğli Depo ve Atölye Tesisleri İkmal İnşaatı Yapım İşi" yıllara sari olmasına rağmen hakediş ödemesinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması nedeniyle 13.450,00 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Bahse konu yapım işinde, Başkanlık Olur'u ile Geçici Kabul Heyeti olarak görevlendirildiklerini,

Heyetin 03.06.2010 ve 04.06.2010 tarihlerinde işyerine giderek yüklenici tarafından yapılan işleri inceleyip Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41. maddesinin 5/a bendine istinaden sözleşmeye göre eksik kalan imalatları tespit ettiğini, yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğunu ve eksik kalan imalatların geçici kabule engel teşkil eden eksik, kusur ve arızalar olmadığını belirleyerek geçici kabul tutanağını düzenleyip idareye sunduğunu, bu heyetin söz konusu işle ilgisinin bununla sınırlı olduğunu, başka da herhangi bir görev üstlenmediğini, yapılan hakediş ödemelerinde imzalarının ve yükleniciye ne kadar hakediş ödendiğine veya vergi tevkifatı yapılıp yapılmadığına dair hiçbir bilgisinin de bulunmadığını,

Görevleri ve bilgileri dahilinde olmayan bir konu hakkında tazmin sorumluluğu çıkarılmasının hukuka ve gerçeğe uygun olmadığını belirterek vergi tevkifatını hesaplayacak ve yapacak olan birimin "geçici kabul heyeti" olmadığından tazmin hükmüne ilişkin sorumluluklarının kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında; “Dilekçede İlamın 56/B maddesinde konu edilen iş ile ilgili olarak, geçici kabul tarihinin idarece onaylanmasından önce yapılan işler için düzenlenen 448.356,63 TL bedelli 6-Ek Nolu hak ediş üzerinden %3 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılamaması sonucu neden olunan 13.450,70 TL kamu zararı dolayısıyla adına çıkarılan tazmine itirazda bulunularak, Geçici Kabul Heyeti olarak, tazmine konu edilen hak ediş ödemelerinde imzalarının bulunmadığı, yükleniciye ne kadar hak ediş ödemesi yapıldığından veya vergi tevkifatı yapılıp yapılmadığına dair hiçbir bilgisinin olmadığı, bu hususun görevi ve bilgisi dahilinde olmadığı, vergi tevkifatı yapacak ve hesaplayacak olan birimin Geçici Kabul Heyeti olmadığı ileri sürülerek, hakkındaki tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Sorumlunun itiraz gerekçeleri ve anılan hak ediş üzerinde imzasının bulunmadığı dikkate alındığında, talebin yerinde olduğu gözükmektedir.

Bu nedenle, İlamın 56/B maddesindeki tazmin hükmünün sorumluluk açısından, bozularak, sorumluların yeniden belirlenmesini teminen dosyanın dairesine tevdi edilmesine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun;

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33. maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükümleri yer almaktadır.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “sorumlular” başlıklı 3. bölümünün “Gerçekleştirme Görevlileri”nin sorumluluğunu belirleyen 4. kısmının “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) bendinde;

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine” karar verilmiştir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)’nin “Geçici kabul” başlıklı 41. maddesinin 5. fıkrasında yer alan;

“Kabul komisyonu, gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, yüklenici veya vekili ile birlikte inceler. Yapılan inceleme neticesinde;

a) Kabul komisyonu, kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit ederse; gördüğü kusur ve eksikliklerin ayrıntısını gösterir bir liste düzenler ve bunların giderilmesi için gerekli olan süreyi tespit eder. Belirlenen sürenin sonunda, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, işin son durumu, yapı denetim görevlisi tarafından düzenlenecek bir tutanakla tespit edilir ve idareye iletilir,

(…)

c) Kabul komisyonu işi kabule uygun gördüğü takdirde, geçici kabul tutanağı düzenlenir ve bu tutanağı komisyon üyeleri ile birlikte yüklenici veya vekili de imzalar.

(…)” hükümleriyle geçici kabul komisyonunun görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir.

Bu hükümler gereği mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle geçici kabul komisyonu tarafından düzenlenen tutanaktan doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41. maddesi gereği komisyon üyelerinin gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını inceleme, yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit ederse gördüğü kusur ve eksikliklerin ayrıntısını gösterir bir liste düzenleyip bunların giderilmesini temin etme, işi kabule uygun gördüğü takdirde geçici kabul tutanağı düzenleme gibi görevleri bulunmaktadır. Bu hususlara ilişkin olarak geçici kabul komisyonu tarafından düzenlenen tutanaktan doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri gerekmektedir.

Ancak, anılan görevlerin kapsamı içerisinde yıllara sari inşaat ve onarma işlerinde hakediş ödemelerinden tevkifat yapılması bulunmamaktadır. Kurul üyelerinin yıllara sari işlerde gelir vergisi tevkifatı yapılması konusunda yetkileri olmadığı gibi, yetkilerinin olmadığı bir hususta sorumlu tutulmaları da mümkün değildir. Geçici kabul komisyonu üyelerinin hakediş rapor ve ödemeleri üzerinde imzaları da bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçinin sorumluluk yönünden yaptığı itirazın kabul edilerek 153 sayılı ilamın 56. maddesinin (B) fıkrası ile 13.450,00 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden bozularak sorumlulukların yeniden belirlenmesi için dosyanın hükmü veren Daireye TEVDİİNE, (2. Daire Başkanı A. ÖZDEMİR ile, Üyeler R. DOĞAN, M. ORHAN ve Ö. R. YILDIZ’ın; Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde; “20.10.2008 ihale tarihli " İzmir Banliyö Sisteminin Geliştirilmesi Projesi 8'inci Etap 1. Kısım Çiğli Depo ve Atölye Tesisleri İkmal İnşaatı Yapım İşi"ne ilişkin yer tesliminin 05.10.2009 tarihinde yapıldığı; işin 17.05.2010 tarihinde bitirilerek geçici kabul tutanağının 02.08.2010 tarihinde onaylandığı, 6-ek no.lu hakediş bedelinin 28.10.2010 tarihinde ödendiği görülmüştür.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun;

“Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri" başlıklı 42. maddesinin ilk fıkrasında; "Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.”,

"İnşaat ve onarma işlerinde işin bitimi" başlıklı 44. maddesinde;

"(Değişik: 24/12/1980 - 2361/31 md.) İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih; diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir.

Bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ve her nam ile olursa olsun elde edilen hasılat, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kar veya zararının tespitinde dikkate alınır.",

"Vergi Tevkifatı" başlıklı 94. maddesinde;

"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

(…)

3. 42 nci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar

dahil) ödenen istihkak bedellerinden

(…)" denilmektedir.

Anılan Kanunun 94. maddesinin 3. bendine göre yapılacak tevkifatın oranı ise 2006/11449 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile %3 olarak tespit edilmiştir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre; yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde vergi tevkifatının matrahı ödenen hakediş bedelleridir. Geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan ve birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işinde, geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih, işin bitim tarihi olarak kabul edilecek olup, bu tarihe kadar ödenen istihkak bedelleri üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94/3 maddesi hükmüne göre tevkifat yapılacaktır. Kanunda, bu tarihten sonra yapılan ödemelerin geçici kabule kadar yapılan işler ile bir bağlantısı olması durumunda tevkifata tabi tutulacağını düzenleyen bir hüküm bulunmamaktadır. Geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihten sonra kesin (kati) kabul tarihine kadar yapılan işlerle ilgili ödenecek istihkak bedelleri, ilgili yılın hasılatı olarak beyan edileceğinden, söz konusu ödemelerden tevkifat yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,) Oyçokluğuyla,

Karar verildiği 28.04.2015 tarih ve 40464 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.