Sayıştay 6. Dairesi 39204 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 6

• Dosya No: 39204

• Tutanak No: 42632

• Tutanak Tarihi: 18.01.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğünde, Müdürlük kadrosuna vekalet eden bir personele ilgili mevzuat hükümlerine aykırı vekalet ücreti ödenmesi

111 sayılı ilamın 3 üncü maddesinde, ... Su ve Atıksu İdaresi (...) Genel Müdürlüğünde Müdürlük kadrosuna vekalet eden bir personele ilgili mevzuat hükümlerine aykırı vekalet ücreti ödenmesi sonucu toplam …. TL kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmolunmuştur.

Sorumlular dilekçelerinde, Anayasa Mahkemesi’nin 2012/11 Esas Sayılı Kararıyla; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun vekalet görevinin düzenlendiği 86’ıncı maddesinde yer alan ve aynı kurumdan vekil olarak atanan memurlardan sadece dolu kadroya vekalet edenlere vekalet ücreti ödenmesi ve emeklilik, istifa, ölüm veya naklen atanma gibi bir nedenle sürekli bir biçimde boşalan kadrolara vekaleten atananlara vekalet aylığı ödenmemesi şeklindeki uygulamaya kaynak olan ibarenin Anayasa’nın 10’uncu maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık gerekçesiyle iptal edildiğini,

Anayasa’nın 153’üncü maddesinin son fıkrasında yer alan “ Anayasa Mahkemesi kararları resmi gazetede hemen yayınlanır ve yasama, yürütme ve yargı organları, idari makamlarını gerçek ve tüzel kişileri bağlar,” hükmü uyarınca bu Karar’ın Sayıştay Yargısı için de bağlayıcı olduğunu, yine Anayasa’nın 18’inci maddesinde, “ Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.” denildiğini, asilde aranan şartları taşımayanların vekalet aylığı alamayacağı iddiasının anılan Anayasa Mahkemesi Kararına aykırı olduğunu, çünkü asilin taşıdığı her türlü külfetin ve sorumlulukların söz konusu vekalet görevi yürütenlerce de taşındığını, aynı külfete ve sorumluluklara katlanan kişilere farklı ücret ödenmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ve Anayasa’nın getirdiği angarya yasağına da aykırı olduğunu, ayrıca Sayıştay 5’inci Dairesinin 19.04.2010 tarih ve 11852 tutanak sayılı kararında, “ Mali hizmetler müdürlüğüne vekalet eden …’a asilde aranan şartları taşımadığı halde vekalet ücreti ödendiği belirtilmişse de, asilde aranan sorumlulukların yerine getirilmediğine dair, bir bilgi veya belge mevcut bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu görev sebebiyle kendisine ücret ödenmiş olmasında ilişilecek bir husus bulunmadığına” denildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Sayıştay Başsavcılığı aynen;

“…..

Sorumlular, savunmalarında; Anayasa Mahkemesinin 05.07.2012 tarihli E.2012/11 K.2012/104 sayılı kararı ile Anayasanın eşitlik ilkesini gözeten 10. maddesi ve hiç kimsenin zorla çalıştırılmayacağı angaryanın yasaklandığı 18. maddesi hükümlerini öne sürerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sorumluların bu talebinin yargılama aşamasında da mevcut olduğu görülmektedir. Daire kararında; 657 sayılı Kanun'un 86, 175, 152. (maddeye dayalı 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu kararı) hükümleri ile Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesini yapmış, ayrıca sorumlularca ileri sürülen "boş kadrolara yapılan vekaleten görevlendirme" içerikli Anayasa Mahkemesi kararı da dikkate alınılmak suretiyle gerekçeli hükmünü kurmuştur.

Dolayısıyla savunma talebi yerinde görülmemiştir.

Kaldı ki: Anayasa Mahkemesi son olarak 29.01.2014 tarihli Resmi Gazete'de yer alan 2013/5062 Başvuru No. 14.01.2014 Karar Tarihli Kararı ile "...başvurunun, üstlendiği yeni görev nedeniyle başvurucuya ayrıca ödeme yapılmamasına yönelik" bularak; Anayasanın 18 ve 55. maddeleri uyarınca inceleyip değerlendirmiş olup vekaleten çalışmaya; makul olmayan orantısız bir külfetin yüklendiğinin söylenemeyeceğine, daha fazla yetki sorumluluğu bulunan yeni görevin yürütülmesi nedeniyle ayrıca ücret ödenmemesinin Anayasa bağlamında zorla çalıştırma ve dolayısı ile angarya olarak nitelendirilemeyeceğine hükmetmiş bulunmaktadır.

Bu nedenle, Daire kararının korunması uygun görülmektedir” şeklinde görüş belirtmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; “Vekâlet, İkinci Görev Aylık Ve Ücretleri İle Diğer Ödemeler” başlıklı 175’inci maddesinde;

“Bir göreve vekaleten atanan memurlara vekalet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri, açıktan atananlara ise (Köy ve kasaba imamlığı kadrolarına atananlara 146 ncı maddede yazılı asgari ücret aylık tutarından aşağı olmamak üzere) üçte ikisi verilir. Bulundukları yerden başka bir yerdeki bir göreve vekalet suretiyle atananlara, Harcırah Kanununun geçici görevle başka yere gönderilenlere ilişkin hükümleri uygulanır.

(Ek fıkra: 04/07/2001 - 631 S.KHK/5. md.) Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.

…”

“Vekalet Görevi ve Aylık Verilmesinin Şartları” başlıklı 86’ıncı maddesinde (Anayasa Mahkemesinin, 13.09.2012 tarih ve 28440 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 5/7/2012 tarihli ve E. 2012/11, K.2012/104 sayılı Kararı’yla; üçüncü fıkrada yer alan “birinci fıkrasa sayılan” ibaresinin iptal edilmesine ilişkin kararından önceki haliyle);

“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır.

…

Aynı kurumdan birinci fıkrada sayılan ayrılmalar dolayısıyla atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, … vekalet aylığı ödenir.

…”

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesi uyarınca yürürlüğe konulan ve 05.05.2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kararın 9’uncu maddesinde aynen;

“(1) 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesi uyarınca;

a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere;

aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,

…

cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları, kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.

2. aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,

…

vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.” denilmektedir.

04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte ise;

“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde;

“Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, mahalli idarelerde görev yapan Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,

“Görevde Yükselme Sınavına Tabi Olarak Atanacaklarda Aranacak Özel Şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde;

“Bu Yönetmeliğin 5’inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.

a) Müdür kadrosuna atanabilmek için;

1. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (b) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,

2. Fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,

3. Teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,

4. Teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere yapılacak atamalar dışında, diğer müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle üç yılı uzman, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru ve muhasebeci kadrosunda olmak kaydıyla en az on yıl hizmeti bulunmak,

…şartıyla görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarına tabi olmaksızın atama yapılabilir.” denilmektedir.

Anılan hükümlere göre; Anayasa Mahkemesinin 5/7/2012 tarihli ve E. 2012/11, K.2012/104 sayılı Kararı’nın Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği 13.09.2012 tarihine kadar kurum içinden boş kadrolara yapılan vekaleten görevlendirmelerde; vekalet aylığı ödenmeyecek ancak bu şekilde vekalet edenlere vekalet ettikleri kadroya ilişkin zam ve tazminat farkları ödenecektir. Anılan Anayasa Mahkemesi Kararı’nın yürürlüğe girdiği 13.09.2012 tarihinden sonra ise, kurum içinden boş kadrolara yapılan vekaleten görevlendirmelerde; vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, vekalet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri kadar vekalet aylığı ve bunun yanında, vekalet görevine başlanılan tarihten itibaren, vekalet edilen kadroya ilişkin zam ve tazminat farkları ödenecektir. Ancak, her halükarda, gerek vekalet aylığı gerekse de zam ve tazminat farkı ödenebilmesi için vekaleten görevlendirilenlerin genel ve özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları gerekmektedir.

... Genel Müdürlüğünde muhasebeci kadrosunda olup, Malzeme İkmal Şube Müdürlüğü kadrosuna vekâlet eden ... asilde aranan şartları taşımadığı halde kendisine 2012 yılı ocak ayından ekim ayına kadar vekalet aylığı adı altında; vekalet ettiği kadroya ilişkin aylık ve ek gösterge ile özel hizmet tazminatı farkının ödenmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, sorumluların iddialarının reddi ile 111 sayılı ilamın 3 üncü maddesiyle …. TL.ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, Oyçokluğu ile

(Üye ……nın;

“Bir göreve usulüne uygun olarak vekil olarak atananların, asilin tüm yetkilerini haiz olacağı gibi vekâleten atama halinde görevin gerekleri ve niteliklerinin de değişmeyeceği, vekil olarak atananların asil memurun tüm yetki ve sorumluluğunu taşıması gerektiği, vekaleten yürütülen görevlerin fiilen yerini getirildiği, bu nedenle asilin mali haklarında da yararlanması gerektiği nedenleri ile tazmin hükmünün kaldırılması gerektiği şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı),

Karar verildiği 18.01.2017 tarih ve 42632 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.