Sayıştay 6. Dairesi 35413 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 6

• Dosya No: 35413

• Tutanak No: 39553

• Tutanak Tarihi: 14.10.2014

• Konu:

KARAR

Mersin Büyükşehir Belediyesi tarafından 1 Nisan 31 Mayıs 2008 tarihleri arasında düzenlenen Uluslararası Taş ve Heykel Sempozyumuna katılan yerli ve yabancı heykeltıraş sanatçılarına ödenen ücretten 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca yapılması gereken vergi tevkifatının yapılmadığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde:

ilamın 1 no.lu madde hükmünde, Mersin Büyükşehir Belediyesi tarafından 1 Nisan - 31 Mayıs 2008 tarihleri arasında düzenlenen Uluslararası Taş ve Heykel Sempozyumuna katılan yerli ve yabancı heykeltraş sanatçılarına ödenen tutarlardan 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca yapılması gereken vergi tevkifatının yapılmadığı ifade edilerek anılan Kanun hükümlerine göre söz konusu sanatçılara yapılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanunu açısından stopaja tabi tutulması gerektiği ifade edilerek 55.250,00.-TL kamu zararı oluştuğu belirtilerek tarafıma tazmin hükmolunduğu,

Söz konusu etkinliğe katılan heykeltraş sanatçılarından 6 kişi hariç diğer hepsi yabancı ülke vatandaşıdır. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları çerçevesinde bu kişilerden herhangi bir gelir vergisi stopajının yapılmaması gerektiğini,

Çifte vergilendirme, vergiye tabi bir gelirin birden fazla ülkede vergi konusu olması, aynı gelirin hem elde edildiği ülkede hem de geliri elde edenin mukim (yerleşik) olduğu ülkede vergilendirilmesidir. Ülkeler bu istenilmeyen durumu ortadan kaldırmak amacıyla aralarında vergi anlaşmaları yaptığını,

Yürürlükte bulunan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları ile gelirin, ikamet veya kaynak ülkelerden yalnızca birinde vergilendirilmesi veya vergilendirme hakkının her iki ülke arasında bölüşülmesi konularında düzenlemeler yapılmakta ve bu yolla gelirin her iki ülkede birden vergilendirilmesi engellendiğini,

Ülkemizin bu amaçla diğer ülkelerle imzaladığı çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, onaylanmaları için gerekli anayasal prosedürün tamamlanmasını müteakip yürürlüğe girmektedir. Türkiye'nin bugüne kadar diğer ülkeler ile akdettiği ve bu işlemlerden geçerek yürürlüğe girmiş ve halen yürürlükte olan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ile bunların uygulanmaya başladığı tarihleri gösteren bir tablo Gelir İdaresi Başkanlığı'nın web sayfasında (www.gib.gov.tr) yer almaktadır. Bu tablo ekte (EK-1) sunulduğunu,

Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları gelir üzerinden alınan vergileri kapsama aldığından, gerek mükelleflerin gerekse vergi uygulamalarıyla ilgili görevlilerin, uygulamada iç mevzuat hükümlerimizin yanı sıra bu anlaşmaları da dikkate almaları gerektiğini,

Anlaşma hükümleri incelendiğinde bu hükümlerin akit devletlerden birisinde veya her ikisinde mukim olan kişilere uygulanacağı belirtilmiştir. "Mukim" terimi anlaşmalarda ayrıntılı olarak tanımlanmıştır. Buna göre; " Devletlerden birinin mukimi" terimi, o devletin mevzuatı gereğince ikametgah, ev, kanuni merkez, iş merkezi veya benzer yapıda diğer herhangi bir kriter nedeniyle vergi mükellefiyeti altına giren kişi anlamına gelir."

Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanununun 3 üncü maddesi uyarınca;

1. Türkiye'de yerleşmiş olanlar,

2. Resmi daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye'de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları;

Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden tam mükellefiyet esasında vergilendirilirler.

'Türkiye'de Yerleşme" ise aynı Kanunun 4 üncü maddesinde şu şekilde açıklanmaktadır:

"Aşağıda yazılı kimseler Türkiye'de yerleşmiş sayılır:

1. İkametgâhı Türkiye'de bulunanlar

2. Bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar Türkiye'de oturma süresini kesmez. )"

"Yerleşme Sayılmayan Haller" ise aynı Kanunun 5 inci maddesinde şu şekilde açıklanmaktadır:

"Aşağıda yazılı yabancılar memlekette altı aydan fazla kalsalar dahi, Türkiye'de yerleşmiş sayılmazlar:

1. Belli ve geçici görev veya iş için Türkiye'ye gelen iş, ilim ve fen adamları, uzmanlar, memurlar, basın ve yayın muhabirleri ve durumları bunlara benzeyen diğer kimselerle tahsil veya tedavi veya istirahat veya seyahat maksadıyla gelenler. "

Söz konusu hükümler çerçevesinde Türkiye'de tam mükellef gerçek kişiler, Anlaşma hükümleri açısından Türkiye'de mukim kabul edilecektir. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarının istisna uygulamasına ilişkin hükümlerine göre gerçek kişilerin kazancının mukim olduğu devlette vergilendirilmesi gerekmektedir. Anlaşma hükümlerine göre devletlerden birinin mukimi olan bir şirket/kurum tarafından diğer devletin bir mukimine ödenen ücret ve sair gelirler bu diğer devlette vergilendirilebilir." Buna göre kanuni merkezi Türkiye'de bulunan bir şirket/kurumdan gelir elde eden yabancı uyruklu bir kişi örneğin Hollanda'da mukim bir kişi, bu geliri üzerinden mukim olduğu Hollanda'da vergilendirilebileceğini,

Söz konusu etkinliğe katılan heykeltraş sanatçılarından 6 kişi hariç diğer hepsi yabancı ülke vatandaşıdır. Yukarıda açıklanan nedenlerle ekte sunulan Türkiye'nin imzalamış olduğu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları listesinde adı geçen ülke vatandaşlarından herhangi bir gelir vergisi stopajının yapılmaması gerekmektedir. Yurtiçinden katılan sanatçıları yapılan ödemeler üzerinden de yukarıda belirttiğimiz nedenlerle vergi kesintisi yapılmamıştır. 22.04.2011 tarih ve 1073 sayılı ilamın 1 no.lu maddesinde tarafıma tazmin hükmolunan 55.250,0p.-TL tutarındaki tazmin hükmünün belirttiğim gerekçelerle hukuka aykırı olduğu düşüncesiyle yeniden incelenmesini ve kararın bozularak verilmiş olan tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay savcılığının karşılamasında:

“Dilekçede, 1073 nolu ilamın 1 inci maddesiyle tazminine hükmedilen işlemle ilgili olarak savunmaca getirilen açıklamada yapılan ödemelerin yabancı heykeltıraşlara sanatçı katkı payı olarak ödendiği ve sanatçıların mukimi oldukları ülkelerle yapılan çifte vergilemeyi önleme anlaşmalarına göre vergileme yetkisinin mukimi oldukları ülkelerde olduğu ileri sürülerek Daire Kararının bozularak verilmiş olan tazmin hükmünün kaldırılması istenilmektedir.

a) Tazmin hükmü heykel yaptırılmasına ve dolayısıyla GVK’nin 18 ve 94 üncü maddelerine göre telif kazancı niteliğindeki ödemeden stopaj yapılmamasına dayandırılmıştır. Oysa savunma eki belgelerden ve ilamdaki kamu zararı tablosundan, heykel yaptırılmadığı, sanatçı katkı bedeli adı altında her sanatçıya sabit bir tutarın (7.000TL) ödendiği anlaşılmaktadır. Bu haliyle ödeme telif kazancı ve eser niteliği taşımamakta, stopaj yapılması gerekse bile GVK’nin 94/2-a maddesine göre değil, 2-b maddesine göre daha yüksek oranda tevkifatı gerektirmektedir.

b) Çifte vergilemeyi önleme anlaşmaları Anayasamıza göre, ulusal mevzuatın üzerindedir. Bu nedenle Türkiye’de mukim olup olmadıkları bilinmeyen ya da dar mükellef statüsünde oldukları anlaşılan kişilerin mukimi oldukları ülkelerle yapılan anlaşmaların yapılan ödemeye (serbest meslek faaliyetlerine) ilişkin hükümlerine göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. Örneğin Ukrayna ile yapılan anlaşma uyarınca serbest meslek faaliyetinde bulunan kişinin Türkiye mukimi olmaması halinde Ukraynalı kişinin vergileme yetkisi Ukrayna devletindedir. Bu nedenle bu kişiden stopaj yapılmaması gerektiği düşünülmektedir. Ancak ilam hükmünde ahiz durumunda çeşitli ülkelerden 40 civarında kişi bulunduğu için bunların durumunun vergileme yetkisi açısından tek tek incelenerek gerekli tarhiyat yapılması için Gelir İdaresi Başkanlığına yazılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

c) Yurtiçinden katılan sanatçılara yapılan ödemeler üzerinden vergi stopajı yapılmamasına ilişkin, hukuki herhangi bir gerekçe ileri sürülmemiştir.

Daire Kararının bozulmasına, (a), (b) şıklarında belirtilen gerekçelerle yeniden hüküm tesis edilmesi hususunun değerlendirilmesini teminen, dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. “denilmiştir.

Gelir Vergisi Kanununun 3 üncü maddesi uyarınca;

1. Türkiye'de yerleşmiş olanlar,

2. Resmi daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye'de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları;

Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden tam mükellefiyet esasında vergilendirilirler.

'Türkiye'de Yerleşme" ise aynı Kanunun 4 üncü maddesinde şu şekilde açıklanmaktadır:

"Aşağıda yazılı kimseler Türkiye'de yerleşmiş sayılır:

1. İkametgâhı Türkiye'de bulunanlar

2. Bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar Türkiye'de oturma süresini kesmez. )" "Yerleşme Sayılmayan Haller" ise aynı Kanunun 5 inci maddesinde şu şekilde açıklanmaktadır:

"Aşağıda yazılı yabancılar memlekette altı aydan fazla kalsalar dahi, Türkiye'de yerleşmiş sayılmazlar:

1. Belli ve geçici görev veya iş için Türkiye'ye gelen iş, ilim ve fen adamları, uzmanlar, memurlar, basın ve yayın muhabirleri ve durumları bunlara benzeyen diğer kimselerle tahsil veya tedavi veya istirahat veya seyahat maksadıyla gelenler. " Denilmiştir.

Çifte vergilendirme, vergiye tabi bir gelirin birden fazla ülkede vergi konusu olması, aynı gelirin hem elde edildiği ülkede hem de geliri elde edenin yerleşik olduğu ülkede vergilendirilmesidir.

Türkiye'nin bugüne kadar diğer ülkeler ile akdettiği ve bu işlemlerden geçerek yürürlüğe girmiş ve halen yürürlükte olan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ile bunların uygulanmaya başladığı tarihleri gösteren bir tablo Gelir İdaresi Başkanlığı'nın web sayfasında (www.gib.gov.tr) yer almaktadır.

Dilekçi dilekçesi ekinde 11.03.2014 tarih ve 980 sayılı çifte vergilendirmeye ilişkin Mersin Vergi Dairesi Başkanlığından aldığı yazı ve eklerini tarafımıza göndermiştir. Bu yazıya dayanak olan bilgilerin ve listenin yargılama sırasında mevcut olduğu anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla yabancı uyruklu sanatçılara ödenen ücretten gelir vergisi tevkifatı yapılmaması gerektiği geriye kalan yerli sanatçılardan tevkifat yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; 6.Daire tarafından 1073 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün yabancı sanatçılara ilişkin kamu zararı tutarının düşülerek yerli sanatçılar için kamu zararının devam etmesi bu konuda hesaplama ve sorumluluk tespitleri için ilamın bozularak daireye gönderilmesine,

Karar verildiği 14.10.2014 tarih ve 39553 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.