Sayıştay 6. Dairesi 29086 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 6

• Dosya No: 29086

• Tutanak No: 29424

• Tutanak Tarihi: 22.05.2007

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi A. Selam Aslan vekili avukat Eralp Çıragül ve avukat Sedat Altın ile Sayıştay Savcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. 247 sayılı ilamın 2. maddesi ile, Ziraat Bankasından kendi isteği ile naklen Seyhan Belediyesine geçen ilgiliye eski görevinde almakta olduğu bankacılık tazminatının ödenmesi nedeniyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; 2002 yılı temmuz ayından başlamak üzere 2004 eylül ayı sonuna kadar (25 aylık) belediyenin ilgiliye ödemesi gereken ve ekte sunulan ilam ve bordro eklerinde de görülen toplam 1.752.578.000.TL yemek bedelinin ilamda belirtilen 3.244.600.000.TL’den düşülerek işlem yapılması gerektiğini, belirtmektedir.

Dilekçi tazmin hükmüne itiraz etmemekte, ahize eksik ödenen yemek bedeli tutarının tazmin tutarından indirilmesini talep etmektedir.

Tazmin hükmü, ilgiliye ödenmemesi gereken bankacılık tazminatının ödenmesinden dolayı verilmiştir. Bu konuyla ilgisi olmayan ve usulüne göre ilgiliye geri ödenmesi mümkün bulunan yemek yardımı bedelinin tahsilat olarak kabul edilerek tazmin hükmünden indirilmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle 247 sayılı ilamın 2. maddesi ile ilgili olarak YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

2. 247 sayılı ilamın 3. maddesi ile, geçici işçilere sözleşme ile belirlenen tutarlar dışında ücret ödemesi yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; 1580 sayılı Belediye Kanunu ile, bütçede bir fasıl dahilindeki maddeler arasında aktarma yapılmasının, belediye memurlarının seçim, terfi, tecziye ve taltifi gibi hususların Belediye encümeninin görevleri olarak belirlendiğini, aynı kanunun 88. maddesi ile belediye personelinin adet, maaş ve kadrolarının bütçe ile tespit ve tasdik olunacağının hükme bağlandığını, işçi kadrolarının onayı yetkisi ile geçici ve daimi kadrolara yeni işçi atanmasının İçişleri Bakanlığının iznine tabi tutulduğunu,

Seyhan Belediyesinin 1989 yılında yapılan yerel seçimlerle ve Büyükşehir Belediyesinden devralınan yetersiz sayıda personelle kurulduğunu, belediye hizmetlerini yürütebilmek için yeni işçi ve memur taleplerinin İçişleri Bakanlığınca uygun görülmediğini, hizmetlerin mevcut içinden bir kısım personelin daha fonksiyonel görevlere atanması ile yürütülmeye çalışıldığını, çalışanlara ek işler getiren bu uygulamanın başarılı olabilmesi ve belediyecilik hizmetlerinden verim alınabilmesini sağlayabilmek için bir kısım personelin ücret artışı yoluyla taltif ve motivasyonunun rasyonel bir çözüm olarak düşünüldüğünü,

1580 sayılı kanunun 88/son maddesi hükmü gereğince, belediye işçilerinin maaş ve kadrolarının bütçe ile tespit edilmesi ve bütçe yapma görevinin de belediye meclisine ait olması karşısında bir kısım işçi kadro ücretlerinin arttırılması hususunun belediye meclisince karara bağlandığını ve onay için İçişleri Bakanlığına gönderildiğini, İçişleri Bakanlığının böyle bir kararın belediye meclisi tarafından alınmasına gerek olmadığı, Belediye Encümen kararının yeterli olacağı ve encümen kararlarının onay gerektirmediği gerekçesiyle evrakı iade ettiğini, gerek Anayasada idari vesayet makamı olarak belirlenen, gerekse Belediye kanununda, Meclis kararlarının onayı ile yetkilendirilen ve belediyelerin idari denetimini yapan İçişleri Bakanlığının bu görüşüne uygun işlem tesis edilmesinin doğru olacağı düşüncesiyle, Belediye Encümen kararı ile bir kısım kadroların yevmiyelerinin arttırıldığını,

Belediyede çalışan işçilerin gündeliklerinin yükseltilmesi işlemine belediye mevzuatı açısından bir engel bulunmadığı gibi bu işlemin belediye başkanı tarafından atamaya yetkili amir sıfatıyla tesis edilebileceğini, belediye başkanının yetkisini encümen kararına dayanarak kullanmasının tercih edildiğini,

2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun 5.maddesinde Toplu İş Sözleşmelerine, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, milli egemenliğe, Cumhuriyete, milli güvenliğe, kamu düzenine, genel asayişe, genel ahlaka ve genel sağlığa aykırı hükümler ile kanunlarda suç sayılan fiilleri teşvik, tahrik ve himaye eden veya kanun veya tüzüklerin emredici hükümlerine aykırı hükümler konulamayacağının, aynı kanunun 6.maddesine göre de hizmet akitlerinin Toplu iş Sözleşmesine aykırı olamayacağının, aykırılık durumunda ise hizmet akitlerinin Toplu İş Sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümlerin alacağının belirtildiğini,

İlama konu yevmiye artırımı işlemlerinin tarafların ücretleri serbestçe belirleme yetkisine dayanarak tesis edildiğini, iş mevzuatında asgari ücretin altında işçi çalıştırılmasının yasaklandığını, ücretlerde üst sınırla ilgili her hangi bir kısıtlama getirilmediğini, gerek hizmet sözleşmesi gerekse de toplu iş sözleşmesinin amacının asgari ücretin üzerinde ve işçinin unvanına, niteliğine ve çalışma koşullarına göre ücret belirlemek olduğunu,

Belediyede yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinde bulunan ve daire kararında gerekçe olarak gösterilen, “işe giren işçinin yevmiyesi asgari ücretin yükselmesinden önce işe giren kendisinden kıdemli işçinin yevmiyesini geçemez” hükmünün toplu iş sözleşmelerin var oluş gereği olarak sendikalı işçiyi işveren karşısında korumak, sendikasız işçilere ücret artışı vb. imkanlar sağlayarak sendikasızlaştırmayı engellemek amacına yönelik olarak konulduğunu, benzer düzenleme sözleşmenin 7. maddesinde de bulunduğunu, sendikasız işçilere sözleşme dışında bir hak sağlanması prensip olarak sendikalı ve sözleşme kapsamındaki işçileri korumak amacıyla engellendiğini, ancak aynı maddede amir takdir zammı, pozisyon değişikliği, ödül gibi ayni veya nakdi hak sağlama durumunda sendikanın onayı ile işlem yapılabileceği istisnasının getirildiğini, bu istisnanın da ötesinde belediye başkanının takdir hakkı ile işçilere bu tür hakların sağlanabileceğinin toplu iş sözleşmelerine konulduğunu,

Adana, Yüreğir Belediyesi tarafından yapılan ücret artışları sonrasında düzenlenen teftiş raporu gereğince zam alan işçiler aleyhine istirdat davaları açıldığını, adli yargıda bu davaların reddine karar verildiğini,

Ücret zammı yapılan işçilerin, pozisyonları ve liyakatları gereği bu ücrete hak kazanan işçiler olduğunu,

İlamda sözü edilen 10 adet işçiden Mesut YILDIRIM’ ın İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi İşletme Bölümü mezunu Öğretmenlik, Çukobirlik Genel Müdürlük Danışmanlığı, Ankara İl Kültür Müdürlüğü, Adana Büyükşehir Belediyesi Özel Kalem Müdürlüğü, Genel Sekreter Yardımcılığı, Genel sekreterlik görevlerinde bulunduğunu, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesinde Genel Sekreter Vekilliği görevini yürüttüğünü, Adana Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreterliğinden emekli olduğunu, 2.500,00-YTL emekli maaşı almakta iken belediyede yararlanılmak üzere kadroya dahil edildiğini, bu personelin mahrum kaldığı emeklilik maaşının karşılanması ve liyakatına uygun bir ücret takdirinin hakkaniyetin gereği olarak düşünüldüğünü,

Abdulkerim ARIKAN’ ın Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu, bilgi ve birikimiyle başkan danışmanı olarak katkı sağlamış ve şu anda belediye başkan yardımcılığı görevine atanmış bir eleman olup ücretinin bu statüye göre belirlendiğini,

Konumu, statüsü, eğitimi, yaptığı iş nedeniyle bir kısım personele ücret artırımı yapılması işleminde gerek belediye mevzuatı, gerek iş ve sendika hukuku açısından bir engel bulunmadığını, ücretleri artırılan personelin, keyfi olarak değil bilgisine, birikimine, işyerine katkısına, verimliliğine, liyakatına göre seçildiğini,

Belediye başkan ve belediye encümeni Belediyenin en üst makamı olup, görevli memurların bu makamlarca onaylanan kararları uygulamakla yükümlü olduklarını, Kadrolu ve Valilik vizeli işçilerin yevmiyelerin yükseltilmesinin encümen kararı ve Belediye Başkanı onayıyla yürürlüğe girdiğini, tahakkuk memuru olarak kendisinin bu konuda encümen ve Belediye Başkanının kararını uygulamaktan başka herhangi bir seçeneğinin bulunmadığını,

Yerel yönetimler yasasının belediye Başkanının görevlerini belirleyen maddesinin ( b ) bendinde " Belediye başkanı, belediyeyi stratejik plana uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak." şeklindeki açılımda Belediye Başkanının personelin performans ölçütlerini belirleyebileceğinin ve bunu uygulamaya koyabileceğinin belirtildiğini, bu maddeden hareketle tahakkuk memuru olarak kendisinin üstü olan encümen ve Belediye Başkanına itiraz etme yetkisinin bulunmadığını,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

2004 yılı Bütçe Kanunu’nun, işçilik ödenekleri ve geçici iş pozisyonları başlıklı 34. maddesinin (e) bendinde:

“İl özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik ve müesseselerde çalıştırılacak geçici işçilere ait geçici iş pozisyonları her yıl İçişleri Bakanlığına vize ettirilir. Vize edilmiş bulunan geçici iş pozisyonları İçişleri Bakanlığı tarafından başka unvanlı geçici iş pozisyonları ile değiştirilebilir veya iptal edilebilir. İçişleri Bakanlığı tarafından vize edilen geçici iş pozisyonlarına ait vize cetvellerinin bir örneği Devlet Personel Başkanlığına gönderilir. Bu vize işlemi yapılmadan geçici işçi çalıştırılamaz ve herhangi bir ödeme yapılamaz” denilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’ nun istihdam şekilleri başlıklı 4. maddesinde:

“Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır” denilmektedir.

Genel İş Sendikası ile Seyhan Belediyesi arasında akdedilen ve 2004 yılında yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinin 34. maddesinde:

“Asgari ücretin yükselmesinden sonra işe giren işçinin yevmiyesi, asgari ücretin yükselmesinden önce işe giren kendisinden kıdemli işçinin yevmiyesini geçemez” denilmektedir.

Seyhan Belediyesince, vize ettirilerek geçici işçi pozisyonunda asgari ücretle çalıştırılmak üzere işe alınan ve sorumlu koordinatör benzeri ünvanlarla belediyede görevlendirilen geçici işçilerin gündeliklerinin, encümen kararı ile pozisyon belirtilmeden arttırılması ve başkanlık tarafından bu artışların kişilere uygulanması sonucunda tazmin hükmü verilmiştir.

Söz konusu işçiler, mevzuata aykırı olarak memurlar eliyle yürütülmesi gereken asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilmişlerdir. Dilekçi bu durumun, açıktan memur atama taleplerinin İçişleri Bakanlığı tarafından kabul edilmemesinden kaynaklandığını iddia etmekte ise de bu durum gerçeği yansıtmamaktadır. Belediyenin bu konudaki talebi 2004 yılı Bütçe Kanunu’nun konuyu düzenleyen 32/C maddesine uygun olmadığı için kabul edilmemiştir. Uygulama sonraki yıllarda da değiştirilmeden devam ettirilmiş ve 2005 yılında aynı şekilde sorgu konusu yapılmıştır. Diğer taraftan İçişleri Bakanlığı asgari ücretle ve geçici işçi olarak çalıştırılacak kimselere izin vermiştir. İzin fiilen çalıştırıldıkları pozisyon ve görevler ile ücretler için talep edilmemiştir. Buna karşın dilekçi mevzuatta işçi ücretlerine üst sınır koyan bir düzenleme bulunmadığını iddia etmektedir. Bu kişiler işçi statüsünde olmayıp, asgari ücretle ve bir yıllık süreyle İçişleri Bakanlığından izin alınarak sözleşme ile çalıştırılan geçici işçilerdir. Belediyede yürürlükte olan toplu iş sözleşmesine göre; asgari ücretle işe giren bir işçinin ücretinin, kendisinden önce işe giren işçinin ücretini geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Tazmin hükmüne esas ödemelerde, sözleşmenin bu hükmü de ihlal edilmiştir.

Dilekçi tarafından konu edilen dava, Yüreğir Belediyesi tarafından Mülkiye Müfettişi raporu ile haklarında kişi borcu çıkartılan geçici işçilerden yapılan ödemelerin geri alınması için açılmış olan davadır. Mahkeme kararı ile işçi ücretleri ve yapılan zamların işçi ve işveren arasında hizmet sözleşmesine göre yazılı veya sözlü olarak belirlenebileceği hüküm altına alınmış ve belediyenin talebi reddedilmiştir. Genel İş Sendikası ile Seyhan Belediyesi arasında akdedilen ve 2004 yılında yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinde, asgari ücretin yükselmesinden sonra işe giren işçinin yevmiyesinin, asgari ücretin yükselmesinden önce işe giren kendisinden kıdemli işçinin yevmiyesini geçemeyeceği şeklindeki hüküm, mahkeme kararının ilam konusu olaya uymadığını göstermektedir.

Öte yandan, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 24 sayılı K.H.K. ile değişik 22'nci maddesi (E) bendinde; "Adı ne olursa olsun bir komisyon veya kurul gibi bir organ ya da uzman bir görevli tarafından düzenlenen keşif, hakediş, tutanak, rapor, karar ve benzeri belgelere dayanılarak yapılan ödemelerde Sayıştay'ca saptanacak sorumluluğa, tahakkuk memuru ve saymanla birlikte, söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişiler de katılır" denilmektedir. Madde hükmü gereğince, bir kurul ya da uzman bir kişi tarafından hazırlanan ve ödemeye esas tutulan belgeye dayanılarak yapılan ödemelerde, tahakkuk memuru ve saymanla birlikte, söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişilerin de sorumlu tutulmaları gerekmektedir. Gündelik artışları Encümen kararı ve Belediye Başkanı onayına dayanılarak yapıldığından, sorumluluğa encümen üyeleri ile başkanın da dahil edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 247 sayılı ilamın 3. maddesiyle verilen tazmin hükmü yerinde olmakla birlikte, encümen üyeleri ile başkanın da tazmin hükmüne iştirak ettirilerek hüküm tesisini teminen, ilam hükmünün bozularak ilgili dairesine TEVDİİNE,

3. 247 sayılı ilamın 4. maddesi ile geçici işçilere sözleşme ile belirlenen tutarlar dışında bayram yardımı yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu tutanağın 1. maddesinde belirtilen gerekçelerle, 247 sayılı ilamın 4. maddesi ile verilen tazmin hükmünün encümen üyeleri ile başkanın da tazmin hükmüne iştirak ettirilerek hüküm tesisini teminen, ilam hükmünün bozularak ilgili dairesine TEVDİİNE,

4. 247 sayılı ilamın 5. maddesi ile geçici işçilere sözleşme ile belirlenen tutarlar dışında ilave tediye ödemesi yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu tutanağın 1. maddesinde belirtilen gerekçelerle, 247 sayılı ilamın 4. maddesi ile verilen tazmin hükmünün encümen üyeleri ile başkanın da tazmin hükmüne iştirak ettirilerek hüküm tesisini teminen, ilam hükmünün bozularak ilgili dairesine TEVDİİNE,

5. 247 sayılı ilamın 6. maddesi ile geçici işçilere sözleşme ile belirlenen tutarlar dışında ikramiye ödemesi yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu tutanağın 1. maddesinde belirtilen gerekçelerle, 247 sayılı ilamın 4. maddesi ile verilen tazmin hükmünün encümen üyeleri ile başkanın da tazmin hükmüne iştirak ettirilerek hüküm tesisini teminen, ilam hükmünün bozularak ilgili dairesine TEVDİİNE,

Karar verildiği 22.05.2007 tarih ve 29424 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.