Sayıştay 6. Dairesi 28693 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 6

• Dosya No: 28693

• Tutanak No: 29343

• Tutanak Tarihi: 17.04.2007

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

715 sayılı ilamın 2 nci maddesinde, 14.11.1995 tarihinde % 10,58 tenzilatla yüklenici Ulak İnşaat San.Tic.Ltd.Şti.ne ihale edilen 98.000.000.000 TL. keşif bedelli Uşak Kültür Merkezi İnşaatı işinde,

A) Alüminyum malzemesinin baz fiyatında yılı içinde eksiliş meydana geldiği halde, alüminyum fiyat farkı kesintisinin yapılmaması nedeniyle toplam 8.740.056.580 TL.na,

B) Sözkonusu işe ilişkin sözleşmenin süresi 27.01.2003 tarih ve 1 sayılı ve 20.11.2003 tarih ve 34 sayılı Kararlarla iki kez uzatıldığı halde, süresi uzatılan bu sözleşmeden damga vergisi kesintisinin yapılmaması nedeniyle toplam 1.314.474.000 TL.na olmak üzere toplam 10.054.530.800 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde özetle, (A) bendi ile ilgili olarak 5.5.2003 tarihli hak ediş ile (30 nolu) müteahhidine 20 ton alüminyum ihzarat olarak ödendiğini, ekindeki ihzarat tutanağının tarihinin 26.06.2003 olduğunu, bu tarihin imalat olarak ödemesi yapılan 31 nolu hakedişin tarihi olduğunu, bu hatanın sehven yapıldığını, asıl itibar edilmesi gereken tarihin hak ediş tarihi olması gerektiğini, ihzarat tutanağı tarihinin fiyat farkı hesabında dikkate alınacak tarih olmadığını, hak edişe ek olarak tanzim edilen ve işin müteahhidine yediemin olarak teslim edilen malzemeye ait bir tutanak olduğunu, 26.06.2003 tarihinde tanzim edilen 31 nolu hak ediş ile ihzarat tespit tutanağının aynı gün olduğunu, aynı günde söz konusu malzemenin artarak imalata dönüşmesinin teknik olarak mümkün olmadığını, ihzarat tespit tutanağının 05.05.2003 tarihli olup 30 nolu hakedişin eki olduğunu, ihzarat tutanağı tarihinin hak ediş tanzim tarihinden sonra olmasının sehven yapılan bir hata olduğunu, (B) bendi ile ilgili olarak ise süre uzatımı kararlarının verilmesi gerekçesinin ödenek olmaması nedeni ile idareden kaynaklandığını, iki adet süre uzatımı ile iş ilavesi veya keşif artışı getirilmediğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış veya Yapılacak İşlerinde İhale usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esasları belirleyen 88/13181 sayılı Kararnamenin “”Malzeme Fiyat Farkları” başlıklı 9 uncu maddede: “(4.6) fıkrası kapsamına girmeyen veya bu fıkra hükümleri idarelerince uygulanmayan işlerin meydana getirilmesinde kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemeden bu maddede de belirtilenlere, bunların sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlerinde yılı içinde değişiklik olması halinde fiyat farkı ödenir veya kesilir. Bununla ilgili uygulama usulleri idarelerince sözleşmelerine eklenir.” denilmektedir.

Anılan kararnameye göre yapılan imalatın meydana getirilmesinde kullanılan malzemelerin sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlerinde yılı içinde değişiklik meydana gelmesi halinde fiyat farkının ödeneceği veya kesileceği hükme bağlandıktan sonra üretici kuruluşlardan temin edilen malzemeler arasında sayılan alüminyum profiller, düz ve trapezoidal levhalar, iletkenlerin sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlerine göre yılı içinde meydana gelen artış ve eksilişlerin hesabında külçe alüminyum (Etial -5) Etibank Seydişehir Fabrikasındaki toptan satış fiyatlarının KDV’siz olarak esas alınacağı hükme bağlanmıştır.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesinde, sorgu ile 23.244/E Poz No’lu ve 23.244/L Poz No’lu imalatların yapımında kullanılan 04.715/4 külçe alüminyum (Etial-5) uygulama yılı rayiç fiyatına göre yılı içinde eksiliş meydana geldiğinden alüminyum fiyat kesintisi yapılması gerektiği belirtilerek ve fazla ödemenin hesabında (30) nolu hak ediş (05.05.2003 tarihli) ekinde yer alan 26.06.2003 tarihli ihzarat malzemesi teslim tutanağı esas alınarak toplam 13.231.056.800 liralık fazla ödemenin açıklanması istenilmiş, sorumlularca gönderilen savunmalarda sözkonusu kesintinin yapılmasının gerektiği kabul edilmiş ancak, fazla ödeme miktarına itiraz edilerek, 26.06.2003 tarihli 31 nolu hak ediş tarihi itibarıyla imalata giren toplam 27.940 kg alüminyumun 20.000 kg’nın 05.05.2003 tarih ve 30 no’lu hak edişe ihzarat olarak giren miktar olduğu, geriye kalan 7.940 kg’nın ise 26.06.2003 tarih ve 31 no’lu hak ediş döneminde imalata giren kısma ait olduğu belirtilip, kesilmesi gereken alüminyum malzeme fiyat farkının her iki hak ediş dönemi itibarı ile meydana gelen fiyat eksilişleri dikkate alınarak enterplasyon yöntemi ile hesaplanması gerektiği ifade edilerek kesilmesi gereken alüminyum malzeme fiyat farkının toplam 4.491.404.515 TL olduğu ve bunun da tahsil edildiği belirtilmiş, ancak ilamda 05.05.2003 tarih ve 30 no’lu hak ediş ekinde bulunan ve yüklenici ile kontrol mühendisi imzalarına taşıyan ihzarat malzemesi teslim tutanağında 20 ton alüminyum ihzarat malzemesinin şantiyeye giriş tarihi olarak 26.06.2003 belirtildiğinden savunmaların kabul edilmediği belirtilerek , 13.231.056.800 TL. fazla ödemeden tahsil edilen 4.491.000.000 liranın tenzili sonucu kalan 8.740.056.800 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Hak edişler ve ekli belgelerin incelenmesinde, 05.05.2003 tarihli ve (30) numaralı hak edişle 20 ton alüminyum ihzarat olarak ödendiği, hak ediş ekinde yeralan ihzarat tutanağının tarihinin ise 26.06.2003 olduğu görülmektedir. 26.06.2003 tarihli 31 nolu hak edişe ekli tartı tutanağında 23.244/E poz no’lu (Isı yalıtımsız Alüminyum Doğrama İmalat Yalıt.) ve 23.244/L poz no’lu (Isı yalıtımlı Alüminyum Doğrama İmalat Yalıt.) imalatların toplamının 26.520 kg. olduğu dolayısıyla 30 nolu hakedişte ihzarat olarak gösterilen 20.000 kg alüminyum malzemenin imalata dönüştüğü anlaşılmaktadır. Bu husus dilekçilerin ihzarat tespit tutanağındaki tarihin yanlış olduğu şeklindeki iddialarını doğrular niteliktedir, çünkü ihzarat tespit tutanağındaki tarihi doğru olarak kabul ettiğimiz takdirde 31 nolu hakedişin tarihinin de 26.06.2003 olması ve anılan hakedişte alüminyumlu imalatların 26.520 kg olması nedenleri ile aynı günde 20 ton ihzarat malzemesinin artarak imalata dönüşmesi gerekeceğinden, teknik olarak bunun mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının kabulü ile 715 sayılı ilamın 2 (A) maddesi ile toplam 8.740.056.580 TL.na ilişkin tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

B) 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olacağı, bu Kanundaki kağıtlar teriminin yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeleri ifade edeceği, 2 nci maddesinde de, vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine, devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin damga vergisine tabi olacağı hükümleri yer almaktadır.

Aynı kanunun 14 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında:

“Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette vergiye tabidir…..”

3 üncü fıkrasında ise (Finansman Kanununun 95 inci maddesiyle eklenen fıkra)

“ Mukavelenamelerin müddetinin uzatılması halinde aynı miktar veya nispette vergi alınır…” denilmektedir.

488 sayılı kanunun 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrası, sürenin asli unsur olduğu sözleşmeleri kapsamakta, yani süre sonunda akdin bütün şekil ve şartlarıyla sonuçlanması gereken sözleşmelerin aynı şartlarla bir süre daha uzatılması haline münhasır bulunmaktadır. Mesela şart kılınan müddet sonunda teslimatın tamamlanmasından sonra, aynı malın aynı şartlarla yeniden temini için verilen süre dolayısıyla hasıl olan yeni matrah damga vergisine tabi olacaktır. İnşaat sözleşmelerinde ise sürenin esasa müessir bir rolü bulunmamaktadır. Sayıştay Genel Kurulu’nun 21.12.1972 tarih ve 3624/2 sayılı kararında da sürenin uzatılması ile sözleşmenin tekerrürü veya iş ilavesi meydana geliyor ve bu artış belli ya da hesabedilebilir bir meblağa tekabül ediyorsa bu meblağ üzerinden ve sözleşmeye uygulanan oranda nispi damga vergisi; aksi takdirde sözleşmeden alınmış olan miktarda maktu damga vergisi alınması gerektiği belirtilmiştir.

2003 yılında ödenek yetersizliği nedeniyle iki kez verilen süre uzatımında sözleşmenin tekerrürü veya iş ilavesi (keşif artışı) sözkonusu olmadığından damga vergisi alınmasına gerek bulunmamaktadır. Bu nedenle dilekçi iddialarının kabulü ile 715 sayılı ilamın 2 (B) maddesi ile toplam 1.314.474.000 TL.na ilişkin tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 17.04.2007 tarih ve 29343 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.