Sayıştay 6. Dairesi 34310 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2008

• Daire: 6

• Dosya No: 34310

• Tutanak No: 41405

• Tutanak Tarihi: 26.01.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Haber niteliği taşıyan yazılar için gazetelere tanıtım gideri adı altında ödeme yapılması.

1. 447 sayılı ilamın 4. maddesi ile tanıtım giderine ilişkin olduğu belirtilen ödeme emirlerinin ekinde yer alan gazetelerde yer alan yazıların tanıtım içerikli olmayıp haber niteliği taşıyan yazılar olması nedeniyle …. TL’ye tazmin hükmü verilmiş; 24004 (09.12.2014 tarih ve 39767 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.

Sorumlular karar düzeltmesine ilişkin dilekçesinde özetle; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesi gereğince belediyelerin yaptıkları hizmetlerin tanıtımı için gider yapabileceğini,

Bu tür hizmet alımlarında hizmeti verecek olan gazeteye tanıtacağı hizmetlerin bir CD ye kaydedilmiş halde teslim edildiğini, zaten hizmet satın alınırken hizmeti sunmaya talip olanların sunacağı hizmeti bilerek teklif verdiklerini ve işi alan kişi veya kuruma bu hizmeti karşılığında ödeme yapıldığını, CD deki tanımın dışında fazladan yapılan herhangi bir haber veya resim için ilave bir ödeme yapılmasının söz konusu olmadığını, ilgili gazetelerde istenilen hizmet tanıtımlarının yapıldığını ve ücretlerinin ödendiğini, ancak gazetelerin zaman zaman kendisinden istenmediği ve tanıtıma esas CD de bulunmadığı halde üstelik bunun için bir ücret de ödenmemesine rağmen belediyenin başkanının resmini de koyarak bu tanıtımın haberini ön sayfadan verdiklerini, burada aynı durumun olduğunu, ödeme emri içerisindeki lüzum müzekkeresinde de işin belediyenin yapmış olduğu hizmetlerin orta sayfada tanıtımı olduğunun açıkça belirtildiğini,

Gazeteci için sıra dışı olan ya da okuyucuları ilgilendiren her konunun haber niteliğinde olduğunu, ancak bir belediyenin, belediye başkanının, belediye meclis üyesinin, personellerinin yapmış olduğu hizmetlerin kamuoyuna pozitif şekilde duyurulmuş olmasının, gazete ve gazeteci için asla haber niteliği taşımadığını, buradan anlaşılacağı üzere hiç bir gazetenin bir başka kurumu övücü mahiyetteki yazıları gazetenin en önemli yeri olan, gazetenin orta sayfasında yayınlanmayacağını, bunun esasının, Belediyenin 5393 Sayılı Kanun’un 14. maddesi gereğince yapılan tanıtım ilanı olduğunu,

Temsil, Tören, Ağırlama ve Tanıtım Giderleri Yönetmeliğine göre Belediye Başkanından onay alındığını, yapılacak ilanın mahiyeti ve şeklinin Belediye tarafından belirlendiğini ve gazetenin ilgili bölümünde yayınlanması için gerekli talimatın verildiğini,

Ayrıca, gazetelerin ticari bir kuruluş olduğunu, Belediyeden talimat almadan hiçbir tanıtım ilanı yapmayacaklarını, Belediyenin tanıtımının yapıldığını, gazetelerin de bu tanıtımları yapmaktan dolayı para kazandıklarını, yani birinin hizmet aldığını, diğerinin hizmetin karşılığı olan parayı aldığını, şimdi ise bu olaydan dolayı ödenen paranın tamamının kendilerinden istenmesinin doğru olmadığını belirterek 09.12.2014 tarih ve 39767 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesi talebinin kabulüyle tasdik edilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Başsavcılığı karar düzeltilmesine mahal olmadığı yönünde görüş bildirmiştir.

Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;

İlgililer yapılan ödemelerin Belediyenin talimatı doğrultusunda yapıldığını, Belediyenin hizmet aldığını, gazetelerin ise hizmetin karşılığı olan parayı aldığını, şimdi ise bu olaydan dolayı ödenen paranın tamamının kendilerinden istenmesinin doğru olmadığını belirtmişse de;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31, 32, 33’üncü maddelerinde harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin görev ve sorumlulukları belirlenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu tutulacak Görevli ve yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 Sayılı Kararında ise;

“……

III.3.a)Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunda harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorumlusuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edilmektedir. Bu konumda olan yöneticilerin, 657 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulacakları da tabiidir.

Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

III.4.a) Ödeme Emri Belgesini Düzenlemekle Görevlendirilen Gerçekleştirme Görevlisinin Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca ödeme emri belgesi, harcama yetkilisi tarafından belirlenen bir görevli tarafından düzenlenecektir. Ödeme emri belgesi tek başına mali bir işlem sayılmamakla birlikte taahhüt ve tahakkuk aşamalarından sonra ödeme aşamasına geçilmesine esas teşkil etmektedir. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13’üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön mali kontrol kapsamında ele alınmakta ve “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Aynı esaslarda belirtildiği üzere, harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirecek, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yapacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yaptığı işlemler nedeniyle sorumluluk üstlenmesi tabiidir.

Ayrıca, harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp imzalayacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur.

Yapılan bu açıklamalara göre, aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine çoğunlukla,

b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.

Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine,

…….” karar verilmiştir.

Yukarıda belirtilen hükümlere göre, Harcama Yetkililerinin, harcama talimatı ve bu talimata konu olan harcamaların mevzuata uygunluğundan, Gerçekleştirme Görevlilerinin, ödeme emrinin düzenlenmesinden, fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenlenmesinden ve düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Bu itibarla, sorumluluk yönünden yapılan itirazlar REDDEDİLEREK konunun esasına geçildi.

Esasa ilişkin olarak;

Sorumlular yapılan işin, Belediyenin tanıtım ilanı olduğunu belirtmişlerse de; Temyiz Kurulu Kararında da belirtildiği üzere, tazmin hükmüne konu ödeme emirlerine ait ekler incelendiğinde, söz konusu giderlerin “Belediyenin yaptığı hizmetleri halka tanıtmak amacıyla bazı yerel gazetelerde orta sayfa ilanı verilmesi” şeklinde Başkanlık Makamından alınan onaya istinaden yapılmasına rağmen, gazetelerde Belediye hizmetlerini tanıtıcı herhangi bir tanıtım ilanının yer almadığı, daha çok Belediye Başkanı …’dan övgü ile söz eden haberlerin yer aldığı görülmüştür. Diğer bir ifade ile belediye hizmetlerinden ziyade belediye başkanının reklam ve tanıtımı yapılmıştır. Ayrıca bunların hiçbiri ilan şeklinde değil, gazete haberi şeklindedir.

Karar düzeltilmesinin sebepleri 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 3162 sayılı Kanununun 8. maddesi ile değişik 77. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, karar düzeltilmesi isteminde bulunabilmek için:

a) Hükmün esasına etkili iddia ve itirazların kararda karşılanmamış olması,

b) Bir kararda aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler bulunması,

c) Temyiz incelemesi sırasında hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekarlığın ortaya çıkmış olması,

d) Temyiz sebeplerinden en az birinin mevcut olması gerekmektedir.

Sorumluların karar düzeltilmesi kapsamında vermiş olduğu dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar, 24004 (09.12.2014 tarih ve 39767 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu İlamında dikkate alındığından, karar düzeltilmesi talebinin reddi ile 447 sayılı ilamın 4. maddesindeki tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 24004 (09.12.2014 tarih ve 39767 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1. maddesinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,