Sayıştay 6. Dairesi 27828 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2001

• Daire: 6

• Dosya No: 27828

• Tutanak No: 28355

• Tutanak Tarihi: 07.02.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

570 sayılı ilamda, Başbakanlık Teftiş Kurulunda görevli müfettiş ve müfettiş yardımcılarına, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 222. maddesine göre gümrük faaliyetleri karşılığında şahıslardan tahsil edilmiş bulunan fazla çalışma ücretinden her ay mutad olarak yapılan ödemelerin yanı sıra bazı aylarda ek ödemelerde bulunulduğu, bu ek ödemelerle birlikte aylık toplam ödemelerin mevzuatta öngörülen aylık miktar sınırlamasının aşılması ile ilgili olarak, söz konusu ek ödemelerin Gümrük Müsteşarlığı personelinin yanı sıra Başbakanlık Teftiş Kurulu müfettişleri ve müfettiş yardımcılarına da yapılması hususunda Bakan onaylarında herhangi bir ifadeye rastlanılmadığı anlaşıldığından, söz konusu ek ödemelerin sadece aylık miktar sınırını aşan kısmının değil, tümünün fazla ödeme olabileceği düşünülerek denetçi tarafından ilgili verile emirlerinin bu yönüyle ele alınarak incelenmesi için konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiş, denetçi tarafından düzenlenen ek rapor üzerine yapılan yargılama sonucu 739 sayılı Ek İlam ile de söz konusu ek ödemelerden Başbakanlık müfettişleri ve yardımcılarının da yararlandırılması hususunda Bakan onaylarında herhangi bir ifadeye rastlanılmaması nedeni ile sözkonusu ek ödemelerin sadece aylık miktar sınırını aşan kısmının değil, tümünün fazla ödeme konusu olduğuna ve fazla ödenen toplam 17.418.520.000 liranın tazminine hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde özetle, gümrük kapılarında mesai saatleri dışında işlem yaptıran talep sahiplerinden tahsil olunan fazla çalışma bedeline ilişkin paraların, belirlenen oran çerçevesinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 222. maddesi ve bu maddeye istinaden çıkarılan Gümrük Yönetmeliğinin 690. maddesinde yer verilen personele dağıtılacağının belirtildiğini, söz konusu maddenin (c) fıkrasında bu ödemelerin hangi personele dağıtılacağının açık şekilde belirtildiğini ve ödeme yapılacak personel arasında Başbakanlık müfettiş ve yardımcılarının da yer aldığını, Devlet Bakanının takdir yetkisinin ödeme yapılacak kişilerle değil, yapılacak ödeme miktarı ile sınırlı olduğunu, Başbakanlık müfettiş ve yardımcılarını dışarıda bırakacak şekilde yönetmelikte belirlenen diğer personele ödeme yapılmasını öngören bir onay hazırlanması ve bu onaya istinaden ödemede bulunulması hususunun yönetmeliğe aykırı olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

27.10.1999 tarih ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 221. maddesinde; Gümrük İdarelerinde normal çalışma saatleri dışında veya tatil zamanlarında gerçekleştirilen her türlü gümrük işlemleri için çalışacak personelin fazla çalışma ücretleri ve varsa kanuni yolluklarının talep sahipleri tarafından ödenmesi koşuluyla fazla çalışma yapılabileceği belirtildikten sonra,

222.maddesinde aynen;

“1-221 inci maddeye göre çalışacak personele ödenecek çalışma ücretinin miktarı ile bunun tahsil ve dağıtım şekli Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.Merkez personeline yapılacak ödemelerin aylık miktarı, en yüksek devlet memuru aylığının(ek gösterge dahil) %200 ‘ünü geçemez.

2. Bu şekilde tahsil edilen çalışma ücretlerinin % 50’si hak sahibi olan personele ödenir. Geri kalan miktarın % 40’ı gümrük idaresinin ihtiyaçlarında kullanılmak üzere Merkezdeki hesaba aktarılır.

3. 2’nci fıkra hükmüne göre kullanılan miktar dışında kalan meblağın diğer personele dağıtılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Bu fıkraya göre yapılacak ödemelerde, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.” denilmiştir.

Bahsi geçen 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na istinaden çıkarılan Gümrük Yönetmeliği’nin 830.maddesinde fazla çalışma ücreti ödenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.

830.maddenin (a) ve (b) fıkralarında,normal çalışma saatleri dışındaki çalışmalar için yükümlüler tarafından ödenerek emanete alınan ve tahakkukları kesinleşen çalışma ücretlerinin %50’ sinin hak sahibi olan personele ödeneceği, geri kalan miktarın %40’ının gümrük idaresinin ihtiyaçlarında kullanılmak üzere merkezdeki hesaba aktarılacağı ifade edildikten sonra,maddenin (c) fıkrasında ; (a) ve (b) fıkraları dışında kalan meblağın, aylık miktarı en yüksek devlet memuru aylığının(ek gösterge dahil) %200’ünü geçmeyecek surette diğer personele dağıtılmak üzere merkezde açılan hesaba aktarılacağı belirtilmiş ve bu meblağdan yararlanacak personel tadadi olarak belirlenmiş olup, Müsteşarlık merkez teşkilatında görev yapan ve fazla çalışma ücretinden yararlanamayan her kademedeki Müsteşarlık personeli ile Müsteşarlığın merkez ve taşra teşkilatındaki personelden fazla çalışma yaptırılanlar bu kapsamda zikredilmiştir.

(c) fıkrasında ayrıca, ödemelerin Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanından alınacak onaylar ile belirlenecek miktarda yapılacağı belirtilmiştir.

Gümrük Müsteşarlığına bağlı birimlerde çalışan merkez personeline, 04.01.2001 tarihli Bakan onayına istinaden 2001 yılında fazla çalışma ücretinden aylar itibariyle yapılan ödemelere ilaveten,

Kurban Bayramı münasebetiyle 23.02.2001 tarihli bakan onayı ile Ankara Gümrük Saymanlığı personeline kişi başına 150 milyon TL, diğer merkez personeline 200 milyon TL;

Eğitim-Öğretim yılına başlangıç münasebetiyle 05.09.2001 tarihli onay ile Ankara Gümrük Saymanlığı personeline kişi başı 50 milyon TL, diğer merkez personeline kişi başına 100 milyon TL ;

Ramazan Bayramı münasebetiyle 03.12.2001 tarihli onay ile Ankara Gümrük Saymanlığı personeli ile diğer merkez personeline kişi başına (Daire Başkanına kadar) 350 milyon TL, üst düzey personele 300 milyon TL,

Olmak üzere bir defaya mahsus ödemede bulunulmuştur.

23.02.2001 tarihli bakan onayında aynen;

…….

Müsteşarlığımız merkez teşkilatı emrinde fiilen görev yapan personelden (Müsteşar hariç) Şube Müdürü ve daha üst unvanlarda görev yapanlar ve merkezi denetim elemanları ile (Vekaletler dahil) Gümrük Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanı Sayın Mehmet Keçeciler'in Makamında görevli personel, geçici veya sürekli işçi kadrolarında görev yapanlar ile Ankara Gümrük Saymanlık Müdürlüğü personeline kişi başına 150.000.000 TL bunların dışında kalan diğer merkez personeline (sözleşmeli personel dahil) kadroları taşra teşkilatında olup merkez teşkilatında geçici olarak görevlendirilen personele 200.000.000 TL'nin bir defaya mahsus olmak üzere damga vergisi hariç hiçbir kesintiye tabi tutulmadan net ödemede bulunulması uygun mütalaa edilmektedir."

Yine 05.09.2001 tarihli Bakan Onayında yer alan;

Müsteşarlığımız merkez teşkilatı emrinde fiilen görev yapan personel (Müsteşar hariç) kadroları taşra teşkilatında olup merkez teşkilatında geçici olarak görevlendirilen personel, geçici veya sürekli işçi kadrolarında görev yapan personele kişi başına 100.000.000.TL ile Ankara Gümrük Saymanlık Müdürlüğü personeline (Ek:l) kişi başına 50.000.000 TL'nin bir defaya mahsus olmak üzere damga vergisi hariç hiçbir kesintiye tabi tutulmadan net ödemede bulunulması uygun mütalaa edilmektedir."

Son olarak, 03.12.2001 tarihli Bakan Onayında yer alan;

Müsteşarlığımız merkez teşkilatı emrinde fiilen görev yapan personel ile (Müsteşar hariç) geçici veya sürekli işçi kadrolarında görev yapan personele, Ankara Gümrük Saymanlık Müdürlüğü personeline (Ek:l) Daire Başkanına kadar 350.000.000 TL, Daire Başkanı dahil üst makamda görev yapan personele 300.000.000 TL bir defaya mahsus olmak üzere damga vergisi hariç hiçbir kesintiye tabi tutulmadan net ödemede bulunulması uygun mütalaa edilmektedir."

Aylar itibarı ile mutad olarak yapılan ödemelere ilaveten üç kez yapılan ödemelere ilişkin bakan onaylarında başbakanlık müfettiş ve yardımcıları zikredilmemiştir. 2001 yılında aylar itibarı ile mutad olarak yapılan ödemelerde ise başbakanlık müfettiş ve yardımcılarına da ödeme yapılmıştır. Başbakanlık Müfettişleri ve Müfettiş yardımcılarına 2001 yılı içerisinde yapılan aylık mutad ek ödemeler, ilgili verile emirleri ekinde yer alan Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler'in 07.03.2000 tarihli Onay'ına istinaden gerçekleştirilmiştir. Bu Onay da, "Başbakanlık Müfettişlerinden 1-4 üncü derecedekilere %160, diğer derecedeki Müfettişlere %150, Müfettiş Yardımcılarına ise %113 oranların da fazla çalışma ücreti ödenmesi uygun görülmüştür." denildiğinden ödemelere bu oranlar üzerinden 2001 yılında da devam olunmuştur.

Oysa, aynı verile emirlerine ekli olan 04.01.2001 tarihli (Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler imzalı) Bakan Olur'unda, fazla çalışma ücreti ödemelerine ilişkin oranlar; "A) Gümrük Müsteşarlığı Merkez Teşkilatı", "B) Gümrük Müsteşarlığı Taşra Teşkilatı" başlıkları altında unvanlar itibariyle ayrı ayrı belirlenmiş olup, Merkez Teşkilatı içerisinde zikredilen "Müfettişler" için bu oranlar:

Teftiş Kurulu Başkan Yardımcıları için %150,

1. 4 üncü derecedekiler için %150,

Diğerleri için %140,

Müfettiş Yardımcıları için %125, olarak belirlenmiştir.

Bahsi geçen Bakan Olur'unun sonuç kısmında;

"Söz konusu ödemelerin Gümrük Yönetmeliğinin 830 uncu maddesiyle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılması ve ilgili birim amirlerinin konuyu titizlikle takip etmeleri ve bu konuda daha önce alınan tüm onayların iptal edilmesi hususu" da yer aldığı halde; Gümrük Müsteşarlığı Teftiş Kurulu Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcılarına 2001 yılında belirlenen bu yeni oranlar üzerinden ödeme yapılırken, Başbakanlık Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcılarına daha önceki 07.03.2000 tarihli Onay'da belirtilen (%160,%150 ve %113) oranları üzerinden ödeme yapılmaya devam olunmuştur.

Dolayısıyla 2001 yılında aylık mutad olarak yapılan ödemelerde, Başbakanlık Teftiş Kurulu Müfettişleri ve Müfettiş yardımcıları ile Gümrük Müsteşarlığı Müfettişleri ve Müfettiş yardımcılarının ayrık tutulduğu açıktır. Şubat, Eylül ve Aralık aylarında yapılan arızi ödemelere ilişkin Bakan Onaylarında da, bu ödemelerden faydalanacak Gümrük Müsteşarlığı personeli sayılmış; ancak, Başbakanlık Müfettişleri ve Müfettiş yardımcıları bu ödemelerden yararlanacaklar arasında zikredilmemiştir.

Yönetmelikte Başbakanlık Müfettiş ve yardımcılarına Devlet Bakanından alınacak onaylar ile belirlenen miktarda ödeme yapılacağı belirtildiğinden, aylık mutad olarak yapılan ödemelerden yararlanan başbakanlık müfettiş ve yardımcılarının arızi olarak verilen Bakan onayında isimlerinin belirtilmemesi yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil etmemektedir.

Bu itibarla, yönetmelikte isimleri sayılan personele yapılacak ödeme miktarı Bakanın takdirine bağlı olduğundan, Başbakanlık müfettiş ve yardımcılarına ilgili Bakan Onaylarında zikredilmedikleri halde, aylık mutad ödemelere ilaveten Şubat, Eylül ve Aralık aylarında yapılan istisnai mahiyette ek ödemede bulunulması suretiyle fazla ödemede bulunulduğundan, 739 sayılı ek ilam ile toplam 17.418.520.000 liraya ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 07.02.2006 tarih ve 28355 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.