Sayıştay 6. Dairesi 27671 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2001

• Daire: 6

• Dosya No: 27671

• Tutanak No: 28542

• Tutanak Tarihi: 28.03.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. İlamın 3. maddesinde İstaç A.Ş. yüklemindeki Katı Atık Tesislerinin Bakımı ve İşletilmesi, Ana Arterlerin Temizliği işinde YFZ. 03 poz nolu “Hastane Atıklarının Toplanması, Taşınması” için düzenlenen yeni birim fiyat analizinde 09.016/1 nolu pozun emsal alındığı, ancak bu pozda yer alan istif bedelinin düşülmemesi nedeniyle fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin (BİGŞ.) 20. maddesinin (d) bendi gereğince işçilere ait puantajların tutulduğunu, araca ait giderlerin değerlendirildiğini, bunun sonucunda emsal poz olarak 09.016/1 nolu pozun kullanıldığını, tespit edilen birim fiyatın yüklenicinin bir günlük masrafından daha düşük olduğunu, idarenin emsal poz kullanabileceğini, ancak emsal pozun tamamen uyuşması şartı aranmadığını, işçilik ve malzeme tutarlarının işin yapılması için tespit edilecek miktarlarla uyuşması şartı arandığını, idarenin işçilerin asgari ücretten az maaş almalarına engel olmak zorunda olduğuna, söz konusu pozdan % 50 istif bedeli kesilirse işten beklenen verimliliğin düşeceğini ve işçi alacaklarının teminat altına alınamayacağını, kamu kaynaklarının ekonomik şekilde harcanmamış olacağını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Dosyada mevcut belgelerin incelenmesinde; “Katı Atık Tesislerinin Bakımı ve İşletilmesi, Ana Arterlerin Temizliği” işi kapsamında YFZ-3 poz nolu hastane atıklarının toplanması, taşınması, birim fiyatının birim fiyat analizi yoluyla tespit edildiği, analiz bünyesinde yer alan nakliye bedelinin 07.006 poz nolu nakliye formülü ile hesaplandığı, yükleme boşaltma bedeli olarak da Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2000 yılı Yapı İşleri Birim Fiyatı Tarifleri Eki Fiyat Listesinde yer alan 09.016/1 poz nolu sert PVC borunun taşıtlara yükleme boşaltma ve istifi birim fiyatına yer verdiği anlaşılmaktadır.

Yapılan iş hastane atıklarının toplanması, araçlara yüklenmesi, ortalama 75 km mesafedeki yakma tesisine nakli ve boşaltılması işidir. Birim fiyat analizi bünyesinde yer alan 09.016/1 poz nolu birim fiyat hastane atıklarının toplanması, taşıtlara yüklenmesi ve yakma yerine boşaltılması karşılığı olarak esas alınan bir bedeldir. Bu nedenle bu bedelden istif bedelinin düşülmesi söz konusu değildir. Hastane atıklarının istifinin söz konusu olmadığı, bu nedenle birim fiyattan istif bedelinin düşülmesi gerektiği düşünülse bile, bu defa birim fiyata hastane atıklarının toplanması bedelinin eklenmesi gerekecektir. Çünkü 09.016/1 poz nolu birim fiyat sadece yükleme, boşaltma ve istif’i içermekte, toplamaya yer vermemektedir.

Öte yandan YFZ-3 poz nolu birim fiyat ihaleden önce tespit edilerek keşif özetine konulmuş, bu birim fiyatın da dahil olduğu toplam keşif bedeli üzerinden ihaleye çıkılmıştır. İstekliler bu fiyatlara göre teklif vererek ihaleye katılmış ve rekabet oluşmuştur. Keşif özeti sözleşmenin ekleri arasındadır. Dolayısıyla keşif özetinde yer alan fiyatlar sözleşme birim fiyatları olmuştur.

Yapılan uygulama, sözleşme hükümlerine ve sözleşme birim fiyatlarına uygun olarak müteahhit alacağının tahakkuk ettirilerek ödenmesinden ibarettir. Sözleşme hükümlerinin ve birim fiyatlarının uygulanması nedeniyle ilgililere sorumluluk yüklenmesi yerinde değildir.

Sayılan nedenlerle, dilekçi isteminin kabulü ile ilamın 3. maddesinde yer alan 32.843.707.000.TL tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılmasına,

2. İlamın 4 maddesinde, İstaç A.Ş. yüklemindeki Katı Atık Depolama Tesislerinin Bakımı ve İşletilmesi, Ana Arterlerin Temizliği işine ait 9 nolu hakediş raporunda, YFZ. 3 poz nolu birim fiyat analizi ile ilgili olarak, ilamın 3. maddesinde belirtilen gerekçelerle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçinin bu madde ile ilgili temyiz gerekçeleri ilamın 3.maddesi hakkında ileri sürdüğü gerekçelerin aynısıdır.

Yapılan iş mahiyeti itibari ile ilamın 3. maddesine konu olan işin aynısıdır. 3. madde hakkında belirtilen gerekçelerle ilamın 4. maddesinde yer alan 21.725.228.000.TL tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılmasına,

3. İlamın 7. maddesinde İstaç A.Ş.’ne ihale edilen “Kompostlaştırma ve Geri Kazanma Tesislerinin İşletilmesi” işinde, katı atıkların nakli için silo taşıyıcı mobil şase. lift sisteminin imal ettirilerek bedelinin hakedişle beraber yüklenici firmaya ödendiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 1995 yılından itibaren “katı atık yönetimi” projesini uygulamaya koyarak ilçe belediyelerince toplanan katı atıkların, organik yoğunluğu fazla olanlardan kompost üretilmesi ve geri kazanılabilir malzemenin değerlendirilmesi için kompostlaştırma ve geri kazanım tesisi yaptığını, 2001 yılında faaliyete geçen tesisin işletilmesi amacıyla ihaleye çıkıldığını, ihalenin konusunun çöpün depolama alanına taşınması, tesisin işletilmesi, kompostun ihtiyaç duyulan bölgelere taşınması ve araştırma geliştirme faaliyetleri olduğunu,

Günlük 1000 ton kapasite ile çalışan kompostlaştırma ve geri kazanım tesisine atık temini için aktarma merkezlerine gelen organik muhtevası yüksek atıkların ayrı silolarda toplanıp kompostlaştırma ve geri kazanım tesisine transferini sağlayan sistemin ekonomik ömrünü tamamlaması nedeniyle mobil şase lift sistemine ihtiyaç duyulduğunu,

Söz konusu sistemin kurulması ile, kompostun verimliliği, kayıpların giderilmesi, çöpün taşınması sırasında çevre sağlığı ve trafiğe yaptığı olumsuz etkiler ve insan sağlığı gibi konularda büyük faydalar sağlandığını, mobil şase lift sisteminin kullanma amacının katı atıkların kompost tesisine sağlıklı yollarla getirilmesi olup sistemin aktarma merkezlerinde çöpü yüklenmesi dışında hiçbir yer de kullanılmasının mümkün olmadığını,

Söz konusu işle ilgili teknik şartnamenin 3.5. maddesine uygun olarak, var olan bir yatırımın ömrünü tamamlaması nedeniyle yerine daha iyisinin yapılması amacıyla silo taşıyıcı şase lift sisteminin yaptırıldığını, yüklenici tarafından satın alınan araçların bedellerinin ödeneceğine ilişkin olarak teknik şartnamenin 3.6. maddesinde hüküm bulunduğunu, yapımı tamamlandıkça idareye teslim edilen sistemin demirbaş kayıtlarına alındığını, ruhsatların düzenlendiğini, resmi plakaların yüklenici tarafından temin edildiğini, sistemin idareye tesliminden sonra aktarma merkezlerinden kompostlaştırma ve geri kazanım tesisine ve düzenli depolama alanlarına taşıma yapan firmalara kiraya verildiğini, böylece imalatı için ödenen bedellerin idarece tahsil edildiğini belirterek fazla ödemenin söz konusu olmadığını, tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

Tazmin hükmü, katı atıkların naklinde kullanılmak üzere yüklenici firma tarafından imal ettirilen silo taşıyıcı mobil şase-lift sisteminin hakedişe dahil edilerek bedelinin yükleniciye ödendiği, ancak hakedişe dahil edilen söz konusu sistemin idareye teslim edilmeyip yüklenici firmada kaldığı gerekçesiyle verilmiştir.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi 1000 ton/gün kapasiteli katı atık işleme (kompostlaştırma ve geri kazanma) Avrupa yakası tesisinin işletilmesine ait şartnamenin “Tarafların Yükümlülükleri” başlıklı 3. maddesinin 3.1 bendinde, kompost ve geri kazanım tesisinin tamamen İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (idare) malı olduğu, gerekli yapım ve yatırımın idare tarafından yapılacağı,

3. 3. bendinde, işletmenin ihtiyacı olan her türlü bakım ve onarıma ait makina-ekipman ve ihtiyaçların yüklenici tarafından karşılanacağı,

4. 4 bendinde, idare tarafından yükleniciye teslim edilen iş makinaları dışında işletmenin ihtiyacı olacak iş makinası ve araçların idarenin onayı ile yüklenici tarafından temin edileceği,

5. 5 bendinde, işletme sırasında ekonomik ömrünü tamamlayan her türlü makina, elektrik, pres ve benzer araç-gereçlerin yüklenici tarafından temin edilip idareye fatura edileceği,

6. 6 bendinde, tesisin çalışmalarının noksansız yürütebilmesi için ihtiyaç duyulan ek teçhizat ve sistemlerin idare tarafında projelendirilip, uygulamanın yüklenici tarafından gerçekleştirileceği, ana makine ve demirbaş yatırımının idare tarafında yapılacağı, belirtilmektedir.

Görüldüğü gibi yükleniciye teslim edilen tesis ile araç-gerecin bakım ve onarımları ile bu nedenle gerekli olan ihtiyaçların karşılanması yükleniciye ait iken, gerekli yapım, ana makine ve demirbaş yatırımı idare tarafından yapılacaktır. İşletme sırasında ekonomik ömrünü tamamlayan makine ve diğer araç-gereçler yüklenici tarafından temin edilmekle idareye fatura edilecektir.

Keşif özetinde ve birim fiyat listelerinde fiyatı bulunmayan ancak işin devamı sırasında yapılmasına ihtiyaç duyulan “silo taşıyıcı mobil şase-lift sistemi” için bu işlerle iştigal eden 3 firmadan fiyat teklifi alındığı ve Adım İnşaat – Yatırım Ticaret A.Ş. firmasının İstanbul Ticaret Odasınca onaylı faturasına istinaden yeni birim fiyat tespit edildiği ve onaylandığı, mobil şase-lift sistemlerinin imalatları tamamlandıkça iki parti halinde idareye teslim edildiği, demirbaş kayıtlarının yapıldığı, ruhsatların İstanbul Belediyesi adına çıkarıldığı anlaşılmaktadır.

Dilekçi, kompost tesisine taşıma yapan tesisin eskimiş olması ve teknik zorunluluklar nedeniyle yeni sistemin yaptırıldığını, yapılan işin var olan bir yatırımın ekonomik ömrünü tamamlaması nedeniyle daha iyisi ile ikame edilmesi olduğunu belirtmektedir.

Ana demirbaş ve makine yatırımlarının idare tarafından yapılması ile, ekonomik ömrünü tamamlayan her türlü makina ve teçhizatın yüklenici tarafından temin edilip idareye fatura edilmesi şartname gereği olup, imalatı tamamlanan mobil şase-lift sistemleri de idareye teslim edilmiş, yüklenicide kalmamıştır. Dolayısıyla şartname hükümlerine ayıkırı ve idare zararına yol açacak bir uygulama söz konusu değildir.

Sayılan nedenlerle dilekçi isteminin kabul edilerek ilamın 7. maddesinde yer alan 1.422.947.422.575.TL tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılmasına,

2. ) 3. maddesi ile ilgili olarak, oy birliği ile

Karar verildiği 28.03.2006 tarih ve 28542 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.