Sayıştay 6. Dairesi 233 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 30.04.2015

• Karar No: 233

• İlam No: 246

• Madde No: 7

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yüklenicinin Belediye payını ödememesi, belirli bir hesapta toplanan paraya faiz işletilmemesi, Yüklenicinin diğer sorumluluklarını yerine getirmemesi.

a) Danıştay Dava Daireleri Kurulu’nun kararına istinaden … 1’inci İdare Mahkemesinin onama kararına kadar olan dönemde; idare, taşıma sistemi dışında bırakılıp, yüklenicinin ihale konusu işi yapmasına rağmen belediye payını ödemeyerek kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesi (f) bendinde;

“Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek," (p) bendinde; “Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek,” hükmü,

Aynı Kanun’un 9’uncu maddesinde;

“(Değişik birinci fıkra: 12/11/2012-6360/8 md.) Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.

…” hükmü,

Aynı Kanun’un 12’nci maddesinde;

“Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediyesinin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilen üyelerden oluşur.

Büyükşehir belediye başkanı büyükşehir belediye meclisinin başkanı olup, büyükşehir içindeki diğer belediyelerin başkanları, büyükşehir belediye meclisinin doğal üyesidir.

Büyükşehir ilçe belediye meclisleri ile bunların çalışma usul ve esaslarına ilişkin diğer hususlarda Belediye Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesi (e) bendinde;

“Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması halinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesisine karar vermek” hükmü,

Aynı Kanunun (j) bendinde; “Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, Büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde toplu taşıma araçlarının çalışmasına izin vermek, sayılarını ve güzergâhlarını belirlemek, belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, konusunda karar alma yetkisi ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılmakta, belediye adına imtiyaz verilmesi konusunda ve 3 yıldan fazla yapılacak kiralamalarda karar organı olarak Büyükşehir Belediye Meclisi görevlidir.

… Büyükşehir Belediyesi mücavir alanı ve sınırları içerisinde toplu taşıma hizmetlerinde çalışan toplu taşıma araçlarının otomasyonu ve araç takip sisteminin 10 yıl süre ile uygulanması hakkında UKOME Genel Kurulu’nun … tarih ve … sayılı kararı uyarınca Encümen tarafından … tarihinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a maddesine göre ihalesi yapılan “Toplu Taşıma Ücretlendirme Otomasyonu ve Araç Takip Sistemlerinin Yazılım ve Montajını Yaparak İşletilmesi” işini, … Teknolojileri A.Ş. yürütmüştür.

Bu bağlamda, Yüklenicinin aylık gerçekleşen taşıma bedellerinin %2 + KDV’sinin idareye vermeyi, %3 + KDV’yi hizmet karşılığı olarak almayı taahhüt ettiği, görülmektedir.

… ihalesine ilişkin olarak, … 1. İdare Mahkemesi’nin … gün … ve … sayılı … İhalesini iptal kararını, Danıştay …. Dairesinin, … gün ve … ve … sayılı kararı ile “davacının feragat başvurusu hakkında karar verilebilmesini teminen …” bozduğu,

… 1. İdare Mahkemesi’nin … tarihli … ve … sayılı kararıyla iptal kararında direndiği, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu’nun … tarihli … ve … sayılı kararıyla … 1. İdare Mahkemesi’nin … tarihli direnme kararını kesin olarak bozduğu, bu karar üzerine … 1. İdare Mahkemesi’nin … tarihli … ve … sayılı kararıyla feragat nedeniyle konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığını belirttiği, anlaşılmaktadır.

Verilen bu karar neticesinde, ihale onanmıştır.

… 1. İdare Mahkemesi’nin … gün … sayılı kararından aynı mahkemenin … tarihli … sayılı kararına kadar olan dönemde, yüklenici belediye payını vermeksizin sözleşme konusu işi yapmaya devam etmektedir.

Belediye mevzuatına ilişkin hükümler uyarınca, toplu taşıma imtiyaz hakkı verme yetkisi belediyenindir. Bu imtiyaz hakkının verilmesi sonucu belediye gelir elde etmektedir.

… 1. İdare Mahkemesi’nin iptal kararından sonraki süreçte; Yüklenici, aylık gerçekleşen taşıma bedellerinin %2 + KDV’sinin idareye vermeyi, %3 +KDV’yi hizmet bedeli olarak kendisine almayı taahhüt etmiş olmasına rağmen, idarenin teşviki ile yüklenici ile özel otobüs sahipleri tarafından oluşturulan fiili durumda, yüklenici yine ihale konusu işi yapmakta ve idarenin alması gereken payı da alarak %5 + KDV hizmet bedeli almıştır.

İdari yargı kararı neticesinde yeniden kurulan sözleşme çerçevesinde, yüklenici 2013 yılında … TL gelir elde ettiği, belediyeye … tarihinden itibaren … TL ödeme yaptığı, 2013 yılında yargısal sürecin devam ettiği döneme ilişkin ödeme yapmadığı açıktır.

Yargısal süreç kesin olarak sonuçlanmadan, İdarenin imzalan sözleşme hükümleri uyarınca tahsil etmek zorunda olduğu tutarları Yükleniciden talep etmesi bir zorunluluktur ve ayrıca, yargı süreci devam ediyorken, Belediyenin toplu taşım hizmetleri gibi çok temel ve önemli bir kamusal ihtiyacın karşılanmasıyla ilgili faaliyet ve kararlardan kendisini dışarıda tutmak istemesi veya bu yönde tavırlar sergilemesi de hukuken kabul edilebilir bir durum değildir.

Büyükşehir Belediyesine yapılan ödemenin oransal karşılığı yüklenicinin gelirinden düşüldüğünde …, yüklenicinin belediyenin % 2 payını da alarak elde ettiği geliri … TL’dir.

İdarenin de sebep olduğu fiili durum neticesinde, Büyükşehir Belediyesi … TL gelirden yoksun kalmıştır.

Açıklanan gerekçelerle, toplu taşıma hizmetlerine ilişkin olarak imtiyaz verme hakkına sahip olan Büyükşehir Belediyesinin, kendi tutumuyla, toplu taşıma sistemi dışında bırakılması ve kendisine ait olan payı tahsil etmemesi sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlusu; Üst Yönetici …’ a (Büyükşehir Belediye Başkanı) münferiden ödettirilmesine oy birliğiyle,

b) Genel Para Toplanma Hesabına (GPTH) aktarılması gereken tutarların yüklenici tarafından kullanılması ve bu kullanıma faiz işletilmemesi ileri sürülmüşse de;

Konu ile ilgili olarak İhale şartnamesinin 9’uncu maddesinde düzenleme yapıldığı, bu düzenleme ile biniş ücretlerinin toplandığı hesabın adının GPTH olduğu, bu hesaba havale sadece araç sahiplerine günlük ciroları kadar, Yükleniciye kendi payı kadar, belediyeye kendi payı kadar ödeme yapan hesap olduğu, bu hesaptan taşıyıcı esnaf, yüklenici, belediye dışında herhangi hesaba havale yapmanın mümkün olmadığı,

Sistemin işleyiş mantığı bakımından “para” birimine endekslendiği, paranın kart sahibine ait olduğu, kullanılmasa dahi paranın hesapta beklediği, anlaşılmaktadır.

Bir başkasına ait olan, bağışlanmamış, harcanmamış paranın herhangi hizmet ve/veya mal verilmeden zayi kabul edilmesi, belli bir süre içerisinde kullanılmadığında hakkını kayıp edeceğinin kabul edilmesi, hukuka aykırı bir yaklaşım olacaktır.

Açıklana gerekçelerle kamu zararı oluşmadığından, sorgunun (b) bendinde konu edilen toplam … TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına oy birliğiyle,

c) Yüklemeye dönüşmesi gereken depozito bedelleri yüklemeye dönüşmemiş olması ileri sürülmüşse de;

Toplu taşıma hizmetlerinden faydalanacaklar tarafından alınan kartlar için … TL ödendiği ve bu tutarın depozito olarak kaldığı,

Yüklenicinin, 12 ay kartını kullanan kişinin depozito olarak verdiği … TL’yi kartına geri yüklemek ile yükümlü olduğu ve tüm kullanıcıların depozito olarak yüklediği … TL’lerin 12 aylık süre sonunda karta yüklendiği anlaşıldığından, kamu zararı oluşmadığına kanaat getirilmiştir.

Açıklanan gerekçelerle sorgunun (c) bendinde konu edilen toplam … TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına oy birliğiyle,

d) İhale kapsamında Teknik Şartname C bölümünde Yüklenicinin sağlayacağı ekipmanlar sayılmış olmasına rağmen, bu ekipmanların kurdurulmadığı ileri sürülmüşse de;

Teknik Şartname C bölümünde belirtilen, yüklenicinin sağlayacağı ekipmanlardan; validatörler, araç içi bilgilendirme ekranları, raylı taşıma sistemi ekipmanları, kredi yükleme merkezi ve cihazları, personalizasyon sistem bilgisayarları, kart personalizasyon cihazları, akıllı kartlar ve ödeme enstrümanları; teknik şartname ve sözleşmeye uygun olarak işletmeye başlama onayından önce tamamlanması gereken ekipmanlar olduğu ve Geçici Kabul Komisyonunca tamamlandıkları ve işletmeye başlatma kabul komisyonunca da işletmeye başlamasının uygun olduğu kabul edildiği ve bunun sonrasında,

Eksikliklerin tespiti için Ulaşım Daire Başkanlığınca, kontrol teşkilatı oluşturulduğu ve firmaya bildirildiği,

Kontrol teşkilatınca da; akıllı durak otobüs, akıllı durak hafif raylı sistem, akıllı doldurma istasyonlarının (otomat) eksik olduğu tespit edildiği,

Eksik olan bu ekipmanların, idari ve teknik şartname ile sözleşmede belirtildiği gibi; Belediye tarafından işletmeye başlama onayı verilmesini takiben 1 yıl içinde tamamlanması gereken ekipmanlar olmasıyla birlikte, eksikliklerin tamamlanmasına yönelik olarak, firma ile gerekli yazışmaların yapıldığı ve sonucunda ekipmanların kurulacağı yerler bildirildiğinden,

Sorgunun (d) bendiyle ilgili ilişilecek bir husus bulunmadığına oy birliğiyle,