Sayıştay 6. Dairesi 39175 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2011

• Daire: 6

• Dosya No: 39175

• Tutanak No: 40819

• Tutanak Tarihi: 29.09.2015

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Hizmet Alım İşi ile ilgili olarak yapılan iş miktarı hesaplanırken şartname hükümlerine aykırı davranılması, teknik şartname hükümlerine uygun temizlik yapılmaması ve eksik işçi çalıştırılması.

2. ) 130 sayılı İlam’ın 51/A maddesi ile, ………… Şirketi yüklenimindeki “………… Hizmet Alım İşi” ile ilgili olarak yapılan iş miktarı hesaplanırken şartname hükümlerine aykırı davranılması, teknik şartname hükümlerine uygun temizlik yapılmaması ve eksik işçi çalıştırılması nedenleriyle …………. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde özetle, İlamda 1 işçinin 6,5 otobüsten fazlasını temizlemesinin mümkün olmadığı düşüncesi ile kamu zararı oluştuğunun iddia edildiğini; İdarenin temizliğe verdiği otobüslerinin yeni olması, günlük temizlik yapılması ve yüklenici firmanın temizlik işini uzun zamandır deneyimli personel ile teknolojik ekipmanla birlikte titizlikle yerine getirmesi sebebiyle yaz ve kış programlarından dolayı zaman zaman 1 işçinin 6,5 otobüsün üzerinde temizlik yaptığının bir hakikat olduğunu; ancak burada otobüslerin iç ve dış temizliği de yapılıyormuş gibi algı oluştuğunu oysaki dış kısımlarının İdarenin kurmuş olduğu fırçalardan geçerek yükleniciye iç temizlikleri yapılmak üzere teslim edildiğini ve otobüslerin sadece iç kısımları ve tabanları ile koltuklarının temizlendiğini; bu da çalışan işçinin fazla bir zaman kaybına neden olmadığından 6,5 araçtan fazla temizlik yapıldığını; kaldı ki Teklif Birim Fiyat Alım Sözleşmesi’nin 6.1 maddesi gereği, hakediş düzenlenirken temizlenen otobüs sayısı esas alınarak ödeme yapıldığını; Günlük Temizlenen Otobüs Sayısı x ………… TL üzerinden ödeme yapıldığını; 6,5 sayısının hakediş tutarının belirlenmesinde ve ödemelerde esas alınmadığını; temizlenen otobüs sayısının esas alınıp teknik şartnamede belirtilen 212 işçinin işyerinde bulundurulmasına dikkat edildiğini;

Bölgelerde düzenlenen temizlik hakediş formlarına göre nitelikli temizlenmeyen araçlar ve eksik işçi çalıştırılmasından dolayı cezai işlem uygulandığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılama yazısında; “İlamın 51 /A Maddesine İlişkin Olarak:

“…………Hizmet Alımı İşi’nde 4734 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca, açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalede; yapılan iş miktarı hesaplanırken şartname hükümlerine aykırı davranılması, teknik şartname hükümlerine uygun temizlik yapılmaması ve eksik işçi çalıştırılması gerekçeleri ile yükleniciye fazla ödeme yapılmasından doğan kamu zararı tutarı sorumlularına tazmin hükmolunmuştur.

Kuruluş ile yüklenici arasında imzalanan sözleşmeye ait teknik şartnamenin; yüklenicinin sorumluluklarını belirleyen 8. maddesinde “yüklenici günlük çalıştıracağı kişi sayısı azami 6.5 otobüse 1 kişi olarak belirleyecektir” denilmektedir.

Dairesince hüküm kurulurken; “1 işçinin 6.5 otobüsten fazlasını temizlemesinin mümkün olmadığı” düşüncesine dayandığı görülmektedir.

Sorumlu; savunmasında, işin personel çalıştırmaya dayalı olarak değil temizlenecek otobüs sayısı esas alınarak yapılan bir ihale olduğunu; idarenin dilemesi halinde kışlık ve yazlık programlarda temizlenecek otobüs sayısını artırıp eksiltebileceğini; temizlenen araç sayısı kadar ödeme yapılabileceğini; dış temizliğin kuruluşun kendi kurmuş olduğu fırçalardan geçirildikten sonra iç temizliğin yüklenici tarafından gerçekleştirildiğini; otobüsün iç ve dış temizliğinin yapılıyormuş gibi yanlış bir algının oluştuğunu gördüklerini belirterek; yüklenicinin uzun zamandır deneyimli personel ve teknolojik ekipmanları ile bu işi yaptığını; iç temizliğin kurulan kontrol sistemi ile izlenip yazılı belgeye bağlanılması sonrasıda ödemeye aşamasına geçildiğini ekleyerek; 1 işçinin 6.5 otobüsten ziyade temizlik gerçekleştirildiğinin tabii olduğunu; şartnamede öngörülen 212 işçinin çalıştırılmak suretiyle gerektiğinde yapılan tespitlere dayalı olarak cezai işlem uyguladıklarını; “Teklif Birim Fiyat Alım Sözleşmesi”nin 6.1. maddesi uyarınca günlük temizlenen otobüs sayısı x ………… (1 otobüsün temizlik bedeli) üzerinden ödemelerin yapıldığını; dolayısı ile yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık ve usulsüzlük söz konusu olmadığı bu nedenle kamu zararı oluşmadığından tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Savunmada ileri sürülen hususlar yeterli görülmüştür.

Sorumlu uhdesinden tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.

…………Hizmet Alım İşi’ne ait teknik şartnamenin 8’inci maddesinde; “Yüklenici günlük çalıştıracağı kişi sayısını azami 6,5 otobüse 1 kişi olarak belirleyecektir. Her Bölge Şube Müdürlüğünde bir sorumlu tayin edilecek günlük temizlenecek 1380 solo ve körüklü otobüs için en az 212 kişi çalıştırılacak olup, ilaveten bir kişi genel sorumlu olarak bulundurulacaktır” denilmektedir.

130 sayılı İlam ile verilen tazmin kararının da teknik şartnamenin 8’inci maddesinde yer alan “Yüklenici günlük çalıştıracağı kişi sayısını azami 6,5 otobüse 1 kişi olarak belirleyecektir.” hükmüne dayandığı; kamu zararının hesabında, aylık toplam çalışılan gün sayısının (çalıştırılan işçi ve gün sayısı çarpımı) ilk olarak hafta tatili düşülerek fiilen çalışılan güne indirgendiği; söz konusu rakamın 6,5’la çarpılarak toplam temizlenen otobüs sayısının bulunduğu ve hakedişlerde ödemesi yapılmış olan temizlenmiş otobüs sayısından düşülerek aradaki farkın birim fiyatla çarpıldığı görülmüştür. Oysa, Teknik Şartname’nin 7.9. maddesinde, çalışılan günlere Cumartesi ve Pazar günlerinin dahil olduğu belirtilmiştir. Buna göre tatil yapması gereken işçi yerine başka işçi çalıştırılmıştır.

………… Genel Müdürlüğü ile …………Şti. arasında 01.09.2009 tarihinde imzalanan sözleşmenin “İş Tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde; “Sözleşme konusu iş; …………Temizliği’dir. İşin teknik özellikleri ve diğer ayrıntıları sözleşme ekinde yer alan ve ihale dokümanını oluşturan belgelerde düzenlenmiştir.” denilmekte olup;

6’ncı maddesinde; “6.1.Bu sözleşme birim fiyat sözleşme olup idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarlar toplamı olan …………TL bedel üzerinden akdedilmiştir. Yapılan işlerin bedelinin ödenmesinde birim fiyat teklif cetvelinde Yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar ile varsa, sonradan Genel Şartnamenin 37. maddesine göre tespit edilen birim fiyatlar esas alınır.” hükmü bulunmaktadır.

İşe ait İdari Şartnamenin 2/1 maddesinde ihale konusu Hizmetin Adı: …………;

Miktarı ise: …………Adet olarak belirtilmiştir.

Buna göre, …………. Şti. yüklenimindeki …………Hizmet Alım İşi, otobüslerin iç temizliğinin yaptırılması olup, 1095 gün boyunca günlük 1380 adet otobüsün temizlenmesi işi, ihale aşamasında teklif edilmiş olan birim fiyatların ve sözleşmenin ana konusudur. Bu kapsamda, söz konusu işe ait ödemeler de aylık toplam temizlenen otobüs sayısı ile sözleşmede belirlenmiş olan birim fiyatın çarpılması neticesinde oluşan rakam üzerinden ödenmesi gerekmektedir.

1095 gün boyunca günlük 1380 otobüsün temizlenmesi işinin devamı sırasında ise, yüklenici en az 212 personelin çalıştırılması, her bölge şube müdürlüğünde bir sorumlu tayin edilmesi ve ilaveten 1 genel sorumlu bulundurma şartlarını yerine getirecektir. Aksi halde, sözleşme ve teknik şartname ile belirlenmiş olan cezaların uygulanması gerekmektedir. Tüm bu koşulların yanı sıra, yüklenicinin günlük çalıştıracağı kişi sayısını azami 6,5 otobüse 1 kişi olarak belirleme şartı, işin daha sağlıklı olarak yerine getirilebilmesini sağlamaya yönelik bir şart olup; hakediş ödemelerinde dikkate alınabilecek bir şart değildir.

Bu durumda, hakedişlere ekli belgelerden aksine bir durum ispatlanamadığı halde, sadece kişi başına 6,5 otobüs temizlenmesi gerektiği savına dayanarak temizlenebilecek otobüs sayısını tekrar hesaplamak ve buna göre kamu zararı tespit etmek mümkün değildir. Zira, hakedişlere ekli puantaj cetvellerinin incelenmesi neticesinde; İlam’da kamu zararı olarak tespit edilen işlemlerin sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun olarak yapıldığı; eksik otobüs temizliği yapılması veya eksik personel çalıştırılması hallerinde ise gerekli cezaların zaten kesilmiş olduğu görülmüştür.

Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 130 sayılı İlam’ın 51/A maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE (8.Daire Başkanı …………ile …………, …………, …………, …………, …………ve …………’in, “İşe ait teknik şartnamede “Yüklenici günlük çalıştıracağı kişi sayısını azami 6,5 otobüse 1 kişi olarak belirleyecektir. Her Bölge Şube Müdürlüğünde bir sorumlu tayin edilecek, günlük temizlenecek 1380 solo ve körüklü otobüs için en az 212 kişi çalıştırılacak olup, ilaveten 1 kişi genel sorumlu olarak bulundurulacaktır.” hükmü bulunmaktadır. Teknik şartnamenin bu hükmü gereğince yüklenicinin temizlik yapılan her gün için 6,5 otobüs için 1 kişi, 1380 otobüs için de 212 işçiyi fiilen işbaşında bulundurması gerektiği açıktır. Öte yandan İş Kanunu’nun hükümleri gereğinde işçiler haftada 6 gün ve günde 7,5 saat çalışma yaparak haftalık 45 saat çalışma süresini doldurabilirler. Bu durumda da haftada bir gün izin yapmaları zorunludur. Buna göre yapılan hesaplamada, yüklenicinin her gün 1380 adet otobüsü temizlemek üzere 212 işçiyi fiilen işbaşında bulundurabilmesi için toplam 247 temizlik işçisi istihdam etmeli, dönüşümlü olarak haftanın her günü 35 işçiye haftalık izin kullandırmalıdır. Aksi takdirde, yani 212 kişi çalışırsa izin kullanan personel kadar eksik otobüs temizlendiği kabul edilecektir. Dolayısı ile yüklenici de, diğer yüklenici adayları da ihale aşamasında maliyetlerini buna göre hesaplamış ve teklifini de bu esasa göre oluşturmuştur.

İdare tarafından ihale öncesi, yüklenici tarafından da teklif verme aşamasında, yapılan hesaplamalarda 1 işçi için 6,5 otobüs temizliği öngörülmüş ise; sözleşmenin uygulanması aşamasında bu öngörü çerçevesinde hareket edilmesi zorunlu olup, aksi davranışlar kamu zararının oluşmasına sebebiyet vermektedir.

Bu nedenle, tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekmektedir”, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) 6085 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle,

29.09.2015 tarihinde karar verildi.