Sayıştay 6. Dairesi 275 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 12.11.2015

• Karar No: 275

• İlam No:

• Madde No: 18

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Hatalı fazla çalışma ücreti ödenmesi.

… Şti. yükleniminde bulunan … TL bedelli “… İşi” kapsamında çalışan personellerden bazılarına hatalı fazla çalışma ücreti ödenmesi dolayısıyla kamu zararına neden olunduğu iddiası ileri sürülmüşse de;

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde;

“Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. …” hükmü,

Aynı Kanun’un “Çalışma Süresi” başlıklı 63’üncü maddesinde;

“Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/7 md.; Değişik cümle: 4/4/2015-6645/36 md.) Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.

…” hükmü,

yer almaktadır.

Kanun’un 45’inci maddesinde aksi kararlaştırılmamışsa, haftalık 45 saatlik çalışma süresinin, haftanın çalışma günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı hükme bağlandığından, söz konusu iş için, haftalık çalışma süresinin, haftanın çalışılan 5 gününe eşit ölçüde bölünerek günde 8 saat haftada 40 saat, şeklinde uygulandığı anlaşılmaktadır.

Ancak, işin niteliği gereği, işçinin hafta içindeki günlük 8 saatin üzerindeki çalışmaları ve Cumartesi günü çalışmaları bir aylık maaş dönemi içinde (her ayın 1 ile 31 arasında) toplanarak haftalık çalışma süresi 45 saate tamamlandıktan sonra kalan süreler için fazla çalışma ücretinin ödendiği, görülmektedir.

İlişikli ödeme emri belgeleriyle savunma metni eklerinden, işçilerin günlük normal çalışma ile 8 saatlik fiili çalışmasını doldurduğu, bazı haftalarda işçinin izin, rapor gibi kanundan kaynaklanan haklarını kullanması nedeniyle, haftalık 45 saatlik çalışma süresini dolduramadığı, anlaşılmıştır.

Ayrıca, sorguda konu edilen haftalık çalışma süresinin doldurulmaması hususu, işçilerin işe devamsızlığından veya iş yerini mazeretsiz terk etmeleri gibi kasti sebeplerden değil; İş Kanunu ve Teknik Şartnamenin uygulanmasından kaynaklanan ve fiilen çalışılmaması veya çalışılsa dahi ek ücret ödemeyi gerektiren süreler olduğu anlaşılmaktadır. Haftalık 45 saat çalışılmamasına neden olan izinlerin ve serbest zamanın çalışma süresi içerisinde kullanılması, Ulusal Bayram, Hafta Tatili ve Genel Tatil günlerinde ise işçinin çalıştırılmaması, çalıştırılsa bile ek ücret ödemesini gerektirir.

Sonuç olarak; işçiye ödenen fazla çalışma ücreti fiilen çalıştığı bir sürenin karşılığıdır.

4857 sayılı İş Kanunu ve Teknik Şartname hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan ve işçinin fiilen çalışılmaması gereken veya çalışılsa dahi ek ücret ödemeyi gerektiren süreler;

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde belirtilen izinler, aynı Kanun’un 41’inci maddesine dayanarak kullanılan serbest zaman, aynı Kanun’un 47’nci maddesine göre verilen hastalık izinleri ile 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkındaki Kanun’da sayılan tatil günleri olup, sayılan bu süreler ve günlerin hesaba katılarak, bazı işçilerin haftalık 45 saat çalışma süresini doldurmadıkları ileri sürülüp, fazla çalışma ücretinin ödenmesi, “kamu zararı” olarak değerlendirilemez.

Açıklanan gerekçelerle, sorgu konusu edilen toplam … TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,

[Üye … ve …’ nun; “Normal çalışma sürelerini esneklik için gerekli hükümlere bağlı şekilde düzenleyen 4857 sayılı İş Kanununda, fazla çalışma kavramı için kanuni günlük çalışma süresi ölçütü terkedilerek, onun yerini haftalık çalışma süresi aldığından,

İş Kanunu 41/1 maddesine göre, fazla çalışmayı belirleyen haftalık çalışma süresi ölçütü mutlak emredici olduğundan, taraflarca sözleşmelere konulan hü¬kümlerle bu ölçütün kaldırılması ve yerine başka bir ölçüt getirilmesi mümkün olmayıp, aksi yönde sözleşme hükümleri geçersiz olacağından,

İşçinin 7 günden oluşan bir haftalık za¬man diliminde çalıştırıldığı sürenin toplam olarak 45 saati doldurup doldurmadığına bakılacağı, dolduruyorsa 45 saati aşan süreler fazla çalışma olarak saptanarak zamlı ücret ödeneceğinden,

Kurum uygulamasında işçiye, günlük çalışma süresini aştığı ancak haftalık olarak 45 saatlik çalışma süresini doldurmadığı haftalarda da fazla çalışma ücreti ödenmekte olup, bu uygulama açıkça mevzuata aykırı olduğundan,

4857 sayılı Kanun’da çalışılmayan bu sürelerin (izin, hastalık izni, serbest zaman, 2429 sayılı Kanun’da sayılan tatil günleri) çalışılmış gibi sayılarak işçiye yevmiyesinin tam ödenmesinin istenmesindeki kastın, kişinin bu sayılan haller nedeniyle çalışamadığı dönemde işverenin işçinin ücretinden kesinti yaparak işçinin mağdur edilmesinin önüne geçilmesi olduğundan,

Haftalık çalışma süresini doldurmayan bazı işçilere hatalı fazla çalışma ücreti ödenmesi sonucu oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi uygun olur” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı]

Oy çokluğuyla karar verildi.