Sayıştay 6. Dairesi 28225 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 6

• Dosya No: 28225

• Tutanak No: 28712

• Tutanak Tarihi: 09.05.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

İlamın 1. maddesinde; Müteahhit Tubin İnş. San. Turz.ve Tic. A.Ş.’ne ihale edilen “Zeytinburnu TCDD. Altgeçitleri Genişletme ve Bağlantı Yolları Ortak Altyapı İnşaatı İşi”nde 2862 sayılı Kararname ile getirilen fiyat farkı ödemelerinin iş programında belirtilen harcama tutarlarına göre hesaplanması gerekirken, düzenlenen hakedişlerin tutarları esas alınmak suretiyle hesaplanması neticesinde fazla ödemeye neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde; söz konusu işe ait yer tesliminin 26.07.2000 tarihinde yapıldığını, avan projeye uygun olarak hazırlanan uygulama projelerinin Ulaşım Planlama Müdürlüğünce sorunlar taşıdığı gerekçesiyle yeniden etüdünün istendiğini, yeniden elden geçirilen proje ile ilgili çalışmaların 2001 Nisan ayında sonuçlandığını, ilk projeye göre yapılması gereken bazı kamulaştırılma çalışmalarının gerçekleştirilememesi nedeniyle işin bitim tarihinin 29.08.2001 yerine 12.01.2002 tarihi olarak belirlenerek ödenek dilimlerinin buna göre revize edildiğini, ancak bazı istimlak çalışmalarının sonuçlanmaması, projelerin onaylanmasında meydana gelen gecikmeler ve İGDAŞ. Genel Müdürlüğünün çalışma güzergahındaki deplaselerini zamanında yapmaması nedenleriyle işin bitim tarihinin 28.07.2002 olarak değiştirildiğini, ödenek dilimlerinin de yeniden revize edildiğini, müteahhidin 2 nolu hakediş itibariyle 2000 yılı ödeneğini doldurması nedeniyle 3 nolu hakedişten itibaren 2001/2862 sayılı kararnamenin uygulandığını, yapılan fiyat farkı hesaplamalarında parametrelerin doğru uygulandığını, fiyat farkı uygulamasında enterpolasyon yönteminin uygulanamayacağının Yüksek Fen Kurulunca belirtildiğini, bu yöntemin sadece zorunlu hallerde geçerli bir yöntem olduğunu, idareden kaynaklanan zorunlu nedenlerle müteahhit imalat yapamamışsa müteahhidi her ay hakediş düzenlememekle sorgulamanın anlamlı olmayacağını, idarenin işyeri teslimindeki yükümlülüklerini gereği gibi yerine getiremediğini, bu durumda yapılamayan işler dolayısıyla müteahhidin sorumlu tutulmasının haksızlık olacağını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin (BİGŞ) 39. maddesinin 3. bendinin (a) fıkrasında geçici hakediş raporlarının müteahhidin başvurusu üzerine, sözleşme ve eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenleneceği, müteahhit başvurmadığı taktirde, idarenin en çok üç ay içinde tek taraflı olarak hakediş düzenleyebileceği belirtilmiştir.

18.08.2001 tarih ve 24497 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2001/2862 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esasların 3. maddesinde parametreye esas başlangıç ayı ve parametreye esas uygulama ayının tanımı yapılmıştır. Buna göre,

“Z/2 Parametreye esas başlangıç ayı: Bu Esasların yürürlüğe girdiği tarihten önce ihalesi yapılmış (son teklifleri alınmış) işler dahil devam eden işlerde 2000 yılı aralık ayı,

Z/3 Parametreye esas uygulama ayı: Bu Esaslara göre hazırlanmış onaylı iş programına uygun olarak her ay yapılan iş kalemleri dikkate alınarak hakediş düzenleme tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki ayı” şeklinde tanımlanmıştır.

BİGŞ.’nin 39. maddesi hükmü ile 2001/2862 sayılı Kararname eki Esasların 3. maddesi hükmü birlikte değerlendirildiğinde, müteahhidin başvurusu üzerine, sözleşme ve eklerinde aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde ayda bir defa, o ay iş programına uygun olarak yapılan iş kalemleri dikkate alınarak hakediş düzenleneceği anlaşılmaktadır. Bu hükümlerin uygulanabilmesi yani her ay hakediş düzenlenebilmesi, işin iş programına uygun olarak devam etmesi, iş programında yapılması öngörülen imalatların yapılmasına bağlıdır. İdareden veya müteahhitten kaynaklanan ya da zorunlu nedenlerle imalat yapılamayan aylar için hakediş düzenlenmesi söz konusu değildir.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 2001/2862 Sayılı BKK. Eki Esaslara Ait Açıklamaların 15. maddesinde; Geçici 14. maddeye ilişkin uygulamanın “iş kalemi” bazında tek tek yapılması yerine aynı sonucu vermesi ve pratik olması bakımından iki hakediş arasındaki kümülatif fark şeklinde yapılmasının uygun olacağı belirtildikten sonra, bu Esasların yürürlüğe girdiği 18.08.2001 tarihinden sonra yapılacak hakediş Ağustos 2001 ve 6 nolu hakediş ise, 01.03.2001 tarihinden önce ödenmiş son hakediş 2 nolu hakediş ise ve bu arada Martta 3 nolu, Mayısta 4 nolu, Temmuzda 5 nolu hakedişler ödenmiş ise fiyat farkı hesabının nasıl yapılacağı açıklanmıştır.

Gene aynı açıklamaların sondan bir önceki paragrafında uygulanmaya ilişkin olarak düzenlenmiş 3 adet örnek hakediş raporunun ekte gönderildiği, tespite esas hakediş raporunun 2001 Şubat ayında, sonraki hakediş raporlarının 2001 Mayıs ve 2001 Ağustos aylarında düzenlendiğinin varsayıldığı belirtilmiştir.

Görüldüğü gibi, 2001/2862 sayılı Kararname eki Esaslarda ve Esaslara ait Açıklamalarda yıl içi fiyat farklarının onaylı iş programına göre her ay harcanması gereken tutarlar dikkate alınmak suretiyle hesaplanacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Fiyat farkı hesabında esas olan, hakedişlerin ödendikleri tarihler ve kümülatif tutarlardır.

Rapor dosyasında mevcut belgelerin incelenmesinde, söz konusu işin 24.05.2000 tarihinde ihale edildiği, işyeri teslim tarihinin 26.07.2000, 2000 yılı (sözleşme yılı) ödeneğinin 894.350.000.000.-TL olduğu, anlaşılmaktadır. 08.06.2001 tarih ve 2778 nolu süre uzatım kararında, avan projeye uygun olarak hazırlanan uygulama projelerinin tetkik edilmek üzere Ulaşım Planlama Müdürlüğüne gönderildiği, projenin bazı sorunlar içerdiği gerekçesiyle yeniden etüdünün istendiği, UKOME’nin aynı konuda TCDD ve Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğünün onayının istenmesi şartı getirmesi üzerine projenin Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü tarafından yeniden ele alındığı, proje kapsamında kamulaştırılması gereken özel mülke ait gayrimenkullerin kamulaştırma işlemlerinin ve BEDAŞ. TEAŞ ve TCDD tarafından yapılması gereken deplaselerin 19.04.2001 tarihine kadar tamamlanamadığı, bu nedenlerle 2000 yılı ödeneğinin ancak 131.173.538.860.-TL sinin harcanabildiği belirtilerek ödenek dilimleri yeniden revize edilmiştir.

29.04.2002 tarih ve 3173 nolu süre uzatım kararında da Turan Güneş Caddesinin iki şeridinde İstanbul Oto ve TCDD Genel Müdürlüğü kamulaştırmalarının sonuçlanmadığı, Sümer ve Et Balık alt geçitlerinde projelerin TCDD tarafından tasdik edilmediği İGDAŞ’ın deplase işlerini tamamlamadığı, bu nedenlerle iş programında 2001 yılı ödeneği 2.051.326.461.140.-TL olması karşın bunun 1.068.146.402.129.-TL’sinin harcanabildiği belirtilerek ödenek dilimleri yeniden revize edilmiştir.

Yukarıda tarih ve numaraları belirtilen süre uzatım kararlarından da anlaşılacağı gibi idareden kaynaklanan nedenlerle, onaylı iş programında belirtilen ödenek dilimlerine uygun olarak imalat yapılamamış, işte gecikme meydana gelmiştir. Bunun sonucu olarak her ay hakediş düzenlenmemiş, imalatlar yapıldıkça düzenlenmiştir.

BİGŞ.’nin 39. maddesinde yer alan hakediş düzenleme süreleri ile ilgili hükmün, müteahhidin başvurusu üzerine her ay bir hakediş düzenlenir şeklinde değil, bir aylık sürede ancak bir defa hakediş düzenlenir, müteahhit başvurmadığı takdirde idare tek taraflı olarak üç ay içinde hakediş düzenleyebilir şeklinde anlaşılması gerekir.

Yukarıda da belirtildiği gibi idareden kaynaklanan nedenlerle imalatların iş programında uygun olarak yapılamaması sonucu hakedişler de iş programına uygun olarak düzenlenememiştir. İş programına dayalı olarak hesaplanamayan fiyat farkının fiili hakediş düzenleme tarihine göre hesaplanmasında ve ödenmesinde mevzuata aykırı bir husus yoktur.

Açıklanan gerekçelerle 654 nolu ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına,

Karar verildiği 09.05.2006 tarihi ve 28712 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.