Sayıştay 6. Dairesi 38033 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 6

• Dosya No: 38033

• Tutanak No: 40036

• Tutanak Tarihi: 17.02.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. 1216 sayılı ilamın 25’inci maddesinde, Küçükçekmece Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü Yol Yapım Onarım Şefliği bünyesinde çalışan işçi personele, haftalık 40 ile 45 saat arası çalışmaları karşılığı olarak “fazla sürelerle çalışma ücreti” yerine “fazla çalışma ücreti” ödendiği gerekçesiyle toplam 76.136,21 TL.’ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçiler dilekçelerinde, Belediye Başkanlığı ile GENEL-İŞ arasında imzalanan 01.03.2008 - 28.02.2010 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi'nin, İş Süresi (Çalışma Saatleri) başlıklı 32. maddesinde;"Haftalık çalışma süresi 40 saattir... Bu 40 saatlik süre haftada (cumartesi-pazar günleri hariç) 5 iş gününe bölünerek çalıştırılır." hükmü yer aldığını, Toplu İş Sözleşmesi'nin, Fazla Çalışma ve Ücretleri başlıklı 37. maddesinde ise; "Bu sözleşme ile tespit edilen günlük veya haftalık çalışma süresini aşan çalışmalar fazla çalışma (mesai) sayılır. 3- Gündüz yapılan fazla çalışmaların ücreti normal ücretin, gece yapılan fazla çalışmaların ücreti ise gece ücretinin %100 fazlasıdır." hükmü bulunduğunu, Yukarıdaki Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinden de anlaşılacağı üzere haftalık çalışma süresi 40 saat olduğunu ve işçi personele 40 saati aşan çalışmaları için fazla mesai (gün mesaisi) verilmesi halinde gün mesaisinin ücreti günlük normal ücretin % 100 fazlası olduğunu, 4857 sayılı İş Kanunun 63. maddesinde: "Çalışma süresi

Madde 63 - Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır…."denildiğini, 4857 sayılı İş Kanunun 63. Maddesinde yer alan ve işçi lehine olarak taraflarca belirlenmeye izin veren çalışma saati maddesinde en çok 45 saat çalışma belirlenmiş olmasına istinaden 41. madde de en çok 45 saatin üzerinde çalışma fazla çalışma olarak yer aldığını, Mevzuattaki kasıt sözleşmeler ile çalışma saati ne kadar belirlenirse belirlensin haftalık 45 saat dolmadan mesai ödenmez şeklinde düzenlenmediğini, 30/11/2010 tarih ve 32356 sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında da aynı konu ile ilgili tazmin hükmünün kaldırılması yönünde karar verildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Başsavcılığı; 30.11.2010 tarih ve 32356 sayılı tutanağa bağlı 31378 dosya numaralı Temyiz Kurulu Kararı da dikkate alınarak, sorumluların ileri sürdüğü gerekçelerin yerinde olduğu gözükmektedir.

Bu nedenle, tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” Şeklinde görüş belirtmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde; İstanbul Küçükçekmece Belediyesi ve Genel-İş Sendikası arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin 32’nci maddesi ile Cumartesi ve Pazar günleri hariç haftalık çalışma süresinin 40 saat olarak belirlendiği, Toplu İş Sözleşmesi'nin, Fazla Çalışma ve Ücretleri başlıklı 37. maddesinde ise; "Bu sözleşme ile tespit edilen günlük veya haftalık çalışma süresini aşan çalışmalar fazla çalışma (mesai) sayılır. 3- Gündüz yapılan fazla çalışmaların ücreti normal ücretin, gece yapılan fazla çalışmaların ücreti ise gece ücretinin %100 fazlasıdır." denilerek, Toplu İş Sözleşmesinin 37’nci maddesi ile fazla çalışma için ödenecek ücretin, Gündüz yapılan fazla çalışmaların ücreti normal ücretin, gece yapılan fazla çalışmaların ücreti ise gece ücretinin %100 fazlası olarak belirlendiği; buna göre haftalık 40 saatin üzerinde çalıştırılan işçilere çalıştıkları her saat başına normal çalışma ücretlerinin %100 fazlasının ödendiği görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41 inci maddesinde;

“Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.

63 üncü maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve 69 uncu maddede belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.

Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz. Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.” Hükmü yer almaktadır.

Uygulamada, fazla mesai ücreti ödenirken toplu sözleşme hükmüne istinaden mesai ücretinin % 100 fazlası dikkate alınmış, fazla sürelerle çalışma saatleri dikkate alınmamıştır. Yani 40 saatin üzerindeki tüm çalışmaların fazla mesai olarak değerlendirildiği anlaşılmaktadır. 4857 sayılı Kanunda, haftada 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma, haftalık çalışma süresi 40 saat olarak belirlenen iş yerleri için 40 ile 45 saat arasında kalan 5 saat fazla süreli çalışma olarak düzenlenmiştir. Fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma ücretlerinin toplu iş sözleşmeleri ile işçiler lehine yükseltilmesi mümkün olmakla birlikte, bahse konu toplu iş sözleşmesinde “fazla süreli çalışma” ücreti belirlenmemiştir. Bu belirleme yapılmadığı için İş Kanunu hükümlerini doğrudan uygulamak gerekmektedir. İş Kanunu hükümlerine göre de fazla süreli çalışma ücreti, normal çalışma ücretinin % 25 fazlasıdır. Emsal olarak gösterilen Temyiz Kurulu’nun 32356 tutanak sayılı kararında ise, toplu iş sözleşmesinde, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücretinin, normal çalışma ücretinin %100 fazlası olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının reddi ile, 1216 sayılı ilamın 25 inci maddesiyle toplam 76.136,21 TL.’ye tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 1216 sayılı ilamın 26’ncı maddesinde, Küçükçekmece Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü İş Makinaları Şefliği bünyesinde çalışan işçi personele, haftalık 40 ile 45 saat arası çalışmaları karşılığı olarak “fazla sürelerle çalışma ücreti” yerine “fazla çalışma ücreti” ödendiği gerekçesiyle toplam 2.055,69 TL.’ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi iddiaları, Başsavcılık görüşü işbu ilamın 1’inci maddesinde açıklandığı gibidir. İşbu ilamın 1’inci maddesinde belirtilen gerekçelerle, 1216 sayılı ilamın 26’ncı maddesiyle toplam 2.055,69 TL.’ye tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. 1216 sayılı ilamın 35’inci maddesinde, Küçükçekmece Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü bünyesinde çalışan işçi personelin haftalık 40 ila 45 saat arası çalışmaları için “fazla sürelerle çalışma ücreti” yerine “fazla çalışma ücreti” ödendiği gerekçesiyle toplam 30.096,45 TL.’ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi iddiaları, Başsavcılık görüşü işbu ilamın 1’inci maddesinde açıklandığı gibidir. İşbu ilamın 1’inci maddesinde belirtilen gerekçelerle, 1216 sayılı ilamın 35’inci maddesiyle toplam 30.096,45 TL.’ye tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 17.02.2015 tarih ve 40036 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.