Sayıştay 6. Dairesi 34368 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 6

• Dosya No: 34368

• Tutanak No: 35956

• Tutanak Tarihi: 18.12.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan dilekçi A.Hamdi HATİPOĞLU ve Abdullah BÜYÜKATICIGİL ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1. ) Dilekçilerden Abdullah BÜYÜKATICIGİL 500 sayılı İlam’ın 3. maddesine itiraz etmekte ise de söz konusu madde ile ilgili olarak verilen tazmin hükmünde dilekçinin sorumluluğa iştiraki bulunmamaktadır.

Sayıştay Dairelerince verilen kararlara karşı Temyiz Kurulu nezdinde temyize yetkili olanlar, 832 sayılı Kanunun 68. maddesinin (c) fıkrasının atıfta bulunduğu 63. maddesinde belirtilen daire ve makamlar ile kendilerine tazmin hükmedilen memurlardan ibaret olup bunlar arasında yer almayan dilekçinin 500 sayılı İlam’ın 3. Maddesi ile ilgili olan dilekçesi üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

2. ) 500 sayılı İlam’ın 3. Maddesi ile, Konya Bozkır Sorgun Sağlık Evi İnşaatı İşi’nde idarenin tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında daha düşük teklife sahip Beşal İnşaat’a ait teklifi değerlendirme dışı bırakması nedeniyle 6.254,00 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, 4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin Hazırlanması ve Sunulması” başlıklı 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında “...Teklif mektubunda... teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, ...zorunludur”, “Tekliflerin Alınması ve Açılması” başlıklı 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasında “İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir”, “Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle ...teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir... Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda... teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir”, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur” başlıklı 54 üncü maddesinin ikinci bendinin son fıkrasında “Teklif mektuplarının taşıması zorunlu özelliklerden herhangi birini taşımayan teklif mektupları değerlendirme dışı bırakılacağından, bunların sonradan değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulmaz. Teklif mektubu reddedilen isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış sayılır” hükümleri gereği BEŞAL İnş.Tur.Tarım Nak.San. ve Tic.Ltd. Şti. nin 117.000.00YTL olan teklifinin ilgili kanun ve tebliğlere uygun işlem yapılarak değerlendirmeye alınmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında aynen; “İhaleye katılan kişi ve firmaların ibraz ettikleri belgeleri değerlendirmek tamamen komisyonun yetki ve takdirindedir. İhale dışı bırakılan kişi/firma teklifinin hukuken hiçbir geçerliği ve bağlayıcılığı yoktur. Söz konusu teklif dikkate alınarak hesaplama yapılıp fazla ödemeye hükmedilemez. Anılan firmanın ihale dışı bırakılmasında bir tereddüt varsa kurumuna bildirilip konunun araştırılıp, incelenmesi sağlanabilir. Bu durum ayrı bir hukuki süreçtir. Geçerli bir sözleşmeye istinaden ihaleyi alan firma işi usulüne uygun olarak bitirmiş, yapılan işten dolayı bir fazla ödemede söz konusu olmadığına göre tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi mütalaa olunur.” denilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

Beşal İnşaat Turz.Tar.Nak.San.Tic.Ltd.Şti.’nin teklifinin, anahtar teslimi götürü bedel teklif mektubunda teklif bedelini rakamla “111.700,00 YTL”, yazıyla “Yüzonbirbinyediyüz türk lirası” olarak belirtmiş olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin 117.000,00 YTL tutarında teklif veren Nihal Mühendislik İhr.İth.Yapı Rest.Tic.ve San.Ltd.Şti’ye verildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin hazırlanması ve sunulması” başlıklı 30. maddesinin ikinci fıkrasında, “Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur.” hükmü;

“Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36. Maddesinin ikinci fıkrasında,” İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” Hükmü;

Aynı Kanunun 37. maddesinin ikinci fıkrasında, “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir.” hükmü;

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teklif mektuplarının şekli” başlıklı 59. maddesinde,

“Teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlardan işin niteliğine uygun olanı esas alınarak hazırlanır. (standart formlar KİK018.0/Y, KİK019.0/Y).

Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:

a) Yazılı olması,

b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi,

c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması,

d) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması,

e) Ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.

………………………………..

Sunulan teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Teklif mektuplarının taşıması zorunlu özelliklerden herhangi birini taşımayan teklif mektupları değerlendirme dışı bırakılacağından, bunların sonradan değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulmaz. Teklif mektubu reddedilen isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış sayılır.” hükmü bulunmaktadır.

Beşal İnşaat Turz.Tar.Nak.San.Tic.Ltd.Şti. teklif mektubunda teklif bedelini rakamla “111.700,00 YTL”, yazıyla “Yüzonbirbinyediyüz türk lirası” olarak belirtmiştir. Ancak, teklifin para birimi de teklif bedeline dail olarak kabul edileceğinden söz konusu firmanın rakamla yazdığı teklif bedelinin para birimini “YTL”, yazıyla ise “Türk lirası” olarak göstermesi, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca “teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması” kuralına aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle, söz konusu firmanın teklifinin ihale dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabul edilerek 500 sayılı İlam’ın 3. Maddesi ile verilmiş olan tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

3. ) 500 sayılı İlam’ın 4. Maddesi ile, Dora Mühendislik yükleniminde bulunan 338.000,00 TL sözleşme bedelli Ereğli Fatih İlköğretim Okulu 4 Derslik Ek İnşaatı İşi ile ilgili olarak mevzuat hükümlerine uymayan şekilde süre uzatımı verilmesi ve bu nedenle gecikme cezasının da kesilmemesi nedeniyle 11.052,62 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler göndermiş oldukları ortak dilekçede özetle, ilgili yapım yılında işlerin çok yoğun olmasından dolayı ilk başta toplam inşaat alanı büyük olan projelerden başlanılmış olup, Ereğli Fatih İlköğretim Okulunun inşaat yoğunluğu küçük olduğu için yapım yılının sonuna doğru ihalesinin yapılmış olduğunu; Ereğli Fatih İlköğretim Okulunun ihale öncesi idarece önceden öngörülen imalat süresini 120 gün belirlenmesine rağmen, ihalenin yapılması, ilgili teklif verenler ile yazışmalar, sözleşme sürecini bekleme ve iş yeri tesliminin planlanandan daha ileri bir tarihe, 31.08.2008’e uzatıldığını; ilgili yapım işine gerçekte imalat süresinin 150-160 gün olması gerekirken iş yılın sonuna kaldığı için bir sonraki yıla kalmasın düşüncesi ile imalat süresinin 120 gün olarak verildiğini;

Yüklenicinin teklif mektubunda işin mahallini görüp kabul etmesine rağmen okul bahçesindeki çeşmenin yıkılmasının, ağaçların kesilmesinin çok kolay olacağının düşünüldüğünü; ama uygulama aşamasında, ilgili ağaçların kesimi için, ilgili kurumlar ile yazışmaların uzun sürmesi, encümen kararı gerektirmesi gibi gerekçeler ile bürokratik işlemlerin çok uzamış olması, buna karşılık da idarenin verdiği süre uzatımının daha fazla olması gerekirken, bu sürenin sınırlı tutularak 14 gün verildiğini;

İlgili yapım işi için yüklenicinin 27.12.2007 tarihli dilekçesinde, gerekçe olarak meteorolojik şartları göstermesine rağmen, idarenin başka gerekçeler ile 24.01.2008 tarihli oluru vermesinin İlam’da kusur olarak gösterildiğini;

Sözleşmenin “Mücbir Sebepler” başlığı altındaki 10.1.3 maddesinin “zorunlu nedenler ile ertesi seneye sari hale gelen işlerde çalışmaya uygun olmayan devre, ödenek durumuna ve imalat cinsine göre dikkate alınır” denildiğinden , idarece çeşme yıkımı, ağaç kesilmesi..v.b gerekçelerle 24.01.2008 tarihli olur ile verilen süre uzatımının, inşaat işinde duvar imalatı, iç dış sıva ve fayans imalatları gibi harçlı imalatlar olduğu için, 01.04.2008 tarihinden başlayarak verilmiş olduğunu; söz konusu süre uzatımının 27.12.2007 tarihine eklenerek 14 gün verilmesi halinde, yapılan harçlı imalatlarda kısa süre sonra dökülmelerin başlayacağını;

Sonuç olarak, Yapım İşlerine ait Tip sözleşmenin, 19.4. maddesinde İdarenin, sözleşmenin ve yapım işleri genel şartnamesinde sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini öngörülen sürede yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi hallerinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır, ancak bu durumda yüklenicinin yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması şartı aranmaz.” Denildiğinden süre uzatımı verildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılama yazısında aynen; “4735 sayılı yasanın 10. maddesinin ( e ) bendi ‘Gerektiğinde kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller’ hükmünü içermektedir.

Yapım işlerine ait Tip Sözleşmenin 19.4 maddesi de ‘……… sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi…….’ hallerinde durumun idarece incelenerek işin bir kısmına veya tamamına ait sürenin uzatılabileceği hükmünü içermektedir.

Her iki hükümde süre uzatımı hususunda idareye takdir hakkı tanıyarak yetkili kılmaktadır. İdarece de yüklenicinin başvurusu üzerine süre uzatımı verilmiş, verilen sürede bitmeden iş tamamlanmıştır.

Bu durumda bir gecikme söz konusu olmadığından tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi mütalaa olunur.” denilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

Süresi 120 gün olarak belirlenmiş olan Ereğli Fatih İlköğretim Okulu 4 Derslik Ek İnşaatı İşinin işyeri tesliminin 31.08.2007 tarihinde yapıldığı ve buna bağlı olarak iş bitim tarihinin 28.12.2007 olarak belirlendiği;

Yüklenici Dora Mühendisliğin Konya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne göndermiş olduğu 27.12.2007 tarihli yazısında, havaların soğuması ve don etkisinin görülmesi nedeniyle yapılacak olan imalatların teknik usule uygun olarak gerçekleştirilemeyeceği gerekçesi ile süre uzatımı istediği;

Bunun üzerine, yapı denetim görevlileri tarafından hazırlanmış olan süre uzatım gerekçe raporunda, yüklenicinin inşaat alanında bulunan çeşmenin kaldırılması ve mevcut ağaçların kesilmesi işleminin okul idaresi tarafından geciktirilmesi ve yüklenicinin işe fiilen 14.09.2007 tarihinde başlayabilmiş olmasından dolayı 31.08.2007 ile 14.09.2007 tarihleri arasındaki 14 günlük sürenin süre uzatımı olarak verilmesi gerektiğinin belirtildiği;

Fatih İlköğretim Okulu Müdürü tarafından hazırlanmış olan 10.12.2007 tarihli tutanakta inşaat sahasında bulunan çeşme ve ağaçların kendi imkanları ile 14.06.2007 tarihinde kaldırılarak müteahhide teslim edildiğinin belirtildiği;

24.01.2008 tarihli süre uzatımı kararında da yine aynı gerekçelerle yüklenicinin işe 14 gün geç başlamış olması nedeniyle süre uzatımı verilmesi gerektiğinin belirtildiği; fakat havaların yağışlı ve donlu geçmesinden dolayı harçlı imalatların yapılmasının teknik yönden sakıncalı olması ve Konya ili için çalışılmayan günlerin 15 Aralık 2007 - 01 Nisan 2008 tarihleri arasında olması nedenleriyle, 14 günlük sürenin 1 Nisan 2008 tarihine eklenerek 14 Nisan 2008 tarihinde kadar fiyat farkı verilmeksizin süre uzatımı verildiği görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Mücbir sebepler” başlıklı 10. Maddesinde;

“Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir:

a) Doğal afetler.

b) Kanuni grev.

c) Genel salgın hastalık.

d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı.

e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.

Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.” hükmü,

İhale tarihinde yürürlükte olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 30. maddesinin 3. fıkrasında;

“Yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde, idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesi zorunludur. Yüklenici bildiriminde, iş üzerinde gecikmeye yol açtığını düşündüğü sebeplerin ayrıntılarını, işin süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini belirtecektir. Uzatılacak sürenin tespiti o anda mümkün değilse bunun da sebeplerini ayrıca belirtecek, durumun netlik kazanmasından sonra istediği süre uzatımını da ayrı bir yazı ile derhal bildirecektir. Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz.” hükmü,

Söz konusu işe ait sözleşmenin “Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartları” başlıklı 19. Maddesinde;

“19.1. Sözleşmede öngörülemeyen durumlar nedeniyle sözleşme bedelinin %10’na kadar oran dahilinde bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre yükleniciye verilir.

19.2. Aşağıda sayılan hallerin, iş süresinin uzatılmasında mücbir sebep sayılabilmesi için, bu hallerin, yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesini engelleyecek nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi gerekir. Yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve bu durumun yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.

19.3. Mücbir sebep halleri:

a) Doğal afetler,

b) Kanuni grev,

c) Genel salgın hastalık,

d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı,

e) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer hallerdir.

19.4. İdarenin, bu Sözleşmede ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini öngörülen sürede yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi hallerinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır, ancak bu durumda yüklenicinin yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması şartı aranmaz.

19.5. İşin süresi ve süre uzatımıyla ilgili diğer hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.” düzenlemesi,

Yine sözleşmenin “İşe başlama ve Bitirme Tarihi” başlıklı 10. maddesinin 2. paragrafında; “Bu işyerinde havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günler 15 Aralık – 1 Nisan tarihleri arasıdır. Ancak, işin bitiminde bu devre dikkate alınmaz ve idare yükleniciden teknik şartları yerine getirerek işi tamamlaması için bu devre içinde çalışmasını isteyebilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Buna göre, 14 günlük gecikmenin yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması; yapılacak imalatların hava koşulları nedeniyle teknik yönden sakıncalı olması ve iş yeri teslimi sonucu belirlenen iş bitim tarihine eklenecek 14 günlük sürenin sözleşme ile belirlenmiş olan çalışılmayan günlere isabet etmesi nedenleri sonucunda İdarece yüklenicinin süre uzatım talebi dışındaki gerekçelerle süre uzatımı verilmesinde ve bu sürenin 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren başlatılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabul edilerek 500 sayılı İlam’ın 4. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

4. ) 500 sayılı İlam’ın 5. Maddesi ile, Uğraş İnşaat yükleniminde bulunan 595.000,00 TL sözleşme bedelli Ereğli Yellice İlköğretim Okulu 8 Derslik Ek İnşaatı İşi ile ilgili olarak mevzuat hükümlerine uymayan şekilde süre uzatımı verilmesi ve bu nedenle gecikme cezasının da kesilmemesi nedeniyle 20.349,00 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler göndermiş oldukları ortak dilekçede özetle, İlam’da idarenin verdiği süre uzatım olurundaki gerekçenin, yüklenicinin talep ettiği süre uzatım gerekçesine uygun olmaması ve yüklenicinin süre uzatım talebinde gerekçe gösterdiği sebepleri iş yeri teslim tutanağına şerh olarak düşmemesinin kusur olarak gösterildiğini;

Yüklenicinin iş yeri teslim tutanağında şerh düşmeme gerekçesinin, iş yeri tesliminden sonra proje revizyonu yapılması, WC yıkımı için önceden öngörülmeyen bürokrasi işlemlerini yüklenicinin aşamaması olduğunu;

15.12.2007- 01.04.2008 tarihleri arasında harçlı imalat yapılamayacak günler olduğundan, yapılacak imalatların ilerde don ve yağmur etkisiyle deforme olup, problem oluşturabilme ihtimalinin yüksek olmasından dolayı, süre uzatımı verildiğini;

Yüklenicinin talep gerekçesi uygun olmasına rağmen, yazılı olarak sehven unutulduğunu ve idarenin vermiş olduğu 16 günlük süre uzatımının, 15.12.2008 ile 01.04.2008 tarihi arasında revize edilebilir düşüncesi ile verildiğini;

Sözleşmede “havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günler olan 15.12.2007 ile 01.04.2008 tarihleri dikkate alınarak süre belirlenir” denmesine rağmen, İdarenin yükleniciye vermiş olduğu 16 günlük sürenin 01.04.2008 tarihi üzerinden başlatmış olmasının da İlam’da kusur olarak görüldüğünü;

Yapılacak imalatların harçlı imalat olması, fen noktası tarihleri arasındaki günlerde Konya hava şartlarının meteoroloji değerlerine göre uygun olsa dahi, uygun denen hava şartlarında bir- iki gün uygun, diğer günlerde ya gece ya gündüz soğuk ve donlu günler olduğunu; Fen noktası tarihleri arasında meteorolojiye göre uygun olmayan 16 günlük hava şartı fen noktası tarihleri arasında dağınık olduğundan, arada kalan günlerde yine harçlı imalatları etkileyeceğinin ve bu nedenle de devletin zarar edeceğinin düşünüldüğünü;

Sonuç olarak, Yapım İşleri Tip Sözleşmesinin 19.4. “İdarenin, bu Sözleşmede ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini öngörülen sürede yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi hallerinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır, ancak bu durumda yüklenicinin yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması şartı aranmaz. “ Denildiğinden süre uzatımı verildiği belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında aynen; “İlamın 4. maddesi ile ilgili gerekçeye istinaden tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi mütalaa olunur.” denilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

Sözleşme ile süresi 130 gün olarak belirlenmiş olan Ereğli Yellice İlköğretim Okulu 8 Derslik Ek İnşaatı İşinin işyeri tesliminin 17.08.2007 tarihinde yapıldığı ve buna bağlı olarak iş bitim tarihinin 24.12.2007 olarak belirlendiği;

Yüklenici Uğraş İnşaat’ın Konya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne göndermiş olduğu 18.12.2007 tarihli yazısında, zeminin kaya çıkması, kot farkından dolayı kazı miktarının artması ve okulun iki cephesindeki pencerelerin toprağın içinde kalması nedeniyle çevredeki toprağın sıyrılmasında normal şartlardan fazla sürenin harcanması ve bunun dışında yağışlı, rüzgarlı ve dona çeken günlerde çalışılmayan günler olması gerekçeleri ile ek süre istendiği;

Bunun üzerine yapı denetim görevlileri tarafından hazırlanmış olan süre uzatım gerekçe raporunda yüklenicinin inşaat alanında bulunan eski bina ve WC’nin yıkımının yapılması işleminin okul idaresi tarafından geciktirilmesi ve yüklenicinin işe fiilen 03.09.2007 tarihinde başlayabilmiş olmasından dolayı 17.08.2007 ile 03.09.2007 tarihleri arasındaki 16 günün süre uzatımı olarak verilmesi ve bu sürenin 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren sayılması gerektiğinin belirtildiği;

Yellice Köyü Muhtarı ve Yellice İlköğretim Okulu Müdürü tarafından 03.09.2007 tarihinde düzenlenmiş olan tutanakta 17.08.2007 tarihinde müteahhide teslim edilmesi gereken inşaat alanının, gerekli çalışmaların gecikmesi nedeniyle 03.09.2007 tarihinde gerçekleştiğini ve müteahhidin işlerine 03.09.2007 tarihinde başlamış olduğunun belirtildiği;

24.01.2008 tarihli süre uzatım kararında da yine aynı gerekçelerle yüklenicinin işe 16 gün geç başlamış olması nedeniyle süre uzatımı verilmesi gerektiğinin belirtildiği; fakat havaların yağışlı ve donlu geçmesinden dolayı harçlı imalatların yapılmasının teknik yönden sakıncalı olması ve Konya ili için çalışılmayan günlerin 15 Aralık 2007 - 01 Nisan 2008 tarihleri arasında olması nedenleriyle, 16 günlük sürenin 1 Nisan 2008 tarihine eklenerek 16 Nisan 2008 tarihinde kadar fiyat farkı verilmeksizin süre uzatımı verildiği görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Mücbir sebepler” başlıklı 10. Maddesinde;

“Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir:

a) Doğal afetler.

b) Kanuni grev.

c) Genel salgın hastalık.

d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı.

e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.

Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.” hükmü,

İhale tarihinde yürürlükte olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 30. maddesinin 3. fıkrasında;

“Yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde, idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesi zorunludur. Yüklenici bildiriminde, iş üzerinde gecikmeye yol açtığını düşündüğü sebeplerin ayrıntılarını, işin süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini belirtecektir. Uzatılacak sürenin tespiti o anda mümkün değilse bunun da sebeplerini ayrıca belirtecek, durumun netlik kazanmasından sonra istediği süre uzatımını da ayrı bir yazı ile derhal bildirecektir. Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz.” hükmü,

Söz konusu işe ait sözleşmenin “Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartları” başlıklı 19. Maddesinde;

“19.1. Sözleşmede öngörülemeyen durumlar nedeniyle sözleşme bedelinin %10’na kadar oran dahilinde bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre yükleniciye verilir.

19.2. Aşağıda sayılan hallerin, iş süresinin uzatılmasında mücbir sebep sayılabilmesi için, bu hallerin, yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesini engelleyecek nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi gerekir. Yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve bu durumun yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.

19.3. Mücbir sebep halleri:

a) Doğal afetler,

b) Kanuni grev,

c) Genel salgın hastalık,

d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı,

e) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer hallerdir.

19.4. İdarenin, bu Sözleşmede ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini öngörülen sürede yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi hallerinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır, ancak bu durumda yüklenicinin yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması şartı aranmaz.

19.5. İşin süresi ve süre uzatımıyla ilgili diğer hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.” düzenlemesi,

Yine sözleşmenin “İşe başlama ve Bitirme Tarihi” başlıklı 10. Maddesinin 2. paragrafında; “Bu işyerinde havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günler 15 Aralık – 1 Nisan tarihleri arasıdır. Ancak, işin bitiminde bu devre dikkate alınmaz ve idare yükleniciden teknik şartları yerine getirerek işi tamamlaması için bu devre içinde çalışmasını isteyebilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Buna göre, 16 günlük gecikmenin yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması; yapılacak imalatların hava koşulları nedeniyle teknik yönden sakıncalı olması ve iş yeri teslimi sonucu belirlenen iş bitim tarihine eklenecek 16 günlük sürenin sözleşme ile belirlenmiş olan çalışılmayan günlere isabet etmesi nedenleri ile İdarece yüklenicinin süre uzatım talebi dışındaki gerekçelerle süre uzatımı verilmesinde ve bu sürenin 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren başlatılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabul edilerek 500 sayılı İlam’ın 5. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

5. ) 500 sayılı İlam’ın 6. maddesi ile, Yiğitler İnşaat yükleniminde bulunan 598.000,00 TL sözleşme bedelli Halkapınar Merkez İlköğretim Okulu 8 Derslik İnşaatı İşi ile ilgili olarak mevzuat hükümlerine uymayan şekilde süre uzatımı verilmesi ve bu nedenle gecikme cezasının da kesilmemesi nedeniyle 19.016,40 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler göndermiş oldukları ortak dilekçede özetle,

İş yeri teslim tutanağına, “okul alanında bulunan eski lojman binasının yıkımı” ile ilgili şerh düşüldüğünü; yıkımla ilgili bürokrasinin öngörülmeyen şekilde uzaması, yıkım için teknik inceleme ve idari gerekçe raporlarına ihtiyaç duyulması, encümen kararı gerekmesi, encümen kararının vali tarafından imzalanması, bu kararın ilgili idareye tebliğ süresi gibi elde olmayan gerekçelerden dolayı inşaat imalatına başlanmasının geciktiğini;

Yüklenicinin talep ettiği süre uzatımı gerekçesinde meteoroloji raporunda 15 gün sürenin 15.12.2007 ile 01.04.2008 tarihleri arasında farklı günlerde yer aldığından don ve yağışlı günlerde yapılan imalatların tekrar sökülerek devletin maddi ve manevi zarara uğramaması için bu yöndeki uygulamanın uygun görüldüğünü; yani İdarece önceden bilinen yıkım gerekçesi ile yüklenicinin gerekçesinin birlikte değerlendirildiğini;

Ayrıca sözleşmesinde “havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günler olan 15.12.2007 ile 01.04.2008 tarihleri dikkate alınarak süre belirlenir” denmesine rağmen, idarenin yükleniciye vermiş olduğu 15 günlük süreci 01.04.2008 tarihinden başlatmış olmasının, ilamda kusur olarak belirtildiğini;

Yapılacak imalatların harçlı imalat olması, fen noktası tarihleri arasındaki günlerde Konya hava şartlarının meteoroloji değerlerine göre uygun olsa dahi, uygun denen hava şartlarında bir- iki gün uygun, diğer günlerde ya gece ya gündüz soğuk ve donlu günler olduğunu; Fen noktası tarihleri arasında meteorolojiye göre uygun olmayan 15 günlük hava şartı fen noktası tarihleri arasında dağınık olduğundan, arada kalan günlerde yine harçlı imalatları etkileyeceğinin ve bu nedenle de devletin zarar edeceğinin düşünüldüğünü;

Sonuç olarak, Yapım İşleri Tip Sözleşmesinin 19.4. “İdarenin, bu Sözleşmede ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini öngörülen sürede yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi hallerinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır, ancak bu durumda yüklenicinin yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması şartı aranmaz. “ Denildiğinden süre uzatımı verildiği belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında aynen; “İlamın 4. maddesi ile ilgili gerekçeye istinaden tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi mütalaa olunur.” denilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

Sözleşme ile süresi 130 gün olarak belirlenmiş olan Halkapınar Merkez İlköğretim Okulu 8 Derslik Ek İnşaatı İşinin işyeri tesliminin 24.08.2007 tarihinde yapıldığı ve buna bağlı olarak iş bitim tarihinin 31.12.2007 olarak belirlendiği;

Yüklenici Yiğitler İnşaat’ın Konya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne göndermiş olduğu 31.12.2007 tarihli yazısında, havaların soğuk olması ve bayındırlık işleri teknik şartnamesinde 15 Aralıktan sonrası çalışılmayacak günler olarak belirlenmiş olması gerekçeleri ile ek süre istendiği;

Bunun üzerine yapı denetim görevlileri tarafından hazırlanmış olan süre uzatım gerekçe raporunda yüklenicinin inşaat alanında bulunan eski lojman binasının yıkımının yapılması işleminin okul idaresi tarafından 08.09.2007 tarihinde geciktirilmesi ve yüklenicinin işe fiilen 08.09.2007 tarihinde başlayabilmiş olmasından dolayı 24.08.2007 ile 08.09.2007 tarihleri arasındaki 15 günün süre uzatımı olarak verilmesi ve bu sürenin 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren sayılması gerektiğinin belirtildiği;

İnşaat Kontrolörü ve Halkapınar Arif Arık Lisesi Müdürü tarafından 08.09.2007 tarihinde düzenlenmiş olan tutanakta, mevcut lojman enkazının temizlenmesinin elde olmayan nedenlerle dolayı zamanında yapılmadığından okul inşaatına müteahhidin işlerine 08.09.2007 tarihinde başlamış olduğunun belirtildiği;

30.01.2008 tarihli süre uzatım kararında da yine aynı gerekçelerle yüklenicinin işe 15 gün geç başlamış olması nedeniyle süre uzatımı verilmesi gerektiğinin belirtildiği; fakat havaların yağışlı ve donlu geçmesinden dolayı harçlı imalatların yapılmasının teknik yönden sakıncalı olması ve Konya ili için çalışılmayan günlerin 15 Aralık 2007 - 01 Nisan 2008 tarihleri arasında olması nedenleriyle, 15 günlük sürenin 1 Nisan 2008 tarihine eklenerek 15 Nisan 2008 tarihinde kadar fiyat farkı verilmeksizin süre uzatımı verildiği görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Mücbir sebepler” başlıklı 10. Maddesinde;

“Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir:

a) Doğal afetler.

b) Kanuni grev.

c) Genel salgın hastalık.

d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı.

e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.

Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.” hükmü,

İhale tarihinde yürürlükte olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 30. maddesinin 3. fıkrasında;

“Yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde, idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesi zorunludur. Yüklenici bildiriminde, iş üzerinde gecikmeye yol açtığını düşündüğü sebeplerin ayrıntılarını, işin süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini belirtecektir. Uzatılacak sürenin tespiti o anda mümkün değilse bunun da sebeplerini ayrıca belirtecek, durumun netlik kazanmasından sonra istediği süre uzatımını da ayrı bir yazı ile derhal bildirecektir. Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz.” hükmü,

Söz konusu işe ait sözleşmenin “Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartları” başlıklı 19. Maddesinde;

“19.1. Sözleşmede öngörülemeyen durumlar nedeniyle sözleşme bedelinin %10’na kadar oran dahilinde bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre yükleniciye verilir.

19.2. Aşağıda sayılan hallerin, iş süresinin uzatılmasında mücbir sebep sayılabilmesi için, bu hallerin, yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesini engelleyecek nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi gerekir. Yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve bu durumun yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.

19.3. Mücbir sebep halleri:

a) Doğal afetler,

b) Kanuni grev,

c) Genel salgın hastalık,

d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı,

e) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer hallerdir.

19.4. İdarenin, bu Sözleşmede ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini öngörülen sürede yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi hallerinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır, ancak bu durumda yüklenicinin yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması şartı aranmaz.

19.5. İşin süresi ve süre uzatımıyla ilgili diğer hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.” düzenlemesi,

Yine sözleşmenin “İşe başlama ve Bitirme Tarihi” başlıklı 10. Maddesinin 2. paragrafında; “Bu işyerinde havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günler 15 Aralık – 1 Nisan tarihleri arasıdır. Ancak, işin bitiminde bu devre dikkate alınmaz ve idare yükleniciden teknik şartları yerine getirerek işi tamamlaması için bu devre içinde çalışmasını isteyebilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Buna göre, 15 günlük gecikmenin yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması; yapılacak imalatların hava koşulları nedeniyle teknik yönden sakıncalı olması ve iş yeri teslimi sonucu belirlenen iş bitim tarihine eklenecek 15 günlük sürenin sözleşme ile belirlenmiş olan çalışılmayan günlere isabet etmesi nedenleri ile İdarece yüklenicinin süre uzatım talebi dışındaki gerekçelerle süre uzatımı verilmesinde ve bu sürenin 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren başlatılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabul edilerek 500 sayılı İlam’ın 6. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 18.12.2012 tarih ve 35956 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.