Sayıştay 6. Dairesi 331 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 26.04.2016

• Karar No: 331

• İlam No: 316

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Nakliye mesafesinin hatalı hesaplanması

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmada hazır bulunan sorumlular tarafından yapılan sözlü savunmaların dinlenmesi sonucunda;

İşe ait teknik şartnamenin “Güzergah tespiti” başlıklı 55’inci maddesinde; “Malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta” belirlenen araç ile km tespiti yapılacak tespit edilen değerler tutanağa bağlanacak ve güzergah adı yazılacaktır.” denilmiş anılan şartnamenin “Ödeme şekli” başlıklı 56’ncı maddesinde ise; “Yapılan güzergah tespiti tutanağına göre idare tarafından her sefer için 1 adet fiş tanzim edilecek. Tanzim edilen fişlerin toplamının tespit edilen km ile çarpımı sonucunda elde edilen toplam km’ye göre ödeme yapılacak” düzenlemesi yer almıştır.

Şartnamenin söz konusu hükümleri ile Hakediş raporuna ekli “Kilometre Tespit Tutanakları”, “Malzeme Nakli İşine Ait Fiş Listeleri ve Puantaj cetvellerinin” birlikte incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, çalışma sahası olarak belirlenen alanda belediye personelinin gözetim ve denetimi altında çalıştırılan kamyonlara, malzemenin yüklendiği alan ile malzemenin boşaltılacağı alan arasında ring yapmak suretiyle her gidiş dönüş için bir adet fiş düzenlenmiş ve ödemeler bu fişler baz alınarak yapılmıştır.

Bu durumda, İhale dokümanında konuyla ilgili ibarenin tam olarak ifade edilmemiş olması veya eksik ifade edilmesi amaçlanan sonucu değiştirmemektedir.

Ayrıca, yaklaşık maliyet cetvelinde belirlenen taşıma mesafesini aşan kısmın iddia olunduğu üzere kamyonların boş olarak dönüşlerine tekabül eden mesafe olmayıp, ….. Belediye Başkanlığının ….. tarih ve ….. sayılı yazılarına istinaden sözleşme bedelinin %15 oranında arttırılması sonucu ilave malzeme nakliyesine isabet eden miktardan oluşmaktadır.

Öte yandan, 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesinde de; sorumlular ve sorumluluk hallerinin uygulanmasında 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk hallerinin esas alınacağı;

Sorumluların mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlü oldukları, ifade edilmiştir.

Bir kamu görevlisinin oluşan kamu zararından sorumlu tutulabilmesi için zararın kamu görevlisinin fiilinin sonucunda oluşması gerekir. Kamu görevlisinin fiili ile kamu zararı arasında bir bağ kurulamazsa kamu görevlisinin sorumluluğundan söz edilemeyecektir.

Dolayısıyla ….. yüklenimindeki ….. TL ihale bedelli “….. İşinde” nakliye mesafesinin hatalı hesaplanması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmiş ise de; raporda işin daha az bir bedel ile yapılabileceğine ilişkin bilirkişi raporu gibi hiçbir objektif, nesnel, somut bir veri veya çalışma ortaya konulmaması, ….. ve ….. ihale kayıt numaraları ile yapılan aynı işe ilişkin ihalelerde malzeme taşıma için teklif edilen birim fiyatların tanıma göre değişmesi, ancak birim fiyatların sonuç itibariyle birbirleri ile tutarlı olması, ayrıca ….. Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığı ve …... Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığınca bilirkişi marifetiyle tespit edilen 2012 yılı için bir kamyonun 1 km'lik ortalama (yüklü-boş) taşıma maliyetinin, Belediyece ödenen taşıma bedelinden yüksek olması ve sorguda kamu zararı iddiasında bulunulurken 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71’inci maddesinde hüküm altına alınan hususların göz önünde bulundurulmaması sonucunda, kamu zararı ile sorumlular arasında illiyet bağı kurulmaması nedenleriyle mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …..-TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

(Üye ….. ve Üye …..’nun “….. tarihinde ihale edilen hizmet alım işine ait teknik şartnamenin “malzeme nakli” başlıklı 55’inci maddesinde “Güzergah Tespiti: İşin kontrolü ile yüklenici tarafından (malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta ) belirlenen araçla km tespit yapılacak tespit edilen değerler tutanağa bağlanacak ve güzergah adı yazılacaktır.” denilmek suretiyle güzergahın malzemenin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta arası olduğu hüküm altına alınmıştır.

İşin teknik şartnamesinde taşıma mesafesinin malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta arasındaki km olacağı açıkça belirtildiği halde düzenlenen hakedişlerde araçların boş olarak döndüğü mesafe de hesaplamaya dahil edilmiş ve yükleniciye iki kat fazla ödemede bulunulmuştur.

Nitekim işe ait yaklaşık maliyette toplam taşıma mesafesi 400.000 km olarak tespit edilmiş ancak hatalı yapılan uygulama ile 11’nci hakedişin sonunda 860.087 km üzerinden ödemede bulunulmuştur. Ayrıca, sorumlular ek rapora ilişkin savunmalarında nakliye işi nedeniyle %15’lik iş artışı yapıldığını iddia etmekte iseler de yapılan iş artış tutarı ile nakliye işi için fazladan ödenen tutar arasında uyumsuzluk olduğu ve iş artışının söz konusu nakliye bedelini karşılamadığı görülmektedir.

Sorumluların yapmış oldukları savunmalarda, ….. Ticaret ve Sanayi Odasınca malzeme taşıma rayiç bedelinin 1 Km’ye ….. TL olduğu, ….. Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığınca 1 Km’ye yüklü ve boş ortalama malzeme taşıma rayiç bedelin ….-TL olarak tespit edildiği, yapılan bu tespitler gereğince de Belediyenin gidiş ve dönüş bedeli karşılığı olarak ödediği 1 Km'ye ….. TL bedel yönünden herhangi bir kamu zararının söz konusu olmadığı, şartnamenin 55’inci maddesinde geçen güzergahın gidiş ve dönüşü kapsaması gerektiği, 2013 yılında şartnamenin gidiş dönüş olarak düzenlendiği ve taşıma birim fiyatının da ….. TL olduğu ifade edilmişse de;

Taşıma Genel Teknik Şartnamesinin “Taşıma Formülleri” başlıklı 2.10.b maddesinde motorlu taşıtlarla yapılan taşımalarda taşıma yolunun uzunluğuna göre aşağıdaki iki formül belirlenmiştir.

M < 10 km.’e kadar olan taşımalar :

Poz. No. 07.005 F = 0.00017 K x Ö M TL./Ton

M > 10 km. olan taşımalar :

Poz. No. 07.006 F = K (0.0007 M + 0.01) TL. /Ton

Formülde geçen “M” ifadesi taşıma yapılan yolun uzunluğu olarak tanımlanmıştır. Buna istinaden tüm kamu kuruluşlarının nakliye analizlerinde taşımaya konu malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta arasındaki mesafe üzerinden birim fiyatların oluşturulması gerekir.

Dolayısı ile söz konusu işte, taşınan malzemenin ağırlığı üzerinden değil de taşınacağı toplam mesafe baz alınarak fiyat teklifinin verilmesinin idare tarafından istenmesi ve taşıma yolunun uzunluğunun, malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta arasındaki km olacağının açıkça belirtilmesi, teknik şartname ile bu hususların ihaleye katılmak isteyen 3’üncü kişilere duyurulması, yüklenicinin de işe ilişkin Teknik Şartnamenin 55’inci maddesine göre ihaleye teklif vermiş olması nedenleriyle araçların boş olarak döndüğü mesafenin de hesaplamaya dahil edilmesi sonucu oluşan kamu zararının sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesi uygun olur.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

oy çokluğuyla,