Sayıştay 6. Dairesi 36748 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2008

• Daire: 6

• Dosya No: 36748

• Tutanak No: 40757

• Tutanak Tarihi: 15.09.2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KONU: YERSİZ ARAÇ KİRALAMA BEDELİ

2. 1466 sayılı ilamın 10 uncu maddesi ile, ………. Belediyesi tarafından ………. ilinde yapılmış olan camiinin açılışına ………. lüler Derneği üyeleri ile birlikte katılım için 5 gün beklemeli araç kiralama gideri bedelinin bütçeden ödenmiş olması nedeniyle ………. YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmü 37595 tutanak sayılı TKK’nın 3 üncü maddesi ile tasdik edilmiştir.

Sorumlu karar düzeltilmesi kapsamında vermiş olduğu dilekçesinde özetle;

Temyiz Kurulu kararının 3 üncü maddesinde ………. İlinde yapılmış olan camimin açılışı için yapılan araç kiralaması ihalesi ile ilgili olarak da Dairenin kararının Tasdik edildiğini,

Kurul kararının yerine getirilen işlemin "mahalli müşterek nitelikte" olmadığı tespiti üzerine kurulduğunu,

Bu tespitin yerine getirilen hizmetin Belediye mevzuatına; dolayısıyla "hukuka aykırı" olduğu ile ilgili olduğunu, ancak, hangi hizmetin mahalli müşterek nitelikte olup olmadığı hususunun tespitinin mali denetimin değil yerindelik denetiminin konusunu oluşturduğunu,

Bilindiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Denetimin Kapsamı ve Türleri" başlıklı 55 inci maddesinde;

"Belediyelerde iç ve dış denetim yapılır. Denetim, iş ve işlemlerin hukuka uygunluk, malî ve performans denetimini kapsar.

İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre yapılır.

Ayrıca, belediyenin malî işlemler dışında kalan diğer idarî işlemleri, hukuka uygunluk ve idarenin bütünlüğü açısından İçişleri Bakanlığı tarafından da denetlenir." düzenlemesine yer verildiğini,

Bu durumda, yerine getirilen hizmetin mahalli müşterek nitelikte olmadığı kanaatinin, bir "yargı raporu" konusu yapılması yerine kamu zararına hükmedilmesinin denetim ile ilgili temel ilkelere aykırılık teşkil ettiğini,

Bu itirazların, Temyiz Kurulu'nun 4, 5, 6 ve 7 nci maddeleri bakımından da geçerli olduğunu, bu maddelerde işaret edilmiş olan hizmetlerle ilgili ödeme evrakında herhangi bir eksiklik, yanlışlık bulunmadığını,

Temyiz Kurulunun yerine getirilen hizmetleri Belediye görevleri arasında görmediğini ve yerindelik denetimi yapma yoluna gittiğini,

Bu itibarla, 4, 5, 6 ve 7 nci maddeler bakımından da izlenecek yolun "yargı raporu" düzenlemek olması gerekirken kamu zararına hükmedilmesi kararının kamu kurumlarının denetimlerine ilişkin genel esaslara ve 5393 sayılı yasanın 55 inci maddesine açıkça aykırılık teşkil ettiğini belirterek kararların düzeltilmesini ve verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık karar düzeltilmesine mahal olmadığı yönünde görüş bildirmiştir.

Belediyelerin “Görev Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanununun üçüncü bölümünde yer alan 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Kanunun 14 üncü maddesinde Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir. Yine aynı Kanunun 60. maddesinde ise belediyenin giderleri tek tek sayılmıştır.

Belediyeler, belde sakinlerinin mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuşlardır. Bu ihtiyaçların karşılanması için Kanunlarla belediyelere gelir toplama yetkisi verilmiştir. Kamu kaynağı kullanan kamu görevlileri bu kaynağı mahalli müşterek ihtiyaçlar için ve mevzuata uygun olarak kullanmak zorundadırlar.

………. ilçesinde yaşayan ………. lü vatandaşların derneklerinin ………. ilindeki cami açılışı giderinin, mahalli müşterek bir ihtiyaç olarak görülmesi mümkün değildir. Dilekçede, 5393 sayılı yasanın 14 ve 15 inci maddelerinde belediyenin sınırları dışında herhangi bir faaliyette bulunulmayacağına dair yasaklayıcı veya sınırlayıcı bir hüküm bulunmadığı, mahalli müşterekten anlaşılması gerekenin sadece o ilçe sınırları olmaması gerektiği ve konunun Stratejik planda yer aldığından bahisle yapılan ödemenin yasal olduğu ifade edilmekte ise de 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belediyenin mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla bu maddede belirtilen hizmetleri görebileceği belirtildikten sonra belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı ve ancak Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetlerinin götürülebileceği açıkça belirtildiğinden yapılan itiraz yerinde değildir.

832 sayılı Sayıştay Kanununun 1 inci maddesinde; “Sayıştay, genel ve katma bütçeli dairelerin gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini yargılama yolu ile kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir.” denilerek Sayıştay’ın görev ve yetkisi tanımlanmış, kanunun 38.maddesinde de; “Sayıştay denetimine giren idare ve kurumların;

a) Gelir, gider ve mal işlemlerini, bu işlemlere ait sayman hesaplarını bütün kayıt ve belgeleriyle birlikte incelemek ve neticede bütün bu işlem ve hesapları yargılama yolu ile;

b) Bütçe hesabının ve bu nitelikteki diğer hesapların kesilmesini, sayman hesaplarının sonuçlarını, ilgisine göre kesinhesap kanunu tasarıları veya kesin mizan ve bilânçolarla karşılaştırmak suretiyle;

c) Kanunlarda belirtilen diğer konuları ilgili daire ve kurumlardan alınacak bilgi ve belgeleri incelemek ve Sayıştayda gerekli kayıtları kurmak suretiyle;

denetler.”denilmiştir.

46 ncı maddesinde hesapların incelenmesi sırasında;

“…

1. Gelirlerin, alacakların ve her türlü hakların kanunlara, tüzüklere ve yönetmeliklere ve bütçedeki tertiplerine uygun olarak tahakkuk, takip ve tahsil edilip edilmediği,

2. Giderlerin,

a) Kanunlara, tüzüklere, yönetmeliklere ve bütçedeki tertibine, ödeneğine ve kadroya uygun olarak harcanıp harcanmadığı,

b) Ödemenin istihkak sahiplerinin veya vekillerinin kimliği araştırılmak suretiyle yapılıp yapılmadığı,

c)İdare hesabına giren bütün işlemlerin para ve sair kıymet hareketlerinin kanun, tüzük ve yönetmeliklerdeki hükümlere uygun bulunup bulunmadığı,

3. Taşınır ve taşınmaz malların giriş, saklanış, kullanış ve çıkışları ile bunların bulunması gerekli olan yerlerde tamamen mevcut olup olmadığı hususlarının yürürlükteki kanun, tüzük ve yönetmelik esaslarına göre yapılıp yapılmadığı,

4. Yukarıdaki fıkralarda yazılı bütün işlem ve hesapların belgelere ve kayıtlarına uygun olup olmadığı,

araştırılır.” denilmek suretiyle de hesaptan ne kastedildiği ortaya konulmuştur.

Sayıştay, TBMM adına idarelerin bütçe uygulamalarını denetlemek ve raporlamak, bütçe içinde gelir toplayan ve harcama yapan görevlilerin yürüttüğü mali işlemlerin kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygunluğunu yargılama suretiyle hükme bağlamaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun Dış Denetim başlığı altındaki 68 inci maddesinde ise;

“Sayıştay tarafından yapılacak harcama sonrası dış denetimin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hesap verme sorumluluğu çerçevesinde, yönetimin malî faaliyet, karar ve işlemlerinin; kanunlara, kurumsal amaç, hedef ve planlara uygunluk yönünden incelenmesi ve sonuçlarının Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmasıdır.

Dış denetim, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları dikkate alınarak;

a) Kamu idaresi hesapları ve bunlara ilişkin belgeler esas alınarak, malî tabloların güvenilirliği ve doğruluğuna ilişkin malî denetimi ile kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin malî işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığının tespiti,

b)Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli olarak kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi, faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve performans bakımından değerlendirilmesi,

suretiyle gerçekleştirilir.

Dış denetim sırasında, kamu idarelerinin iç denetçileri tarafından düzenlenen raporlar, talep edilmesi halinde Sayıştay denetçilerinin bilgisine sunulur.

Denetimler sonucunda; ikinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hususlarda düzenlenen raporlar, idareler itibarıyla konsolide edilir ve bir örneği ilgili kamu idaresine verilerek üst yönetici tarafından cevaplandırılır. Sayıştay, denetim raporları ve bunlara verilen cevapları dikkate alarak düzenleyeceği dış denetim genel değerlendirme raporunu Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar.

Sayıştay tarafından hesapların hükme bağlanması; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir, gider ve mal hesapları ile bu hesaplarla ilgili işlemlerinin yasal düzenlemelere uygun olup olmadığına karar verilmesidir.

Dış denetim ve hesapların hükme bağlanmasına ilişkin diğer hususlar ilgili kanununda düzenlenir.” denilmiş ve Sayıştay tarafından yapılacak denetim açıklanmıştır. Bu nedenle Sayıştay'a verilen dış denetim yetkisi sınırlarının dışına çıkılmış olduğuna dair dilekçede ileri sürülen itiraz yerinde değildir.

Sonuç olarak 37595 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına,