Sayıştay 6. Dairesi 304 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 09.02.2016

• Karar No: 304

• İlam No: 137

• Madde No: 12

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

HİZMET ALIM İŞİ

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Belediye tarafından ihalesi yapılan “….. Araç Kiralanması Hizmet Alımı İşi" nin ihalesinde, ………-TL ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif veren firmanın ihale üzerinde kalmasına rağmen idareden kaynaklanan sebeplerle kendisiyle sözleşme imzalanmadığı iddia edilmekte ise de;

Sorumluların savunmalarından;

5 üyeden oluşan ihale komisyonu tarafından ihalenin yapıldığı 22.09.2014 Pazartesi saat 10.00’daki ilk oturumda, ihaleye teklif veren ……. isteklinin birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlar hesap makinesi ile kontrol edilmiş ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata olmadığı tespit edildikten sonra diğer yeterlik belgeleri de incelenerek kesinleşen ihale kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif bedellerinin belirlenmiş olduğu,

Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım veya toplam yanlışlığı nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönündeki şikayet başvuruları üzerine, ihale yetkilisi tarafından şikayete konu husus ile ilgili olarak inceleme yapıldığı,

İhalelere yönelik başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan;

“(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

………

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler, hakkında başvuruda bulunabileceği” hükmü gereği, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin başvuruda bulunabileceği dikkate alındığında, idarece yapılan iş ve eylemler nedeniyle şikayetçi firmanın bir hak kaybına uğramadığı veya uğramasının muhtemel olmadığı belirlendiğinden şikayet başvurusunun usulden reddedildiği,

Şikayetin kabulü anlamına gelmemek üzere, şikayetin esastan değerlendirilmesi sonucu ise; İhale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemelerde, tekliflerin birim fiyat teklif olarak alındığı, sözleşmeye göre ödemelerin, gerçekleşen hizmet miktarı ile istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan bedel üzerinden yapılacağından, şikayetçinin birim fiyat teklif cetvelinin 11’inci sırasındaki iş kalemindeki çarpım hatası ………. TL olduğundan ve bu bedel şikayetçinin ………..-TL teklifine göre katlanılabilir sınırlar içinde kaldığından ve ödemelerin de teklif edilen birim fiyata göre yapılacak olmasından dolayı bir zarara uğramasının da söz konusu olmadığı anlaşıldığından şikayetin esastan da reddedildiği,

İsteklinin Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan ……no lu Kamu İhale Kurulu Kararı’nda “ ……..sonuç itibariyle idareye şikayet veya kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilmesi için 4734 sayılı Kanun’un 54.maddesine istinaden aday, istekli ve istekli olabileceklerin, hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerektiği, başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekli olması nedeniyle hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin bulunmadığı dolayısıyla başvuru ehliyetine haiz olmadığı, 4734 sayılı Kanun’un 54.maddesinin 10.fıkrasının (c ) bendi gereğince başvurunun reddi gerektiği” şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 44’üncü maddesinde “ İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43’üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir. Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekilmeye ve hüküm almaya kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir” denilmektedir.

Kamu İhale Kanunu Genel Tebliği 17.6’ncı maddesinde ise “İhale üzerinde kalan isteklilerin Kanun’un 10’uncu maddesinin son fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentleri gereğince gereken belgelerin temin edilerek süresi içerisinde ihaleyi yapan idareye sunması gerekmektedir.” ve 17.6.3’üncü maddesinde “Yapılacak incelemede sunulan belgelerde taahhüt edilen duruma aykırı hususların içerdiğinin anlaşılması halinde, bu durumda olanların ihale dışı bırakılarak geçici teminatın gelir kaydedilmesi, ancak haklarında ihaleye katılmaktan yasaklama kararı verilmemesi gerekmektedir.” hükmü yer almaktadır.

………. ŞTİ.’nin sözleşme imzalamak üzere başvuruda bulunduğu, ancak eksik evraklar nedeni ile sözleşme imzalayamadığı anlaşıldığından Kamu İhale Kanunu’nun 44’üncü maddesi ve Tebliğin 17.6’ncı maddesi gereğince geçici teminatın gelir kaydedilmesi, ancak ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmemesi yönünde karar alındığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.1. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 39. md.) maddesinde;

“Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı ve yaklaşık maliyetinin en az % 70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu hizmetlerdir.” yönünde düzenleme bulunmaktadır.

İdarece (Fen İşleri Müdürlüğünce) hazırlanan gerek yaklaşık maliyet analizleri, gerekse fiyat farkına esas ağırlık temsil katsayıları irdelendiğinde;

a1= asgari ücrete dayalı işçilik oranları katsayısı = 0,076

a2= diğer işçilik oranları katsayısı= 0

b1= akaryakıt oranları katsayısı = 0,630

b2= diğer malzeme ve girdi oranları katsayısı = 0,135

c= mühendislik ve müşavirlik oranları katsayısı = 0

d= makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin katsayı = 0,159

olarak belirtilmiş olup, toplam maliyetin %7,6’sı asgari işçilik maliyeti olduğundan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.1’inci maddesine istinaden söz konusu Sürücülü ve Sürücüsüz Muhtelif Araç Kiralanması Hizmet Alımı işinin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı işi olduğu anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 79.1’inci maddesinde; “Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutarın sınır değer olarak kabul edileceği " ön görülmüştür.

İhale işlem dosyasına göre, ihaleye yetkili olan Fen İşleri Müdürlüğü tarafından hazırlanan yaklaşık maliyet ………TL olup, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.1’inci maddesine istinaden sınır değerin …………TL olarak hesaplanmıştır.

İhaleye yetkili olan Fen İşleri Müdürlüğü tarafından hazırlanan yaklaşık maliyet cetveli ve ekleri irdelendiğinde: Yaklaşık maliyetin bileşenlerinden; Akaryakıt maliyetinin: idarenin teknik personelleri tarafından emsal araçlar fiilen çalıştırılarak düzenlenen akaryakıt tüketim tespit tutanağı ile belirlenen akaryakıt tüketim miktarı ile EPDK Bayi satış fiyatı bülteninden alınan akaryakıt birim fiyatının çarpımı ile tespit edilmiştir.

Sürücüler için işçilik maliyetinin: KİK işçilik modülünden asgari ücrete dayalı olarak tespit edilmiştir.

Diğer maliyetler ise (amortisman, yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, depolama, nakil, montaj ve diğer giderler); çevre ve şehircilik bakanlığının analiz kitaplarında yer alan makinelerin amortisman müddetleri ile saatlik toplam makine katsayılarını gösterir cetvel kullanılarak benzer makinelerin katsayıları üzerinden analizler yapılarak tespit edilmiştir.

Kamu İhale Kanunu’nun 44’üncü maddesinde;

“İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43’üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir.

Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir. Ancak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanabilmesi için, 42’ncimaddede belirtilen on günlük sürenin bitimini izleyen üç gün içinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye 42’ncimaddede belirtilen şekilde tebligat yapılır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de sözleşmeyi imzalamaması durumunda ise, bu teklif sahibinin de geçici teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.” denilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 17.6.2’nci maddesinde;

“İhale üzerinde kalan isteklinin ihale tarihi itibarıyla 4734 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeleri veya kesin teminatı vermemesi ya da sözleşme imzalamaması durumunda, Kanun’un 44 üncü maddesi hükümlerine göre, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının, ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilecektir.” denilmektedir.

Tebliğin 16.7’inci maddesinde;

“Kesinleşen ihale kararı bildirildikten sonra şikayet başvurusunda bulunulması veya dava açılması nedeniyle ihale sürecinin uzaması sonucunda; teklif geçerlilik süresinin ihale dokümanında öngörülen süre kadar uzatıldığı ve bu sürenin de dolduğu, buna rağmen sözleşmenin imzalanamadığı durumlarda; İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yer alan sözleşmenin imzalanması ile ilgili hükümlere göre, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile kabul etmeleri şartıyla, sözleşme imzalanabilir. İdarece bu durumda ihale üzerinde kalan istekliye sözleşme imzalayıp imzalamayacağı hususu sorulmaksızın sadece teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmemesi gerekmektedir. Ancak tekliflerin geçerlilik süresinin dolmuş olması nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeyi imzalama zorunluluğu bulunmadığından, sözleşmeyi imzalamayan istekliler hakkında geçici teminatın irat kaydedilmesine ve yasaklamaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.” denilmektedir.

Buna göre idare tarafından mevcut ihalenin iptal edilerek yeni bir ihale süreci başlatılmasının iş kaybına neden olacağı düşünülerek, ilgili mevzuat çerçevesinde en avantajlı ikinci teklif sahibi ile sözleşme imzalanmasına karar verilmiştir.

Kamu ihale Kanunu’nun 32’nci maddesinde;

“Tekliflerin geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir. İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.” denildiğinden, 60 günlük teklif geçerlik süresinin ihale sürecine ilişkin itiraz ve ihtilafların sonuçlandırılması için yetersiz olduğu anlaşıldığından, en avantajlı ikinci teklif sahibine belediye tarafından teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebi yapıldığı anlaşılmaktadır.

Yüklenici ile .......... Belediyesi arasında imzalanan sözleşmenin 16’ncı maddesinde “…yüklenici ..........’de donanımlı (Telefon, Bilgisayar vb.) büronun iletişim adresini idareye bildirmek zorundadır…” denilmiş ve bu hususlara uymadığı takdirde her takvim günü için …….. TL. cezai hüküm uygulanacağı belirtilmiş olduğundan, yüklenicinin .......... ili, ……. Mahallesi ……….. adresinde kayıtlı işyerine ait kira kontratını, adrese bağlı şirkete ait tahsis edilmiş telefon faturalarını ve ödeme makbuzlarını idareye sunmuş olduğu, her bir hak ediş ödemeleri bazında ilgili araç ve şoförlere ilişkin ruhsat mülkiyet, kira ve SGK bordro gibi belgelerin hak ediş evrakları içerisinde yer aldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri gereği sözleşme imzalamaya gelen firmaya ilişkin olarak, Hukuk İşleri Müdürlüğünce yapılan inceleme sırasında; Şirket müdürünün sabıka kaydına dair belgenin eksik olduğu tespit edilmiş, bu belge saat ……. de faxla Hukuk İşleri Müdürlüğüne iletilmiş, Ticaret Odası belgesi incelendiğinde, belgenin ihale tarihi olan 22.09.2014 tarihli değil, 06.11.2014 tarihli olduğu görülmüş, kesin teminat mektubunun teyit belgesi faxla saat ……. da Hukuk İşleri Müdürlüğüne gönderilmiş, ayrıca, vekaleten sözleşmeyi imzalamaya gelen ……… isimli şahsın EKAP’tan yapılan yasaklılık sorgusunda yasaklı olduğu tespit edilmiştir.

İhale mevzuatı hükümleri uyarınca, ihale sürecini bir bütün olarak değerlendirmek ve ihale sürecinin sonunda sözleşme imzalamak gibi hak ve borç doğurucu işlemler söz konusu olduğunda, sözleşmeyi, tüzel kişiliği temsilen imzalayacak kişilerin diğer şartların yanında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olmaması da gerekmekte iken, firma adına sözleşmeyi imzalamaya gelen ………. isimli şahsın ihalelere katılmaktan yasaklı olduğu tespit edildiğinden, firma ile yukarıda bahsi geçen diğer durumlar da değerlendirilerek sözleşme imzalanmamış olduğu anlaşılmıştır.

Denetçi tarafından kamu zararına yönelik bir değerlendirme yapılmamış olduğundan hüküm dışı bırakılma kararı alınmasına gerek olmadığına, yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar uyarınca, ihale sürecine ilişkin uygulamanın ve yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu ve herhangi bir kamu zararının da söz konusu olmadığı anlaşıldığından İçişleri Bakanlığına yazılmasına da gerek bulunmadığına,

Bu itibarla konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.